ગણ્ડવ્યૂહસૂત્ર · અધ્યાય 20

43 ગોપા ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ સુતેજોમણ્ડલરતિશ્રિયો લુમ્બિનીવનદેવતાયા અન્તિકાદપક્રમ્ય યેન કપિલવસ્તુ મહાનગરં તેનોપસંક્રમ્ય એતમેવાપ્રમેયકલ્પસર્વારમ્બણબોધિસત્ત્વજન્મવિકુર્વિતસંદર્શનં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં ભાવયન્ અવતરન્ વિપુલીકુર્વન્ અનુતિષ્ઠન્ ઉત્તાપયન્ પરિજયન્ પરિચિન્તયન્ પ્રવિચિન્વન્ અનુપૂર્વેણ યેન ધર્મધાતુપ્રતિભાસપ્રભો બોધિસત્ત્વસંગીતિપ્રાસાદસ્તેનોપસંક્રામત્ । તસ્યોપસંક્રમણસ્ય અશોકશ્રીર્નામ બોધિસત્ત્વસંગીતિપ્રાસાદદેવતા દશભિર્ગૃહદેવતાસહસ્રૈઃ સાર્ધં પ્રત્યુદ્ગમ્ય સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેવમાહ - સ્વાગતં તે મહાપુરુષ મહાપ્રજ્ઞાજ્ઞાનવિક્રામિન્ અચિન્ત્યબોધિસત્ત્વવિમોક્ષભાવનાધ્યાલમ્બનપ્રણિધિચિત્તવિપુલધર્મવિમાનગોચરચારિન્ ધર્મનગરાભિમુખ અનન્તબોધિસત્ત્વોપાયનયાવતારણાપ્રતિપ્રસ્રબ્ધતથાગતગુણસાગરાવભાસપ્રતિલબ્ધ સર્વજગદ્વિનયપ્રતિભાસપ્રતિભાનજ્ઞાનાભિમુખસર્વસત્ત્વચર્યાજ્ઞાનકાયમન્ત્રાનુવર્તન ચર્યાભિમુખચિત્ત સર્વજગદ્વેદનાપ્રીતિસમુદ્રવેગવિવર્ધનપ્રણિધાન સર્વતથાગતધર્મપ્રતિવેધમાર્ગપ્રતિપન્ન । યથા ત્વાં પશ્યામિ અનિમિષનેત્રગમ્ભીરચર્યેર્યાપથવિશુદ્ધગોચરમ્, નચિરેણ ત્વમનુત્તરતથાગતકાયવાક્ચિત્તાલંકારવિશુદ્ધિં પ્રતિલબ્ધો લક્ષણાનુવ્યઞ્જનપ્રતિમણ્ડિતેન કાયેન દશબલજ્ઞાનાલોકાલંકૃતેન ચિત્તેન લોકં વિચરિષ્યસિ । યાદૃશીં ચ તે દૃઢવીર્યપરાક્રમતાં પશ્યામિ, નચિરેણ ત્વં સર્વત્ર્યધ્વતથાગતસંમુખીભાવદર્શનસમઙ્ગી સર્વતથાગતધર્મમેઘાન્ સંપ્રતીચ્છન્ સર્વબોધિસત્ત્વધ્યાનવિમોક્ષસમાધિસમાપત્તિશાન્તધર્મવિમાનરતિમનુભવન્ ગમ્ભીરં બુદ્ધવિમોક્ષમનુપ્રવેક્ષ્યસિ । તથા હિ ત્વં કલ્યાણમિત્રોપસંક્રમણદર્શનપર્યુપાસનાનુશાસનીઃ સંપ્રતીચ્છંસ્તદ્ગુણપ્રતિનયેષુ પ્રયુજ્યમાનો ન પરિખિદ્યસે, ન વિનિવર્તસે, ન પરિતપસિ । ન ચ તે કશ્ચિદન્તરાયો વા આવરણં વા નિવરણં વા પ્રસહતે, મારા વા મારકાયિકા વા દેવતાઃ । તેન અચિરાદેવ ત્વં સર્વસત્ત્વાનાં પ્રીતિકરો ભવિષ્યસિ ॥
એવમુક્તે સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ઽશોકશ્રિયં બોધિસત્ત્વસંગીતિપ્રાસાદદેવતામેતદવોચત્ - તથાસ્તુ દેવતે યથા વદસિ । અહં ખલુ દેવતે સર્વસત્ત્વક્લેશસંતાપવ્યુપશમેન પરમાં પ્રીતિં વિન્દામિ । સર્વસત્ત્વવિષયકર્મવિપાકવિનિવર્તનેન સર્વસત્ત્વસુખસંભવેન સર્વસત્ત્વાનવદ્યકર્મપ્રતિપત્ત્યા પરમાં પ્રીતિં વિન્દામિ । યદા ચ દેવતે સત્ત્વા વિવિધવિષયકર્મક્લેશપ્રયોગાક્ષિપ્તચિત્તા દુર્ગતિષુ પ્રપતન્તિ સુગતિષુ વા, વિવિધાનિ કાયિકચૈતસિકાનિ દુઃખદૌર્મનસ્યાનિ પ્રત્યનુભવન્તિ, દુર્મનસસ્તસ્મિન્ સમયે બોધિસત્ત્વા ભવન્તિ પરમદુર્મનસઃ । તદ્યથાપિ નામ દેવતે પુરુષસ્યૈકાન્તતૃષ્ણાચરિતસ્ય એકપુત્રકો ભવેત્ પ્રિયો મનાપઃ । સ તસ્યાઙ્ગપ્રત્યઙ્ગેષુ ચ્છિદ્યમાનેષુ એકાન્તતૃષ્ણાચરિતત્વાત્ પરમદુર્મનાઃ સ્યાદનાત્તમનસ્કઃ, એવમેવ દેવતે બોધિસત્ત્વો બોધિસત્ત્વચારિકાં ચરન્ સત્ત્વાન્ કર્મક્લેશવશેન તિસૃષુ દુર્ગતિષુ પતિતાન્ દૃષ્ટ્વા દુર્મના ભવતિ પરમદુર્મનાઃ । યસ્મિન્ વા પુનઃ સમયે સત્ત્વાઃ કાયવાઙ્ભનઃસુચરિતસમાદનહેતોઃ કાયસ્ય ભેદાત્સુગતૌ સ્વર્ગલોકે દેવેષૂપપદ્યન્તે, દેવમનુષ્યગતિષુ ચ કાયિકચૈતસિકાનિ સુખાનિ પ્રત્યનુભવન્તિ, પરમસુખી તસ્મિન્ સમયે બોધિસત્ત્વો ભવતિ સુમના આત્તમનસ્કઃ પ્રમુદિતઃ ( ગ્વ્ 301 ) પ્રીતિસૌમનસ્યજાતઃ । ન ખલુ પુનર્દેવતે બોધિસત્ત્વા આત્માર્થાય સર્વજ્ઞતામભિપ્રાર્થયન્તે । ન વિચિત્રસંસારરતિસુખપ્રભવનાર્થં ન કામધાતુપર્યાપન્નં વિવિધરતિવ્યૂહપ્રાર્થનયા સંજ્ઞાચિત્તદૃષ્ટિવિપર્યાસવશેન ન સંયોજનબન્ધનાનુશયપર્યવસ્થાનવશગતાઃ । ન તૃષ્ણાદૃષ્ટિવશગતાઃ, ન વિવિધસત્ત્વસંસર્ગરતિસંજ્ઞાવિનિબદ્ધચેતસઃ, ન ધ્યાનરતિસુખાસ્વાદપરિગૃદ્ધાઃ, ન વિવિધાવરણાવૃતાઃ સંસારગતિષુ પરિવર્તન્તે । અપિ તુ ખલુ પુનર્દેવતે બોધિસત્ત્વા ભવસમુદ્રગતાનામપરિમિતદુઃખપ્રપીડિતાનાં સત્ત્વાનામન્તિકે મહાકરુણાં સંજનયિત્વા સર્વજગત્સંગ્રહમહાપ્રણિધિમભિનિર્હરન્તિ । તે મહાકરુણાપ્રણિધ્યભિનિર્હારબલવેગેન સત્ત્વપરિપાકવિનયપ્રયુક્તાઃ સંસારે બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરન્તઃ સંદૃશ્યન્તે । તે સર્વસત્ત્વનાં સર્વાવરણસર્વજ્ઞતાજ્ઞાનં પર્યેષમાણાઃ સર્વતથાગતપૂજોપસ્થાનપ્રણિધિમભિનિર્હરન્તિ । તે તથાગતપૂજોપસ્થાનપ્રણિધિવશૈર્ન પરિખિદ્યન્તે બોધિસત્ત્વચર્યાયામ્ । તે બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરન્તઃ સંક્લિષ્ટાનિ ક્ષેત્રાણિ સંપશ્યન્તઃ સર્વબુદ્ધક્ષેત્રપરિશોધનપ્રણિધિમભિનિર્હરન્તિ
સંક્લિષ્ટાન્ ક્ષેત્રસાગરાન્ પરિશોધયમાનાઃ સર્વસત્ત્વાનામાયતનનાનાત્વં સંપશ્યમાનાઃ । અનાનાત્વાનુત્તરધર્મકાયપરિશુદ્ધયે પ્રણિધિમભિનિર્હરન્તિ સંક્લિષ્ટકાયવાક્ચિત્તતાં સત્ત્વાનાં સંપશ્યમાનાઃ । સર્વસત્ત્વકાયવાક્ચિત્તાલંકારપરિશુદ્ધયે પ્રણિધિમભિનિર્હરન્તિ । વિકલાયતનાનપરિશુદ્ધચેતસઃ સર્વાન્ સંપશ્યમાનાઃ સર્વસત્ત્વચિત્તચરિતાનિ પરિશોધયમાના બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરન્તો ન પરિખિદ્યન્તે । એવં હિ દેવતે બોધિસત્ત્વા અનન્તમધ્યાં બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરન્તો ઽપરિખિન્નચિત્તાઃ । એવં ચરન્તો ઽલંકારભૂતા ભવન્તિ સદેવકસ્ય લોકસ્ય દેવમનુષ્યસંપત્તિસંજનનતયા । માતાપિતૃભૂતા ભવન્તિ બોધિસત્ત્વોત્પાદપ્રતિષ્ઠાપનતયા । ધાત્રીભૂતા ભવન્તિ બોધિસત્ત્વમાર્ગાવતરણતયા । નિત્યાનુબદ્ધસહજદેવતા ભવન્તિ દુર્ગતિપ્રપાતભયારક્ષણતયા । મહાદાશભૂતા ભવન્તિ સંસારસમુદ્રોત્તારણતયા । શરણભૂતા ભવન્તિ સર્વમારક્લેશભયવિનિવર્તનતયા । પરાયણભૂતા ભવન્તિ અન્તપરમશીતિભાવોપનયનતયા । તીર્થભૂતા ભવન્તિ સર્વબુદ્ધસમુદ્રાવતરણયા । સંગ્રાહકભૂતા ભવન્તિ ધર્મરત્નદ્વીપોપનયનતયા । પુષ્પભૂતા ભવન્તિ સર્વબુદ્ધગુણસંપુષ્પિતચિત્તતયા । અલંકારભૂતા ભવન્તિ વિપુલપુણ્યજ્ઞાનપ્રભાપ્રમુઞ્ચનતયા । પરમપ્રીતિકરા ભવન્તિ સમન્તપ્રાસાદિકતયા । અભિગમનીયા ભવન્તિ અનવદ્યકર્મપ્રતિપત્ત્યા । સમન્તભદ્રા ભવન્તિ સર્વાકારવરાઙ્ગસુપરિપૂર્ણકાયતયા । અસેચનકરૂપા ભવન્તિ અપ્રતિકૂલદર્શનતયા । અવભાસકરા ભવન્તિ જ્ઞાનરશ્મિપ્રમુઞ્ચનતયા । આલોકકરા ભવન્તિ ધર્મપ્રદીપધારણતયા । પ્રદ્યોતકરા ભવન્તિ બોધ્યાશયપરિશોધનતયા । સેનાપતિભૂતા ભવન્તિ મારકર્મવિનિવર્તનતયા । સૂર્યભૂતા ભવન્તિ પ્રજ્ઞારશ્મિજાલપ્રભાપ્રમુઞ્ચનતયા । ચન્દ્રભૂતા ભવન્તિ ગગનબુદ્ધિચન્દ્રોદાગમનતયા । મેઘભૂતા ભવન્તિ સર્વજગન્મહાધર્મમેઘાભિપ્રવર્ષણતયા । એવં ખલુ દેવતે પ્રતિપદ્યમાના બોધિસત્ત્વાઃ પ્રિયા ભવન્તિ સર્વસત્ત્વાનામ્ ॥

અથ ખલુ અશોકશ્રીર્બોધિસત્ત્વસંગીતિપ્રાસાદદેવતા સાર્ધં તૈર્દશભિઃ ગૃહદેવતાસહસ્રૈઃ સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકં દિવ્યસમતિક્રાન્તૈઃ મનોમયૈઃ પુષ્પમાલ્યગન્ધચૂર્ણવિલેપનરત્નાભરણવર્ષૈઃ પ્રવૃષ્ય અનુપરિવાર્ય બોધિસત્ત્વભવનં પ્રવિશન્તમાભિર્ગાથાભિરભ્યષ્ટાવીત્ -
ઉત્પદ્યન્તે જિના લોકે કદાચિ જ્ઞાનભાસ્કરાઃ ।
સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદ્ય સર્વસત્ત્વાનુકમ્પયા

બહુભિઃ કલ્પનયુતૈઃ દુર્લભં તચ્ચ દર્શનમ્ ।
અવિદ્યાન્ધસ્ય લોકસ્ય જ્ઞાનસૂર્યો મહાનસિ

દૃષ્ટ્વા લોકં વિપર્યસ્તમજ્ઞાનતિમિરાવૃતમ્ ।
મહાકૃપાં સંજનય્ય પ્રસ્થિતો ઽસિ સ્વયંભુતામ્

વિશુદ્ધેનાશયેન ત્વં બુદ્ધબોધ્યર્થમુદ્યતઃ ।
કલ્યાણમિત્રં ભજસે ઽનપેક્ષઃ કાયજીવિતે

ન નિશ્રયસ્તે લોકે ઽસ્મિન્ન નિકેતો ન સંસ્તવઃ ।
અનાલયો ઽસ્ય સંકીર્ણો નિઃસઙ્ગ ગગનાશયઃ

બોધિચર્યાં ચરસ્યગ્રાં પુણ્યમણ્ડલસુપ્રભઃ ।
ઉદયાસ્તમિતે લોકે જ્ઞાનરશ્મિપ્રમુઞ્ચનઃ

લોકાન્ન ચૈવોચ્ચલસિ લોકધર્મૈર્ન લિપ્યસે ।
અસઙ્ગશ્ચરસે લોકે મારુતો ગગને યથા

કલ્પોદ્દાહે યથા વહ્નિઃ પ્રદીપ્તઃ સતતોદ્યતઃ ।
અગ્નિકલ્પેન વીર્યેણ ચરસે બોધિચારિકામ્

સિંહકલ્પ મહાવીર દૃઢવીર્યપરાક્રમઃ ।
જ્ઞાનવિક્રમસંપન્નસ્ત્વં ચરસ્યપરાજિતઃ

ધર્મધાતુસમુદ્રે ઽસ્મિન્ યે કેચિન્નયસાગરાઃ ।
સન્મિત્રસેવયા શૂર ત્વં તાનવતરિષ્યસે

અથ ખલ્વશોકશ્રીર્બોધિસત્ત્વસંગીતિપ્રાસાદદેવતા સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમાભિર્ગાથાભિરભિષ્ટુત્ય ગચ્છન્તં પૃષ્ઠતઃ સમનુબધ્નાતિ સ્મ ધર્મકામતયા । અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ધર્મધાતુપ્રતિભાસપ્રભબોધિસત્ત્વસંગીતિપ્રાસાદમુપસંક્રમ્ય અનુપ્રવિશ્ય સમન્તાદનુવિલોકયામાસ ગોપાયાઃ શાક્યકન્યાયા દર્શનકામઃ । સો ઽપશ્યદ્ગોપાં શાક્યકન્યાં ધર્મધાતુપ્રતિભાસપ્રભસ્ય બોધિસત્ત્વસંગીતિપ્રાસાદસ્ય મધ્યે સર્વબોધિસત્ત્વસ્ય ગૃહાવસનપ્રતિભાસમણિપદ્મગર્ભાસનનિષણ્ણાં સ્ત્રીણાં ચતુરશીત્યા સહસ્રૈઃ પરિવૃતાં સર્વાસાં પાર્થિવકુલસંભવાનાં પૂર્વબોધિસત્ત્વચર્યાસભાગકુશલમૂલાનાં પૂર્વદાનસંગ્રહસંગૃહીતાનાં શ્લક્ષ્ણમધુરવચનસમુદાચારાણાં સર્વજ્ઞતાર્થાભિમુખસુખસંગૃહીતાનાં બુદ્ધબોધિસત્ત્વસમુદાગમસમાનાર્થતયા સુસંગૃહીતાનાં મહાકરુણાપૂર્વંગમપુત્રદારપરિગ્રહસુસંપરિગૃહીતાનાં મહામૈત્ર્યુપેતસ્વદારાનુવર્તનપરિશોધિતાનાં પૂર્વબોધિસત્ત્વાચિન્ત્યોપાયકૌશલ્યપરિપરિપાચિતાનામ્ । સર્વાણિ ચ તાનિ ચતુરશીતિસ્ત્રીસહસ્રાણ્યવૈવર્તિકાન્યનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ બોધિસત્ત્વપારમિતાનયાવતીર્ણાનિ સર્વબોધિસત્ત્વશિક્ષાસુ અપરપ્રણેયાનિ સર્વગ્રહવિગતચિતાનિ સર્વસંસારરતિવિરતમાનસાનિ અસઙ્ગધર્મધાતુનયપરિશુદ્ધાનિ સર્વજ્ઞતાભિમુખચિત્તવેગાનિ ( ગ્વ્ 303 ) સર્વનિવરણાવરણજાલવિગતાનિ સર્વાઙ્ગપથસમતિક્રાન્તાનિ ધર્મકાયસુનિર્મિતવિચારાણિ સર્વલોકપરિપાકવિનયાભિમુખાનિ વિપુલપુણ્યસમુદ્રસંભૂતચિત્તાનિ સમન્તભદ્રબોધિસત્ત્વચર્યાપ્રણિધાનનિર્યાતાનિ વિપુલબોધિસત્ત્વબલવેગસંવર્ધિતાનિ જ્ઞાનસૂર્યમણ્ડલચિત્તપ્રદીપાનિ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો યેન ગોપા શાક્યકન્યા તેનોપસંક્રમ્ય ગોપાયાઃ શાક્યકન્યાયાઃ ક્રમતલયોઃ સર્વશરીરેણ પ્રણિપત્ય ઉત્થાય પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - મયા આર્યે અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ કથં બોધિસત્ત્વાઃ સંસારે સંસરન્તિ, સંસારદોષૈશ્ચ ન લિપ્યન્તે । સર્વધર્મસમતાસ્વભાવં ચાવબુધ્યન્તે । શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ ન ચ પ્રતિષ્ઠન્તે । બુદ્ધધર્માવભાસપ્રતિલબ્ધાશ્ચ ભવન્તિ । બોધિસત્ત્વચર્યાં ન ચ વ્યવચ્છિન્દન્તિ । બોધિસત્ત્વભૂમૌ ચ પ્રતિષ્ઠિતા ભવન્તિ । સર્વતથાગતવિષયં ચ સંદર્શયન્તિ । સર્વલોકગતિસમતિક્રાન્તાશ્ચ ભવન્તિ । સર્વલોકગતિષુ ચોપવિચરન્તિ । ધર્મકાયપરિનિષ્પન્નાશ્ચ ભવન્તિ । અનન્તવર્ણાંશ્ચ રૂપકાયાનભિનિર્હરન્તિ । અલક્ષણધર્મકાયપરાયણાશ્ચ ભવન્તિ । સર્વજગદ્વર્ણસંસ્થાનાંશ્ચ કાયાનાદર્શયન્તિ । અનભિલાપ્યાંશ્ચ સર્વધર્માનવરન્તિ । સર્વવાક્પથનિરુક્ત્યુદાહારૈશ્ચ સત્ત્વાનાં ધર્મં દેશયન્તિ । નિઃસત્ત્વાંશ્ચ સર્વધર્માન્ પ્રજાનન્તિ । સત્ત્વધાતુવિનયપ્રયોગાચ્ચ ન વિનિવર્તન્તે । અનુત્પાદાનિરોધાંશ્ચ સર્વધર્માનવતરન્તિ । સર્વતથાગતપૂજોપસ્થાનપ્રયોગાચ્ચ ન વિનિવર્તન્તે । અકર્મવિપાકાંશ્ચ સર્વધર્માનવતરન્તિ કુશલકર્માભિસંસ્કારપ્રયોગાચ્ચ ન વિનિવર્તન્તે ॥
એવમુક્તે ગોપા શાક્યકન્યા સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેતદવોચત્ - સાધુ સાધુ કુલપુત્ર, યસ્ત્વં બોધિસત્ત્વાનામિમામેવંરૂપાં ચર્યાં ધર્મતાં પરિપ્રષ્ટવ્યાં મન્યસે, યથાપિ તત્સમન્તભદ્રપ્રણિધાનચર્યાભિમુખસ્ય અયં પ્રશ્નોદાહારઃ । તેન હિ કુલપુત્ર શૃણુ, સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિ કુરુ, ભાષિષ્યે બુદ્ધાનુભાવેન । દશભિઃ કુલપુત્ર ધર્મૈઃ સમન્વાગતા બોધિસત્ત્વા ઇમામેવંરૂપામિન્દ્રજાલતલોપમાં સમન્તજ્ઞાનપ્રભાં બોધિસત્ત્વચર્યાં પરિપૂરયન્તિ । કતમૈર્દશભિઃ? યદુત ઉદારકલ્યાણમિત્રસંનિશ્રયેણ વિપુલાધિમુક્તિપ્રતિલાભેન ઉદારકલ્યાણાશયવિશુદ્ધ્યા વિપુલપુણ્યજ્ઞાનસમુદ્રોપસ્તબ્ધચિત્તતયા બુદ્ધોત્પત્તિસંભવમહાધર્મનિર્દેશશ્રવણપ્રતિલાભેન ત્ર્યધ્વતથાગતાધિમુક્તિચેતનાસંવાસેન સર્વબોધિસત્ત્વચર્યામણ્ડલસમતાનુગમેન સર્વતથાગતાધિષ્ઠાનપ્રતિલાભેન પ્રકૃતિમહાકરુણાધ્યાશયવિશુદ્ધ્યા સર્વસંસારચક્રોપચ્છેદચિત્તબલાધાનપ્રતિલાભેન । એભિઃ કુલપુત્ર દશભિર્ધર્મૈઃ સમન્વાગતા ઇમામેવંરૂપામિન્દ્રજાલતલોપમાં સમન્તજ્ઞાનપ્રભાં બોધિસત્ત્વચર્યાં પરિપૂરયન્તિ ॥
તત્ર કુલપુત્ર અવિવર્ત્યવીર્યા બોધિસત્ત્વા એતાન્ ધર્માન્ પ્રતિલભ્ય અક્ષયાકારાભિનિર્હારેણ ભાવયન્તો બહુલીકુર્વન્તઃ કલ્યાણમિત્રાણ્યારાગ્ય દશભિરાકારૈરભિરાધયન્તિ । કતમૈર્દશભિઃ? યદુત કાયજીવિતાનપેક્ષતયા સંસારોપકરણાનર્થિકતયા સર્વધર્મસ્વભાવસમતાનુગમેન સર્વજ્ઞતાપ્રણિધાનાવિવર્ત્યતયા સર્વધર્મધાતુનયવ્યવલોકનતયા સર્વભવસમુદ્રોચ્ચલિતમાનસતયા અનાલયધર્મગગનપ્રવિષ્ટાનાલયતયા સર્વબોધિસત્ત્વપ્રણિધાનાનાવરણતયા સર્વક્ષેત્રસાગરપ્રસરણતયા ( ગ્વ્ 304 ) અનાવરણબોધિસત્ત્વજ્ઞાનમણ્ડલસુપર્યવદાપિતતયા । એભિઃ કુલપુત્ર દશભિરાકારૈર્બોધિસત્ત્વાઃ કલ્યાણમિત્રાણ્યારાગયિત્વા અભિરાધયન્તિ ॥
અથ ખલુ ગોપા શાક્યકન્યા એતમેવાર્થનયં સંદર્શયમાના બુદ્ધાધિષ્ઠાનેન દશ દિશો વ્યવલોક્ય તસ્યાં વેલાયામિમા ગાથા અભાષત -
યે પ્રસ્થિતામલવિશાલધિયઃ પરાર્થાઃ સન્મિત્રસેવનપરા ગતશાઠ્યમાયાઃ ।
શાસ્તૃત્વસંજ્ઞપ્રતિલબ્ધ અખિન્નવીર્યાશ્ચર્યેન્દ્રજાલસદૃશી ચરતેષ લોકે

અધિમુક્તિ યેષ વિપુલા ગગનપ્રકાશા યસ્યાં સમોસરતિ સર્વત્રિયધ્વલોકઃ ।
ક્ષેત્રાશ્ચ સત્ત્વ તથ ધર્મ તથૈવ બુદ્ધાસ્તેષામિયં ચરિય જ્ઞાનપ્રભંકરાણામ્

યેષાશયો ગગનકલ્પ અનન્તમધ્યઃ સંક્લેશનિર્મલતયા પરમં વિશુદ્ધઃ ।
યે ઽત્રોદ્ભવન્તિ ગુણ સર્વતથાગતાનાં ચર્યેન્દ્રજાલતલભેદસમાહિતાનામ્

સર્વજ્ઞજ્ઞાનવિપુલૈરમિતૈરચિન્ત્યૈરુપસ્તબ્ધ યે ગુણમહોદધિભિઃ સુમેધાઃ ।
તે પુણ્યસાગરશરીરવિશુદ્ધગર્ભા લોકે ચરન્તિ ન ચ લોકમલેન લિપ્તાઃ

સર્વસ્વરાઙ્ગરુતઘોષનયૈર્જિનાનાં યે ધર્મગર્જિત શૃણોન્ત ન યાનિ તૃપ્તિમ્ ।
ધર્મં નયાનુગતપ્રજ્ઞપ્રભપ્રદીપાસ્તેષામિયં જગપ્રદીપકરાણ ચર્યા

યે તે દશદ્દિશિ તથાગત અપ્રમેયાન્ સર્વત્ર ચિત્તક્ષણિ ઓતરિ અન્યમન્યાન્ ।
સર્વાંસ્તથાગતસમુદ્ર વિચિન્તયન્તિ બુદ્ધાશયાનનુગતાનમયં પ્રવેશઃ

પશ્યન્તિ યે પરિષદો વિપુલા જિનાનાં તેષાં સમાધિનયસાગરમોતરન્તિ ।
પ્રણિધાનસાગરનયં ચ અનન્તમધ્યં તેષામિદં ચરિતમિન્દ્રતલોપમાનામ્

યે ઽધિષ્ઠિતા દશસુ દિક્ષુ જિનૈરશેષૈઃ । કલ્પાંશ્ચરન્ત્યનપરાન્તસમન્તભદ્રાઃ ।
સર્વત્ર ક્ષેત્રપ્રસરે પ્રતિભાસપ્રાપ્તાસ્તેષામિયં ચરિય ધર્મપ્રભંકરાણામ્

યે તે મહાકરુણમણ્ડલજ્ઞાનસૂર્યા દૃષ્ટ્વા જગદ્વ્યસનપ્રાપ્તમુદેન્તિ ધીરાઃ ।
ધર્માભયા જગતિ મોહ વિધૂય તેષામિયં ચરિ દિવાકરસાદૃશાનામ્

દૃષ્ટ્વા પ્રજાં ભવગતૌ પરિવર્તમાનાં સંસારસ્રોતપ્રવિલોમસ્થિતાઃ સુમેધાઃ ।
સદ્ધર્મચક્રમમિતં સમુદાનયન્તશ્ચર્યાસમન્તવરભદ્રમતિં ચરન્તિ

તે ઽત્ર શિક્ષિત નયેહિ અનન્તમધ્યાન્ કાયાન્ યથાશય જગત્યુપદર્શયિત્વા ।
પ્રતિભાસબિમ્બસદૃશૈરપિ તૈઃ સ્વકાયૈઃ પરિપાચયન્તિ જનતાં ભવસાગરેષુ

મૈત્રીનયૈઃ સુવિપુલૈર્જનતાં સ્ફરિત્વા નાનાધિમુક્તિષુ જનેષુ ચરિં વિદર્શ્ય ।
ધર્મં યથાશય જગત્યભિવર્ષમાણા બોધાય સત્ત્વનયુતાન્ વિનયન્તિ ધીરાઃ