ગણ્ડવ્યૂહસૂત્ર · અધ્યાય 10

34 વાસન્તી ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો યેન કપિલવસ્તુ મહાનગરં તેનોપસંક્રાન્તઃ તાં સ્થાવરાયાઃ પૃથિવીદેવતાયા અનુશાસનીમનુસ્મરન્, તં દુર્યોધનગર્ભં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષમનુસ્મરન્, તાં બોધિસત્ત્વસમાધિભાવનાં વિપુલીકુર્વન્, તં બોધિસત્ત્વધર્મનયમનુવિચિન્તયન્, તં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષવિક્રીડિતં વિચારયન્, તાં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષજ્ઞાનસૂક્ષ્માદિં સંવ્યવલોકયન્, તં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષજ્ઞાનસાગરમવતરન્, તં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષજ્ઞાનસંભેદમધિમુચ્યમાનઃ, તં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષાનન્તજ્ઞાનાભિસંસ્કારમનુગચ્છન્, તં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષજ્ઞાનસમુદ્રમવગાહમાનઃ । સ કપિલવસ્તુમહાનગરં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પૂર્વેણ નગરદ્વારેણ પ્રવિશ્ય મધ્યે નગરશૃઙ્ગાટકસ્ય અસ્થાત્ । અચિરાસ્તમિતે સૂર્યે સર્વબોધિસત્ત્વાનુશાસનીષુ પ્રદક્ષિણગ્રાહી વાસન્ત્યા રાત્રિદેવતાયા દર્શનપરિતૃષિતઃ કલ્યાણમિત્રેષુ બુદ્ધજ્ઞાનપ્રતિલમ્ભનિશ્ચિતબુદ્ધિઃ સમન્તજ્ઞાનચક્ષુર્વિષયશરીરાધિષ્ઠાનઃ સર્વદિગભિમુખેન કલ્યાણમિત્રદર્શનચિત્તેન ઉદારાધિમુક્તિજ્ઞાનગર્ભસંજ્ઞાગતચેતાઃ સર્વારમ્બણપ્રસૃતજ્ઞાનચક્ષુઃ સર્વધર્મધાતુનયજ્ઞાનસાગરપ્રસરસ્ફરણાનુગતેન સમાંધિચક્ષુષા સર્વદિગ્જ્ઞેયસાગરં વ્યવલોકયન્, મહાજ્ઞાનચક્ષુઃપ્રસૃતાવહિતાશયો ઽદ્રાક્ષીદ્વાસન્તીં રાત્રિદેવતાં કપિલવસ્તુનો મહાનગરસ્યોર્ધ્વં ગગનતલે વિચિત્રાનુપમમણિકૂટાગારે સર્વવરગન્ધપદ્મગર્ભમહારત્નસિંહાસને નિષણ્ણામ્, સુવર્ણવર્ણેન કાયેનાભિનીલમૃદુબહુકેશીમભિનીલનેત્રામભિરૂપાં પ્રાસાદિકાં દર્શનીયાં સર્વાભરણાલંકારવિભૂષિતશરીરાં રક્તવરામ્બરનિવસનાં ચન્દ્રમણ્ડલાલંકૃતબ્રહ્મજટામકુટધારિણીં સર્વતારાગ્રહનક્ષત્રજ્યોતિર્ગણપ્રતિભાસસંદર્શનશરીરામ્ । યાવન્તશ્ચ તયા વિપુલે સત્ત્વધાતૌ અક્ષણાપાયદુર્ગતિવિનિપાતેભ્યઃ સત્ત્વાઃ પરિમોચિતાઃ, તાનપિ તસ્યા રોમવિવરગતાનદ્રાક્ષીત્ । યાવન્તઃ સ્વર્ગલોકે પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ, યાવન્તઃ શ્રાવકપ્રત્યેકબોધૌ સર્વજ્ઞતાયાં ચ પરિપાચિતાઃ, તાનપિ તસ્યાઃ સર્વરોમવિવરગતાનપશ્યત્ । યૈર્નાનોપાયૈઃ પરિપાચિતાઃ કાયાભિનિર્હારૈ રૂપાભિનિર્હારૈર્વર્ણાભિનિર્હારૈઃ, તાનપિ તસ્યા રોમવિવરગતાનદ્રાક્ષીત્ । યૈર્ઘોષાભિનિર્હારૈઃ
સ્વરાઙ્ગાભિનિર્હારૈર્વિવિધમન્ત્રધર્મનયસપ્રયોગૈઃ પરિપાચિતાઃ, તાનપિ તસ્યા રોમમુખેભ્યો ઽનુરવમાણાનશ્રૌષીત્ । યૈઃ કાલાભિનિર્હારૈઃ, યૈર્યથાશયાધિમુક્તસત્ત્વાનુવર્તનૈઃ, યાભિર્બોધિસત્ત્વચર્યાભિર્બોધિસત્ત્વવિક્રમૈર્બોધિસત્ત્વસમાધિવિકુર્વિતમુખૈર્બોધિસત્ત્વવૃષભિતાભિર્બોધિસત્ત્વવિહારૈર્બોધિસત્ત્વાવલોકિતૈર્બોધિસત્ત્વવિલોકિતૈર્બોધિસત્ત્વવિકુર્વાભિર્બોધિસત્ત્વમહાપુરુષસિંહવિજૃમ્ભિતૈઃ, યૈર્બોધિસત્ત્વવિમોક્ષવિક્રીડિતૈસ્તયા સત્ત્વાઃ પરિપાચિતાઃ, તાન્યપિ તસ્યા રોમવિવરગતાનિ પ્રજાનીતે સ્મ ॥
સ તાન્ નાનોપાયસંપ્રયુક્તાન્ ધર્મનયસાગરાન્ દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા ચ તુષ્ટ ઉદગ્ર આત્તમનાઃ પ્રમુદિતઃ પ્રીતિસૌમનસ્યજાતો વાસન્ત્યા રાત્રિદેવતાયાઃ સર્વશરીરેણ પ્રણિપત્ય ઉત્થાય વાસન્તીં રાત્રિદેવતામનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય વાસન્ત્યા રાત્રિદેવતાયાઃ પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - મયા ખલુ દેવતે અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ( ગ્વ્ 172 ) સો ઽહં કલ્યાણમિત્રાધિષ્ઠાનાન્ સર્વબુદ્ધગુણાન્ સંપશ્યન્ કલ્યાણમિત્રાશ્રિતમાત્માનં કરોમિ । દર્શય મે દેવતે સર્વજ્ઞતામાર્ગં યત્ર પ્રતિષ્ઠિતો બોધિસત્ત્વો નિર્યાતિ દશબલભૂમૌ ॥
એવમુક્તે વાસન્તી રાત્રિદેવતા સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેવમાહ - સાધુ સાધુ કુલપુત્ર, યસ્ત્વમેવં કલ્યાણમિત્રાવેશાવિષ્ટઃ કલ્યાણમિત્રવચનાનિ શુશ્રૂષુઃ કલ્યાણમિત્રાનુશાસન્યાં પ્રતિપદ્યસે । નિયમેન ત્વં કલ્યાણમિત્રાનુશાસનીં પ્રતિપદ્યમાનઃ આસન્નીભવિષ્યસ્યનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ । અહં કુલપુત્ર સર્વસત્ત્વતમોવિકિરણધર્માવભાસજગદ્વિનયમુખસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય લાભિની । વિષમમતિષુ સત્ત્વેષુ મૈત્રચિત્તા, અકુશલકર્મપથપ્રતિપન્નેષુ કરુણચિત્તા, કુશલકર્મપથપ્રતિપન્નેષુ મુદિતચિત્તા । સમવિષમમતિષુ સત્ત્વેષૂપેક્ષાચિત્તા, સંક્લિષ્ટેષુ વિશોધનચિત્તા, વિષમગતેષુ સમ્યક્પ્રતિપન્નચિત્તા, હીનાધિમુક્તિકેષુ ઉદારાધિમુક્તિસંજનનચિત્તા, હીનેન્દ્રિયેષુ મહાવીર્યવેગવિવર્ધનચિત્તા, સંસારાભિરતેષુ સંસારગતિચક્રવિનિવર્તનચિત્તા, શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધયાનાભિમુખેષુ સત્ત્વેષુ સર્વજ્ઞતામાર્ગપ્રતિષ્ઠાપનચિત્તા । એવં ચિત્તમનસિકારપ્રયુક્તા ખલુ પુનરહં કુલપુત્ર અનેન સર્વસત્ત્વતમોવિકિરણધર્માવભાસજગદ્વિનયમુખેન બોધિસત્ત્વવિમોક્ષેણ સમન્વાગતા ॥

યે સત્ત્વા અન્ધકારતમિસ્રાયાં રાત્રૌ પરિક્રાન્તેષુ મનુષ્યેષુ ભૂતસંઘાનુચરિતાયાં તસ્કરગણસંકીર્ણાયાં વિષમચારિત્રસત્ત્વદિક્ચરિતાયાં કાલાભ્રમેઘજાલસંછન્નાયાં ધૂમરજોમલસમાકુલાયાં વિષમવાતવૃષ્ટિસંક્ષોભિતાયાં ચન્દ્રાદિત્યજ્યોતિર્ગણરહિતાયાં ચક્ષુષ્કાર્યાપરાક્રમાયાં રાત્રૌ સાગરગતા ભવન્તિ, સ્થલગતા વા પર્વતગતા વા અટવીકાન્તારગતા વા વનાન્તરગતા વા દેશાન્તરગતા વા ગ્રામાન્તરગતા વા દિગન્તરગતા વા વિદિગન્તરગતા વા માર્ગાન્તરગતા વા મહાસાગરગતા વા વિપન્નયાનપાત્રા ભવન્તિ, સ્થલગતા વા વિહન્યન્તે, પર્વતગતા વા મહાપ્રપાતેષુ પ્રપતન્તિ, મહાટવીકાન્તારગતા વા અન્નપાનવિરહિતા ભવન્તિ, વનગહનવેત્રજાલૈરવસક્તા વા અનયવ્યસનમાપદ્યન્તે, દેશાન્તરગતા વા તસ્કરૈર્હન્યન્તે, ગ્રામાન્તરગતા વા વિષમચારિત્રા વિનશ્યન્તિ, દિગન્તરગતા વા સંમુહ્યન્તિ, વિદિગન્તરગતા વા વિમુહ્યન્તિ, માર્ગાન્તરગતા વા વિલયમાપદ્યન્તે, તેષામહં કુલપુત્ર સત્ત્વાનાં નાનોપાયમુખૈર્લયનભૂતા ભવામિ - યદુત સાગરગતાનાં કાલિકાવાતમેઘવિકિરણતાયૈ કલુષોદકાતિક્રમણતાયૈ વિષમવાતમણ્ડલીવિકિરણતાયૈ મહોર્મિવેગવ્યુપશમનતાયૈ આવર્તભયવિમોચનતાયૈ દિગુદ્યોતનતાયૈ સમ્યગુદકપથપ્રતિપાદનતાયૈ તીરદર્શનતાયૈ । રત્નદ્વીપોપનયનાય માર્ગં સંદર્શયામિ સંગ્રાહકરૂપેણ સાર્થવાહકરૂપેણ । કસ્યચિદ્રાજરૂપેણ જગરાજરૂપેણ કૂર્મરાજરૂપેણ અસુરરાજરૂપેણ ગરુડરાજરૂપેણ કિન્નરરાજરૂપેણ મહોરગરાગરાજરૂપેણ સાગરદેવતારૂપેણ કૈવર્તરૂપેણ પ્રતિશરણભૂતા ભવામિ । તચ્ચ કુશલમૂલમેવં પરિણામયામિ - સર્વસત્ત્વાનાં પ્રતિશરણભૂતા ભવેયં સર્વદુઃખસ્કન્ધવિનિવર્તનતાયૈ । સ્થલગતાનાં સત્ત્વાનાં મોહાન્ધકારતમિસ્રાયાં રાત્રૌ વેણુકણ્ટકશર્કરકઠલ્લાકીર્ણાયાં ઘોરવિષોરગસંકીર્ણાયાં નિમ્નોન્નતવિષમપ્રચારાયાં રજોરેણુસમુદ્ધતાયાં વિષમવાતવૃષ્ટિસંક્ષોભિતાયાં ( ગ્વ્ 173 ) શીતોષ્ણદુઃખસંસ્પર્શાયાં વ્યાલમૃગેન્દ્રસાભિશઙ્કાયાં વધકતસ્કરગણાનુવિચરિતાયાં ધરણ્યાં દિક્સંમૂઢાનાં સત્ત્વાનામાદિત્યરૂપેણ ઉદ્ગતચન્દ્રરૂપેણ મહોલ્કાપાતરૂપેણ વિદ્યુન્માલાનિશ્ચારણરૂપેણ રત્નાભારૂપેણ ગ્રહમણ્ડલરૂપેણ નક્ષત્રજ્યોતિર્ગણવિમાનપ્રભારૂપેણ દેવરૂપેણ બોધિસત્ત્વરૂપેણ સત્ત્વાનાં ત્રાણભૂતા ભવામિ । એવં ચ ચિત્તમુત્પાદયામિ - અનેન કુશલમૂલેન સર્વસત્ત્વાનાં ત્રાણં ભવેયં સર્વક્લેશાન્ધકારવિધમનતાયૈ । પર્વતપ્રપાતગતાનાં સત્ત્વાનાં મરણભયભીતાનાં જીવિતપ્રતિલમ્ભાય યશસ્કામતાવશગતાનાં કીર્તિશબ્દધ્વજકામાનાં ભોગાર્થિકાનાં
લોભાવિષ્ટાનામુપકરણપર્યેષ્ટ્યભિયુક્તાનાં લોકસંપત્ત્યભિલાષપરમાણાં પુત્રભાર્યાસ્નેહવિનિબદ્ધાનાં દૃષ્ટિગતગહનપ્રનષ્ટાનાં વિવિધદુઃખભયોપદ્રુતાનાં નાનોપાયમુખૈઃ શરણભૂતા ભવામિ - યદુત ગિરિગુહાસંસ્થાનાભિનિર્હારેણ ફલમૂલભોજનાભિનિર્હારેણ જલપથોદપાનાભિનિર્હારેણ શીતોષ્ણપ્રતિપક્ષાભિનિર્હારેણ સમ્યક્પથનિદર્શનેન કલવિઙ્કરૂતનિર્ઘોષેણ મયૂરરાજનિકૂજઘોષેણ ઔષધિજ્વલનાવભાસરૂપેણ પર્વતદેવતાપ્રભારૂપેણ । ગિરિગુહાદરિવિવરગતાનાં વિવિધદુઃખોપદ્રુતાનાં તિમિરાન્ધકારવિનિવર્તનતાયૈ સમપૃથિવીતલાભિનિર્હારેણ શરણભૂતા ભવામિ । એવં ચ ચિત્તમુત્પાદયામિ - યથા અહમેષાં પર્વતગતાનાં સત્ત્વાનામારક્ષાં કરોમિ, એવમહમેષાં સંસારપર્વતગિરિપ્રપાતપતિતાનાં જરામરણગ્રહાભિનિવિષ્ટાનાં શરણભૂતા ભવેયમ્ । વનગહનજાલસંસક્તકાનામપ્યહં સત્ત્વાનાં તમોન્ધકારાયાં રાત્રૌ વિપુલવિષયવૃક્ષવિવિધોપસ્થાનાં વિવિધતૃણોદકકણ્ટકદ્રુમલતોપરુદ્ધમાર્ગાણાં નાનાદ્રુમલતાવનગહનપ્રાપ્તાનાં શાર્દૂલનદિતનિર્ઘોષસંત્રસ્તહૃદયાનાં કાર્યાપરિપૂરિસમાકુલચિત્તાનાં વિવિધભયોપદ્રવોપસૃષ્ટાનાં વનગહનનિઃસરણદિશમપ્રજાનતાં સમ્યગ્ગમનપથસંદર્શયિત્રી ભવામિ । એવં ચ ચિત્તમુત્પાદયામિ - અનેન કુશલમૂલેન વિવિધદૃષ્ટિગહનગતાન્ સત્ત્વાંસ્તૃષ્ણાજાલસંસક્તાન્ વિચિત્રસંસારદુઃખભયોપદ્રુતાન્ સર્વદુઃખેભ્યઃ પરિમોચયેયમ્ । અટવીકાન્તારગતાનામપ્યહં સત્ત્વાનામન્ધકારપ્રાપ્તાનાં નાનોપાયમુખૈઃ સુખં સંજનય્ય માર્ગં સંદર્શ્ય એતાનભયક્ષેમે પ્રતિષ્ઠાપ્ય એવં ચિત્તમુત્પાદયામિ - અનેન કુશલમૂલેન સંસારટવીકાન્તારપ્રાપ્તાન્ સત્ત્વાન્ દુર્ગતિપથપ્રતિપન્નાન્ સર્વદુઃખેભ્યઃ પરિમોચ્ય અત્યન્તયોગક્ષેમે સર્વજ્ઞતામાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપયેયમ્ । દેશજનપદાવિષ્ટાનપ્યહં કુલપુત્ર સત્ત્વાનભિનિવેશાધિકારિકં દુઃખં પ્રત્યનુભવમાનાન્ વિવિધૈરુદ્બધ્યમાનોપાયૈસ્તતો જનપદાભિનિવેશાદુચ્ચાલ્ય એવં ચિત્તમુત્પાદયામિ - અનેન કુશલમૂલેન સર્વસત્ત્વાન્ સ્કન્ધાલયાભિનિવેશાદુચ્ચાલ્ય અનાલયસર્વજ્ઞજ્ઞાને પ્રતિષ્ઠાપયેયમ્ । ગ્રામગતાનપ્યહં કુલપુત્ર સત્ત્વાન્ ગૃહનિકેતબન્ધનબદ્ધાનન્ધકારતમિસ્રાયાં રાત્રૌ વિવિધગૃહાપદ્દુઃખિતાન્ નાનોદ્વેગમુખૈરુદ્બધ્ય સંજનિતસંવેગચિત્તાન્ ધનદાનેન સંગૃહ્ય સમ્યક્ પ્રીણયિત્વા અનિકેતે ધર્મે પ્રતિષ્ઠાપ્ય
એવં ચિત્તમુત્પાદયામિ - અનેન કુશલમૂલેન સર્વસત્ત્વાન્ સ્વાયતનગ્રામસંનિશ્રિતાન્ સંસારગતિવિષયગોચરાદુચ્ચાલ્ય સર્વજ્ઞતાગોચરે પ્રતિષ્ઠાપયેયમ્ ॥

યે ચ કુલપુત્ર અન્ધકારતમિસ્રાયાં રાત્રાવેકૈકશઃ પૂર્વાદિદિગ્વિદિક્ષુ સર્વદિક્સંમૂઢા ભવન્તિ, સમેષુ પૃથિવીપ્રદેશેષુ વિષમપ્રપાતસંજ્ઞિનઃ, ઉન્નતેષ્વવનતસંજ્ઞિનઃ, અવનતેષૂન્નતસંજ્ઞિનઃ, તેષામહં દિગ્માર્ગદેશસંમૂઢાનાં નાનાવિધૈરુપાયૈરવભાસં કૃત્વા નિષ્ક્રમિતુકામાનાં દ્વારં સંદર્શયામિ । ગન્તુકામાનાં માર્ગં સંદર્શયામિ । તરિતુકામાનાં તીર્થં સંદર્શયામિ । પ્રવેષ્ટુકામાનાં ભવનં સંદર્શયામિ । વિલોકયિતુકામાનાં દિશઃ સંદર્શયામિ । નિમ્નોન્નતે પૃથિવીતલં સંદર્શયામિ । સમવિષમાન્ પૃથિવીપ્રદેશાન્ વિવિધાનિ ચ રૂપગતાનિ સંદર્શયામિ । માર્ગાક્રાન્તાનાં ગ્રામનગરનિગમરાષ્ટ્રરાજધાનીં સંદર્શયામિ । ઘર્મતૃષાર્તાનામુત્સસરોહ્રદતડાગપુષ્કરિણીનદીવનોદ્યાનારામરમણીયાનિ સંદર્શયામિ । પ્રિયવિપ્રયોગોત્કણ્ઠિતાનાં માતાપિતૃપુત્રદારમિત્રામાત્યજ્ઞાતિસાલોહિતાન્ વિવિધાનિ ચ મનાપાનિ રૂપગતાનિ સંદર્શયામિ । એવં ચ ચિત્તમુત્પાદયામિ - યથાહમેષાં સત્ત્વાનામન્ધકારતમિસ્રાયાં રાત્રૌ તિમિરોપહતનેત્રાણાં દિક્સંમૂઢાનામાલોકં કરોમિ, અવભાસં જનયામિ વિવિધરૂપગતવિજ્ઞપ્તયે, એવમેવાહં દીર્ઘસંસારરાત્રાવુપપન્નાનાં સર્વદિક્સંમૂઢાનામવિદ્યાન્ધકારપ્રાપ્તાનામજ્ઞાનપટલાવનદ્ધજ્ઞાનચક્ષુષાં સંજ્ઞાચિત્તદૃષ્ટિવિપર્યસ્તાનામ્ અનિત્યે નિત્યસંજ્ઞિનાં દુઃખેદુઃખસંજ્ઞિનાં અનાત્મનિ આત્મસંજ્ઞિનામ્ અશુભે શુભસંજ્ઞિનાં દૃઢાત્મસત્ત્વજીવપોષપુદ્ગલગ્રહસંનિશ્રિતાનાં સ્કન્ધધાત્વાયતનસંનિશ્રિતાનાં હેતુફલસંમૂઢાનામકુશલકર્મપથદિક્પ્રતિપન્નાનાં પ્રાણાતિપાતિનામદત્તાદાયિનાં કામમિથ્યાચારિણાં મૃષાવાદિનાં પૈશુન્યાનાં પારુષિકાણામસંભિન્નપ્રલાપિનામભિધ્યાલૂનાં વ્યાપન્નચિત્તાનાં મિથ્યાદૃષ્ટિગતાનામમાતૃજ્ઞાનામપિતૃજ્ઞાનામશ્રામણ્યાનામબ્રાહ્મણ્યાનામનિન્દ્યજ્ઞાનામપુરુષજ્ઞાનાનામધર્મરાગરક્તાનાં વિષમલાભાભિભૂતાનાં મિથ્યાદૃષ્ટિધર્મપરીતાનાં તથાગતાનભ્યાખ્યાયિકાનાં ધર્મચક્રાન્તવાદપ્રતિપન્નાનાં મારધ્વજધરાણાં બોધિસત્ત્વઘાતિનાં મહાયાનવિદ્વેષિકાણાં બોધિચિત્તવિચ્છિન્દિકાનાં
બોધિસત્ત્વવિવર્ણકાનાં માતૃઘાતદ્રોહિણામનપકારવૈરિણામાર્યાપવાદકાનામસત્પુરુષાધર્મસમાચારગોચરાણાં સ્તૌપિકસાંઘિકવસ્તુદ્રોહિણાં માતાપિતૃવિપ્રતિપન્નાનામાનન્તર્યકર્મકારિણાં મહાપ્રપાતાભિમુખાનાં સત્ત્વાનાં મહાપ્રજ્ઞાલોકેન અવિદ્યાન્ધકારં વિધૂય અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ સમાદાપ્ય સમન્તભદ્રેણ મહાયાનેન દશબલજ્ઞાનભૂમિમાર્ગં સંદર્શયેયમ્ । તથાગતભૂમિમપિ તથાગતવિષયમપિ સર્વજ્ઞજ્ઞાનનયસાગરમપિ બુદ્ધજ્ઞાનગોચરમપિ બુદ્ધવિષયમપિ દશબલપરિનિષ્પત્તિમપિ બુદ્ધધારણીબલમપિ સર્વબુદ્ધૈકશરીરતામપિ સંદર્શયેયમ્ । સંદર્શ્ય ચૈનાન્ સર્વબુદ્ધસમતાજ્ઞાને પ્રતિષ્ઠાપયેયમ્ ॥
ગ્લાનાનામપ્યહં કુલપુત્ર સત્ત્વાનાં દીર્ઘવ્યાધિપરિખિન્નાનાં દુર્બલશરીરાણાં જીર્ણાનાં વૃદ્ધાનાં જરાભિભૂતાનામનાથાનાં કૃપણાનાં ચ દરિદ્રાણાં વિલયગતાનાં વિદેશપ્રાપ્તાનાં વિદિક્પ્રતિપન્નાનાં બન્ધનગતાનાં કારણાપ્રાપ્તાનામ્ અપરાધિનાં રાજબન્ધોત્સૃષ્ટાનાં જીવિતોપરોધભયપરિત્રાણાય અવતિષ્ઠામિ । સાહં કુલપુત્ર ગ્લાનાનાં સત્ત્વાનાં સર્વોપાયૈર્વ્યાધ્યપનયનાય પ્રતિપદ્યામિ । જીર્ણાનાં જરાભિભૂતાનામુપસ્થાનપરિચર્યોપકરણાવિઘાતૈઃ સંગ્રહં કરોમિ । અનાથાનાં સત્ત્વાનાં સાનાથ્યં કરોમિ । કૃપણદરિદ્રાણાં ધનકનકસ્કન્ધેન સંગ્રહં કરોમિ ( ગ્વ્ 175 ) વિનિપાતગતાનાં સમાનાર્થતયા સંગ્રહં કરોમિ । વિદેશપ્રાપ્તાનાં સ્વદેશમુપનયામિ । વિદિક્પ્રતિપન્નાનાં સમ્યગ્દિશમુપનયામિ । બન્ધનગતાન્ બન્ધનેભ્યો વિપ્રમોક્ષયામિ । કારણાપ્રાપ્તાનાં કારણાદુઃખેભ્યો વિપ્રમોક્ષયામિ । અપરાધિનો રાજવધ્યોત્સૃષ્ટાન્ જીવિતાશ્વાસપ્રાપ્તાન્ કરોમિ । એવં ચ ચિત્તમુત્પાદયામિ - યથાહમેષાં સત્ત્વાનાં વિવિધભયોપદ્રવપરિત્રાણે પ્રતિશરણં ભવામિ, એવમહમેતાનનુત્તરેણ ધર્મસંગ્રહેણ સંગૃહ્ય સર્વક્લેશેભ્યઃ પરિમોચયેયમ્ । જાતિજરાવ્યાધિમરણશોકપરિદેવદુઃખદૌર્મનસ્યોપાયાસેભ્યઃ સમતિક્રામયેયમ્ । સર્વદુર્ગતિવિનિપાતભયેભ્યઃ પરિમોચયેયમ્ । કલ્યાણમિત્રપરિગ્રહે પ્રતિષ્ઠાપયેયમ્ । ધર્મરત્નદાનસંગ્રહેણ સંગૃહ્ણીયામ્ । અનવદ્યે કર્મણિ નિયોજયેયમ્ । તથાગતશરીરવિશુદ્ધયે સમાદાપયેયમ્ । અત્યન્તાજરામરણધાતુપ્રતિવેધે પ્રતિષ્ઠાપયેયમ્ ॥
મિથ્યામાગાર્ગતિપન્નાનામપ્યહં કુલપુત્ર સત્ત્વાનાં વિવિધદૃષ્ટિગતગહનાભિનિવિષ્ટાનાં મિથ્યાસંકલ્પગોચરાણાં વિષમકાયવાઙ્ભનસ્કર્મસમુદાચારિણામસંવૃતચારિણાં નાનાવ્રતતપઃસંનિશ્રિતાનામસમ્યક્સંબુદ્ધે સમ્યક્સંબુદ્ધસંજ્ઞિનાં સમ્યક્સંબુદ્ધે ચ અસમ્યક્સંબુદ્ધસંજ્ઞિનાં શરીરાતાપનપરિતાપનપ્રયુક્તાનામ્ ઉત્સસરોહ્રદતડાગનદીપર્વતપ્રસ્રવણદિગ્વિદિક્પ્રણામપરાયણાનાં પાપમિત્રવશગતાનાં નાનોપાયમુખૈઃ પ્રતિશરણભૂતા ભવામિ । તત એતાન્ પાપકાદ્ દૃષ્ટિગતાત્ સર્વદુર્ગતિપ્રપાતપથાદ્વિનિવર્તયામિ । લૌકિકાયાં ચ સમ્યગ્દૃષ્ટૌ પ્રતિષ્ઠાપ્ય દિવ્યમાનુષિકાયાં સંપત્તૌ સંનિયોજયામિ । એવં ચ ચિત્તમુત્પાદયામિ - યથાહમેતાન્ સત્ત્વાનેવંરૂપાદ્વિષમપ્રતિપત્તિદુઃખાત્પરિમોચયામિ, એવમહં સર્વસત્ત્વાનાર્યે લોકોત્તરે પારમિતામાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય સર્વજ્ઞતાયામવૈવર્ત્યાન્ કૃત્વા સમન્તભદ્રેણ મહાપ્રણિધાનેન સર્વજ્ઞતાયામુપનયેયમ્ । ન ચ બોધિસત્ત્વભૂમેરુચ્ચલેયમવિનિવર્ત્ય સર્વસત્ત્વધાતુમ્ ॥
અથ ખલુ વાસન્તી રાત્રિદેવતા તસ્યાં વેલાયામેતમેવ સર્વસત્ત્વતમોવિકિરણધર્માવભાસજગદ્વિનયમુખં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષદિશં ભૂયસ્યા માત્રયા સંદર્શયમાના બુદ્ધાધિષ્ઠાનેન દશ દિશો વ્યવલોક્ય સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકં ગાથાભિરધ્યભાષત -
મોહઅવિદ્યતમોવિગમાર્થં ધર્મપ્રભાવિતસંજનયાય ।
કાલમવેક્ષ્ય જગત્સુખનેતા એષ વિમોક્ષનયો મમ શાન્તઃ

મૈત્રિ મમા વિપુલા સુવિશુદ્ધા કલ્પ અનન્ત સુભાવિત પૂર્વે ।
અપાય ફરિત્વ પ્રભાસમિ લોકં એત નયોત્તર સુધન સુધીરા

કરુણસમુદ્ર મમામિત લોકે સંભવુ યત્ર ત્રિયધ્વજિનાનામ્ ।
યેન જગસ્ય દુખં પ્રશમેમી એત નયોત્તર સુધન સુધીરા

લોકસુખાન્યભિનિર્હરમાણા સંસ્કૃત આર્ય સુખાનિ ચ યાનિ ।
પ્રીતિ ઉદગ્ર પ્રમોદમિ તેન ઓતર એત નયં જિનપુત્ર

સંસ્કૃતદોષપરાઙ્ભુખ નિત્યં શ્રાવકજ્ઞાનવિમુક્તિફલે ચ ।
બુદ્ધબલં પરિશોધયમાના ઓતર એત નયં જિનપુત્ર

ચક્ષુ મમા વિપુલં પરિશુદ્ધં યેન દશદ્દિશિ પશ્યમિ ક્ષેત્રા ।
તેષુ ચ ક્ષેત્રતલેષુ સ્વયંભૂન્ પશ્યમિ બોધિદ્રુમેન્દ્રનિષણ્ણાન્

લક્ષણમણ્ડિત બુદ્ધશરીરાન્ નાનવિચિત્રપ્રભોત્સૃજમાનાન્ ।
રશ્મિસમુદ્રપ્રમુઞ્ચનરોમાન્ પશ્યમિ બુદ્ધસહસ્ર પર્ષાભિઃ

તેષુ ચ ક્ષેત્રપથેષુ ય સત્ત્વાઃ સર્વચ્યુતીઉપપત્તિમુખેષુ ।
પશ્યમિ તે ગતિસાગરિ બાલાઃ સંસરમાણ સ્વકર્મનુભોન્તિ

સ્રોતસમુદ્ર મમાતિવિશુદ્ધો યત્ર સમોસરિ શબ્દ અશેષાઃ ।
સર્વજગસ્ય ય મન્ત્રસમુદ્રા સર્વ શ્રુણિત્વ ધરેમિ સ્મૃતીયે

સર્વસ્વરાઙ્ગનિરુક્તિરુતેભિર્ઘોષ અલંકૃતુ અપ્રતિમાનામ્ ।
યો હિ પ્રવર્તતિ ચક્રુ જિનાનાં તં ચ શ્રુણિત્વ ધરેમિ સ્મૃતીયે

ઘ્રાણબલં વિપુલં સુવિશુદ્ધં ધર્મસમુદ્રનયેષુ અસઙ્ગમ્ ।
સર્વવિમોક્ષવિહારપ્રવેશં ઓતર એત નયં જિનપુત્ર

જિહ્વ મમા વિપુલ સુપ્રભૂતા તામ્રતનૂ રતનાભ વિશુદ્ધા ।
યાય જ્ઞપેમિ યથાશય સત્ત્વાન્ ઓતર એત નયં જિનપુત્ર

ધર્મશરીરુ મમાતિવિશુદ્ધં સર્વત્રિયધ્વસમન્તસ્થિતાનામ્ ।
રૂપશરીરુ યથાશય સત્ત્વાઃ પશ્યિષુ તેષ્વધિમુક્તિબલેન

ચિત્તમસઙ્ગમનાસ્રવ મહ્યં ઘોષરૂતં યથ મેઘનિનાદઃ ।
તત્ર સમોસરિ સર્વનરેન્દ્રાન્ નો ચ વિકલ્પન વિદ્યતિ મહ્યમ્

ક્ષેત્રતલેષુ અચિન્તિય સત્ત્વાઃ તેષ પ્રજાનમિ ચિત્તસમુદ્રાન્ ।
ઇન્દ્રિયઆશય જાનમિ તેષાં નો ચ વિકલ્પન વિદ્યતિ મહ્યમ્

ઋદ્ધિ મમો વિપુલા સુસમાપ્તા કમ્પયિ ક્ષેત્ર અચિન્તિયાય ।
કાયપ્રભાય પ્રભાવતુ યેનો સર્વ સુદુર્દમ સત્ત્વ દમેમિ

પુણ્ય મમો વિપુલં પરિશુદ્ધં અક્ષયકોષ સમન્તવિયૂહમ્ ।
યેન પ્રવર્તયિ પૂજ જિનાનાં ભોતિ ચ સર્વજગત્યુપજીવ્યમ્

પ્રજ્ઞ મમો વિપુલા સુવિશુદ્ધા યાય પ્રજાનમિ ધર્મસમુદ્રાન્ ।
સંશય છિન્દમિ સર્વજનાનાં ઓતર એત નયં જિનપુત્ર

બુદ્ધસમુદ્ર અહં અવતીર્ણા સર્વિ ત્રિયધ્વિ નયોત્તરમાના ।
તેષુ ચ ઓતરમી પ્રણિધાનં એષ નયો અતુલઃ સુસમાપ્તઃ

સર્વરજે અહુ ક્ષેત્રસમુદ્રાન્ પશ્યમિ ચૈવ ત્રિયધ્વપ્રવેશાન્ ।
તત્ર ચ પશ્યમિ બુદ્ધસમુદ્રા તેષ સમન્તતલં નયભૂમિમ્

પશ્ય વિરોચન બોધિવિબુદ્ધં સર્વદિશાસુ સ્ફરિત્વન ક્ષેત્રા ।
સર્વરજઃપથિ બોધિદ્રુમેન્દ્રે સાન્તિમ ધર્મ નિસર્જયમાનમ્

અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો વાસન્તીં રાત્રિદેવતામેતદવોચત્ - કિયચ્ચિરં સંપ્રસ્થિતાસિ દેવતે અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ? કિયચ્ચિરં પ્રતિલબ્ધશ્ચ તે ઽયં વિમોક્ષઃ, યસ્ય પ્રતિલમ્ભાત્ત્વમેવંરૂપયા સત્ત્વાર્થક્રિયયા પ્રત્યુપસ્થિતા? એવમુક્તે વાસન્તી રાત્રિદેવતા સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેવમાહ - ભૂતપૂર્વં જિનપુત્ર અતીતે ઽધ્વનિ સુમેરુપરમાણુરજઃસમાનાં કલ્પાનાં પરેણ પ્રશાન્તપ્રભો નામ કલ્પો ઽભૂત્પઞ્ચબુદ્ધકોટીશતપ્રભવઃ । તત્ર રત્નશ્રીસંભવા નામ લોકધાતુરભૂત્ । તસ્યાં ખલુ પુનર્લોકધાતૌ રત્નચન્દ્રપ્રદીપપ્રભા નામ મધ્યમા ચાતુર્દ્વીપિકા । તસ્યાં પદ્મપ્રભા નામ રાજધાની । તત્ર રાજધાન્યાં સુધર્મતીર્થો નામ રાજાભૂત્ ધાર્મિકો ધર્મરાજા ચક્રવર્તી ચતુર્દ્વીપેશ્વરઃ સપ્તરત્નસમન્વાગતઃ । સ તામકણ્ટકાં મહાપૃથિવીં સસાગરગિરિપર્યન્તાં ધર્મેણાભિનિર્જિત્ય અધ્યાવસતિ સ્મ ॥
તસ્ય સુધર્મતીર્થસ્ય રાજ્ઞો ધર્મમતિચન્દ્રા નામ ભાર્યાભૂત્ । સા રાત્ર્યાઃ પૂર્વે યામે મદનમત્તા રતિક્રીડાપરિશ્રાન્તા મધ્યમે યામે ઽન્તઃપુરમધ્યગતા પ્રસુપ્તા । અથ તસ્યાઃ પદ્મપ્રભાયા રાજધાન્યાઃ પૂર્વેણ શમથશ્રીસંભવે મહાવનષણ્ડે સર્વધર્મનિગર્જિતરાજો નામ તથાગતઃ સર્વવ્યૂહપ્રભામણિરાજશરીરે સર્વબુદ્ધવિકુર્વિતપ્રભવે મહાબોધિવૃક્ષે ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંબુદ્ધઃ । તેનાસૌ સર્વો રત્નશ્રીસંભવો લોકધાતુરનેકવર્ણયા ઉદારયા પ્રભયા સ્ફુટાવભાસિતો ઽભૂત્ । તસ્યાં ચ પદ્મપ્રભયાં રાજધાન્યાં સુવિશુદ્ધચન્દ્રાભા નામ રાત્રિદેવતા અભૂત્ । સા તાં ધર્મમતિચન્દ્રાં રાજભાર્યામુપસંક્રમ્ય આભરણસંઘટ્ટનશબ્દેન પ્રબોધ્ય એવમાહ - યત્ખલુ રાજપત્નિ જાનીયાઃ - શમથશ્રીસંભવે મહાવનષણ્ડે સર્વધર્મનિગર્જિતરાજો નામ તથાગતો ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંબુદ્ધઃ । સા તસ્યા રાજભાર્યાયાઃ પુરતો વિસ્તરેણ બુદ્ધગુણવર્ણં બુદ્ધવિકુર્વિતં સમન્તભદ્રબોધિસત્ત્વચર્યાપ્રણિધાનં ચ સંપ્રકાશયામાસ । ( ગ્વ્ 179 ) સા ખલુ પુનઃ કુલપુત્ર રાજભાર્યા તથાગતપ્રભાવભાસિતાધ્યાશયેનાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંપ્રસ્થિતા । તસ્ય તથાગતસ્ય સબોધિસત્ત્વશ્રાવકસંઘસ્ય મહાન્તં પૂજાસત્કારમકાર્ષીત્ । તત્કિં મન્યસે કુલપુત્ર અન્યા સા તેન કાલેન તેન સમયેન ધર્મમતિચન્દ્રા નામ રાજભાર્યા અભૂત્? ન ખલ્વેવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । અહં સા તેન કાલેન તેન સમયેન ધર્મમતિચન્દ્રા નામ રાજભાર્યા અભૂવમ્ ॥
સા અહં કુલપુત્ર તેનાભિલાષિકેણ ચિત્તોત્પાદેન તેન ચ તથાગતાવરોપિતેન કુશલમૂલેન સુમેરુપરમાણુરજઃસમૈઃ કલ્પૈર્ન જાતુ દુર્ગતિષૂપપન્ના । ન નરકે, ન તિર્યગ્યોનૌ પ્રેતેષુ વા, ન જાતુ હીનકુલેષૂપપન્ના । ન જાત્વિન્દ્રિયવિકલાભૂવમ્ । ન જાતુ દુઃખિતાભૂવન્ । સદા અહં દેવેષુ દેવમાહાત્મ્યં પ્રતિલભ્ય મનુષ્યેષુ ચ મનુષ્યમાહાત્મ્યં ન જાતુ કલ્યાણમિત્રવિરહિતા અભૂવં યદુત બુદ્ધબોધિસત્ત્વૈઃ । ન જાતુ વિષમેષુ કાલેષૂપપન્ના । સા ખલ્વહં કુલપુત્ર બુદ્ધાનુબુદ્ધેષુ કુશલમૂલાન્યવરોપયમાણા સુમેરુપરમાણુરજઃસમાન્ કલ્પાન્ સુખેન શમેન ક્ષેમેણ માર્ગેણ આગતા । ન ચ તાવન્મે બોધિસત્ત્વેન્દ્રિયાણિ પરિનિષ્પન્નાનિ ॥
તેષાં સુમેરુપરમાણુરજઃસમાનાં કલ્પાનામતિક્રાન્તાનામિતો ભદ્રકલ્પાત્પૂર્વં દશાનાં કલ્પસહસ્રાણાં પ્રથમસ્તેન કાલેન અશોકવિરજો નામ કલ્પો ઽભૂત્ રજોવિમલતેજઃશ્રીનામ્નિ લોકધાતૌ । સ ખલુ પુનઃ કુલપુત્ર રજોવિમલતેજઃશ્રીર્લોકધાતુઃ ક્લિષ્ટવિશુદ્ધો ઽભૂત્ પઞ્ચબુદ્ધોત્પાદશતપ્રભવઃ । તેષાં ખલુ પુનઃ પઞ્ચાનાં બુદ્ધશતાનાં પ્રથમઃ સુમેરુધ્વજાયતનશાન્તનેત્રશ્રીર્નામ તથાગતો લોક ઉદપાદિ વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવમનુષ્યાણાં ચ બુદ્ધો ભગવાન્ । અહં ચ પ્રજ્ઞાવભાસશ્રીર્નામ શ્રેષ્ઠિદારિકા અભૂવં વિઘુષ્ટકીર્તેઃ શ્રેષ્ઠિનો દુહિતા અભિરૂપા પ્રાસાદિકા દર્શનીયા પરમયા શુભવર્ણપુષ્કલતયા સમન્વાગતા । સા ચ સુવિશુદ્ધચન્દ્રાભા રાત્રિદેવતા પ્રણિધાનવશેન વિરજોવત્યાં ચાતુર્દ્વીપિકાયાં લોકધાતૌ વિચિત્રધ્વજાયાં રાજધાન્યાં વિશુદ્ધનેત્રાભા નામ રાત્રિદેવતા અભૂત્ । તયા મે રાત્ર્યાં પ્રશાન્તાયાં શયિતયોર્માતાપિત્રોસ્તદ્ગૃહં કમ્પયિત્વા ઉદારેણાવભાસેન સ્વરૂપં સંદર્શ્ય બુદ્ધગુણવર્ણં ભાષિત્વા સ તથાગતઃ પ્રથમસપ્તાહાભિસંબુદ્ધો બોધિમણ્ડનિષણ્ણઃ સંદર્શિતઃ । સા અહં સાર્ધં માતાપિતૃભ્યાં મહતા ચ જ્ઞાતિસંઘેન તાં સુવિશુદ્ધચન્દ્રાભાં રાત્રિદેવતાં પુરસ્કૃત્ય તસ્ય તથાગતસ્યાન્તિકમુપસંક્રાન્તા । તતો મયા તસ્ય તથાગતસ્ય ઉદારાં પૂજાં કૃત્વા સહદર્શનેન જગદ્વિનયબુદ્ધદર્શનપ્રભવો નામ સમાધિઃ પ્રતિલબ્ધઃ । ત્ર્યધ્વતલજ્ઞાનાવભાસમણ્ડલશ્ચ નામ સમાધિઃ પ્રતિલબ્ધઃ, યસ્ય પ્રતિલમ્ભાન્મયા તે સુમેરુપરમાણુરજઃસમાઃ કલ્પા અનુસ્મૃતાઃ । તચ્ચ મે બોધિચિત્તમામુખીભૂતમ્ । તયા મે તસ્ય તથાગતસ્યાન્તિકાદ્ધર્મદેશનાં શ્રુત્વા એષ સર્વસત્ત્વતમોવિકિરણધર્માવભાસજગદ્વિનયમુખો નામ બોધિસત્ત્વવિમોક્ષઃ પ્રતિલબ્ધઃ, યસ્ય પ્રતિલમ્ભાદ્દશબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમાંલ્લોકધાતૂન્ કાયેન સ્ફરામિ । યે ( ગ્વ્ 180 ) ચ તેષુ લોકધાતુષુ તથાગતાઃ, તે સર્વે મમ ચક્ષુષ આભાસમાગચ્છન્તિ । તેષાં ચ પાદમૂલગતમાત્માનં સંજાનામિ । યે ચ તેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વા ઉપપન્નાઃ, તે ઽપિ સર્વે મમ ચક્ષુષ આભાસમાગચ્છન્તિ । તેષાં ચ રુતવિમાત્રતાસંકેતં પ્રજાનામિ । ચિત્તાશયેન્દ્રિયાધિમુક્તીશ્ચ પ્રજાનામિ । પૂર્વાન્તકલ્યાણમિત્રેષુ ચ પરિપાકં પ્રજાનામિ । યથાશયસંતોષણં ચૈષાં કાયમાદર્શયામિ ॥

સ ચ મે વિમોક્ષઃ પ્રતિચિત્તક્ષણં વિવર્ધતે । તદ્વિમોક્ષચિત્તાનન્તરેણ ચિત્તેન લોકધાતુશતપરમાણુરજઃસમાનિ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ કાયેન સ્ફરામિ । તદનન્તરેણ ચિત્તેન લોકધાતુસહસ્રપરમાણુરજઃસમાનિ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ કાયેન સ્ફરામિ । તદનન્તરેણ ચિત્તેન લોકધાતુશતસહસ્રપરમાણુરજઃસમાનિ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ કાયેન સ્ફરામિ । એવં પ્રતિચિત્તક્ષણં યાવદનભિલાપ્યાનભિલાપ્યલોકધાતુપરમાણુરજઃસમાનિ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ કાયેન સ્ફરામિ । યે ચ તેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ તથાગતાઃ, સર્વે તે મમ ચક્ષુષ આભાસમાગચ્છન્તિ । તેષાં ચ પાદમૂલગતમાત્માનં સંજાનામિ । યા ચ તેષાં બુદ્ધાનાં ભગવતાં ધર્મદેશના, તાં સર્વામુદ્ગૃહ્ણામિ, ધારયામિ સંપ્રધારયામિ ઉપધારયામિ । તેષાં ચ તથાગતાનાં પૂર્વયોગસમુદ્રાન્ પ્રણિધાનસમુદ્રાનવતરામિ । યા ચ તેષાં તથાગતાનાં બુદ્ધક્ષેત્રપરિશુદ્ધિઃ, તામપિ ચ સર્વાં બુદ્ધક્ષેત્રપરિશુદ્ધયે ઽભિનિર્હારામિ । યે ચ સત્ત્વાસ્તેષુ લોકધાતુસમુદ્રેષૂપપન્નાઃ, તે ઽપિ સર્વે મમ ચક્ષુષ આભાસમાગચ્છન્તિ । યત્પ્રમાણાશ્ચ તેષાં સત્ત્વાનામાશયેન્દ્રિયાધિમુક્તિભેદાઃ, તત્પ્રમાણભેદં કાયમધિતિષ્ઠામિ યદુત એષાં પરિપાકવિનયમુપાદાય । એવં પ્રતિચિત્તક્ષણમેષ વિમોક્ષો વિવર્ધતે ધર્મધાતુપ્રસરસ્ફરણવિવર્ધનયોગેન । એતમહં કુલપુત્ર સર્વસત્ત્વતમોવિકિરણધર્માવભાસજગદ્વિનયમુખં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં જાનામિ । કિં મયા શક્યમનન્તમધ્યસમન્તભદ્રબોધિસત્ત્વચર્યાપ્રણિધિનિર્યાતાનાં બોધિસત્ત્વાનાં ધર્મધાતુસાગરનયપ્રસરપ્રવેશવશવર્તિનાં સર્વબોધિસત્ત્વસમુદાગમજ્ઞાનવજ્રકેતુસમાધિવિક્રીડિતાનાં સર્વલોકધાતુષુ સર્વતથાગતવંશસંધારણમહાપ્રણિધાનનિર્યાતાનાં સર્વલોકધાતુપ્રસરચિત્તક્ષણપરિશોધનમહાપુણ્યસાગરપરિનિષ્પન્નાનાં પ્રતિચિત્તક્ષણં સર્વધર્મધાતુપરિપાકવિનયજ્ઞાનવશવર્તિનાં સર્વલોકધાતુષુ સર્વસત્ત્વસર્વાવરણમહાન્ધકારવિધમનજ્ઞાનાદિત્યચક્ષુષાં સર્વસત્ત્વધાતુમહાયાનવિજ્ઞપનવિક્રમાણાં સર્વજગત્કાઙ્ક્ષાવિમતિવિચિકિત્સાતિમિરવિધમનમતિચન્દ્રાણાં સર્વભવસમુદ્રાભિનિવેશોચ્ચલનવિશુદ્ધઘોષસ્વરમણ્ડલાનાં સર્વધર્મધાતુરજઃપથિ વિકુર્વિતસંદર્શનવશવર્તિનાં ત્ર્યધ્વતલજ્ઞાનમણ્ડલાસંભિન્નાનાં ચર્યાં જ્ઞાતુમ્, ગુણાન્ વા વક્તુમ્, ગોચરો વા અવતર્તુમ્, વિમોક્ષવિક્રીડિતં વા સંદર્શયિતુમ્ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇયમિહૈવ મગધવિષયે બોધિમણ્ડે સમન્તગમ્ભીરશ્રીવિમલપ્રભા નામ રાત્રિદેવતા પ્રતિવસતિ, યયા અહમનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતા, પુનઃ પુનશ્ચ સંચોદિતા । તામુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો વાસન્તીં રાત્રિદેવતામાભિગાર્થાભિરભ્યષ્ટૌષીત્ -
પશ્યમિ કાયુ તવાદ્ય વિશુદ્ધં લક્ષણચિત્રિતુ મેરુ યથૈવ ।
લોકઅભ્યુદ્ગત લોકવિભાસિ મઞ્જુશિરી યથ રૂપશિરીયે

ધર્મશરીરુ તવાતિવિશુદ્ધં સર્વત્રિયધ્વસમં અવિકલ્પમ્ ।
યત્ર સમોસરિ લોક અશેષઃ સંભવતે ઽથ વિભોતિ અસઙ્ગમ્

પશ્યમિ સર્વગતિપ્રસરેષુ કાયુ તવ પ્રતિભાસવિભક્તમ્ ।
રોમમુખેષુ ચ પશ્યમિ તુભ્યં તારકસંઘ સજ્યોતિષચન્દ્રાન્

ચિત્તુ તવા વિપુલં સુવિશુદ્ધં યેન સ્ફુટં ગગનં વ દિશાસુ ।
યત્ર સમોસરિ સર્વનરેન્દ્રા જ્ઞાનમકલ્પમલં વરુ તુભ્યમ્

ક્ષેત્રરજોપમ મેઘ વિચિત્રા નિશ્ચરિષૂ તવ રોમમુખેષુ ।
તે ચ ફરન્તિ દશદ્દિશિ બુદ્ધાન્ સર્વવિયૂહ પ્રવર્ષયમાણાઃ

સર્વજગોપમ કાય અનન્તા નિશ્ચરિષૂ તવ રોમમુખેષુ ।
તે ચ દશદ્દિશિ લોકુ ફરિત્વા નાનૌપાય વિશોધયિ સત્ત્વાન્

રોમમુખેષુ અચિન્તિય ક્ષેત્રા પશ્યમિ નાનવિયૂહવિચિત્રા ।
યે ત્વય શોધિત સત્ત્વગતીષુ તેષ યથાશયસંભુત સર્વાન્

લાભ સુલબ્ધ સુજીવિતુ તેષાં યે તવ નામ શૃણોન્તિ ઉદગ્રાઃ ।
યે ઽથ ચ દર્શનમેષિ નરાણાં બોધિપથાભિમુખાશ્ચ ભવન્તિ

કલ્પ અચિન્તિય વાસુ અપાયે દર્શનહેતુ તવોત્સહિતવ્યઃ ।
યત્તિ શ્રવેણ પ્રહર્ષિતચિત્તા દર્શનમાત્ર શમેસિ ચ ક્લેશાન્

ક્ષેત્રસહસ્રરજોપમ કાયાસ્ત્વાદૃશ તાન્તક કલ્પ ભવેયુઃ ।
વર્ણ ભણેત્તવ રોમમુખસ્ય વર્ણક્ષયો ઽસ્ય ભવેન્ન કદાચિત્

અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો વાસન્તીં રાત્રિદેવતામાભિર્ગાથાભિરભિષ્ટુત્ય વાસન્ત્યા રાત્રિદેવતાયાઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય વાસન્તીં રાત્રિદેવતામનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય અવિતૃપ્ત એવ કલ્યાણમિત્રપર્યુપાસનેન વાસન્ત્યા રાત્રિદેવતાયા અન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તઃ