ગણ્ડવ્યૂહસૂત્ર · અધ્યાય 22

54 મૈત્રેયઃ ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ કલ્યાણમિત્રાનુશાસન્યભિષ્યન્દિતચિત્તો યેન સમુદ્રકચ્છો જનપદસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ તામેવ બોધિસત્ત્વચર્યાનુશાસનીમનુવિચિન્તયન્, સમ્યક્ચર્યાનિઃસમર્થપૂર્વાન્તકોટીગતકાયપ્રણામસમન્વાહારેણ કાયબલં દૃઢીકુર્વાણઃ, પૂર્વાન્તકોટીગતકાયચિત્તપરિશુદ્ધિનિષ્કારણસંસારિકચિત્તપ્રચારસમન્વાહારેણ ચિત્તમનસિકારં ગૃહ્ણન્, પૂર્વાન્તકોટ્યસત્કર્મલૌકિકકાર્યપ્રયુક્તઃ નિષ્પ્રયોજનપરિષ્યન્દસમન્વાહારેણ પ્રત્યુત્પન્નપ્રયોજનમહાસામર્થ્યં વિચિન્તયન્, પૂર્વાન્તભૂતપરિકલ્પસમુત્થિતવિતથસંકલ્પસંદર્શિતમનસિકારસમન્વાહારેણ સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાસમ્યક્સંકલ્પાભિસંસ્કારબલં સમુત્થાપયન્, અતીતાત્મભાવાત્માર્થપ્રયોગારમ્ભવિષમતાસમન્વાહારેણ સર્વસત્ત્વાર્થારમ્ભવૈશેષિકતયા અધ્યાશયબલં દૃઢીકુર્વાણઃ, અતીતકાયપર્યેષ્ટિસમુદાચારસ્વાદતાસમન્વાહારેણ સર્વબુદ્ધધર્માપ્રતિલમ્ભપ્રયોગમહાશ્વાસપ્રતિલમ્ભેન ઇન્દ્રિયવેગાન્ વિવર્ધયમાનઃ, અતીતાધ્વવિપર્યાસસંપ્રયુક્તમિથ્યામયયોગપ્રયોગસમન્વાહારેણ પ્રત્યુત્પન્નાધ્વસમ્યક્સંદર્શનાવિપર્યાસસંપ્રયુક્તેન બોધિસત્ત્વપ્રણિધાનેન સંતતિં પરિશોધયન્, પૂર્વાન્તગતવીર્યારમ્ભકાર્યાપરિનિષ્પન્નસમન્વાહારેણ પ્રત્યુત્પન્નસર્વબુદ્ધધર્મસમુદાગમપ્રત્યુપસ્થાનેન મહાવીર્યારમ્ભવિક્રમેણ કાયચિત્તસંપ્રગ્રહં જનયન્, પૂર્વાન્તકોટીપઞ્ચગત્યપાયનિક્ષિપ્તાત્મભાવનિરુપણાખ્યનિરુપજીવ્યસમુચ્છ્રાયમપરાન્તકોટીગતકલ્પપરિગ્રહપ્રયુક્તસ્ય સમન્વાહારેણ સર્વબુદ્ધધર્મોત્થાપકસર્વજગદુપજીવ્યસર્વકલ્યાણસમર્થાત્મભાવપરિગ્રહેણ વિપુલપ્રીતિપ્રામોદ્યવેગાન્ વિવર્ધયમાનઃ પ્રત્યુત્પન્નજન્માભિનિવૃત્તં જરાવ્યાધિમરણશોકકરભૂતં સંયોગવિયોગનિધાનભૂતં સમુચ્છ્રયમપરાન્તકોટીગતકલ્પબોધિસત્ત્વચર્યાચરણપ્રયુક્તસ્ય સત્ત્વપરિપાચનબુદ્ધધર્મપરિગ્રહપ્રયુક્તસ્ય તથાગતદર્શનસર્વક્ષેત્રાનુચરણસર્વધર્મભાણકોપસ્થાનસર્વતથાગતશાસનસંધારણપ્રયુક્તસ્યસર્વધર્મપર્યેષ્ટિસહાયભૂતસ્ય સર્વકલ્યાણમિત્રદર્શનસર્વબુદ્ધધર્મસમુદાનયનપ્રયુક્તસ્ય બોધિસત્ત્વપ્રણિધાનશરીરસ્ય હેતુપ્રત્યયભૂતમવલોક્ય અચિન્ત્યકુશલમૂલેન્દ્રિયવેગાન્ વિવર્ધયમાનઃ । એવંચિત્તઃ એવંમનસિકારઃ એવંયોનિશઃપ્રયુક્તઃ સર્વબોધિસત્ત્વપ્રસાદસમારોપિતયા શ્રદ્ધયા સર્વબોધિસત્ત્વાશયસમારોપિતેન પ્રેમ્ણા સર્વબોધિસત્ત્વાશયસમારોપિતેન ગૌરવેણ સર્વબોધિસત્ત્વેન્દ્રિયપ્રસાદસમારોપિતેન ચિત્રીકારેણ સર્વબોધિસત્ત્વશાસ્ત્ર્યધિમુક્તિસમુત્થિતૈરિન્દ્રિયપ્રસાદવેગૈઃ સર્વબોધિસત્ત્વગૌરવનિર્યાતેન ચિત્તપ્રસાદેન સર્વબોધિસત્ત્વશ્રદ્ધાસમુત્થિતૈઃ કુશલમૂલસંભારૈઃ, સર્વબોધિસત્ત્વાભિસંસ્કારસમુત્થિતાભિઃ
પૂજાવિમાત્રતાભિઃ, સર્વબોધિસત્ત્વસમૈરાશ્રયૈઃ કૃતાઞ્જલિપુટૈઃ સર્વજગચ્છરીરસંભવાભિશ્ચક્ષુર્વિમાત્રતાવલોકનતાભિઃ, સર્વજગત્સંજ્ઞાજગત્સમારોપિતાભિઃ સર્વબોધિસત્ત્વસ્વરાઙ્ગવિશુદ્ધિસમુત્થિતવર્ણોદાહારવ્યૂહાભિનિર્હારૈઃ, પૂર્વાન્તપ્રત્યુત્પન્નકોટીગતસર્વબોધિસત્ત્વાધિષ્ઠાનપરિપૂર્ણેન તથાગતવિહારાભિમુખીભાવગતેન સંજ્ઞાગતેન સર્વત્રાનુગતેન તથાગતબોધિસત્ત્વવિકુર્વણાસંબોધેન એકવાલપથાવ્યતિરિક્તેન સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વકાયસ્ફરણાનુગતેન સર્વબોધિસત્ત્વચક્ષુષ્પથપરિશુદ્ધિસમારોપિતાભિજ્ઞાજ્ઞાનાલોકવિજ્ઞપ્તિભિઃ, સર્વદિગ્જાલસંભેદાનુગતેન મનઆયતનેન ધર્મધાતુતલભેદસ્ફરણેન પ્રણિધ્યભિનિર્હારબલેન આકાશધાતુપરમપર્યવસાનેન સર્વત્રાનુગતેન ત્ર્યધ્વાસંભિન્નેન ( ગ્વ્ 369 ) અપ્રતિપ્રસ્રબ્ધેન સર્વધર્માવતારમુખેન સર્વકલ્યાણમિત્રાનુશાસન્યવભાસદિક્પ્રસૃતેન શ્રદ્ધાધિમુક્તિપ્રવેશબલેન । ઇતિ હિ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ એવં ગૌરવચિત્રીકારપૂજાસ્તવપ્રણિપાતોદીક્ષમાણાધિષ્ઠાનપ્રણિધાનસંજ્ઞાનુગતમાનસઃ એવમપ્રમાણજ્ઞાનગોચરભૂમિપ્રસૃતેન જ્ઞાનચક્ષુષા વૈરોચનવ્યૂહાલંકારગર્ભસ્ય મહાકૂટાગારસ્ય પુરસ્તાદ્દ્વારમૂલે સર્વશરીરેણ પ્રણિપતિતઃ । સ ઇમમેવંરૂપમભિનિર્હારપ્રયોગં મુહૂર્તં વિચાર્ય અધિમુક્તિશ્રદ્ધાસમુત્થિતેન અધ્યાશયપ્રણિધ્યભિનિર્હારબલેન અપ્રતિપ્રસ્રબ્ધમાત્માનમધ્યતિષ્ઠત્ સર્વતથાગતપાદમૂલેષુ, એવં સર્વબોધિસંમુખીભાવેષુ સર્વકલ્યાણમિત્રભવનેષુ સર્વતથાગતચૈત્યેષુ સર્વતથાગતવિગ્રહેષુ સર્વબોધિસત્ત્વેષુ સર્વબુદ્ધાવાસેષુ સર્વધર્મરત્નસ્થાનેષુ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાશ્રયચૈત્યસંમુખીભાવેષુ સર્વાર્યગણદક્ષિણીયગુરુમાતાપિતૃપર્યન્તેષુ અપ્રતિપ્રસ્રબ્ધમાત્માનમધ્યતિષ્ઠત્ સર્વજગત્કાયસંમુખીભાવેષુ સર્વત્રાનુગતેન જ્ઞાનશરીરાસંભેદનયપ્રવેશાનુગતેન સંજ્ઞાધિષ્ઠાનજ્ઞાનમનસિકારેણ । યથા ચ વૈરોચનવ્યૂહાલંકારગર્ભસ્ય મહાકૂટાગારસ્ય પુરસ્તાત્, એવં પૂર્વપરિકીર્તિતેષુ સર્વારમ્બણેષુ સર્વધર્મધાતુસ્ફરણં પ્રણિપાતમધ્યતિષ્ઠત્ । એવમપરાન્તકોટીગતાન્ કલ્પાનપ્રતિપ્રસ્રબ્ધમધિષ્ઠાય આકાશધાતુપર્યન્તપ્રમાણસમતયા ધર્મધાત્વનાવરણસમતયા સર્વત્રાનુગતભૂતકોટીસમતયા તથાગતાવિકલ્પસમતયા છાયાગતજ્ઞાનસંજ્ઞાસ્ફરણતયા સ્વપ્નસમવિચારસમતયા પ્રતિભાસસમસર્વલોકજગદ્વિજ્ઞપ્તિસમતયા પ્રતિશ્રુત્કાસમહેતુપ્રત્યયસમુત્થાનસમતયા અનુત્પાદસમતયા સંભવવિભવસમતયા અભાવસમપ્રત્યયપ્રતીત્યાવર્તનસમતયા યથાકર્મસમુત્થિતં વિપાકમધિમુચ્યમાનો યથાહેતુસમુત્થિતં ફલમધિમુચ્યમાનો યથોપચયસમુત્થિતાં સર્વક્રિયામધિમુચ્યમાનઃ શ્રદ્ધાસમુત્થિતં સર્વતથાગતોત્પાદમધિમુચ્યમાનો યથાધિમુક્તિસમુત્થિતાનિ

સર્વબુદ્ધપૂજાનિર્માણાન્યધિમુચ્યમાનો ગૌરવસમુત્થિતાનિ સર્વતથાગતનિર્માણાન્યધિમુચ્યમાનઃ કુશલમૂલોપચયસમુત્થિતાં સર્વબુદ્ધધર્મતામધિમુચ્યમાનઃ પ્રજ્ઞોપાયસમુત્થિતાન્ સર્વમનોમયવ્યૂહોપચયાનધિમુચ્યમાનઃ પ્રણિધિસમુત્થિતાન્ સર્વબુદ્ધધર્માનધિમુચ્યમાનઃ પરિણામનાસમુત્થિતાન્ સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાસર્વજ્ઞતાવિષયધર્મધાતુવિઠપનસ્ફરણાલંકારવ્યૂહાનધિમુચ્યમાનઃ ઉચ્છેદસંજ્ઞાવિગતેન પરિણામનાજ્ઞાનેન શાશ્વતસંજ્ઞાવિભૂતેન અનુત્પાદજ્ઞાનેન હેતુક્રિયાદૃષ્ટિવિગતેન સમ્યક્ક્રિયાદૃષ્ટિવિગતેન સમક્રિયાદૃષ્ટિવિગતેન સમક્રિયાવતારહેતૂપચયજ્ઞાનેન, વિપર્યાસદૃષ્ટિવિગતેન અપરપ્રત્યયજ્ઞાનેન, આત્મપરસંજ્ઞાદૃષ્ટિવિગતેન પ્રતીત્યાવતારજ્ઞાનેન, અન્તગ્રાહદૃષ્ટિવિગતેન અનન્તમધ્યધર્મધાતુપ્રવેશજ્ઞાનેન, સંક્રાન્તિદૃષ્ટિવિગતેન પ્રતિષ્ઠાસમતાભિનિર્વૃત્તિજ્ઞાનેન ભવવિભવદૃષ્ટિવિગતેન અનુત્પાદનિરોધજ્ઞાનેન, સર્વદૃષ્ટિવિગતેન શૂન્યતાનુત્પાદજ્ઞાનેન, અનૈશ્વર્યધર્મતાપ્રતિબદ્ધેન પ્રણિધ્યભિનિર્હારજ્ઞાનબલેન સર્વનિમિત્તસંજ્ઞાપનીતેન અનિમિત્તકોટીમુખજ્ઞાનેન બીજાઙ્કુરવિનાશધર્મતયા મુદ્રાપ્રતિમુદ્રાસમુત્થાનસમધર્મતયા પ્રતિબિમ્બદર્શનસમધર્મતયા પ્રતિશ્રુત્કાસમરુતઘોષવિજ્ઞપ્તિધર્મતયા સ્વપ્નસમવિચારવિજ્ઞપ્તિધર્મતયા પ્રતિભાસદર્શનસમધર્મતયા માયાગતસમકર્મસમુત્થાનધર્મતયા ચિત્તારૂપિલોકોત્થાપનધર્મતયા યથાપ્રત્યયહેતૂપચયફલધર્મતયા, યથાકર્મોપચયવિપાકસમધર્મતયા ઉપાયકૌશલ્યવિઠપનધર્મતયા ધર્માધર્મસમતિસમતાભિષ્યન્દિતધર્મતયા । એવં જ્ઞાનપ્રવેશાભિનિર્હૃતેન સંજ્ઞામનસિકારેણ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ( ગ્વ્ 370 ) વૈરોચનવ્યૂહાલંકારગર્ભસ્ય મહાકૂટાગારસ્ય પુરસ્તાત્ પ્રણિપાતિતઃ । સુચિરમતિનમય્ય અચિન્ત્યકુશલમૂલવેગાભિષ્યન્દિતસંતાનઃ પ્રહ્લાદિતકાયચિત્તઃ તતઃ કૂટાગારદ્વારમૂલાદુત્થાય મુહૂર્તમનિમિષાભ્યાં નેત્રાભ્યાં વૈરોચનવ્યૂહાલંકારગર્ભં મહાકૂટાગારં સંપ્રેક્ષ્ય કૃતાઞ્જલિપુટો ઽનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય એવંસંજ્ઞામનસિકારસંપ્રેષિતચિત્તો વાચમભાષત - અયં સ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિહારવિહારિણામાવાસઃ । અયં સ સર્વધર્માવિકલ્પવિહારવિહારિણામાવાસઃ । ધર્મધાત્વસંભેદવિહારવિહારિણાં સત્ત્વધાત્ત્વનુપલમ્ભવિહારવિહારિણાં
સર્વધર્માનુત્પાદવિહારવિહારિણાં સર્વલોકાનિકેતવિહારવિહારિણાં સર્વજગદાલયાનિલયવિહારવિહારિણાં સર્વાવસિઞ્ચિતવિહારવિહારિણાં સર્વાપાશ્રયાનિશ્રિતવિહારવિહારિણાં સર્વસમુચ્છ્રયાનિશ્રિતવિહારવિહારિણાં સર્વક્લેશસંજ્ઞાગતવિધૂતવિહારવિહારિણાં સર્વધર્માસ્વભાવવિહારવિહારિણાં સર્વકલ્પવિકલ્પાવિકલ્પવિહારવિહારિણાં સર્વસંજ્ઞાચિત્તમનોવિવિક્તવિહારવિહારિણાં સર્વસંજ્ઞાનાયૂહનિર્યૂહવિહારવિહારિણાં ગમ્ભીરપ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રવેશવિહારવિહારિણાં સમન્તમુખધર્મધાતુસ્ફરણોપાયવિહારવિહારિણાં સમન્તક્લેશશાન્તોપાયવિહારવિહારિણાં સર્વદૃષ્ટિતૃષ્ણામાનપ્રહીણપ્રજ્ઞોત્તરવિહારિણાં સર્વધ્યાનવિમોક્ષસમાધિસમાપત્ત્યભિજ્ઞાવિદ્યોત્પાદવિક્રીડિતવિહારવિહારિણાં સર્વબોધિસત્ત્વસમાધિગોચરભાવનાવિહારવિહારિણામયં સર્વબુદ્ધપાદમૂલોપનિશ્રિતવિહારવિહારિણામાવાસઃ । યે તે એકકલ્પસર્વકલ્પસર્વકલ્પૈકકલ્પાનુપ્રવેશવિહારવિહારિણઃ । યે તે એકક્ષેત્રસર્વક્ષેત્રૈકક્ષેત્રાસંભેદવિહારવિહારિણઃ । યે તે એકધર્મસર્વધર્મસર્વધર્મૈકધર્માવિરોધવિહારવિહારિણઃ । યે તે એકસત્ત્વસર્વસત્ત્વૈકસત્ત્વાનાનાત્વવિહારવિહારિણઃ । યે તે એકબુદ્ધસર્વબુદ્ધસર્વબુદ્ધૈકબુદ્ધાદ્વયવિહારવિહારિણઃ । યે તે સર્વાર્થૈકક્ષણપ્રવેશવિહારવિહારિણઃ । યે તે સર્વક્ષેત્રૈકચિત્તોત્પાદગમનવિહારવિહારિણઃ । યે તે સર્વસત્ત્વભવનપ્રતિભાસવિહારવિહારિણઃ । યે તે સર્વલોકહિતસુખચિત્તવિહારવિહારિણઃ । યે તે સર્વસ્વાધીનપ્રતિલમ્ભવિહારવિહારિણઃ, તેષામયં વિહારઃ । યે તે લોકનિકેતોચ્ચલિતાશ્ચ સર્વજગદ્ભવનેષુ સંદૃશ્યન્તે સર્વસત્ત્વપરિપાચનાય
। યે તે સર્વક્ષેત્રાનિશ્રિતાશ્ચ સર્વક્ષેત્રેષુ ચ અનુવિચરન્તિ તથાગતપૂજાકર્મણે । યે તે સર્વક્ષેત્રાણિ ચ અનુવિચરન્તિ સર્વબુદ્ધક્ષેત્રવ્યૂહપરિગ્રહણતાયૈ, ન ચ સ્થાનાદ્વિચરન્તિ । યે તે સર્વતથાગતપાદમૂલગતાશ્ચ બુદ્ધસંજ્ઞાભિનિવેશવિગતાશ્ચ । યે તે સર્વકલ્યાણમિત્રોપનિશ્રયવિહારવિહારિણશ્ચ, ન ચૈષાં સર્વજગતિ સમસમો ઽસ્તિ જ્ઞાનેન । યે તે સર્વમારભવનવિહારવિહારિણશ્ચ કામગુણરતિવિપ્રયુક્તાશ્ચ । યે તે સર્વસંજ્ઞાગતપ્રવેશવિહારવિહારિણશ્ચ સર્વસંજ્ઞાગતવિધૂતમાનસાશ્ચ । યે તે સર્વજગચ્છરીરાનુગતકાયાશ્ચ ન ચાત્મસત્ત્વદ્વયવિહારિણઃ । યે તે સર્વલોકધાત્વન્તર્ગતકાયા ન ચ ધર્મધાતુસંભેદવિહારિણઃ । યે તે સર્વાનાગતકલ્પસંવાસપ્રણિધાનાશ્ચ, ન ચ દીર્ઘહ્રસ્વકલ્પસંજ્ઞાગતવિહારવિહારિણઃ । યે તે એકવાલપથાશ્ચ ન ચલન્તિ, સર્વલોકધાતુષુ ચ સંદૃશ્યન્તે, તેષામયં દૂરાસદધર્મદિગનુપ્રવેશવિહારવિહારિણાં દુરાજ્ઞેયવિહારવિહારિણાં ગમ્ભીરવિહારવિહારિણામ્ અદ્વયવિહારવિહારિણામ્ અલક્ષણવિહારવિહારિણાં નિઃપ્રતિપક્ષવિહારવિહારિણામ્ અનુપલમ્ભવિહારવિહારિણાં ( ગ્વ્ 371 ) નિષ્પ્રપઞ્ચવિહારવિહારિણાં મહામૈત્રીમહાકરુણાવિહારવિહારિણાં સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધદુરવગાહવિહારવિહારિણાં સર્વમારવિષયસમતિક્રાન્તવિહારવિહારિણાં સર્વલોકવિષયાનુપલિપ્તવિહારવિહારિણાં સર્વબોધિસત્ત્વપારમિતાવિહારવિહારિણાં સર્વબુદ્ધવિહારાનુકૂલવિહારવિહારિણામયં વિહારઃ । યે તે સર્વનિમિત્તાપગતવિહારિણશ્ચ, ન ચ શ્રાવકનિયામમવક્રામન્તિ । યે તે સર્વધર્માનુત્પાદવિહારવિહારિણશ્ચ, ન ચ અનુત્પાદધર્મતાયાં પતન્તિ । યે તે ઽશુભાવિહારવિહારિણશ્ચ, ન ચ રાગવિરાગધર્મતાં સાક્ષાત્કુર્વન્તિ, ન ચ રાગધર્મૈઃ સાર્ધં સંવસન્તિ । યે તે મૈત્રીવિહારવિહારિણશ્ચ, ન ચ દોષમલોપગતચિત્તાઃ । પ્રતીત્યસમુત્પાદવિહારવિહારિણશ્ચ

અત્યન્તાસંમૂઢાશ્ચ સર્વધર્મેષુ । યે તે ચતુર્ધ્યાનવિહારિણશ્ચ, ન ચ ધ્યાનવશેનોપપદ્યન્તે । યે તે ચતુરપ્રમાણવિહારવિહારિણશ્ચ, ન ચ રૂપધાતુગતિં ગચ્છન્તિ સર્વસત્ત્વપરિપાચનાર્થમ્ । યે તે ચતુરારૂપ્યસમાપત્તિવિહારવિહારિણશ્ચ, ન ચારૂપ્યધાતુગતિં ગચ્છન્તિ મહાકરુણાપરિગૃહીતત્વાત્ । યે તે શમથવિપશ્યનાવિહારવિહારિણશ્ચ, ન ચાત્મના વિદ્યાવિમુક્તિં સાક્ષાત્કુર્વન્તિ સર્વસત્ત્વપરિપાકાય । યે તે મહોપેક્ષાવિહારવિહારિણશ્ચ, ન ચ સત્ત્વધાતું પરિત્યજન્તિ । યે તે શૂન્યતાવિહારવિહારિણશ્ચ, ન ચ દૃષ્ટિગતસંનિશ્રિતાઃ । યે તે આનિમિત્તગોચરાશ્ચ નિમિત્તચરિતસત્ત્વનયાભિમુક્તાશ્ચ । યે તે સર્વપ્રણિધાનવિગતાશ્ચ બોધિસત્ત્વપ્રણિધાનવ્યવચ્છિન્નાશ્ચ । યે તે સર્વકર્મક્લેશવશવર્તિનશ્ચ, સત્ત્વપરિપાકાય ચ કર્મક્લેશવશાનુગાઃ સંદૃશ્યન્તે । યે તે ચ્યુત્યુપપત્તિપરિજ્ઞાતાવિનશ્ચ, જન્મચ્યુતિમરણં ચ સંદર્શયન્તિ । યે તે સર્વગતિવ્યતિવૃત્તાશ્ચ, સર્વગતિષુ ચ ગચ્છન્તિ સર્વવિનયવશેન । યે તે મૈત્રીવિહારિણશ્ચ, ન ક્વચિદનુનયવિહારિણઃ । યે તે કરુણાવિહારિણશ્ચ, ન ક્વચિદનુસંશયદર્શનવિહારિણઃ । યે તે મુદિતાવિહારિણશ્ચ નિત્યોદ્વિગ્નાશ્ચ દુઃખિતસર્વવ્યવલોકનતયા । યે તે ઉપેક્ષાવિહારિણશ્ચ પરકાર્યેષુ । યે તે નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તિવિહારિણશ્ચ, ન કામધાતૂપપત્તિવિજુગુપ્સકાઃ । યે તે સર્વોપપત્ત્યનિશ્રિતવિહારિણશ્ચ, ન ચ ભૂતકોટીસાક્ષાત્કરણવિહારિણઃ । યે તે ત્રિવિમોક્ષવિહારિણશ્ચ, ન ચ શ્રાવકવિમુક્તિસ્પર્શવિહારિણઃ । યે તે ચતુરાર્યસત્યવ્યવલોકનવિહારિણશ્ચ, ન ચ ફલસાક્ષાત્કરણવિહારિણઃ । યે તે ગમ્ભીરપ્રતીત્યસમુત્પાદવ્યુપપરીક્ષણવિહારિણશ્ચ, ન ચાત્યન્તનિપતનવિહારિણઃ । યે તે આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગભાવનાવિહારિણશ્ચ, ન ચાત્યન્તનિર્યાણવિહારિણઃ । યે તે પૃથગ્જનભૂમિસમતિક્રાન્તવિહારિણશ્ચ, ન ચ શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમિપતનવિહારિણઃ । યે તે પઞ્ચોપાદાનસ્કન્ધપરિજ્ઞાનવિહારિણશ્ચ,
ન ચાત્યન્તસ્કન્ધનિરોધવિહારિણઃ । યે તે ચતુર્મારપથસમતિક્રાન્તવિહારિણશ્ચ, ન ચ મારકલ્પનવિહારિણઃ । યે તે ષડાયતનસમતિક્રાન્તવિહારિણશ્ચ, ન ચાત્યન્તાનભિનિર્વૃત્તિવિહારિણઃ । યે તે તથતાવિહારિણશ્ચ, ન ચ ભૂતકોટ્યાયતનવિહારિણઃ । યે તે સર્વયાનનિર્યાણસંદર્શનવિહારિણશ્ચ, ન ચ મહાયાનચ્યવનવિહારિણઃ તેષામયં સર્વગુણવિહારિણાં વિહારઃ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકસ્તસ્યાં વેલાયામિમા ગાથા અભાષત -
ઇહ સો મહાકરુણ લાભિ વિશુદ્ધબુદ્ધિર્મૈત્રેય મૈત્રશિરિ લોકહિતાભિયુક્તઃ ।
અભિષેકભૂમિસ્થિત જ્યેષ્ઠસુતો જિનાનાં વિહરાતિ બુદ્ધવિષયં અનુચિન્તયન્તઃ

સર્વેષ યો જિનસુતાન મહાયશાનાં મહાજ્ઞાનગોચર વિમોક્ષપ્રતિષ્ઠિતાનામ્ ।
યે ધર્મધાતુ વિચરન્તિ અસજ્જમાના આવાસુ તેષમયમપ્રતિપુદ્ગલાનામ્

દમદાનશીલક્ષમવીર્યબલોદ્ગતાનાં ધ્યાનૈરભિજ્ઞબલપારગતિંગતાનામ્ ।
પ્રજ્ઞાઉપાયપ્રણિધાનબલસ્થિતાનાં મહાયાનપારમિગતાનમયં વિહારઃ

એષો અસઙ્ગમતિનાં વિપુલાશયાનાં આકાશગોચરરતાનમનિશ્રિતાનામ્ ।
સર્વત્રિયધ્વસ્ફરણાનમનાવૃતાનાં આવાસુ સર્વભવભાવવિભાવિતાનામ્

યે સર્વધર્મઅનુત્પાદનયપ્રવિષ્ટા વિમૃશન્તિ ધર્મપ્રકૃતિં ગગનસ્વભાવામ્ ।
ન કરોન્તિ નિશ્રયુ ક્વચિદ્ગગને વ પક્ષી તેષાં વિહારુ અયુ જ્ઞાનવિશારદાનામ્

યે રાગદોષમથ મોહસ્વભાવ જ્ઞાત્વા સંકલ્પહેતુજનિતાં વિતથપ્રવૃત્તિમ્ ।
નિર્વિકલ્પયન્તિ ચ વિરાગમયીહ તેષાં શાન્તપ્રશાન્ત્યુમગતાનમયં વિહારઃ

યે તે વિમોક્ષમુખસત્યનયાર્થમાર્ગસ્કન્ધાંસ્તથાયતનસત્ત્વપ્રતીત્યતાં ચ ।
પ્રપરીક્ષમાણ ન પતન્તિ વિદૂ પ્રશાન્તિપ્રજ્ઞાઉપાયકુશલાનમયં વિહારઃ

યે તે અનાવરણજ્ઞાનદિશં પ્રવિષ્ટા જિનક્ષેત્ર સત્ત્વપરિકલ્પવિકલ્પશાન્તા ।
ભાવસ્વભાવરહિતા ન વિમૃષન્તિ ધર્માન્ આવાસુ તેષમય શાન્તિપરાયણાનામ્

યે તે અસઙ્ગચરિતા ઇમ ધર્મધાતું વિચરન્તિ ભાવવિગતા ખગવાયુભૂતાઃ ।
સર્વં નિકેતવિગતા અનિકેતચારી તેષામનિશ્રિતમતીનમયં વિહારઃ

યે દૃષ્ટિદુર્ગતિગતાં જનતામખિન્નાં દુઃખાન્તરાં કટુક વેદન વેદયન્તીમ્ ।
મૈત્રપ્રભાય શમયન્તિ અપાય સર્વાન્ આવાસુ તેષમય મૈત્રકૃપાશયાનામ્

સંસારસંકટગતાર્યપથપ્રનષ્ટં જાત્યન્ધસાર્થમિવ દૈશિકવિપ્રહીણમ્ ।
યે પ્રેક્ષ્ય લોકમિહ મોક્ષપથે પ્રણેન્તિ સાર્થાતિવાહસદૃશાનમયં વિહારઃ

યે જાતિશોકજરમૃત્યુવશોપનીતં દૃષ્ટ્વા જગન્નમુચિસ્કન્ધવપાશબદ્ધમ્ ।
સંપ્રાપયત્યભયક્ષેમદિશં વિમોચ્ય શૂરાણ તેષમયમા(વા)સુ સુદુર્જયાનામ્

ક્લેશાતુરં જનમિમં વ્યવલોકયિત્વા સમુદાનયન્ત્યમૃતજ્ઞાનમહૌષધાનિ ।
પરિમોચયન્તિ વિપુલાં કરુણાં જનિત્વા મહવૈદ્યરાજદૃશાનમયં વિહારઃ

યે તે નિશામ્ય જનતાં દુખિતામત્રાણાં શોકાકરે પતિત મૃત્યુસમુદ્રગામિ ।
તારેન્તિ કૃવ મહતીં શુભધર્મનાવં તેષાં વિહારમય દાશસુતોપમાનામ્

યે ક્લેશસાગરચરાં જનતાં નિશામ્ય સર્વજ્ઞચિત્તરતનાશયશુદ્ધસત્ત્વા ।
અભ્યુદ્ધરન્તિ ભવસાગરમોતરિત્વા કૈવર્તપુત્રસદૃશાનમયં વિહારઃ

પ્રણિધાનઆલયગતા કૃપમૈત્ર્યદૃષ્ટ્યા યે સર્વસત્ત્વભવનાન્યવલોકયિત્વા ।
અભ્યુદ્ધરન્તિ જનતાં ભવસાગરસ્થાં ગરુડેન્દ્રપોતસદૃશાનમયં વિહારઃ

યે ધર્મધાતુગગને શશિસૂર્યભૂતા વિચરન્તિ સત્ત્વભવનપ્રતિભાસપ્રાપ્તાઃ ।
પ્રણિધાનમણ્ડલ* * * * જ્ઞાનરશ્મી લોકપ્રભાસકરણાનમયં વિહારઃ

યે એકસત્ત્વપરિપાચનતાય ધીરા તિષ્ઠન્તિ કલ્પનયુતાનપરાન્તનિષ્ઠા ।
યથ એકિ સત્ત્વિ તથ સર્વજગત્યશેષમ્ આવાસુ તેષમય લોકપરાયણાનામ્

યે એકક્ષેત્રપ્રસરે અપરાન્તકલ્પાન્ વિચરન્તિ ચારિક જગાર્થમખિન્નવીર્યાઃ ।
યથ એકક્ષેત્રિ તથ સર્વદશદ્દિશાસુ આવાસુ તેષમય વજ્રદૃઢાશયાનામ્

યે ધર્મમેઘ સુગતાન દશદ્દિશાસુ એકાસને સ્થિત પિબન્તિ અસંપ્રમૂઢાઃ ।
અપરાન્તકલ્પનિયુતાન્યવિતૃપ્તચિત્તા સહબુદ્ધિસાગરસમાનમયં વિહારઃ

યે ક્ષેત્રસાગર વ્રજન્તિ અનાભિલાપ્યાન્ પ્રવિશન્તિ ચો પરિષસાગર નાયકાનામ્ ।
યે પૂજસાગર વિચિત્ર જિને કરોન્તિ તેષામસઙ્ગચરણાનમયં વિહારઃ

યે ચાર્યસાગરપ્રવિષ્ટમનન્તમધ્યાત્ પ્રણિધાનસાગર વિગાહયમાન ધીરાઃ ।
બહુકલ્પસાગર ચરન્તિ જગદ્ધિતાર્થા તેષાં વિહારુ અયુ સર્વગુણાકરાણામ્

યે એકિ વાલપથિ ઉત્તરમાન ક્ષેત્રાત્ બુદ્ધાંશ્ચ સત્ત્વ તથ કલ્પ અનન્તમધ્યાન્ ।
પ્રવિશન્તિ એન્ત ન પુના ચ ઉપેન્તિ સીમાં તેષામસઙ્ગનયનાનમયં વિહારઃ

યે એકચિત્તક્ષણિ કલ્પમહાસમુદ્રાન્ પ્રવિશન્તિ ક્ષેત્ર તથ બુદ્ધજગત્પ્રચારાન્ ।
તેષામનાવરણજ્ઞાનમતિસ્થિતાનામ્ એષો વિહાર ગુણપારમિતોદ્ગતાનામ્

યે સર્વક્ષેત્રપરમાણુરજાન્ ગણિત્વા બિન્દુપ્રમાણ તુલયિત્વ જલૌઘ સર્વમ્ ।
તાવત્પ્રમાણપ્રણિધીનભિનિર્હરન્તિ તેષામસઙ્ગતગતાનમયં વિહારઃ

પ્રણિધાનધારણિસમાધિમુખપ્રવેશાન્ ધ્યાના વિમોક્ષ પ્રણિધાનમુખાનિ ચૈવ ।
અભિનિર્હરન્તિ વિચરન્તિ અનન્તકલ્પાન્ ઇહ તે પ્રવિષ્ટ સુગતાન સુતાઃ સ્મૃતીમાઃ

ઇહ તે સ્થિતા જિનસુતા વિવિધા વિચિત્રા અભિનિર્હરન્તિ બહુશાસ્ત્રકથાર્થયુક્તાઃ ।
સૌખ્યાવહાનિ જગતામિહ શિલ્પસ્થાનાન્યનુચિન્તયન્ત વિહરન્તિ સતાં વિહારઃ

ઇહ તે સ્થિતા મહઅભિજ્ઞૌપાયજ્ઞાને યાવન્ત સત્ત્વગતિભેદ દશદ્દિશાસુ ।
સર્વત્ર જન્મચ્યુતિભેદ વિદર્શયન્તિ માયાગતે સ્થિત વિમોક્ષ અસઙ્ગચર્યાઃ

ઇહ તે સ્થિતા પ્રથમચિત્તસમુદ્ભવાદ્યાં દર્શેન્તિ ધર્મચર્યાં વસુધર્મનિષ્ઠામ્ ।
આપૂર્ય નિર્મિતઘનૈરપિ ધર્મધાતુમ્ એવં વિકુર્વિતશતાન્યુપદર્શયન્તિ

યે એકચિત્તપ્રસરેણ વિબુદ્ધ બોધિં પ્રવિશન્તિ જ્ઞાનમતિકર્મ અનન્તમધ્યા ।
સંમોહકેત્વવ્રજિ લોકુ ય ચિન્તયાન એવં દુરાસદગતાનમયં વિહારઃ

એષો અસઙ્ગમતિનામનાવરણધર્મધાતુચરણાનામ્ ।
અનિલમ્ભગોચરાણાં વિહારુ વિમલાશયમતીનામ્

યે તે અસઙ્ગચારી અનિકેતવિહારિ સર્વક્ષેત્રેષુ ।
અદ્વયજ્ઞાનવિહારી અયુ તેષ વિહારુ અસમાનામ્

ખપ્રકૃતિસમાન્ ય એતે ધર્માનનાલયાન્ શાન્તાન્ ।
વિહરન્તિ ગગનગોચર તેષયમાવાસુ વિરજાનામ્

ઇહ તે કૃપાશયમતી સ્થિત્વા જગદીક્ષ્ય દુઃખશોકહતમ્ ।
લોકહિતચિન્તનપરા વિહરન્તિ મહકરુણલાભી

ઇહ તે અનન્તરહિતા દૃશ્યન્તે સર્વસત્ત્વભવનેષુ ।
શશિસૂર્યમણ્ડલસમાધિ મુક્ત સંસારપાશેભ્યઃ

ઇહ તે સ્થિતા જિનસુતાઃ સર્વજિનાનાં ચ પાદમૂલેષુ ।
દૃશ્યન્તિ સર્વક્ષેત્રેષ્વનન્તકલ્પાન્ ક્ષપયમાણાઃ

ઇહ તે જગદણ્ડસમૈઃ સર્વજિનસુતાશ્રયપ્રમાણૈશ્ચ ।
સર્વદિશો ઽનવશેષાઃ સ્ફરન્તિ નિર્માણમેઘેભિઃ

ઇહ તે પ્રવિષ્ટ શૂરાઃ સર્વં જિનગોચરં તુલયમાના ।
વિહરન્તિ કલ્પનયુતાન્ન ચાપિ તૃપ્તિં સમુપયાન્તિ

ઇહ તે સમાધિનયુતાનભિલાપ્યાનિ પ્રતિક્ષણં બુદ્ધ્યા ।
દર્શેન્તિ બુદ્ધવિષયં યથા સમાધિપ્રવેશેન

ઇહ તે ક્ષણાવલમ્બા કલ્પક્ષેત્રાણિ બુદ્ધનામાનિ ।
પ્રવિશન્તિ વિપુલબુદ્ધી કલ્પાન્ ક્ષપયન્ત્યપરિમાણાન્

ઇહ તે સ્થિતાપ્રમેયાકલ્પાન્ પ્રવિશન્તિ એકચિત્તેન ।
પરિકલ્પસંજ્ઞવિગતા જગતઃ સંજ્ઞાવશગતેન

ઇહ તે સમાધિભવનપ્રતિષ્ઠ પશ્યન્તિ ત્રયો ઽધ્વાનઃ ।
એકક્ષણકોટિપ્રાપ્તા વિમોક્ષભવને વિચરમાણાઃ

ઇહ તે સ્થિતા વિહારે પર્યઙ્કનિષણ્ણાનુચ્ચલિતકાયાઃ ।
સર્વેષુ ક્ષેત્રેષુ યુગપદ્દૃશ્યન્તિ સર્વગતાઃ

ઇહ વિહરન્તો વૃષભી ધર્મસમુદ્રાત્પિબન્તિ સુગતાનામ્ ।
અવતીર્ણ જ્ઞાનસાગરમક્ષયગુણપારમિતાપ્રાપ્તાઃ

ઇહ સર્વક્ષેત્રસંખ્યાં કલ્પાનાં ચૈવ ધર્મસંખ્યાં ચ ।
સર્વજિનાનાં સંખ્યાં ચિન્તેન્તિ અનાવરણચિન્તી

ઇહ તે સ્થિતા જિનસુતા યાવત્ ક્ષેત્રાસ્ત્રિયધ્વસંખ્યાતાઃ ।
એકક્ષણેન તેષાં સંભવવિભવં વિચિન્વન્તિ

ઇહ તે સ્થિતા જિનાનાં ચર્યાં પ્રણિધિં ચ ઇન્દ્રિયં જગતામ્ ।
પશ્યન્તસમતાયો જિનસુતભવને વિચરમાણાઃ

એકરજાગ્રગતાન્ યે સર્વરજસમાનનાવરણ અસ્યામ્ ।
પશ્યન્તિ પર્ષસાગરક્ષેત્રાન્ સત્ત્વાનિ કલ્પાંશ્ચ

સર્વરજાગ્રેષુ એવં પરિષક્ષેત્રાણિ સત્ત્વકલ્પાંશ્ચ ।
પ્રતિભાસગતાન્ સર્વાન્ સુવિભક્તાન્ સંપ્રપશ્યન્તિ

ઇહ તે ધર્મસ્વભાવં સર્વક્ષેત્રાધ્વકલ્પસંબુદ્ધાન્ ।
ભાવસ્વભાવવિગતાનસંભવનયૈર્વિચિન્વન્તિ

સ્થિત્વેહ સત્ત્વસમતાં ધર્મેષુ બુદ્ધસમતાં ચ પ્રેક્ષ્ય ।
ત્ર્યધ્વનિ ક્ષેત્રસમતાં પ્રણિધાનસમતાં ચ પ્રવિશન્તિ

વિનયન્તિ સત્ત્વનયુતાનન્યે મહયન્તિ બુદ્ધનયુતાનિ ।
વિમૃષન્ત્યપરે ધર્માનિહ તે ભવનવરે સ્થિતા ધીરાઃ

કલ્પનયુતૈર્ન યેષાં પ્રણિધાનજ્ઞાનવિષયમતિકલ્પાઃ ।
શક્યા મયા હિ વક્તું વિસ્તીર્ણો ઽનન્તુ બુદ્ધીનામ્

તેષામનિન્દિતાનાં અનાવરણગોચરં ચ નિરતાનામ્ ।
આવાસં વન્દે ઽહં કૃતકરણકોશઃ પ્રણતકાયઃ

તમપિ જિનજ્યેષ્ઠસુતં નિરાવરણચર્યમાર્યમૈત્રેયન્ ।
નિરુપમવિશુદ્ધબુદ્ધિં તદનુ સ્મૃતિમાં પ્રણિપતામિ

ઇતિ હિ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો વૈરોચનવ્યૂહાલંકારગર્ભમહાકૂટાગારનિવાસિનો બોધિસત્ત્વાનેવં ચ અપ્રમાણૈર્બોધિસત્ત્વસ્તવૈરભિષ્ટુત્ય વન્દિત્વા નમસ્કૃત્ય પ્રણિપત્ય ઉદ્વીક્ષ ચિત્રીકૃત્ય આમુખીભૂય અભિસંપૂજ્ય વૈરોચનવ્યૂહાલંકારગર્ભસ્ય મહાકૂટાગારસ્ય મૂલે ઽતિષ્ઠન્મૈત્રેયસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય દર્શનમભિલષમાણો મૈત્રેયસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય સમવધાનમાકાઙ્ક્ષમાણઃ । સો ઽદ્રાક્ષીન્મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વં બહિર્ધા કૂટાગારસ્ય અન્યતમસ્માત્પ્રદેશાદાગચ્છન્તમનેકપ્રાણિશતસહસ્રપરિવારમનેકદેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગેન્દ્રપુરસ્કૃતં વામદક્ષિણાભ્યાં શક્રબ્રહ્મલોકપાલૈર્નમસ્યમાનં જન્મભૂમિકૈશ્ચ બહુભિર્જ્ઞાતિસંબન્ધિભિર્બ્રાહ્મણશતસહસ્રૈઃ પરિવૃતં પુરસ્કૃતં વૈરોચનવ્યૂહાલંકારગર્ભકૂટાગારાભિમુખમાગચ્છન્તમ્ । દૃષ્ટ્વા ચ તુષ્ટ ઉદગ્ર આત્તમનાઃ પ્રમુદિતઃ પ્રીતિસૌમનસ્યજાતો યેન મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વસ્તેનાભિમુખો ભૂત્વા દૂરત એવ મૈત્રેયસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય સર્વશરીરેણ પ્રણિપતિતઃ ॥
અથ ખલુ મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વઃ સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકં વ્યવલોક્ય સર્વપર્ષદો દક્ષિણેન હસ્તેનોપદર્શ્ય ભૂતૈર્ગુણૈઃ સંવર્ણયન્ ગાથાભિરધ્યભાષત -
પશ્યથેમુ સુવિશુદ્ધઆશયં સૂધનં દૃઢધનાન આત્મજમ્ ।
એષમાણુ વરબોધિચારિકામાગતો મમ સમીપિ પણ્ડિતઃ

સ્વાગતં તિ કૃપમૈત્રસંભવ સ્વાગતં વિપુલમૈત્રમણ્ડલા ।
સ્વાગતં પ્રશમશાન્તિલોચન મા કિલામ્યસિ ચરન્તુ ચારિકામ્

એહિ સ્વાગતુ વિશુદ્ધઆશયા એહિ સ્વાગતમખિન્નમાનસા ।
એહિ સ્વાગતમલીનૈન્દ્રિયા મા કિલામ્યાસિ ચરન્તુ સૂરત

સર્વધર્મવિચરાય ઉત્થિતા સર્વસત્ત્વવિનયાય ઉત્સુકા ।
સર્વમિત્રભજનાય પ્રસ્થિતા સ્વાગતં તિ અચલા દૃઢવ્રતા

સ્વાગતં શુભપથેન આગતા સ્વાગતં ગુણપથે પ્રતિષ્ઠિતા ।
સ્વાગતં જિનપથેન પ્રસ્થિતા મા શ્રમં કિલ સમર્થસ્વ ક્વચિત્

એહિ સ્વાગતુ ગુણેષુ તન્મયા સ્વાગતં તિ કુશલાનિ(ભિ)સ્યન્દિત(?) ।
સાધુ સ્વાગતમનન્તગોચરા દર્શનં તવ સુદુર્લભં જગે

લાભાલાભસમતુલ્યમાનસા નિન્દદુઃખઅયશોવિવર્જિતા ।
લોકધર્મિકમલોત્પલોપમા સાધુ સ્વાગતમભ્રાન્તમાનસા

માયશાઠ્યવિગતા શુભાશય માનદર્પવિગતા સુભાજન ।
ક્રોધરોષવિગતા અનુન્નત સાધુ તે દર્શનં સુદર્શનમ્

એહિ સર્વદિશગોચરામુખા એહિ સર્વદિશકોશસંભવા ।
એહિ સર્વજિનકોશવર્ધના સ્વાગતં તિ અકિલાન્તમાનસા

એહિ સ્વાગતુ ત્રિયધ્વગોચરા ધર્મધાતુઅધિમુક્તિમણ્ડલા ।
સર્વબુદ્ધગુણગર્ભસંભવા સ્વાગતં તિ અકિલાન્ત સૂરત

એહિ મઞ્જુશિરિજ્ઞાનપઙ્કજ એહિ મેઘશિરિતોયવર્ધિત ।
એહિ સર્વજિનપુત્રપ્રેષિત દર્શયામિ તિ અનાવૃતાં દિશમ્

પશ્યથ પ્રણિધિજાલુ કીદૃશં ધર્મધાતુસ્ફરણં અચિન્તિયમ્ ।
બોધિસત્ત્વચરિમાર્ગકર્ષણં વિસ્તરન્તુ સુધનો ઇહાગતઃ

એષમાણુ સુગતાન ગોચરં માર્ગમાણુ વિરજાન ચારિકામ્ ।
પૃચ્છમાન પ્રણિધાનસાગરં આગતો અયમખિન્નમાનસઃ

યત્ર શિક્ષિત અતીત નાયકાઃ શિક્ષિષેન્તિ તથ યે અનાગતાઃ ।
તિષ્ઠતાં ચ સુગતાન યા ચરી પૃચ્છમાણુ અયુ તામિહાગતઃ

એતિ મિત્ર મમ ધર્મભાણકાઃ સર્વધર્મપ્રતિપત્તિદેશકાઃ ।
બોધિસત્ત્વચરિમાર્ગદેશકા એવચિત્ત અયમાગતો ઇહ

બોધિસત્ત્વ મમ બુદ્ધિવર્ધિકા બુદ્ધપુત્ર મમ બોધિદાયકાઃ ।
એતિ મિત્ર મમ બુદ્ધવર્ણિતા એવચિત્તકુશલો ઇહાગતઃ

માતૃભૂત જનકાયિમે મમ ધાત્રિભૂત ગુણસ્તન્યદાયકાઃ ।
બોધિઅઙ્ગપરિપાલકાઃ સદા એતિ મિત્ર અહિતાન્નિવારકાઃ

વૈદ્યભૂત જરમૃત્યુમોચકાઃ શક્રભૂત અમૃતાભિવર્ષિકાઃ ।
ચન્દ્રભૂત શુભપૂર્ણમણ્ડલાઃ સૂર્યભૂત શિવમાર્ગદર્શકાઃ

મેરુભૂત સમ મિત્રશત્રુષુ સાગરોપમ અક્ષોભ્યચેતસઃ ।
કર્ણધારપરિપાલકોપમા એવચિન્તિ સુધનો ઇહાગતઃ

શૂરભૂત અભયપ્રદાયકાઃ સાર્થવાહ શરણં પરાયણમ્ ।
નાયકા મમ સુખંદદા ઇમે એવચિત્ત અયુ મિત્ર સેવતે

સર્વધર્મદિશસુદર્શકાઃ સદા સર્વબુદ્ધગુણજ્ઞાનદર્શકાઃ ।
સર્વદુર્ગતિઅપાયશોધકા એતિ મિત્ર મમ સાધુ દર્શકાઃ

એતિ સર્વજિનકોશદાયકા એતિ સર્વજિનગઞ્જરક્ષકાઃ ।
એતિ સર્વજિનગુહ્યધારકા એવ મિત્ર ભજતેષ પણ્ડિતઃ

જ્ઞાનસંપદ અતો વિશુધ્યતે રૂપભોગકુલજન્મસંપદઃ ।
* * * *અતો ન દુર્લભા એવમાશય અયમિહાગતઃ

પશ્યથા અયમુદારઆશયઃ સેવમાન ઇમ મિત્ર પણ્ડિતઃ ।
યાદૃશીં પ્રતિજનેતિ સૂરત એવ યૂયમનુશિક્ષથો સદા

એષ પૂર્વશુભપુણ્યહેતુના દૃષ્ટમઞ્જુશિરિ બોધિપ્રસ્થિતઃ ।
અનુશાસ્તિ અયુ તસ્ય કુર્વતો પશ્યથા કથમટત્યખેદવાન્

એષ સર્વસુખસૌખ્ય ઉજ્ઝિય ઉત્સૃજિત્વ અમરોપમં ગૃહમ્ ।
ધાત્રિમાતૃપિતૃભોગવિસ્તરં દાસભૂત ઇમ મિત્ર સેવતે

એષ આશય વિશોધ્ય પણ્ડિતઃ સ્વાશ્રયં જહિય માનુષં ઇમમ્ ।
સર્વબુદ્ધભવનં પ્રવેક્ષ્યતે ઈદૃશં ફલમતો ભવિષ્યતિ

એષ દૃષ્ટ્વ જનવ્યાધિપીડિતાન્ પ્રાણિનો દુખશતૈરુપદ્રુતાન્ ।
જન્મમૃત્યુભયશોકતાપિનઃ તેષુ અર્થિ ચરતે કૃપાશયઃ

દુઃખયન્ત્રપરિપીડિતં જગદ્ દૃષ્ટ્વ પઞ્ચગતિચક્રમણ્ડલે ।
જ્ઞાનવજ્રમયમેષતે દૃઢં દુઃખયન્ત્રગતિચક્રભેદનમ્

રાગદોષતૃણથાણુકણ્ટકં દૃષ્ટિસઙ્ગબહુકં ક્ષતાઙ્કુરમ્ ।
સત્ત્વક્ષેત્રપરિશોધનાર્થિકઃ પ્રજ્ઞલાઙ્ગલ દૃઢં ગવેષતે

મોહવિદ્યગહનાશયં જગત્ પ્રજ્ઞચક્ષુહત નષ્ટદૈશિકમ્ ।
તસ્ય ક્ષેમદિશદર્શનપ્રભુઃ સાર્થવાહુ જગતો ભવિષ્યતિ

ક્ષાન્તિધર્મત્રિવિમોક્ષવાહનો જ્ઞાનખઙ્ગ રિપુક્લેશધર્ષકઃ ।
શૂરભૂત અભયસ્ય દાયકો દેશિકો હિ જગતાં ભવિષ્યતિ

ધર્મનાવ સમુદાનયત્યયં જ્ઞાનસાગરપથે સુશિક્ષિતઃ ।
શાણ્તિરત્નવરદ્વીપનાયકઃ કર્ણધાર ત્રિભવાર્ણવે અયમ્

જ્ઞાનરશ્મિપ્રણિધાનમણ્ડલઃ સર્વસત્ત્વભુવનાવભાસનઃ ।
ધર્મધાતુગગને મહાપ્રભો બુદ્ધસૂર્ય સમુદેષ્યતે અયમ્

મૈત્રચન્દનસમાનશીતલઃ સર્વસત્ત્વસમચિત્ત સુપ્રભઃ ।
શુક્લધર્મપરિપૂર્ણમણ્ડલો બુદ્ધચન્દ્ર સમુદેષ્યતે અયમ્

આશયે દૃઢતલપ્રતિષ્ઠિતો બોધિચર્ય અનુપૂર્વ ઉદ્ગતઃ ।
સર્વધર્મરતનાકરો હ્યયં જ્ઞાનસાગરવરો ભવિષ્યતિ

બોધિચિત્તભુજગેન્દ્રસંભવો ધર્મધાતુગગને સમુદ્ગતઃ ।
ધર્મમેઘયુગપત્પ્રવર્ષણે સર્વશુક્લફલસસ્યવર્ધનમ્

શુદ્ધવર્તિ ત્રિમલં તમોહરં મૈત્રસ્નેહસ્મૃતિભાજનં દૃઢમ્ ।
બોધિચિત્તવિમલાગ્નિસુપ્રભં ધર્મદીપમયુ જાલયિષ્યતિ

બોધિચિત્તકલલઃ કૃપાર્બુદો મૈત્રપેશિ રણ્વનાશયો ઘનઃ ।
બોધિઅઙ્ગઅનુપૂર્વસંભવો બુદ્ધગર્ભુ અયુ સંપ્રવર્ધતે

પૂન્યગર્ભમભિવર્ધયિષ્યતિ જ્ઞાનગર્ભમપિ શોધયિષ્યતિ
જ્ઞાનગર્ભુ સમુદ્દિશ્યતે અયં યાદૃશઃ પ્રણિધિગર્ભસંભવઃ

ઈદૃશઃ કરુણમૈત્રવર્મિતઃ સત્ત્વમોચનમતી હિતાશયઃ ।
દુર્લભો જગિ સદેવમાનુષે યાદૃશો અયુ વિશુદ્ધમાનસઃ

ઈદૃશાશયસુમૂલસંસ્થિતો ઈદૃશો દૃઢપ્રયોગવર્ધિતઃ ।
ઈદૃશસ્ત્રિભવછાદનપ્રભો જ્ઞાનવૃક્ષ ફલદઃ સુદુર્લભઃ

એષા ગુણસંભવનાર્થિકઃ સર્વધર્મપરિપૃચ્છનાર્થિકઃ ।
સર્વસંશયવિદારણાર્થિકઃ સર્વ મિત્ર ભજતે અતન્દ્રિતઃ

એષ મારકલિક્લેશસૂદનો એષ દૃષ્ટિમલતૃષ્ણશોધનઃ ।
એષ સર્વજગમોક્ષણોદ્યતઃ એષ તે સદવિશેષપણ્ડિતઃ

એષ દુર્ગતિ વિશોધયિષ્યતિ એષ સ્વર્ગમુપદર્શયિષ્યતિ ।
મોક્ષમાર્ગમુપનેષ્યતે જગત્ યાદૃશે ગુણપથે પ્રતિષ્ઠિતઃ

એષ સર્વગતિદુઃખમોચકો એષ સર્વગતિસૌખ્યદાયકઃ ।
એષ સર્વભવપાશછેદનો ભેષ્યતે ભવગતીનિષૂદનઃ

દૃષ્ટિસંકટ વિમોચયિષ્યતિ તૃષ્ણજાલલત છેદયિષ્યતિ ।
નન્દિરાગમુપશોધયિષ્યતિ ભેષ્યતે તૃભવમાર્ગદર્શકઃ

એષ લોકશરણં પરાયણં એષ સર્વજગતિ પ્રભાકરઃ ।
નાયકસ્ત્રિભુવને ભવિષ્યતિ સર્વતો ભવવિભાવકોવિદઃ

ક્લેશસુપ્તજનતાવિશોધકઃ કામપઙ્કતરુતારકો વિદુઃ ।
સંજ્ઞસક્તપરિમોચકો અયં બન્ધમોક્ષકરણો ભવિષ્યતિ

ધર્મધાતુતલભેદભાસનો લોકધાતુતલભેદશોધનઃ ।
સર્વધર્મતલભેદપારગો ભેષ્યસે સુધન પ્રીતિમાન્ ભવ

યાદૃશં તવ પ્રયોગ સૂરતઃ શ્રદ્ધ યાદૃશ તવા અનિન્દિતઃ ।
યાદૃશશ્ચ ગુણવાંસ્તવાશયઃ સર્વ આપ પરિપૂરયિષ્યતિ

સર્વબુદ્ધ નચિરેણ દ્રક્ષ્યસિ સર્વક્ષેત્ર નચિરેણ યાસ્યસિ ।
સર્વધર્મ નચિરેણ જ્ઞાસ્યસિ તાદૃશં તિ શુભમાત્મના કૃતમ્

ક્ષેત્રસાગર વિશોધયિષ્યસે સત્ત્વસાગર વિમોચયિષ્યસિ ।
ચર્યસાગર પ્રપૂરયિષ્યસિ તાદૃશો* * પ્રતિપત્તિસાગરઃ

ત્વં ભવિષ્યસિ ગુણાન્ ભાજનં ત્વં ભવિષ્યસિ શુભાન સંભવઃ ।
ત્વં ભવિષ્યસિ જિનૌરસૈઃ સમો યાદૃશં તિ અધિમુક્તિમણ્ડલમ્

મારમણ્ડલ પરાજિતં ત્વયા કર્મમણ્ડલ વિશોધિતં ચ તે ।
ક્લેશમણ્ડલ વિશોધિતં ત્વયા યાદૃશં તિ પ્રણિધાનમણ્ડલમ્

જ્ઞાનવર્તનિ વિશોધયિષ્યસે ધર્મવર્તનિ પ્રભાવયિષ્યસિ ।
કર્મક્લેશદુખયન્ત્રવર્તનિં નોચિરેણ વિનિવર્તયિષ્યસિ

લોકચક્રભવચક્રમાશ્રિતં પઞ્ચગણ્ડગતિચક્રમોહિતમ્ ।
સર્વસત્ત્વદુખચક્રચ્છેદનં ધર્મચક્રતરુ વર્તયિષ્યસિ

બુદ્ધવંશમનુધારયિષ્યસિ ધર્મવંશ પરિશોધયિષ્યસિ ।
સંઘવંશ પરિકર્ષયિષ્યસે રત્નસંભવકરો ભવિષ્યસિ

તૃષ્ણજાલ વિનિવર્તયિષ્યસે દૃષ્ટિજાલગહનં તથૈવ ચ ।
દુઃખજાલ જગુ મોચયિષ્યસે તાદૃશઃ પ્રણિધિજાલુ શોધિતઃ

સત્ત્વધાતુ પરિપાચયિષ્યસે લોકધાતુ પરિશોધયિષ્યસિ ।
જ્ઞાનધાતુમુત્થાપયિષ્યસે આશયસ્ય તવ ધાતુ તાદૃશઃ

સર્વસત્ત્વહિતપ્રીતિનન્દનો બોધિસત્ત્વકુલવંશનન્દનઃ ।
સર્વબુદ્ધપ્રણિધાનનન્દનો ભેષ્યસે સુધન નન્દિવર્ધનઃ

સર્વસત્ત્વગતિવાસદર્શનઃ સર્વક્ષેત્રપ્રતિભાસદર્શનઃ ।
સર્વધર્મઅવભાસદર્શનસ્ત્વં ભવિષ્યસિ જિનઃ સુદર્શનઃ

ધર્મધાતુઅવભાસનપ્રભઃ સર્વદુર્ગતિશમંકરપ્રભઃ ।
ભેષ્યસે ત્રિભવદુઃખશંકરઃ * * * * *

સ્વર્ગદ્વારમુપદર્શયિષ્યસે બુદ્ધદ્વારુ વિવરિષ્યસે જગે ।
મોક્ષદ્વારમુપનેષ્યસે જગત્ દ્વારુ તાદૃશુ વિશોધિતં ત્વયા

મિથ્યમાર્ગ વિનિવર્તયિષ્યસે આર્યમાર્ગ જનતાં વિનેષ્યસિ ।
બોધિમાર્ગ તથ ત્વં અનુદ્ધતો માર્ગસે દૃઢમતે અતન્દ્રિતઃ

ત્વં ભવાર્ણવગતાન દેહિનાં દુઃખપારગમનાય ઉત્સુકમ્ ।
તારયિષ્યસિ જગદ્ભવાર્ણવાત્તાદૃશં ભવ મહાગુણાર્ણવઃ

ક્લેશસાગર વિશોષ્ય દેહિનાં જ્ઞાનસૂર્યવરરશ્મિસાગરૈઃ ।
તાન્નિવેશ્ય પ્રતિપત્તિસાગરે જ્ઞાનસાગર પ્રતિષ્ઠપેષ્યસિ

બુદ્ધિસાગર વિવર્ધયિષ્યસિ ચર્યસાગર વિશોધયિષ્યસિ ।
સર્વબુદ્ધપ્રણિધાનસાગરં નોચિરેણ અવગાહયિષ્યસિ

ક્ષેત્રસાગર બહુ પ્રવેક્ષ્યસિ દ્રક્ષ્યસે પરિષસાગરાન્ બહૂન્ ।
બુદ્ધિસાગરબલેન પણ્ડિતઃ * * * *

બુદ્ધમેઘનયુતાનિ દ્રક્ષ્યસે પૂજમેઘ વિપુલાં કરિષ્યસિ ।
ધર્મમેઘનયુતાનિ શ્રોષ્યસિ તાદૃશા પ્રણિધિમેઘ કુર્વસિ

સર્વસત્ત્વભવના સ્ફરિષ્યસે સર્વક્ષેત્રભવનાનિ યાસ્યસિ ।
સર્વબુદ્ધભવનં પ્રવેક્ષ્યસે તાદૃશાય દિશાય પ્રસ્થિતઃ

ત્વં સમાધિભવનં પ્રવેક્ષ્યસે ત્વં વિમોક્ષભવનાનિ લપ્સ્યસે ।
* * * * * ધર્મધાતુભવનપ્રતિષ્ઠિતઃ

સર્વસત્ત્વભવને ઉદેષ્યસે ચન્દ્રસૂર્યપ્રતિભાસસાદૃશઃ ।
ઉદ્ગમિષ્યસિ જિનાન સંમુખં તાદૃશસ્તવ મહાપથોદ્ગમઃ

ત્વં ચરિષ્યસિ નતઃ સુગોચરે સર્વલોકઅનિકેતગોચરે ।
ત્વં ભવિષ્યસિ પ્રશાન્તગોચરઃ તાદૃશસ્તવ અભિજ્ઞગોચરઃ

ઇન્દ્રજાલતલભેદને વિદુઃ ક્ષેત્રજાલતલભેદ યાવતઃ ।
નોચિરેણ સ્ફરમાણુ પશ્યસે મારુતો વ ગગને અસઙ્ગવાન્

ધર્મધાતુપ્રસરં પ્રવેક્ષ્યસે લોકધાતુપ્રસરાન્ ગમિષ્યસે ।
સર્વબુદ્ધપ્રસરાંસ્ત્રિયધ્વગાન્ દ્રક્ષ્યસે સુધન પ્રીતિ વિન્દહિ

મૈવ ખેદ જનયાહિ સૂરતા તુષ્ટિ વિન્દિ વિપુલાં નિરામિષમ્ ।
યેન તે ઇમુ વિમોક્ષુ ઈદૃશો દૃષ્ટુ પશ્યસિ ચ ભૂયુ દ્રક્ષ્યસે

ત્વં સુભાજન ગુણાન્ સૂધના * * * * જિનાનુશાસ્તિષુ ।
ત્વં સમર્થ ઇમુ ધારિતું નયં તેન પશ્યસિ ઇદં વિકુર્વિતમ્

યેષ કલ્પનયુતૈઃ સુદુર્લભં દર્શનં કુતુ ગુણપ્રભાવન ।
તેહિ દૃષ્ટ ચરતો સુચારિકાં બુદ્ધપુત્ર અનિકેતગોચરાઃ

લાભ ભૂય વિપુલા અચિન્તિયા સ્વાગતં ચ તવ માનુષો ભવ ।
યેન મઞ્જુશિરિ દૃષ્ટ સંમુખમીદૃશં કૃતુ ગુણાન્ ભાજનમ્

સર્વદુર્ગતિપથા વિવર્ધિતાઃ સર્વઅક્ષણઅપાયશોધકાઃ ।
દુઃખધર્મ ત્વયિ સર્વ ઉજ્ઝિતાઃ સર્વખેદ ચ વિવર્જિતા ભવ

બાલભૂમિ વિનિવર્તિતા ત્વયા બોધિસત્ત્વગુણભૂમિસુસ્થિતઃ ।
જ્ઞાનભૂમિ પરિપૂર્ય ઉત્તમા બુદ્ધભૂમિ નચિરેણ લપ્સ્યસે

બોધિસત્ત્વચરિ સાગરોપમા બુદ્ધજ્ઞાનવિધિ આકાશસાદૃશમ્ ।
તત્પ્રમાણપ્રણિધાનસાગરા એષ તાનિ ભવ તુષ્ટમાનસઃ

ઈદૃશો અપરિખિન્નૈન્દ્રિયા આશયદૃઢપ્રયોગનિશ્ચિતાઃ ।
યે ભજન્તિ ઇમ મિત્ર ઈદૃશાઃ તે ભવન્તિ નચિરેણ નાયકાઃ

દૃષ્ટ્વ સત્ત્વ વિનયંગતા બહુ બોધિસત્ત્વચરિ ચિત્ર યાવત્ ।
મા તુ જાતુ વિમતિં કરિષ્યસે સર્વધર્મમુખ બોધિચારિકમ્

પુણ્યસંપદ અચિન્તિયા તવ અર્થધર્મગુણશ્રદ્ધસંપદઃ ।
યેન સંપદ ઇમા ત્વમીદૃશી બુદ્ધપુત્ર ઇહ અદ્ય પશ્યસિ

પશ્ય લાભ તવ કીદૃશો મહાન્ પશ્યતો જિનસુતા નિરન્તરમ્ ।
દર્શયન્તિ પ્રણિધી સ્વકસ્વકાંસ્ત્વં ચ તાનખિલતો ઽનુગચ્છસિ

દુર્લભા ભવશતૈરપીદૃશા બોધિસત્ત્વચરિતેષુ ભાજના ।
તેન ચો જિનસુતા નિરન્તરં તે વિમોક્ષનય દર્શયન્તિ મામ્

કલ્પકોટિનયુતાનિ તે જના સંવસન્તિ સુગતાત્મજૈઃ સહ ।
તે ઽપિ તેષુ ન વિદન્તિ ગોચરં નાત્મ તૈર્હિ ગુણભાજનં કૃતમ્

ત્વં શૃણોષિ ઇમ ઈદૃશં નયં પશ્યસે ચ સુદુર્લભં જગે ।
બોધિસત્ત્વમહતાં વિકુર્વિતં સૂધના ભવ અગ્રમાનસઃ

સર્વબુદ્ધ સમન્વાહરન્તિ તે બોધિસત્ત્વ તવ સંગ્રહસ્થિતાઃ ।
ત્વં ચ તેષ અનુશાસનિસ્થિતઃ સાધુ સૂધન સુજીવિતં તવ

બોધિસત્ત્વકુલધર્મિ વર્તસે શિક્ષસે જિનસુતાન ત્વં ગુણૈઃ ।
ભેષ્યસે સુગતવંશવર્ધનઃ પ્રીતિ વિન્દહિ ઉદાર સુધના

સર્વબુદ્ધ પિતરસ્તવાસમા બોધિસત્ત્વ તવ સર્વિ ભ્રાતરઃ ।
બોધિઅઙ્ગ તવ સર્વિ જ્ઞાતયઃ ત્વં સુજાતુ સુગતાન ઓરસઃ

ધર્મરાજકુલવંશધારિણો બોધિસત્ત્વકુલવંશવર્ધનઃ ।
ધર્મરાજમચિરેણ લપ્સ્યસે સૂધના તુષ્ટ ભવ પ્રીણિતેન્દ્રિયઃ

સર્વબુદ્ધમભિષેકમુત્તમં નોચિરેણ* * * લપ્સ્યસે ઽદ્ભુતમ્ ।
ભેષ્યસે ઽસમસમૈર્જિનૌરસૈઃ તાદૃશો ભવ સભાગતો ભવ

યાદૃશં વપતિ બીજ યો નરો તાદૃશં લભતિ તસ્ય સો ફલમ્ ।
પ્રીતિ વિન્દ વિપુલામચિન્તિયાં એષ તે ઽદ્ય સમન્વાસયામ્યહમ્

ચીર્ણ કલ્પનયુતાન યે ચરી બોધિસત્ત્વનયુતા અચિન્તિયા ।
ત ઽપિ સંપદ લભન્તિ નેદૃશીમેકજન્મિ પ્રતિલબ્ધ યા ત્વયા

સર્વમેતદિહ મુક્તિતઃ ફલં આશયસ્ય દૃઢવીર્યતાય ચ ।
યસ્ય ચારિક ભવેદિયં પ્રિયા સો ધરેય સુધનસ્ય યા ચરી

સર્વચર્ય પ્રણિધાનસંભવા સર્વધર્મ અધિમુક્તિસંભવા ।
સુધન એવ સમુદાનિતાસ્ત્વયા નિત્યમેષ હિ વિશેષચારિકા

યાતુકા ભુજગચેતનોદ્ભવાસ્તાતુકો ભવતિ વારિસંભવઃ ।
યાતુકા પ્રણિધિજ્ઞાનગોચરસ્તાતુકા સ્ફરતિ બોધિચારિકા

એષ ભોતુ તવ દર્શિતો તયા ભદ્રનામચરિયાય સૂધન ।
એત જ્ઞાત્વ સ કદાચિ ભેષ્યતે સેવમાન ઇહ મિત્ર તન્મયઃ

કાયકોટિ સ્મર પૂર્વિકા ત્વયા કામહેતુ ક્ષયિતા નિરર્થકમ્ ।
અદ્ય બોધિય માર્ગણો હ્યયં કાય તર્જતુ વ્રતેન સુવ્રતઃ

કલ્પકોટિ અતિનામિતાસ્ત્વયા સર્વદુઃખમનુભૂતુ સંસ્કૃતે ।
ગઙ્ગવાલિકસમતા વિરાગિતા બુદ્ધ નો ચ શ્રુત ઈદૃશો નયઃ

સો ઇદાનિ ક્ષણ લબ્ધ માનુષો બુદ્ધપાદુ ઇમુ મિત્રુ ઈદૃશાઃ ।
શ્રૂયતે ચ વરબોધિચારિકા વિશુદ્ધિ ન ભવિષ્યતે કથમ્

ભોતિ ભૂય સુગતાન સંભવો મિત્રધર્મશ્રવણં ચ શ્રૂયતે ।
નો ચ શ્રૂયતિ અયં પુનર્નયો આશયો યદિ ન ભોતિ શોધિતઃ

તેન શ્રદ્ધમધિમુક્તિઆશયં સંજનિત્વ ગુરુગૌરવં પરમ્ ।
કાઙ્ક્ષદૃષ્ટિપરિખેદવર્જિતો ભૂય ભૂય નયમીદૃશં શૃણુ

તેષ લાભ પરમા અચિન્તિયાસ્તેષ માનુષભવઃ સુઆગતઃ ।
યૈરિયં ચરિ પ્રવેશમીદૃશં શ્રુત્વ એવ પ્રણિધી ભિર્નિર્હૃતા

તસ્ય સર્વિ સુગતા ન દુર્લભા તસ્ય સર્વિ જિનપુત્ર નારતઃ ।
તસ્ય બોધયિ ન ભૂયુ સંશયો યેન એવ અધિમુક્તિ શોધિતા

તેન સર્વિ વિનયા ન વર્જિતાઃ તેન સર્વદુખધર્મ ઉજ્ઝિતાઃ ।
તેન સર્વગુણસંગ્રહઃ કૃતઃ યો ઇમં નયુ પ્રવિષ્ટ ઈદૃશમ્

નોચિરેણ ઇમુ કાયુ ઉજ્ઝિયા બુદ્ધક્ષેત્ર પરિશુદ્ધ યાસ્યસિ ।
બોધિસત્ત્વભવનં પ્રવેક્ષ્યસિ દ્રક્ષ્યસે દશદિશે તથાગતાન્

પૂર્વહેતુઘન તુભ્ય સૂધન પ્રત્યુત્પન્ન અધિમુક્તિ નિશ્ચિતા ।
મિત્ર સેવસિ વિશેષઅર્થિકઃ તેન વર્ધયિ જલે યથોત્પલમ્

સર્વમિત્રઅભિરાધનાશયા સર્વબુદ્ધઆરાગણાશયાઃ ।
સર્વધર્મપરિપૃચ્છનાશયા ઉત્થિહો કિલમથો ન સુવ્રતા

સર્વધર્મપ્રતિપત્તિમુત્થિતઃ સર્વમાર્ગઅનુમાર્ગસુસ્થિતઃ ।
બુદ્ધપુત્ર પ્રણિધાનસુસ્થિત ઉત્થિ સર્વગુણધર્મભાજન

યાદૃશાય અધિમુક્તિસંપદા વન્દનં કૃતમિદં ત્વયા મમ ।
સર્વબુદ્ધપરિષાસુ સંમુખં નોચિરેણ હિ સમુદ્ગમિષ્યસિ

સાધુ સૂધન અખિન્નમાનસઃ સર્વબુદ્ધપ્રણિધાનચેતનઃ ।
ત્વં ભવિષ્યસિ દૃઢવ્રતાચિરં સર્વબુદ્ધગુણપારમિંગતઃ

સત્ત્વ મઞ્જુશિરિ પૃચ્છ સૂધન જ્ઞાનગોચરવિમોક્ષપારગમ્ ।
ભદ્રનામ વર ચર્ય ઉત્તમાં તનુમન્તિમે પ્રવેશયિષ્યતિ

એવ મૈત્રકુ અસઙ્ગગોચરો દૃષ્ટ સૂધન ગુણૈઃ સમુદ્ગતમ્ ।
દર્શયિત્વ પરિષાય સંમુખં વર્ણકોશમિમુ તસ્ય વ્યાહરિ

શ્રુત્વ સૂધન તદાનુશાસનીમીદૃશીં ચ અનુશાસ્તિ ઉત્તમામ્ ।
પ્રીતિવેગ અભિષ્યન્દિતેન્દ્રિયા અશ્રુવેગ વિપુલાન્ પ્રમુઞ્ચતિ

સર્વરોમહરિષોદ્ગતાશ્રયો નિશ્વસન્તુ પરિપ્રીણિતેન્દ્રિયઃ ।
ઉત્થિહિત્વ સુધનઃ કૃતાઞ્જલિઃ મૈત્ર નામ કુરુતે પ્રદક્ષિણમ્

તસ્ય મઞ્જુશિરિ તેન તેજસા પુષ્પહારરતના ચ પાણિષુ ।
સંસ્થિતા સુરુચિરા મનોરમા બોધિસત્ત્વપ્રણિધાનસંભવાઃ

સૂધનો વરપ્રહૃષ્ટમાનસો મૈત્રકસ્ય ક્ષિપિ તાનિ હર્ષિતઃ ।
તસ્ય શીર્ષુ પરિમાર્જતે તદા મૈત્રનાથ સુધનં ચ ભાષતે

સાધુ સાધુ જિનપુત્ર સૂધન યસ્ય તે અપરિખેદ ઈદૃશઃ ।
ત્વં ભવિષ્યસિ ગુણાન ભાજનં મઞ્જુઘોષુ યથ યાદૃશો વ હમ્

શ્રુત્વ સૂધન ઉદાનુદાનયિ દુર્લભા ભવશતેષુ ઈદૃશાઃ ।
મિત્ર યેભિરિહ મે સમાગમઃ સાદુ આગમનમદ્ય મે ઇહ

સાધુ સત્ત્વગુણપારમિંગતો મઞ્જુઘોષ ભવતો ઽનુભાવતઃ ।
મિત્ર લબ્ધ મય દુર્લભા ઇમે ભોતુ મે લઘુ સમાગમસ્વયિ

અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો મૈત્રેયસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - અહમાર્ય અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધાવભિસંપ્રસ્થિતઃ । ન ચ જાનામિ કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । આર્યમૈત્રેયો વ્યાકૃતઃ સર્વતથાગતૈરેકજાતિપ્રતિબદ્ધતયા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ । યશ્ચૈકજતિપ્રતિબદ્ધો ઽનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ, સ સમતિક્રાન્તઃ સર્વબોધિસત્ત્વવ્યવસ્થાનાનિ, સો ઽવક્રાન્તો બોધિસત્ત્વનિયામમ્ । તેન પરિપૂરિતાઃ સર્વપારમિતાઃ । સો ઽવતીર્ણઃ સર્વાશાક્ષાન્તિમુખાણિ । તેન પ્રતિલબ્ધાઃ સર્વબોધિસત્ત્વભૂમયઃ । સ વિક્રીડિતઃ સર્વવિમોક્ષમુખેષુ । તેન પરિનિષ્પાદિતાઃ સર્વસમાધયઃ । સ ગતિંગતઃ સર્વબોધિસત્ત્વગતિષુ । તેન પ્રતિલબ્ધાઃ સર્વધારણીપ્રતિભાના આલોકનયાઃ । સ વશિપ્રાપ્તઃ સર્વબોધિસત્ત્વવશિતાસુ । તેન સમુપાર્જિતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વસંભારાઃ । સ વિક્રીડિતઃ પ્રજ્ઞોપાયકૌશલ્યનયેષુ । તેનોત્પાદિતા મહાભિજ્ઞાવિદ્યાજ્ઞાનાલોકનયાઃ । સ નિર્યાતઃ સર્વશિક્ષાસુ । તેન પરિશોધિતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાઃ । તેનાભિનિર્હૃતાનિ સર્વપ્રણિધાનનિર્યાણમુખાનિ । તેન પ્રતીષ્ટાનિ સર્વતથાગતવ્યાકરણાનિ । સો ઽભિજ્ઞઃ સર્વયાનનિર્યાણમુખાનામ્ । તેન સંધારિતાનિ સર્વતથાધિષ્ઠાનાનિ । તેન સંગૃહીતા સર્વબુદ્ધબોધિઃ । તેનાધારિતાઃ સર્વતથાગતકોશાઃ । સ ગઞ્જધરઃ સર્વતથાગતગુહ્યાનામ્ । સ મૂર્ધપ્રાપ્તઃ સર્વબોધિસત્ત્વગુહ્યમણ્ડલસ્ય । સ શૂરઃ સર્વક્લેશવંશવિક્ષોભિતાસુ । સ દૈશિકઃ સંસારાટવીપ્રાપ્તાનામ્ । સ વૈદ્યઃ ક્લેશાતુરાણામ્ । સો ઽગ્રઃ સર્વસત્ત્વાનામ્ । સ ઇન્દ્રઃ, સ જ્યેષ્ઠઃ સર્વાર્યપુદ્ગલાનામ્ । સ ઉત્તમઃ સર્વાર્યશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનામ્ । ( ગ્વ્ 394 ) સ કર્ણધારઃ સંસારસાગરપ્રાપ્તાનામ્ । તેનાકર્ષિતં મહત્ત્વસત્ત્વવિનયોપાયજાલમ્ । તેન વ્યવલોકિતાનિ પરિપક્વજગદિન્દ્રિયાણિ । સ સંપ્રયુક્તઃ સર્વસત્ત્વાનામ્, પરિપાલનયુક્તઃ સર્વબોધિસત્ત્વાનામ્ । સ સંગાયનપ્રયુક્તઃ સર્વબોધિસત્ત્વક્રિયાસુ । સ સંસ્થિતઃ સર્વતથાગતપર્ષન્મણ્ડલેષુ । સ પ્રતિભાસપ્રાપ્તઃ સર્વજગદ્ભવનેષુ । સો ઽનુપલિપ્તઃ સર્વલોકધર્મૈઃ । સ સમતિક્રાન્તઃ સર્વમારવિષયેભ્યઃ । સો ઽનુગતઃ સર્વબુદ્ધવિષયમ્ । સો ઽનાવરણપ્રાપ્તઃ સર્વબોધિસત્ત્વવિષયે । સ પૂજાપ્રયુક્તઃ સર્વતથાગતાનામ્ । સ એકોતીભાવગતઃ સર્વબુદ્ધધર્મેષુ । તસ્યાવબદ્ધો ઽભિષેકપટ્ટઃ । તેનાધ્યાસિતં મહાધર્મરાજ્યમ્ । સો ઽભિષિક્તઃ સર્વજ્ઞજ્ઞાનવિષયે । તતઃ પ્રભવઃ સર્વબુદ્ધધર્માણામ્ । તસ્ય બોધિપ્રાપ્તં સર્વજ્ઞજ્ઞાનાધિપત્યમ્ । તદ્વદતુ મે આર્યઃ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં
શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્, યથા પ્રતિપદ્યમાનો બોધિસત્ત્વો બોધિમધિગચ્છતિ, સર્વબુદ્ધધર્માન્ પ્રતિમાનયતિ, યથાનિમન્ત્રિતં સત્ત્વધાતુમુત્તારયતિ, યથાભિરૂઢાં પ્રતિજ્ઞાં નિસ્તારયતિ, મહાબોધિચર્યારમ્ભં સમાશ્વાસયતિ સદેવકં લોકં ન વિસંવદતિ, આત્મના સર્વબુદ્ધધર્મસંઘાન્ વ્યવચ્છિનત્તિ । બુદ્ધાવંશમશૂન્યીકરોતિ બોધિસત્ત્વકુલમ્ । સંધારયતિ તથાગતનેત્રીમ્ ॥
અથ ખલુ મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વઃ સર્વં તત્પર્ષન્મણ્ડલમવલોક્ય સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમુપદર્શયન્નેવમાહ - પશ્યથ કુલપુત્રા ઇમં શ્રેષ્ઠિપુત્રમ્, યો ઽયં માં બોધિસત્ત્વચર્યાગુણપરિનિષ્પત્તિં પરિપૃચ્છતિ । એષ માર્ષાઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ અનેન વીર્યારમ્ભેણ, અનયા અર્થિકતયા, એતેન ચ્છન્દસમાદાનેન, એતયા દૃઢાશયતયા, અનિવર્ત્યવીર્યતયા, એતયા બુદ્ધધર્માતૃપ્તતયા, એતયા વિશેષપરિમાર્ગણતયા, એતયા દીપ્તશિરશ્ચૈલોપમતયા, એતયા કલ્યાણમિત્રદર્શનકામતયા, એતયા કલ્યાણમિત્રપર્યુપાસનાપરિખેદતયા સર્વકલ્યાણમિત્રાણિ પરિમાર્ગમાણઃ પરિપૃચ્છન્ પર્યુપાસીનો મઞ્જુશ્રિયા કુમારભૂતેન સંપ્રેષિતો ધન્યાકરાન્નગરાદુપાદાય સર્વદક્ષિણાપથમટન્ દશોત્તરં કલ્યાણમિત્રશતં પરિપૃચ્છન્ યાવન્મમાન્તિકમનુપ્રાપ્તઃ સર્વપરિખેદવિગતેનાધ્યાશયેન । દુર્લભં કુલપુત્રા એવંરૂપાણાં મહાયાનસંપ્રસ્થિતાનાં મહાપ્રતિજ્ઞાસમારૂઢાનાં મહારમ્ભવ્યવસિતમાનસાનાં મહાકરુણાસંનદ્ધગાત્રાણાં મહામૈત્રીસત્ત્વપરિત્રાણમતીનાં મહાવીર્યપારમિતોદ્યુક્તાનાં મહાસત્ત્વસાર્થપરિપાલનાભિયુક્તાનાં મહાસંસારસાગરસત્ત્વતારણપ્રતિપન્નાનાં સર્વજ્ઞતામાર્ગસંપ્રસ્થિતાનાં મહાધર્મનૌસમુદાનયનોદ્યુક્તાનાં મહાધર્મરત્નપુણ્યસમુદાનયનકૃતવ્યવસાયાનાં મહાધર્મયજ્ઞસંભારોપચયોદ્યુક્તાનાં નામધેયશ્રવણં વા રૂપકાયદર્શનં વા ગોચરસંવાસો વા ચર્યાસભાગતા વા । તત્કસ્ય હેતોઃ? એષ હિ કુલપુત્રાઃ સત્પુરુષઃ સર્વજગત્પરિત્રાણાય અભ્યુત્થિતઃ, સર્વદુઃખસત્ત્વપરિમોચનતાયૈ સર્વદુર્ગતિસમુચ્છોષણાય સર્વાક્ષણવિનિવર્તનાય સર્વવિષમમાર્ગપરિવર્તનતાયૈ સર્વાજ્ઞાનતમોન્ધકારવિધમનતાયૈ સર્વસંસારકાન્તારસમતિક્રમણતાયૈ સર્વગતિચક્રવિનિવર્તનતાયૈ સર્વમારવિષયસમતિક્રમણતાયૈ સર્વનિકેતસ્થાનોચ્ચલનતાયૈ સર્વાલયનિલયોન્નોદનતાયૈ કામપઙ્કસમુદ્ધરણતાયૈ નન્દીરાગપ્રહાણાય દૃષ્ટિબન્ધનનિર્હારણાય સત્કાયાભિષ્વઙ્ગવિનિવર્તનતાયૈ સંજ્ઞાપાશસમુચ્છેદનતાયૈ ( ગ્વ્ 395 ) વિપર્યાસપથવિનિવર્તનતાયૈ અનુશલ્યસમાબૃંહણતાયૈ નિવરણકવાટનિર્ભેદનતાયૈ આવરણપર્વતવિકિરણતાયૈ તૃષ્ણાજાલોદ્ધરણતાયૈ અવિદ્યાસંયોજનવિશ્લેષકરણતાયૈ ભવોદ્દ્યોતકરણતાયૈ માયાશાઠ્યપ્રહાણાય ચિત્તકાલુષ્યપ્રસાદનાય સંશયવિમતિવિલેખનસમુદ્ધરણતાયૈ અજ્ઞાનમહૌઘોત્તરણતાયૈ સર્વસંસારદોષવિજુગુપ્સનતાયૈ પ્રતિપન્નઃ ॥

એષ હિ કુલપુત્રાઃ સત્પુરુષઃ સત્ત્વાનાં ચતુરોઘોત્તરણતાયૈ મહાદાનં મહાધર્મનાવં સમુદાનેતુકામો દૃષ્ટિપઙ્કનિમગ્નાનાં મહાધર્મસેતું સ્થાપયિતુકામો મોહાન્ધકારપ્રાપ્તાનાં જ્ઞાનાલોકં કર્તુકામઃ સંસારકાન્તારપ્રનષ્ટાનામાર્યમાર્ગં સંદર્શયિતુકામઃ મહાક્લેશવ્યાધિપ્રપીડિતાનાં ધર્મભૈષજ્યં પ્રદાતુકામો જાતિજરામરણોપદ્રુતાનામમૃતધાતું દાતુકામઃ ત્રિવિધાગ્નિસંપ્રદીપ્તાનાં શમથસલિલેન પ્રહ્લાદયિતુકામઃ શોકપરિદેવદુઃખદૌર્મનસ્યોપાયાસસંતપ્તાનાં મહાશ્વાસં દાતુકામો ભવચારકાવરુદ્ધાનાં જ્ઞાનપ્રહાણં દાતુકામો દૃષ્ટિબન્ધનબદ્ધાનાં પ્રજ્ઞાશસ્ત્રમુપસંહર્તુકામઃ ત્રૈધાતુકનગરાવરુદ્ધાનાં મોક્ષદ્વારં દર્શયિતુકામઃ ત્રૈધાતુકનગરાવરુદ્ધાનાં મુક્તિદ્વારં દર્શયિતુકામઃ અક્ષેમદિગભિમુખાનાં ક્ષેમાં દિશમુપદર્શયિતુકામઃ ક્લેશસંસ્કારોપદ્રુતાનાં મહાશ્વાસં દાતુકામો દુર્ગતિપ્રપાતભયભીતાનાં હસ્તાલમ્બં દાતુકામઃ સ્કન્ધવધકપ્રઘાતિતાનાં નિર્વાણનગરમુપદર્શયિતુકામો ધાતૂરગપરિવૃતાનાં નિઃસરણમાખ્યાતુકામઃ આયતનશૂન્યગ્રામસંનિશ્રિતાનાં પ્રજ્ઞાલોકેન નિષ્કાશયિતુકામઃ કુતીર્થપ્રતિપન્નાન્ સમ્યક્તીર્થમવતારયિતુકામઃ અમિત્રહસ્તગતાનાં ભૂતકલ્યાણમિત્રાણિ દર્શયિતુકામો બાલધર્મગોચરાભિરતાનામાર્યધર્મેષુ પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામઃ સંસારપુરાભિરતાનુચ્ચાલ્ય સર્વજ્ઞતાપુરં પ્રવેશયિતુકામઃ ॥
સ એષ કુલપુત્રાઃ સત્પુરુષઃ એવં સત્ત્વપરિત્રાણાય અપ્રતિપ્રસ્રબ્ધો બોધિચિત્તોત્પાદવિશુદ્ધિં પરિમાર્ગમાણો ઽયમપરિખિન્નો મહાયાનસમુદાનયાય, અપરિતૃપ્તઃ, સર્વધર્મમેઘયાનૈઃ, નિત્યોદ્યુક્તઃ સર્વસંભારપરિપૂરણાય, અનિક્ષિપ્તધુરઃ સર્વધર્મમુખપર્યવદાપનાય, અસંશ્રિતવીર્યઃ સર્વબોધિસત્ત્વચરણતાયૈ, અનિવર્તપ્રયોગઃ સર્વપ્રણિધાનાભિનિર્હારાય, અવિતૃપ્તઃ સર્વકલ્યાણમિત્રદર્શનેન, અક્લાન્તકાયઃ સર્વકલ્યાણમિત્રપર્યુપાસનેન, પ્રદક્ષિણગ્રાહી સર્વકલ્યાણમિત્રાવવાદાનુશાસનીષુ ॥
દુર્લભાઃ કુલપુત્રાસ્તે સત્ત્વાઃ સર્વલોકે, યે ઽનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ પ્રણિદધતિ । અતસ્તે દુર્લભતરાઃ સત્ત્વાઃ, યે ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંપ્રસ્થિતાઃ । ઈદૃશેન વીર્યારમ્ભપ્રયોગેન બુદ્ધધર્માન્ સમુદાનયન્તિ । ઈદૃશ્યા તીવ્રચ્છન્દિકતયા બોધિસત્ત્વમાર્ગં પર્યેષન્તે । ઈદૃશ્યા અર્થિકતયા બોધિસત્ત્વચર્યાં પરિશોધયન્તિ । ઈદૃશેન શ્રમેણ કલ્યાનમિત્રાણિ પર્યુપાસતે । ઈદૃશ્યા દીપ્તશિરશ્ચૈલોપમતયા કલ્યાણમિત્રજ્ઞાનં ન વિલોમયન્તિ । ઈદૃશ્યા દૃઢાધ્યાશયપ્રતિપત્ત્યા કલ્યાણમિત્રાનુશાસનીષુ પ્રતિપદ્યન્તે । ઈદૃશ્યા પ્રદક્ષિણગ્રાહિતયા સર્વબોધ્યઙ્ગાનિ સમાર્જયન્તિ । ઈદૃશ્યા સર્વલાભસત્કારશ્લોકાનર્થિકતયા બોધિસત્ત્વાધ્યાશયધાતુમવિકોપક્રિયયા ( ગ્વ્ 396 ) ઈદૃશ્યા ગૃહભોગકામરતિસુખમાતાપિતૃજ્ઞાતિસર્વવસ્ત્વનપેક્ષપરિત્યાગતયા બોધિસત્ત્વમહાયાનાન્ પર્યેષન્તે । ઈદૃશ્યા કાયજીવિતનિરપેક્ષતયા સર્વજ્ઞતામભિલષન્તે । ન હિ કુલપુત્રસ્તામન્યે બોધિસત્ત્વાઃ કલ્પકોટીનિયુતશતસહસ્રૈર્બોધિસત્ત્વચર્યાપ્રણિધિપરિપૂરિમધિગમિષ્યન્તે બુદ્ધબોધૌ વસન્તો ભવિષ્યન્તિ બુદ્ધક્ષેત્રપરિશુદ્ધૌ વા, સત્ત્વપરિપાકવિનયે વા, ધર્મધાતુજ્ઞાનપ્રવેશે વા, પારમિતાસમુદાગમે વા, ચર્યાજાલપ્રવિસ્તારે વા, પ્રણિધાનાભિનિર્હારપરિપૂર્યાં વા, મારકર્મસમતિક્રમણે વા, કલ્યાણમિત્રારાગણે વા, સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાસમુદાનયપરિશોધને વા, સમન્તભદ્રબોધિસત્ત્વચર્યાભિનિર્હારબલપરિનિષ્પત્તૌ વા સમુદાગમિષ્યન્તિ, યદેષો ઽનેન એકજન્મપ્રતિલમ્ભેન અધિગમિષ્યતિ ॥
અથ ખલુ મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ સુધનસ્ય શ્રેષ્ઠિદારકસ્ય ભૂતગુણવર્ણકીર્તનં કૃત્વા તદારમ્બણં ચ પ્રાણિશતસહસ્રાણાં બોધ્યઙ્ગાશયં દૃઢીકૃત્ય સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેતદવોચત્ - સાધુ સાધુ કુલપુત્ર, યેન તે સર્વલોકહિતસુખાય સર્વસત્ત્વધાતુપરિત્રાણાય સર્વબુદ્ધધર્મપ્રતિલમ્ભાય અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । સુલબ્ધાસ્તે કુલપુત્ર લાભાઃ, સ્વાગતશ્ચ ત્વં મનુષ્યપ્રતિલમ્ભઃ । સુજીવિતં તે જીવલોકેષુ । આરાધિતશ્ચ તે બુદ્ધોત્પાદઃ । સુદૃષ્ટશ્ચ તે મઞ્જુશ્રીઃ કલ્યાણમિત્રમ્ । સુભાજનતા ચ તે સંતાનસ્ય । સ્વભિષ્યન્દિતશ્ચ ત્વં કુશલમૂલૈઃ । સૂપસ્તબ્ધશ્ચ શુક્લધર્મૈઃ । સુવિશોધિતા ચ તે ઉદારાધિમુક્તિકલ્યાણાધ્યાશયતા । સમન્વાહૃતશ્ચાસિ સર્વબુદ્ધૈઃ । સુપરિગૃહીતશ્ચ ત્વં કુલપુત્ર કલ્યાણમિત્રૈઃ, યેન તે ઽધ્યાશયેન અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । તત્કસ્ય હેતોઃ? બોધિચિત્તં હિ કુલપુત્ર બીજભૂતં સર્વબુદ્ધધર્માણામ્ । ક્ષેત્રભૂતં સર્વજગચ્છુક્લધર્મવિરોહણતયા, ધરણિભૂતં સર્વલોકપ્રતિશરણતયા, વારિભૂતં સર્વક્લેશમલનિર્ધાવનતયા, વાયુભૂતં સર્વલોકાનિકેતતયા, અગ્નિભૂતં સર્વદૃષ્ટ્યુપાદાનકક્ષનિર્દહનતયા, સૂર્યભૂતં સર્વસત્ત્વભવનાવભાસનતયા, ચન્દ્રભૂતં શુક્લધર્મમણ્ડલપરિપૂરણતયા, પ્રદીપભૂતં ધર્માલોકકરણતયા, ચક્ષુર્ભૂતં સમવિષમસંદર્શનતયા, માર્ગભૂતં સર્વજ્ઞતાનગરપ્રવેશનતયા, તીર્થભૂતં કુતીર્થવિવર્જનતયા, યાનભૂતં સર્વબોધિસત્ત્વાભિરોહણતયા, દ્વારભૂતં સર્વબોધિસત્ત્વચર્યામુખપ્રવેશનતયા, વિમાનભૂતં સમાધિભાવનાધ્યાશનતયા, ઉદ્યાનભૂતં ધર્મરત્યનુભાવનતયા, લયનભૂતં સર્વજગત્પરિત્રાણતયા, પ્રતિશરણભૂતં સર્વલોકહિતવહનતયા, નિશ્રયભૂતં સર્વબોધિસત્ત્વચરણતયા, પિતૃભૂતં સર્વબોધિસત્ત્વારક્ષણતયા, જનયિત્રીભૂતં સર્વસત્ત્વાનામ્, ધાત્રીભૂતં સર્વતઃ પરિપાલનતયા, રાજભૂતં સર્વશૈક્ષાશૈક્ષપ્રત્યેકબુદ્ધચિત્તાભિભવનતયા, અધિપતિભૂતં સર્વપ્રણિધાનવિશિષ્ટતયા, મહાસાગરભૂતં સર્વગુણરત્નસમવસરણતયા, મહામેરુભૂતં સર્વસત્ત્વસમચિત્તતયા, ચક્રવાલભૂતં સર્વલોકપ્રતિશરણતયા, હિમવદ્ભૂતં જ્ઞાનૌષધિવિવર્ધનતયા, ગન્ધમાદનભૂતં સર્વગુણગન્ધાશ્રયતયા, ગગનભૂતં મહાગુણવિસ્તીર્ણતયા, પદ્મભૂતં સર્વલોકધર્માનુપલિપ્તતયા,

નાગભૂતં દાન્તાજાનેયતયા, આજાનેયાશ્વભૂતં સર્વખટુઙ્કતાવિગતતયા, સારથિભૂતં મહાયાનપ્રતિલયનપૂર્વંગમનતયા, ભૈષજ્યભૂતં ( ગ્વ્ 397 ) ક્લેશવ્યાધિચિકિત્સનતયા, પાતાલભૂતં સર્વાકુશલધર્મપર્યવદાનકરણતયા, વજ્રભૂતં સર્વધર્મનિર્વેધનતયા, ગન્ધકરણ્ડકભૂતં ગુણગન્ધકરણતયા, મહાપુષ્પભૂતં સર્વલોકાભિરુચિતદર્શનતયા, હિમચન્દનભૂતં રાગસંતાપપ્રહ્લાદનતયા, કલાપભૂતં સર્વધર્મધાતુસ્ફરણતયા, સુદર્શનમહાભૈષજ્યરાજભૂતં સર્વક્લેશવ્યાધિનિર્ઘાતનતયા, વિગમભૈષજ્યભૂતં સર્વાનુશયશલ્યસમુદ્ધાતનતયા, ઇન્દ્રભૂતં સર્વેન્દ્રિયાધિપતેયતયા, વૈશ્રવણભૂતં સર્વદારિદ્ર્યસમુચ્છેદનતયા, શ્રીભૂતં સર્વગુણાલંકારતયા, વિભૂષણભૂતં સર્વબોધિસત્ત્વોપશોભનતયા, કલ્પોદ્દાહાગ્નિભૂતં સર્વદુષ્કૃતનિર્દહનતયા, અનિર્વૃત્તમૂલમહાભૈષજ્યરાજભૂતં સર્વબુદ્ધધર્મવિવર્ધનતયા, નાગમણિભૂતં સર્વક્લેશવિષનિવર્તનતયા, ઉદકપ્રસાદમણિરત્નભૂતં સર્વકાલુષ્યાપનયનતયા, ચિન્તામણિરાજભૂતં સર્વાર્થસંસાધનતયા, ભદ્રઘટભૂતં સર્વાભિપ્રાયપરિપૂરણતયા, કામંદદવૃક્ષભૂતં સર્વગુણાલંકારાભિપ્રવર્ષણતયા, હંસલક્ષણવસ્ત્રભૂતં સર્વસંસારદોષાસંસૃષ્ટતયા, કર્પાસતન્તુભૂતં પ્રકૃતિપ્રભાસ્વરતયા, લાઙ્ગલભૂતં સત્ત્વાશયક્ષેત્રવિશોધનતયા, નારાચભૂતં સત્કાયધર્મનિસ્તાડનતયા, બાણભૂતં દુઃખલક્ષ્યનિર્વેધનતયા, શક્તિભૂતં ક્લેશશત્રુવિજયાય, વર્મભૂતમયોનિશોમનસ્કારસંછાદનતયા, ખઙ્ગભૂતં ક્લેશશિરઃપ્રપાતનતયા, અસિપત્રભૂતં માનમદદર્પસંનાહચ્છેદનતયા, ક્ષુરપ્રભૂતમનુશયધર્મનિર્વેધનતયા, શૂરધ્વજભૂતં માનધ્વજપ્રપાતનતયા, શસ્ત્રભૂતમજ્ઞાનતરુપ્રપાતનતયા, કુઠારભૂતં દુઃખવૃક્ષસંછેદનતયા, પ્રહરણભૂતં સર્વોપદ્રવપરિત્રાણતયા, હસ્તભૂતં પારમિતાશરીરપરિપાલનતયા, ચરણભૂતં સર્વગુણજ્ઞાનપ્રતિષ્ઠાનતયા, શલાકીભૂતમવિદ્યાકોશપટલપરિશોધનતયા, આબૃંહણભૂતં સત્કાયશલ્યસમાબૃંહણતયા, એષણીભૂતમનુશયકણ્ટકકર્ષણતયા, મિત્રભૂતં સંસારબન્ધનપરિમોક્ષણતયા, દ્રવ્યભૂતં સર્વાનર્થપ્રતિબાધનતયા, શાસ્તૃભૂતં સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાનિર્યાણપથાભિજ્ઞતયા, નિધાનભૂતમક્ષયપુણ્યતયા, ઉત્સભૂતમક્ષયજ્ઞાનતયા, આદર્શમણ્ડલભૂતં સર્વધર્મમુખપ્રતિભાસસંદર્શનતયા, પુણ્ડરીકભૂતમનાવિલતયા,
મહાનદીભૂતં પારમિતાસંગ્રહવસ્તુસ્રોતઃપ્રવહનતયા, મહાભૂજગેન્દ્રભૂતં ધર્મમેઘાભિપ્રવર્ષણતયા, જીવિતેન્દ્રિયભૂતં સર્વબોધિસત્ત્વમહાકરુણાસંધારણતયા, અમૃતભૂતમમરધાતુસંપ્રાપણતયા, સમન્તપાશજાલભૂતં સર્વવિનેયસત્ત્વસંગ્રહાકર્ષણતયા, ગન્ધકરણ્ડભૂતં સર્વગુણગન્ધાધારણતયા, અગદભૂતમત્યન્તારોગ્યકરણતયા, પ્રતિવિષભૂતં કામરતિવિષનિર્વિષીકરણતયા, મન્ત્રધારણીભૂતં સર્વાયોનિશોવિષપર્યાદાનતયા, વાતમણ્ડલીભૂતં સર્વાવરણનિવરણબૃંહણતયા, રત્નદ્વીપભૂતં સર્વબોધિપક્ષ્યધર્મરત્નાકરતયા, ગોત્રભૂતં સર્વશુક્લધર્મસંભાવનતયા, આકરભૂતં સર્વગુણધર્માયદ્વારતયા, પત્તનભૂતં સર્વબોધિસત્ત્વવણિક્સંસેવનતયા, રસધાતુભૂતં સર્વકર્મક્લેશાવરણસંશોધનતયા, મધુકલ્પભૂતં સર્વજ્ઞતાસંભારપરિપૂરણતયા, માર્ગભૂતં સર્વબોધિસત્ત્વસર્વજ્ઞતાપુરોપગમનતયા, ભાજનભૂતં સર્વશુક્લધર્મસંધારણતયા, વૃષ્ટિભૂતં ક્લેશરજઃપ્રશમનતયા, પ્રતિષ્ઠાનભૂતં સર્વબોધિસત્ત્વવ્યવસ્થાનનિર્દેશનતયા, અયસ્કાન્તભૂતં શ્રાવકવિમુક્ત્યસંશ્લેષણતયા, વૈડૂર્યભૂતં સ્વભાવવિમલતયા, ઇન્દ્રનીલભૂતં સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધસર્વલોકજ્ઞાનપર્યાદાનાભિભવનતયા, યામભેરીભૂતં ક્લેશપ્રસુપ્તસત્ત્વપ્રબોધનતયા, ( ગ્વ્ 398 ) પ્રસન્નોદકભૂતમનાવિલતયા, જામ્બૂનદસુવર્ણાલંકારભૂતં સર્વસંસ્કૃતાવચરકુશલમૂલોપચયજિહ્મીકરણતયા, મહાશૈલેન્દ્રરાજભૂતં સર્વત્રૈલોક્યાચ્યુતતયા, ત્રાણભૂતં શરણગતાપરિત્યાગિતયા, અર્થભૂતમર્થપ્રતિવહનતયા, ચિત્તભૂતં હૃદયસંતુષ્ટિકરણતયા, યજ્ઞોપકરણભૂતં સર્વજગત્સંતર્પણતયા, બુદ્ધિભૂતં સર્વજગચ્ચિત્તજ્યેષ્ઠશ્રેષ્ઠતયા, નિધાનભૂતં સર્વબુદ્ધધર્મોદ્ગ્રહણતયા, ઉદ્દાનભૂતં સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાપ્રણિધાનસંગ્રહણતયા, પાલકભૂતં સર્વલોકાનુપાલનતયા, આરક્ષકભૂતં સર્વપાપવિનિવર્તનતયા, ઇન્દ્રજાલભૂતં ક્લેશાસુરાકર્ષણતયા, વરુણપાશભૂતં વિનેયાકર્ષણતયા, ઇન્દ્રાગ્નિભૂતં સર્વવાસનાનુશયક્લેશનિર્દહનતયા, ચૈત્યભૂતં સદેવમાનુષાસુરસ્ય લોકસ્ય । ઇતિ હિ કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વશ્ચાન્યૈશ્ચાપ્રમાણૈર્ગુણવિશેષૈઃ સમન્વાગતઃ । સંક્ષિપ્તેન કુલપુત્ર યાવન્તઃ સર્વબુદ્ધધર્માઃ સર્વબુદ્ધગુણાશ્ચ, તાવન્તો બોધિચિત્તગુણાશ્ચ તાવન્તો બોધિચિત્તગુણાનુશંસા અનુગન્તવ્યાઃ । તત્કસ્ય હેતોઃ? અતઃ પ્રભવતિ સર્વબોધિસત્ત્વચર્યામણ્ડલમ્ । અતો
નિર્યાન્તિ અતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નાઃ સર્વતથાગતાઃ । તસ્માત્તર્હિ કુલપુત્ર યેન અનુત્તરાયાં સમક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્, સો ઽપ્રમાણગુણસમુદિતો ભવતિ સર્વજ્ઞતાચિત્તાધ્યાશયસુસંગૃહીતત્વાત્ ॥
તદ્યથાપિ નામ કુલપુત્ર, અસ્ત્યભયા નામૌષધિઃ । તયા પઞ્ચ ભયાનિ ન ભવન્તિ । તદ્યથા - અગ્નિના ન દહ્યતે, વિષસ્ય ન આક્રમતિ, શસ્ત્રેણ ન ક્ષણ્યતે, ઉદકેન નોહ્યતે, ધૂમેન ન મ્રિયતે । એવમેવ કુલપુત્ર સર્વજ્ઞતાચિત્તૌષધિપરિગૃહીતો બોધિસત્ત્વો રાગાગ્નિના ન દહ્યતે, વિષયવિષમસ્ય નાક્રમતિ, ક્લેશશસ્ત્રેણ ન ક્ષણ્યતે, ભવૌઘેન નોહ્યતે, સંકલ્પધૂમેન ન મ્રિયતે । તદ્યથા કુલપુત્ર અસ્ત્યનિર્મુક્તા નામૌષધિઃ । તયા ગૃહીતયા સર્વપરોપક્રમભયાનિ ન ભવન્તિ । એવમેવ બોધિચિત્તજ્ઞાનૌષધિપરિગૃહીતસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય સર્વસંસારોપક્રમભયાનિ ન ભવન્તિ । તદ્યથા કુલપુત્ર, અસ્તિ મઘી નામૌષધિઃ । તયા ગૃહીતયા ગન્ધેનૈવ સર્વાશીવિષાઃ પલાયન્તે । એવમેવ બોધિચિત્તગન્ધેનૈવ સર્વક્લેશાશીવિષાઃ પલાયન્તે । તદ્યથા કુલપુત્ર અપરાજિતભૈષજ્યગૃહીતઃ પુરુષો ઽજયો ભવતિ સર્વશત્રુમણ્ડલેન, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તાપરાજિતભૈષજ્યગૃહીતો બોધિસત્ત્વો દુર્ઘર્ષો ભવતિ સર્વમારપ્રત્યર્થિકમણ્ડલેન । તદ્યથા કુલપુત્ર અસ્તિ વિગમો નામ ભૈષજ્યમ્ । તેન સર્વશલ્યાઃ પતન્તિ । એવમેવ બોધિચિત્તવિગમભૈષજ્યપરિગૃહીતસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય સર્વરાગદોષમોહદૃષ્ટિશલ્યાઃ પતન્તિ ।

તદ્યથા કુલપુત્ર અસ્તિ સુદર્શનો નામ મહાભૈષજ્યરાજઃ । તદ્ગૃહીતઃ સર્વવ્યાધીન્નિર્ઘાતયતિ । એવમેવ બોધિચિત્તસુદર્શનમહાભૈષજ્યરાજગૃહીતો બોધિસત્ત્વઃ સર્વક્લેશાજ્ઞાનવ્યાધીન્નિર્ઘાતયતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર અસ્તિ સંતાનો નામ મહાભૈષજ્યવૃક્ષઃ । તસ્ય સહનિપાતિતા ત્વક્ સર્વવ્રણાન્ સંરોહયતિ, યથોત્પાટિતાસ્ય ત્વક્ સંભવતિ । એવમેવ બોધિસત્ત્વબીજસંભૂતઃ સર્વજ્ઞતાસંતાનવૃક્ષઃ સહદર્શનેન શ્રાદ્ધાનાં કુલપુત્રાણાં કર્મક્લેશવ્રણાન્ સંરોહયતિ । સ ચ સર્વજ્ઞતાવૃક્ષઃ સર્વલોકેન અક્ષતો ઽનુપહતઃ । તદ્યથા કુલપુત્ર અસ્ત્યનિર્વૃત્તમૂલા નામ મહાભૈષજ્યજાતિઃ, યસ્યાઃ પ્રભાવેન સર્વજમ્બુદ્વીપકા ( ગ્વ્ 399 ) વૃક્ષા સર્વા વિવર્ધન્તે, એવમેવ બોધિચિત્તનિર્વૃત્તમૂલમહાભૈષજ્યપ્રભાવેન સર્વશૈક્ષાશૈક્ષપ્રત્યેકબુદ્ધબોધિસત્ત્વધર્મતરવો વિવર્ધન્તે । તદ્યથા કુલપુત્ર અસ્તિ રતિલમ્ભા નામૌષધિઃ । સા યસ્ય શરીરગતા ભવતિ, તસ્ય કાયચિત્તકલ્યતા જાયતે । એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદરતિલમ્ભૌષધિઃ સર્વબોધિસત્ત્વાનાં કાયચિત્તકલ્યતાં સંજનયતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર અસ્તિ સ્મૃતિલબ્ધા નામૌષધિઃ । તયા ચિત્તસ્મૃતિર્વિશુધ્યતિ । એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદસ્મૃતિલમ્ભૌષધિર્બોધિસત્ત્વાનાં સર્વબુદ્ધધર્માનાવરણસ્મૃતિવિશુદ્ધયે સંવર્તતે । તદ્યથા કુલપુત્ર અસ્તિ મહાપદ્મા નામૌષધિઃ । તયા કલ્પમાયુઃપ્રમાણં ભવતિ । એવમેવ બોધિચિત્તમહાધર્મૌષધિપ્રસિતો બોધિસત્ત્વો ઽસંખ્યેયકલ્પાયુર્વશિતાપ્રાપ્તો ભવતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર અસ્તિ અદૃશ્યા નામૌષધિઃ । તયા ગૃહીતયા સર્વમનુષ્યામનુષ્યૈર્ન દૃશ્યતે । એવમેવ બોધિચિત્તાદૃશ્યમહૌષધિગૃહીતો વ્યવકીર્ણવિહારી બોધિસત્ત્વઃ સર્વમારવિષયે ન દૃશ્યતે । તદ્યથા કુલપુત્ર અસ્તિ સર્વમણિરત્નસમુચ્ચયં નામ મહામણિરત્નરાજં મહાસમુદ્રે । તસ્ય અન્યલોકધાત્વસંક્રાન્તસ્ય અસ્થાનમનવકાશો યન્મહાસમુદ્રસ્ય સર્વકલ્પોદ્દાહાગ્નિના શક્યં તાલમાત્રમપિ પરિશોષયિતુમ્ । એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદસર્વમણિરત્નસમુચ્ચયમહામણિરત્નરાજાધ્યાશયસંતાનગતાનાં બોધિસત્ત્વાનામસ્થાનમનવકાશો યદેકકુશલમપિ સર્વજ્ઞતાપરિણામિતં પ્રણશ્યેત્ નેદં સ્થાનં વિદ્યતે । ઉત્સૃષ્ટે ચ પુનઃ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદે સર્વકુશલમૂલાન્યુપશુષ્યન્તિ । તદ્યથા અસ્તિ સર્વપ્રભાસસમુચ્ચયં નામ મહામણિરત્નમ્ । તેન કણ્ઠાવસક્તેન સર્વમણિરત્નાલંકારા જિહ્મીભવન્તિ । એવમેવ બોધિસત્ત્વસર્વપ્રભાસસમુચ્ચયમહામણિરત્નાશયાલંકારાવબદ્ધો બોધિસત્ત્વઃ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધચિત્તોત્પાદરત્નાલંકારાનભિભવતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર
અસ્તિ ઉદકપ્રસાદકં મહામણિરત્નમ્ । તદ્વારિપ્રક્ષિપ્તં સર્વકર્દમકાલુષ્યં પ્રસાદયતિ । એવમેવ બોધિચિત્તોદકપ્રસાદકમહામણિરત્નં સર્વક્લેશકર્દમકાલુષ્યં પ્રસાદયતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર ઉદકસંવાસમણિરત્નાવબદ્ધઃ કૈવર્ત ઉદકે ન મ્રિયતે, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોદકસંવાસમણિરત્નગૃહીતો બોધિસત્ત્વઃ સર્વસંસારસાગરે ન મ્રિયતે । તદ્યથા કુલપુત્ર અસ્તિ નાગમણિવર્મમહારત્નમ્ । તેન સહગતે કૈવર્તાદયો જલજીવિનઃ સર્વનાગભવનાનિ પ્રવિશન્તો ઽધૃષ્યા ભવન્તિ સર્વનાગોરગૈઃ । એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદજ્ઞાનનાગમણિધર્મધારી બોધિસત્ત્વઃ સર્વકામધાતુભવનાનિ પ્રવિશન્ન ક્ષણ્યતે । તદ્યથા કુલપુત્ર શક્રાભિલગ્નમણિરત્નાવબદ્ધઃ શક્રો દેવરાજો સર્વદેવગણાનભિભવતિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તશક્રાભિલગ્નમહામણિરત્નરાજપ્રણિધિમકુટાવબદ્ધો બોધિસત્ત્વઃ સર્વત્રૈધાતુકમભિભવતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર ચિન્તારાજમહામણિરત્નગૃહીતઃ પુરુષઃ સર્વદારિદ્ર્યાન્ન બિભેતિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદચિન્તારાજમહામણિરત્નગૃહીતો બોધિસત્ત્વઃ સર્વોપકરણજીવિકાભયેભ્યો ન બિભેતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર સૂર્યકાન્તમણિરત્નં સૂર્યદર્શિતમગ્નિં પ્રમુઞ્ચતિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદસૂર્યકાન્તમણિરત્નં પ્રજ્ઞારત્નરશ્મિસંસૃષ્ટં જ્ઞાનાગ્નિં પ્રમુઞ્ચતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર ચન્દ્રકાન્તં નામ મહામણિરત્નં ચન્દ્રાભયા સ્પૃષ્ટમુદકધારાં પ્રમુઞ્ચતિ, એવમેવ બોધિચિત્તોત્પાદચન્દ્રકાન્તમહામણિરત્નં કુશલમૂલપરિણામનાચન્દ્રપ્રભાસ્પૃષ્ટં સર્વકુશલમૂલપ્રણિધિતોયધારાઃ ( ગ્વ્ 400 ) પ્રમુઞ્ચતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર ચિન્તારાજમણિમકુટાવબદ્ધાનાં મહાનાગરાજાનાં નાસ્તિ પરોપક્રમભયમ્, એવમેવ બોધિચિત્તમહાકરુણાચિન્તારાજમણિમકુટાવબદ્ધાનાં નાસ્તિ દુર્ગત્યપાયોપસંક્રમભયમ્ । તદ્યથાપિ નામ કુલપુત્ર જગદ્વ્યૂહગર્ભં નામ મહામણિરત્નં સર્વસત્ત્વાભિપ્રાયપરિપૂરણતયા ન કદાચિત્ક્ષયમુપૈતિ, એવમેવ બોધિસત્ત્વચિત્તોત્પાદસર્વજગદ્વ્યૂહગર્ભમહામણિરત્નં સર્વસત્ત્વાભિપ્રાયબોધિપ્રણિધિપરિપૂરણતયા ન કદાચિત્ક્ષયમુપૈતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર રાજ્ઞશ્ચક્રવર્તિનો મહામણિરત્નઃ સ તમોન્ધકારવિધમં ગચ્છતિ, અન્તઃપુરમધ્યગતં ચ પ્રભાસયતિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદચક્રવર્તિમહામણિરત્નં સર્વમવિદ્યાન્ધકારવિધમં સત્ત્વગતિષુ ગચ્છતિ, કામધાતુસ્થિતં

ચ મહાજ્ઞાનાલોકમવમુઞ્ચતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર યે ઇન્દ્રનીલમહામણિરત્નાભયા સ્પૃશ્યન્તે, સર્વે તે ઇન્દ્રનીલમહામણિરત્નવર્ણા ભવન્તિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદેન્દ્રનીલમહામણિરત્નં યેષુ વિચાર્યતે પ્રેષ્યતે, યાનિ ચ કુશલમૂલાનિ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદેન પરિણમ્યન્તે, તાનિ સર્વાણિ સર્વજ્ઞતામહામણિરત્નવર્ણાનિ ભવન્તિ । તદ્યથા કુલપુત્ર વૈડૂર્યમણિરત્નં વર્ષશતસહસ્રમપિ અમેધ્યમધ્યગતં તિષ્ઠત્ સર્વદૌર્ગન્ધ્યેન સાર્ધં ન સંવસતિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદાત્યન્તવિમલવિશુદ્ધપ્રભમણિરત્નં સર્વપૃથગ્જનશૈક્ષાશૈક્ષપ્રત્યેકબુદ્ધગુણરત્નાકરાનભિભવતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર એકમાગ્નેયં નામ મહામણિરત્નં સર્વતમોન્ધકારં વિધમતિ, એવમેવ એકસર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદાગ્નેયમહામણિરત્નં વિપશ્યનાસંપ્રયુક્તં યોનિશો મનસિકારતઃ સર્વમજ્ઞાનતમોન્ધકારં વિધમતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર મહાસમુદ્રે પોતારોપિતમનર્ધ્યેયમણિરત્નં વણિગ્ઘસ્તગતં નગરપ્રતિષ્ઠાનિ કાચમણિશતસહસ્રાણ્યભિભવતિ વર્ણતશ્ચ આયતશ્ચ, એવમેવ સંસારમહાસમુદ્રગતમપિ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદાનર્ઘમહામણિરત્નં પ્રણિધિપોતારોપિતં પ્રથમચિત્તોત્પાદિકબોધિસત્ત્વાધ્યાશયસંતાનગતમપ્રાપ્તમેવ સર્વજ્ઞતાનગરં વિમુક્તિનગરં પ્રવિષ્ટાન્ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધકાચમણિકાનભિભવતિ । તદ્યથાસ્તિ વશિરાજં નામ મણિરત્નં યજ્જમ્બુદ્વીપગતમેવ ચત્વારિંશદ્યોજનસહસ્રસ્થિતાનાં ચન્દ્રસૂર્યમણ્ડલાનાં ભવનવિમાનપ્રતિભાસવ્યૂહાન્ સંદર્શયતિ, એવમેવ સર્વગુણપરિશોધિતં સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદવશિરાજમણિરત્નં સંસારગતમેવ ધર્મધાતુગગનગોચરાણાં તથાગતમહાજ્ઞાનસૂર્યચન્દ્રમસાં સર્વબુદ્ધવિષયમણ્ડલપ્રતિભાસવ્યૂહાન્ સંદર્શયતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર યાવચ્ચન્દ્રસૂર્યમણ્ડલાનિ પ્રભયાવભાસયન્તિ, અત્રાન્તરે યે કેચિદ્ધનધાન્યરત્નજાતરૂપરજતપુષ્પગન્ધમાલ્યવસ્ત્રપરિભોગાઃ, સર્વે તે વશિરાજમણિરત્નસ્ય મૂલ્યં ન ક્ષમન્તે, એવમેવ યાવત્ ત્ર્યધ્વસુ સર્વજ્ઞજ્ઞાનં ધર્મધાતુવિષયમવભાસયતિ, અત્રાન્તરે યાનિ કાનિચિદ્દેવમનુષ્યસર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધકુશલાનિ સાસ્રવાણ્યનાસ્રવાણિ વા, સર્વાણિ તાનિ બોધિચિત્તોત્પાદવશિરાજમહામણિરત્નસ્ય મૂલ્યં ન ક્ષમન્તે । તદ્યથા કુલપુત્ર અસ્તિ સાગરવ્યૂહગર્ભં નામ મહામણિરત્નં યત્સર્વમહાસાગરવ્યૂહાન્ સંદર્શયતિ,
એવમેવ બોધિચિત્તોત્પાદસાગરવ્યૂહગર્ભમહામણિરત્નં સર્વજ્ઞજ્ઞાનવિષયસાગરવ્યૂહં સંદર્શયતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર ચિન્તારાજમણિરત્નં સ્થાપયિત્વા નાસ્તિ કિંચિત્પ્રતિવિશિષ્ટતરં દિવ્યેન જામ્બૂનદસુવર્ણેન, એવમેવ સર્વજ્ઞજ્ઞાનચિન્તારાજમહામણિરત્નં ( ગ્વ્ 401 ) સ્થાપયિત્વા નાસ્તિ કિંચિત્પ્રતિવિશિષ્ટતરં બોધિચિત્તોત્પાદદિવ્યજામ્બૂનદસુવર્ણેન । તદ્યથા કુલપુત્ર નાગમણ્ડલસિદ્ધ આહિતુણ્ડિકઃ સર્વનાગોરગાન્ વશે સ્થાપયતિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદપ્રતિપત્તિનાગમણ્ડલસિદ્ધો બોધિસત્ત્વાહિતુણ્ડિકઃ સર્વક્લેશનાગોરગાન્ વશે સ્થાપયતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર પ્રહરણગૃહીતઃ શૂરો દુર્ઘર્ષો ભવતિ શત્રુમણ્ડલેન, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદપ્રહરણગૃહીતો બોધિસત્ત્વો દુર્ઘર્ષો ભવતિ સર્વક્લેશશત્રુમણ્ડલેન ।
તદ્યથા કુલપુત્ર દિવ્યોરગસારચન્દનસ્ય એકચૂર્ણધારણં સાહસ્રં લોકધાતું ગન્ધેન સ્ફરતિ, કર્ષપ્રમાણં સર્વત્રિસાહસ્રે લોકધાતુરત્નપરિપૂર્ણેન મૂલ્યં ન ક્ષમતે, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદદિવ્યોરગસારચન્દનસ્યૈકાધ્યાશયધાતુઃ સર્વધર્મધાતું ગુણગન્ધેન સ્ફરતિ, સર્વશૈક્ષાશૈક્ષપ્રત્યેકબુદ્ધચિત્તાનિ ચાભિભવતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર હિમવચ્ચન્દનં નામ મહાચન્દનરત્નં સર્વદાહં પ્રશમયતિ, સર્વં ચાશ્રયં શીતલીકરોતિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદહિમવચ્ચન્દનરત્નં સર્વક્લેશસંકલ્પરાગદોષમોહદાહં પ્રશમયતિ, જ્ઞાનાશ્રયં ચ પ્રહ્લાદયતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર યે સુમેરું પર્વતરાજમુપસંક્રામન્તિ, સર્વે તે એકવર્ણા ભવન્તિ યદુત સુવર્ણવર્ણાઃ, એવમેવ યે સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદસમાન્ બોધિસત્ત્વાનુપસંક્રામન્તિ, સર્વે તે એકવર્ણા ભવન્તિ યદુત સર્વજ્ઞતાવર્ણાઃ । તદ્યથા કુલપુત્ર યઃ પારિયાત્રકસ્ય કોવિદારસ્ય ચ્છવિગન્ધઃ પ્રવાતિ, સ સર્વજમ્બુદ્વીપે સર્વવાર્ષિકાજાતિસુમનાદીનાં પુષ્પજાતીનાં ન સંવિદ્યતે, એવમેવ યો બોધિસત્ત્વસ્ય સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદબીજપ્રણિધિવૃક્ષગુણજ્ઞાનત્વચો ગન્ધઃ પ્રવાતિ, સ સર્વપ્રત્યવરકુશલમૂલાનાં સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધવાર્ષિકાજાતિસુમનાનામનાસ્રવશીલસમાધિપ્રજ્ઞાવિમુક્તિવિમુક્તિજ્ઞાનદર્શનાનાં ન સંવિદ્યતે । તદ્યથા કુલપુત્ર પારિયાત્રકસ્ય કોવિદારસ્ય શુઙ્ગીભૂતસ્ય વેદિતવ્યં બહૂનાં પુષ્પશતસહસ્રાણામાયદ્વારં ભવિષ્યતીતિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદપારિયાત્રકવૃક્ષસ્ય કુશલમૂલશુઙ્ગીભૂતસ્ય વેદિતવ્યમસંખ્યેયાનાં દેવમનુષ્યાણાં સાસ્રવનાસ્રવબોધિકુસુમાયદ્વારં ભવિષ્યતીતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર યઃ એકદિવસપરિભાવિતસ્ય પારિયાત્રકુસુમૈર્વસ્ત્રસ્ય તૈલસ્ય વા ગન્ધઃ પ્રવાતિ, સ દિવસતસહસ્રપરિભાવિતસ્ય ચમ્પકવાર્ષિકાસુમનાભિવસ્ત્રસ્ય વા તૈલસ્ય વા ન સંવિદ્યતે ।

એવમેવ ય એકજન્મપરિભાવિતસ્ય સર્વજ્ઞતાચિત્તસંતાનસ્ય બોધિસત્ત્વગુણજ્ઞાનગન્ધો દશસુ દિક્ષુ સર્વબુદ્ધપાદમૂલેષુ પ્રવાતિ, સ કલ્પશતસહસ્રપરિભાવિતાનાં સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધચિત્તાનામનાસ્રવકુશલધર્મજ્ઞાનગન્ધો ન સંવિદ્યતે । તદ્યથા કુલપુત્ર અસ્તિ નાલીકેરી નામ વૃક્ષજાતિઃ ઉદ્યતકે સમુદ્રે સંભૂતા । સા મૂલત ઉપાદાય યાવત્પુષ્પફલપર્યન્તાત્સર્વકાલં સર્વસત્ત્વાનાં ન કદાચિન્નોપજીવ્યા ભવતિ । એવમેવ મહાકરુણાપ્રણિધિમૂલસંજાતો બોધિસત્ત્વસ્ય પ્રથમસર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદો યાવત્સદ્ધર્મસ્થિતિપર્યવસાનાત્ સદેવકસ્ય લોકસ્ય ન કદાચિન્નોપજીવ્યો ભવતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર અસ્તિ હાટકપ્રભાસં નામ રસજાતમ્ । તસ્ય એકપલં લોહપલસહસ્રં સ્વર્ણીકરોતિ । ન ચ તદ્રસપલં શક્યં તેન લોહપલસહસ્રેણ પર્યાદાતું ન લોહીકર્તુમ્ । એવમેવ એકસર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદરસધાતુઃ કુશલમૂલપરિણામનાજ્ઞાનસંગૃહીતઃ સર્વકર્મક્લેશાવરણલોહાનિ ( ગ્વ્ 402 ) પર્યાદાય સર્વધર્માન્ સર્વજ્ઞતાવર્ણાન્ કરોતિ । ન ચ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદરસધાતુઃ શક્યં સર્વકર્મક્લેશલોહૈઃ સંક્લેશયિતું પર્યાદાતું વા । તદ્યથા કુલપુત્ર કિયત્પરીત્તો ઽપ્યગ્નિર્યાવદુપાદાનં લભતે તાવતીં જ્વાલાં પ્રમુઞ્ચતિ, એવમેવ કિયત્પરીત્તો ઽપિ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદાગ્નિરારમ્બણવ્યવકીર્ણતયા યાવત્ સંભારોપાદાનં લભતે, તાવદ્વિવર્ધતે જ્ઞાનાર્ચિઃપ્રમોચનતયા । તદ્યથા કુલપુત્ર એકસ્માત્પ્રદીપાદનેકાનિ પ્રદીપકોટીશતસહસ્રાણ્યાદીપ્યન્તે, અક્ષય એવ પ્રદીપો ભવત્યપર્યાદત્તઃ સર્વપ્રદીપનિર્યાણૈઃ એવમેવ એકસ્માત્સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદપ્રદીપાદતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નાનાં સર્વતથાગતાનાં સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદપ્રદીપાનાં દીપ્યમાનાનામક્ષય એવ સ એકઃ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદપ્રદીપો ઽવભાતિ અપર્યાદત્તઃ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદપ્રદીપનિર્યાણૈઃ । તદ્યથા કુલપુત્ર એકઃ પ્રદીપો યાદૃશે ગૃહે વાતાયને વા પ્રવેશ્યતે, સહપ્રવેશિતો વર્ષસહસ્રસંચિતમપિ તમોન્ધકારં વિધમતિ અવભાસં ચ કરોતિ, એવમેવ એકસર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદપ્રદીપો યાદૃશે સત્ત્વાશયગૃહગહને ઽવિદ્યાતમોન્ધકારાનુગતે પ્રવેશ્યતે, સ સહપ્રવેશિતો ઽનભિલાપ્યકલ્પશતસહસ્રસંચિતમપિ ક્લેશાવરણતમોન્ધકારં વિધમતિ, જ્ઞાનાલોકં ચ સંજનયતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર યાદૃશી પ્રદીપવર્તિર્ભવતિ તાદૃશં પ્રદીપો ઽવભાસં કરોતિ, યાવાંશ્ચ સ્નેહસંચયો ભવતિ તાવદ્દીપ્યતે । એવમેવ યસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય યાદૃશી પ્રણિધાનવર્તિવિશેષતા ભવતિ, તાદૃશં સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદપ્રદીપો ધર્મધાત્વવભાસં કરોતિ । યાવચ્ચ મહાકરુણાચર્યાસ્નેહસંચયો ભવતિ, તાવત્સત્ત્વવિનયક્ષેત્રવિશુદ્ધિબુદ્ધકાર્યપ્રભાવના ભવતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર દિવ્યજામ્બૂનદસુવર્ણાલંકારો વશવર્તિનો દેવરાજસ્ય મૂર્ધ્નાવબદ્ધો ઽસંહાર્યો ભવતિ સર્વકામાવચરૈર્દેવપુત્રૈઃ,
એવમેવ પ્રતિપત્તિગુણપ્રતિષ્ઠિતઃ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદદિવ્યજામ્બૂનદસુવર્ણાલંકારો ઽવિનિવર્તનીયાનાં બોધિસત્ત્વાનાં મહાપ્રણિધાનમૂર્ધ્નાવબદ્ધો ઽસંહાર્યો ભવતિ સર્વબાલપૃથગ્જનશૈક્ષાશૈક્ષપ્રત્યેકબુદ્ધૈઃ । તદ્યથા કુલપુત્ર સિંહસ્ય મૃગરાજસ્ય નાદેન અચિરજાતાઃ સિંહપોતાઃ પુષ્યન્તિ, સર્વમૃગાશ્ચ વિલયં ગચ્છન્તિ, એવમેવ તથાગતપુરુષસિંહસ્ય બોધિચિત્તસંવર્ણનસર્વજ્ઞતાનાદેન પ્રયુક્તેન સર્વાદિકર્મિકબોધિસત્ત્વસિંહપોતાઃ પુષ્યન્તિ બુદ્ધધર્મૈઃ, સર્વોપલમ્ભસંનિશ્રિતાશ્ચ સત્ત્વા વિલયં ગચ્છન્તિ । તદ્યથા કુલપુત્ર સિંહસ્નાયુકૃતવીણાતન્ત્રીશબ્દેન સર્વવીણાતન્ત્ર્યઃ સંછિદ્યન્તે, એવમેવ પારમિતાશરીરતથાગતસિંહબોધિચિત્તોત્પાદસ્નાયુતન્ત્રીગુણવર્ણશબ્દેન સર્વકામગુણરતિવીણાતન્ત્ર્યઃ સંછિદ્યન્તે, સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધચર્યાગુણકથાશ્ચ સંનિરૂધ્યન્તે । તદ્યથા કુલપુત્ર ગોમહિષ્યજાક્ષીરપૂર્ણમહાસમુદ્રે એકસિંહદુગ્ધબિન્દુપ્રક્ષેપેણ સર્વક્ષીરાણ્યપક્રામન્તિ, ન સંધયતિ, એવમેવ કલ્પશતસહસ્રસંચિતઃ કર્મક્લેશક્ષીરમહાસમુદ્રઃ તથાગતમહાપુરુષસિંહસર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદદુગ્ધૈકબિન્દુપ્રક્ષેપેણ સર્વો ઽનવશેષઃ ક્ષયં ગચ્છન્તિ, સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધવિમુક્તયશ્ચ ન સંતિષ્ઠન્તે, ન સંવસતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર અણ્ડકોશાદનિર્ગતસ્ય કલવિઙ્કપોતસ્ય યો નાદબલવિશેષઃ સર્વબલવેગસંપન્નાનાં હિમવન્નિવાસિનાં સર્વપક્ષિગણાનાં ન સંવિદ્યતે, એવમેવ યઃ સંસારાણ્ડકોશગતસ્યાદિકર્મિકબોધિસત્ત્વકલવિઙ્કપોતસ્ય મહાકરુણાબોધિચિત્તનાદબલવિશેષઃ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનાં ન સંવિદ્યતે । તદ્યથા કુલપુત્ર યો ઽચિરજાતસ્ય મહાગરુડેન્દ્રપોતસ્ય પક્ષવાતબલપરાક્રમો નયનપરિશુદ્ધિગુણશ્ચ, ( ગ્વ્ 403 ) સ સર્વશરીરપ્રવૃદ્ધાનાં તદન્યેષાં પક્ષિણાં ન સંવિદ્યતે, એવમેવ યઃ પ્રથમચિત્તોત્પાદિકસ્ય તથાગતમહાગરુડેન્દ્રસ્ય કુલગોત્રસંભવસ્ય બોધિસત્ત્વમહાગરુડેન્દ્રપોતસ્ય સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદબલપરાક્રમો મહાકરુણાધ્યાશયનયનપરિશુદ્ધિગુણશ્ચ, સ કલ્પશતસહસ્રનિર્યાતાનાં સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનાં ન સંવિદ્યતે । તદ્યથા કુલપુત્ર મહાપુરુષહસ્તગતો નારાચઃ કિયદ્દૃઢમપિ વર્મ નિર્ભિનત્તિ, એવમેવ દૃઢવીર્યબોધિસત્ત્વહસ્તગતઃ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદનારાચઃ સર્વદૃષ્ટ્યનુશયવર્માણિ નિર્ભિનત્તિ । તદ્યથા કુલપુત્ર

ક્રોધાવિષ્ટસ્ય મહાનગ્નસ્ય યાવલ્લલાટે પિટકાસ્તિષ્ઠન્તિ, તાવદઘૃષ્યો ભવતિ સર્વજમ્બુદ્વીપકૈર્મનુષ્યૈઃ, એવમેવ મહામૈત્રીમહાકરૂણાવિષ્ટસ્ય બોધિસત્ત્વમહાનગ્નસ્ય યાવદધ્યાશયવદને સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદપિટકા ન વિગચ્છન્તિ, તાવદઘૃષ્યો ભવતિ સર્વલોકધાતુપર્યાપન્નૈઃ સર્વમારૈઃ સર્વકર્મભિશ્ચ । તદ્યથા કુલપુત્ર યઃ શિક્ષિતસ્યેષ્વસ્ત્રાન્તેવાસિન ઇષ્વસ્ત્રજ્ઞાને કૃતાભ્યાસસ્ય શિલ્પસ્થાનયોગબલવિશેષઃ, સ સર્વશિક્ષિતસ્ય ઇષ્વસ્ત્રાચાર્યસ્ય ન સંવિદ્યતે, એવમેવ યઃ સર્વાદિકર્મિકસ્ય સર્વજ્ઞતાભૂમ્યા કૃતાભ્યાસસ્ય બોધિસત્ત્વાજાનેયસ્ય પ્રણિધિજ્ઞાનાધિમુક્તિચર્યાબલવિશેષઃ, સો ઽનુત્પાદિતબોધિચિત્તાનાં સર્વશૈક્ષાશૈક્ષપ્રત્યેકબુદ્ધાનાં ચ ન સંવિદ્યતે । તદ્યથા કુલપુત્ર ઇષ્વસ્ત્રં શિક્ષમાણસ્ય પ્રથમઃ પદબન્ધયોગ્યાભ્યાસઃ પૂર્વંગમો ભવતિ સર્વેષ્વસ્ત્રજ્ઞાનસ્ય, એવમેવ બોધિસત્ત્વસ્ય સર્વજ્ઞભૂમૌ શિક્ષમાણસ્ય પ્રથમં સર્વજ્ઞતાચિત્તાધ્યાશયસંપ્રસ્થાનં પૂર્વગમં ભવતિ સર્વબુદ્ધધર્માધિગમાય । તદ્યથા કુલપુત્ર માયાકારસ્ય માયાગતવિષયં સંદર્શયમાનસ્ય પ્રથમમન્ત્રપદસિદ્ધ્યભિનિર્હારમેવ મનસિકુર્વાણસ્ય સર્વક્રિયાસિદ્ધિર્ભવતિ, એવમેવ બોધિસત્ત્વસ્ય સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વવિષયવિકુર્વાઃ સંદર્શયતઃ પ્રથમચિત્તોત્પાદપ્રણિધાનાભિનિર્હાર એવોત્થાપકો ભવતિ સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વવિષયસ્ય । તદ્યથા કુલપુત્ર સર્વમાયાવિદ્યામન્ત્રાશ્ચારૂપિણો ઽનિદર્શનાઃ સર્વમાયાનિર્માણરૂપગતાનિ સંદર્શયન્તિ ચિત્તોત્પાદેન, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદશ્ચારૂપ્યાનિદર્શનઃ સર્વધર્મધાતું વિઠપયતિ સર્વગુણાલંકારવ્યૂહૈશ્ચિત્તોત્પાદવશિતામાત્રેણ । તદ્યથા કુલપુત્ર માર્જારસ્ય સહદૃષ્ટવિચારમાત્રેણ સર્વમૂષિકા વિલયમાપદ્યન્તે, એવમેવ બોધિસત્ત્વસ્ય સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદાધ્યાશયપ્રયોગવિચારમાત્રેણ સર્વકર્મક્લેશા વિલયમાપદ્યન્તે । તદ્યથા કુલપુત્ર જામ્બૂનદસુવર્ણાલંકાર આબદ્ધઃ સર્વાભરણાનિ જિહ્મીકરોતિ, એવમેવ બોધિચિત્તજામ્બૂનદસુવર્ણાલંકારાધ્યાશયાવબદ્ધો બોધિસત્ત્વઃ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધગુણાલંકારાનભિભવતિ જિહ્મીકરોતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર અયસ્કાન્તરાજસ્ય કિયત્પરીત્તો ઽપિ ધાતુઃ સર્વદૃઢમાયસં બન્ધનં સ્ફોટયતિ, એવમેવ કિયત્પરીત્તો ઽપ્યધ્યાશયોત્પાદિતઃ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદધાતુઃ
સર્વદૃષ્ટિકૃતાવિદ્યાતૃષ્ણાબન્ધનાનિ સ્ફોટયતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર યત્ર યત્રૈવ અયસ્કાન્તધાતુર્વિચાર્યતે, તત્ર તત્રૈવ સર્વાણીતરાણ્યયાંસિ પલાયન્તે, ન તિષ્ઠન્તે ન સંદધતિ । એવમેવ યત્ર યત્રૈવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદધાતુર્વિચાર્યતે કાર્મેષુ વા ક્લેશેષુ વા શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધવિમુક્તૌ વા, તતસ્તત એવ કર્મક્લેશાઃ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધવિમુક્તયશ્ચ પલાયન્તે ન તિષ્ઠન્તિ, ન સંદધતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર મકરવિદ્ધાશ્રિતઃ કૈવર્તઃ સર્વોદકપ્રાણિભયવિનિર્વૃતો ભવત્યનુપઘાતશરીરો મકરમુખગતો ઽપિ, એવમેવ અધ્યાશયબોધિચિત્તવિદ્ધાશ્રિતો ( ગ્વ્ 404 ) બોધિસત્ત્વઃ સર્વસંસારકર્મક્લેશભયવિનિવૃત્તો ભવતિ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાભિસમયાન્તરપ્રાપ્ત્યનુઘાત્યો ભૂતકોટીસાક્ષાત્ક્રિયાપ્રણાશપથાપતનતયા । તદ્યથા કુલપુત્ર અમૃતપાનપીતઃ પુરુષઃ સર્વપરોપક્રમૈર્ન મ્રિયતે, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદામૃતપાનપીતો બોધિસત્ત્વઃ સર્વશ્રાવકભૂમિષુ ન મ્રિયતે, ન ચોપરમતિ બોધિસત્ત્વમહાકરુણાપ્રણિધાનાત્ । તદ્યથા કુલપુત્ર અઞ્જનસિદ્ધઃ પુરુષઃ સર્વમનુષ્યભવનેષુ ચાનુવિચરતિ ન ચ સર્વમનુષ્યૈર્દૃશ્યતે, એવમેવ બોધિચિત્તોત્પાદપ્રજ્ઞાપ્રણિધ્યુપસ્તબ્ધો બોધિસત્ત્વઃ સર્વમારવિષયેષુ ચાનુવિચરતિ, સર્વમારૈશ્ચ ન દૃશ્યતે । તદ્યથા કુલપુત્ર મહારાજસંનિશ્રિતઃ પુરુષઃ સર્વપ્રાકૃતજનાત્ ન બિભેતિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદમહાધર્મરાજસંનિશ્રિતો બોધિસત્ત્વઃ સર્વાવરણનિવરણદુર્ગતિભ્યો ન બિભેતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર પર્વતગૃહેષુ સર્વભૂમ્યન્તર્ગતપાનીયભયાન્નાસ્ત્યગ્નિભયમ્, એવમેવ બોધિચિત્તકુશલમૂલાભિષ્યન્દિતસંતાનસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય નાસ્તિ શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધવિમુક્તિજ્ઞાનાગ્નિભયમ્ । તદ્યથા કુલપુત્ર શૂરસંનિશ્રિતઃ પુરુષઃ સર્વશત્રુભ્યો ન બિભેતિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદશૂરસંનિશ્રિતો બોધિસત્ત્વઃ સર્વદુશ્ચરિતશત્રુભ્યો ન બિભેતિ ।
તદ્યથા કુલપુત્ર વજ્રપ્રહરણગૃહીતઃ શક્રો દેવેન્દ્રઃ સર્વાસુરગણં પ્રમર્દયતિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદદૃઢાધ્યાશયવજ્રપ્રહરણગૃહીતો બોધિસત્ત્વઃ સર્વમારપરપ્રવાદ્યસુરગણં પ્રમર્દયતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર રસાયનોપયુક્તઃ પુરુષો દીર્ઘમાયુઃ પાલયતિ ન ચ દુર્બલીભવતિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદરસાયનસંભારપ્રયુક્તો બોધિસત્ત્વો ઽસંખ્યેયાન્ કલ્પાન્ સંસારે સંસરન્ન પરિખિદ્યતે, ન ચ સંસારદોષૈર્લિપ્યતે । તદ્યથા કુલપુત્ર સર્વભૈષજ્યરસસંપ્રયોગેષુ પાનીયં પૂર્વંગમં ન ક્વચિદ્દુષ્યતિ, એવમેવ સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાપ્રણિધાનસંભારયોગેષુ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદઃ પૂર્વંગમો ભવતિ, ન ક્વચિદ્દુષ્યતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર પુરુષસ્ય સર્વકાર્યેષુ જીવિતેન્દ્રિયં પૂર્વંગમમ્, એવમેવ બોધિસત્ત્વસ્ય સર્વબુદ્ધધર્માદાનેષુ બોધિચિત્તં પૂર્વંગમમ્ । તદ્યથા કુલપુત્ર જીવિતેન્દ્રિયવિમુક્તઃ પુરુષો નિરુપજીવ્યો ભવતિ માતાપિતૃજ્ઞાતિવર્ગસ્ય સર્વકર્માસમર્થત્વાત્, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદવિયુક્તો બોધિસત્ત્વઃ સર્વજ્ઞતાગુણનિરુપજીવ્યો ભવતિ સર્વસત્ત્વાનાં બુદ્ધજ્ઞાનપ્રતિલમ્ભાસમર્થત્વાત્ । તદ્યથા કુલપુત્ર મહાસમુદ્રઃ સર્વવિષૈરદૂષ્યો ભવતિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદમહાસમુદ્રો ઽદૂષ્યો ભવતિ સર્વકર્મક્લેશશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધચિત્તોત્પાદવિષૈઃ । તદ્યથા કુલપુત્ર સૂર્યમણ્ડલમપર્યન્તઃ સર્વતારાવભાસૈઃ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદસૂર્યમણ્ડલમપર્યાપન્નં ભવતિ, સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધતારાનાસ્રવગુણાનભિભવતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર અચિરજાતો રાજપુત્રો મૂર્ધપ્રાપ્તાન્ સર્વવૃદ્ધામાત્યાનભિભવતિ કુલાભિજાત્યાધિપત્યેન, એવમેવ અચિરોત્પાદિતબોધિચિત્તસ્તથાગતધર્મરાજકુલપ્રત્યાજાત આદિકર્મિકો બોધિસત્ત્વશ્ચિરચરિતબ્રહ્મચર્યાન્ વૃદ્ધશ્રાવકાનભિભવતિ બોધિચિત્તમહાકરુણાધિપત્યેન । તદ્યથા કુલપુત્ર કિયદ્વૃદ્ધેનાપ્યમાત્યેન કિયદ્બાલસ્યાપિ રાજકુમારસ્ય પ્રણિપતિતવ્યમ્, ન ચ રાજપુત્રેણ વૃદ્ધામાત્યસ્ય ગૌરવં ન કરણીયમ્, એવમેવ કિયદ્વૃદ્ધૈરપિ ચિરચરિતબ્રહ્મચર્યૈઃ શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધૈરાદિકર્મિકસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય અવનમિતવ્યમ્, ન ચ બોધિસત્ત્વેન પ્રત્યેકબુદ્ધેષુ ગૌરવં ન કરણીયમ્ । તદ્યથા કુલપુત્ર ( ગ્વ્ 405 ) સર્વાપરિભૂતો રાજપુત્રો ઽવિરહિતો રાજલક્ષણેન સર્વાગ્રતાપ્રાપ્તૈરપિ રાજામાત્યૈર્ન સમો જાત્યધ્યક્ષત્વાત્, એવમેવ કિયત્કર્મક્લેશોપાદાનપરિભૂત આદિકર્મિકો બોધિસત્ત્વઃ

સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદલક્ષણેનાવિરહિતઃ સર્વાગ્રપ્રાપ્તૈરપિ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધૈર્ન સમો બુદ્ધકુલાધિપત્યાધ્યક્ષત્વાત્ । તદ્યથા કુલપુત્ર પરિશુદ્ધમણિરત્નં ચક્ષુસ્તિમિરદોષેણાપરિશુદ્ધમિત્યાભાસમાગચ્છતિ, એવમેવ પ્રકૃતિપરિશુદ્ધં સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદરત્નં સત્ત્વા અશ્રદ્ધાનયનાજ્ઞાનતિમિરદોષેણાપરિશુદ્ધમિતિ સંજાનન્તિ । તદ્યથા કુલપુત્ર સર્વવિદ્યૌષધિસંગ્રહસંપ્રયુક્તો ભૈષજ્યવિગ્રહો દર્શનસ્પર્શનસંવાસનૈઃ સત્ત્વાનાં વ્યાધીન્ શમયતિ, એવમેવ સર્વકુશલમૂલોપચયપ્રજ્ઞોપાયવિદ્યૌષધિસંગૃહીતં બોધિચિત્તસંપ્રયુક્તં બોધિસત્ત્વપ્રણિધિજ્ઞાનશરીરં શ્રવણદર્શનસંવાસનાનુસ્મૃતિપ્રયોગેન સત્ત્વાનાં ક્લેશવ્યાધીન્ પ્રશમતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર હંસલક્ષણં વસ્ત્રં સર્વકર્દમદોષૈર્ન ક્લિશ્યતે, એવમેવ બોધિચિત્તોત્પાદહંસલક્ષણવસ્ત્રં સંસારક્લેશકર્દમદોષૈર્ન ક્લિશ્યતે । તદ્યથા કુલપુત્ર મૂર્ધશલ્યસંગૃહીતો દારુવિગ્રહો ન વિકીર્યતે, સર્વક્રિયાશ્ચાનુભવતિ, એવમેવ બોધિચિત્તોત્પાદપ્રણિધિમૂર્ધશલ્યસંગૃહીતં સર્વજ્ઞતાપ્રણિધિજ્ઞાનશરીરં બોધિસત્ત્વક્રિયાસમર્થં ભવતિ, ન ચ વિકીર્યતે સર્વજ્ઞતાપ્રણિધિશરીરત્વાત્ । તદ્યથા કુલપુત્ર શલ્યવિમુક્તં યન્ત્રમકાર્યસમર્થં ભવતિ તાન્યેવ દારુપ્રત્યઙ્ગાનિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદાધ્યાશયવિયુક્તો બોધિસત્ત્વો બુદ્ધધર્મપરિનિષ્પાદનાસમર્થો ભવતિ, એવં ચ તે બોધ્યઙ્ગસંભારાઃ । તદ્યથા કુલપુત્ર રાજ્ઞશ્ચક્રવર્તિનો હસ્તિગર્ભં નામ કાલાગરુરત્નમ્ ।
તેન સહ ધૂપિતમાત્રઃ સર્વરાજ્ઞશ્ચતુરઙ્ગબલકાયો વિહાયસે તિષ્ઠતિ । એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદાગરુધૂપિતાનિ બોધિસત્ત્વસ્ય કુશલમૂલાનિ સર્વત્રૈધાતુકવ્યતિવૃત્તાનિ ભવન્તિ અસંસ્કૃતસર્વતથાગતજ્ઞાનગગનગોચરપર્યવસાનાનિ । તદ્યથા કુલપુત્ર વજ્રં નેતરાદ્રત્નાકરાદુત્પદ્યતે ઽન્યત્ર વજ્રાકરાત્સુવર્ણાકરાદ્વા, એવમેવ વજ્રોપમઃ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદઃ । સ નેતરાત્સત્ત્વાશયકુશલમૂલરત્નાકરાદુત્પદ્યતે ઽન્યત્ર સત્ત્વપરિત્રાણમહાકરુણાવજ્રાકરાત્ સર્વજ્ઞજ્ઞાનાધ્યાલમ્બનમહાસુવર્ણાકરાદ્વા । તદ્યથા કુલપુત્ર અસ્ત્યમૂલા નામ વૃક્ષજાતિઃ । તસ્ય મૂલપ્રતિષ્ઠાનં નોપલભ્યતે સર્વશાખાપત્રપલાશસંકુસુમિતા ચ વૃક્ષેષુ જાલીભૂતા ચ સંદૃશ્યતે, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદસ્ય મૂલપ્રતિષ્ઠાનં નોપલભ્યતે, સર્વપુણ્યજ્ઞાનાભિજ્ઞાસંકુસુમિતશ્ચસ સર્વલોકોપપત્તિષુ મહાપ્રણિધાનજાલીભૂતઃ સંદૃશ્યતે । તદ્યથા કુલપુત્ર વજ્રં નેતરે ભાજને તિષ્ઠચ્છોભતે, નાપિ ચ્છિદ્રશુષિરભાજનેન શક્યં સંધારયિતુમન્યત્ર અચ્છિદ્રભાજ ઽનેન, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદવજ્રં ન હીનાધિમુક્તિકેષુ સત્ત્વભાજનેષુ મત્સરિષુ દુઃશીલેષુ વ્યાપન્નચિત્તેષુ કુસીદેષુ મુષિતસ્મૃતિષુ દુઃપ્રજ્ઞેષુ શોભતે, નાધ્યાશયવિપન્નચલાચલબુદ્ધિસર્વભાજનેન શક્યં સંધારયિતુમન્યત્ર બોધિસત્ત્વાધ્યાશયરત્નભાજનેન । તદ્યથા કુલપુત્ર વજ્રં સર્વરત્નાનિ નિર્વિધ્યાતિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદવજ્રં સર્વધર્મરત્નાનિ નિર્વિધ્યતિ । તદ્યથા વજ્રં સર્વશૈલાનિ ભિનત્તિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદવજ્રં સર્વદૃષ્ટિગતશૈલાનિ ભિનત્તિ । તદ્યથા કુલપુત્ર ભિન્નમપિ વજ્રરત્નં સર્વરત્નપ્રતિવિશિષ્ટં સુવર્ણાલંકારમભિભવતિ, એવમેવ આશયવિપત્તિભિન્નમપિ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદવજ્રરત્નં સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધગુણસુવર્ણાલંકારાનભિભવતિ । ( ગ્વ્ 406 ) તદ્યથા કુલપુત્ર ભિન્નમપિ વજ્રરત્નં સર્વદારિદ્ર્યં વિનિવર્તયતિ, એવમેવ પ્રતિભિન્નમપિ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદવજ્રરત્નં સર્વસંસારદારિદ્ર્યં વિનિવર્તયતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર કિયત્પરીત્તો ઽપિ વજ્રધાતુઃ સર્વમણિપાષાણભેદલક્ષણઃ, એવમેવ કિયત્પરીત્તારમ્બણપ્રસૃતો ઽપિ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદવજ્રધાતુઃ સર્વાજ્ઞાનભેદલક્ષણઃ । તદ્યથા કુલપુત્ર વજ્રરત્નં ન પ્રાકૃતજનહસ્તગતં ભવતિ, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદવજ્રરત્નં
ન પ્રાકૃતાધ્યાશયાનામિત્વરકુશલમૂલાનાં દેવમનુષ્યાણાં હસ્તગતં ભવતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર રત્નપરીક્ષાનભિજ્ઞઃ પુરુષો વજ્રમણિરત્નગુણાનજાનન્ નાસ્ય ગુણવિશેષમનુભવતિ, એવમેવ દુષ્પ્રજ્ઞજાતીયઃ પુરુષપુદ્ગલો બોધિસત્ત્વચિત્તમહાપ્રજ્ઞાવજ્રરત્નગુણાનભિજ્ઞો નાસ્ય ગુણવિશેષમનુભવતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર વજ્રં ન શક્યં જરયિતુમ્, એવમેવ સર્વજ્ઞતાહેતુભૂતં બોધિચિત્તોત્પાદવજ્રં ન શક્યં જરયિતુમ્ । તદ્યથા કુલપુત્ર વજ્રં મહાપ્રહરણં ન શક્યં મહાનગ્નેનાપિ સંધારયિતુમન્યત્ર મહાનારાયણસ્થામબલવેગેન, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદમહાવજ્રપ્રહરણં ન શક્યં સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધમહાનગ્નૈરપિ સંધારયિતુમન્યત્ર સર્વજ્ઞતાહેતુબલોપસ્તબ્ધાપ્રમાણકુશલમૂલમહાનારાયણસ્થામપ્રતિવિશિષ્ટૈર્મહાવભાસપ્રાપ્તૈર્મહાબોધિસત્ત્વૈઃ । તદ્યથા કુલપુત્ર યત્ર સર્વપ્રહરણાનિ ન પ્રસહન્તે તત્ર વજ્રં પ્રસહતે, ન પ્રતિહન્યતે, એવમેવ યત્ર સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધપ્રણિધિજ્ઞાનપ્રહરણાનિ ન પ્રસહન્તે સત્ત્વપરિપાકવિનયે વા ત્ર્યધ્વકલ્પચર્યાદુઃખસંવાસે વા, તત્ર સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદમહાવજ્રપ્રહરણગૃહીતો બોધિસત્ત્વો ઽપરિખિન્નમાનસઃ પ્રસહતે, ન પ્રતિહન્યતે । તદ્યથા કુલપુત્ર વજ્રં ન શક્યં કેનચિત્પૃથિવી પ્રદેશેન સંધારયિતુમન્યત્ર વજ્રતલેન, એવમેવ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધૈર્બોધિસત્ત્વનિર્યાણપ્રણિધાનસંભારવજ્રં ન શક્યં સંધારયિતુમન્યત્રાધ્યાશયબોધિચિત્તોત્પાદવજ્રદૃઢપૃથિવીતલેન । તદ્યથા કુલપુત્ર દૃઢવજ્રતલાચ્છિદ્રભાજનત્વાન્મહાસમુદ્રે પાનીયં ન વિસરતિ, એવમેવ બોધિસત્ત્વવજ્રાચ્છિદ્રદૃઢતલપરિણામનાપ્રતિષ્ઠિતાનિ બોધિસત્ત્વસ્ય કુશલમૂલાનિ ન ક્ષીયન્તે સર્વભવોપપત્તિષુ । તદ્યથા કુલપુત્ર વજ્રતલપ્રતિષ્ઠિતા મહાપૃથિવી ન વિદીર્યતે ન સંસીદતિ, એવમેવ બોધિચિત્તોત્પાદવજ્રદૃઢતલપ્રતિષ્ઠિતાનિ બોધિસત્ત્વપ્રણિધાનાનિ સર્વત્રૈધાતુકે ન વિદીર્યન્તે ન સંસીદન્તિ । તદ્યથા કુલપુત્ર વજ્રમુદકેન ન ક્લિદ્યતે, એવમેવ બોધિચિત્તોત્પાદવજ્રં સર્વકર્મક્લેશોદકેન સર્વકર્મસંવાસૈર્ન ક્લિદ્યતે ન સ્વિદ્યતે । તદ્યથા કુલપુત્ર વજ્રં સર્વાગ્નિદાહૈર્ન દહ્યતે ન સંતપ્યતે, એવમેવ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદવજ્રં સર્વસંસારદુઃખાગ્નિદાહૈર્ન દહ્યતે, સર્વક્લેશાગ્નિતાપૈર્ન સંતપ્યતે । તદ્યથા કુલપુત્ર તથાગતાનામર્હતાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનાં બોધિમણ્ડે

નિષીદતાં મારં યોધયતાં સર્વજ્ઞતાભિસંબુદ્ધમાનાનાં નાન્યેન પૃથિવીપ્રદેશેન શક્યમાસનં સંધારયિતુમન્યત્ર ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રવજ્રનાભિધરણિતલેન, એવમેવ બોધિસત્ત્વાનામનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ પ્રણિદધતાં ચર્યાં ચરતાં પારમિતાઃ પરિપૂરયતાં ક્ષાન્તિમવક્રામતાં ભૂમિં પ્રતિલભમાનાનાં કુશલમૂલાનિ પરિણામયતાં વ્યાકરણં સંપ્રતીચ્છતાં સર્વબોધિસત્ત્વમાર્ગસંભારમુપસ્તમ્ભયતાં સર્વતથાગતાનાં મહાધર્મમેઘાન્ સંધારયતાં તે મહાકુશલમૂલબલાધાનવેગા નાન્યેન ચિત્તેન શક્યાઃ સંધારયિતુમન્યત્ર સર્વપ્રણિધાનજ્ઞાનવજ્રદૃઢનાભિના સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદેન । ઇતિ હિ ( ગ્વ્ 407 ) કુલપુત્ર એભિશ્ચ અન્યૈશ્ચ અપ્રમાણૈર્યાવદનભિલાપ્યાનભિલાપ્યૈર્ગુણવિશેષૈઃ સમન્વાગતઃ સર્વજ્ઞતાચિત્તોત્પાદઃ । તે ઽપિ સત્ત્વા એવંગુણધર્મસમન્વાગતા ભૂતાશ્ચ ભવિષ્યન્તિ ચ, યૈરનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તાન્યુત્પાદિતાનિ । તસ્માત્તર્હિ કુલપુત્ર સુલબ્ધાસ્તે લાભાઃ, યસ્ત્વમનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદ્ય બોધિસત્ત્વચર્યાં પરિમાર્ગસિ એષાં ગુણાનાં પ્રતિલાભાય ॥
અપિ ચ કુલપુત્ર યદ્વદસિ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમિતિ । ગચ્છ કુલપુત્ર, અસ્ય વૈરોચનવ્યૂહાલંકારગર્ભસ્ય મહાકૂટાગારસ્ય અભ્યન્તરં પ્રવિશ્ય વ્યવલોકય । અત્ર જ્ઞાસ્યસિ યથા બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, શિક્ષમાણસ્ય ચ યાદૃશી ગુણપરિનિષ્પત્તિર્ભવતિ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વં પ્રદક્ષિણીકૃત્વા એવમાહ - વિવૃણુ આર્ય અસ્ય કૂટાગારસ્ય દ્વારમ્ । પ્રવેક્ષ્યામિ । અથ ખલુ મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વો વૈરોચનવ્યૂહાલંકારગર્ભસ્ય કૂટાગારસ્ય દ્વારમૂલમુપસંક્રમ્ય દક્ષિણેન પાણિના અચ્છટાશબ્દમકાર્ષીત્ । તસ્ય દ્વારં વિવૃતમભૂત્ । સ આહ - પ્રવિશ કુલપુત્ર એતત્કૂટાગારમ્ । અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ પરમાશ્ચર્યપ્રાપ્તસ્તત્કૂટાગારં પ્રાવિશત્ । તસ્ય સમનન્તરપ્રવિષ્ટસ્ય તદ્દ્વારં સંવૃતમભૂત્ । સો ઽદ્રાક્ષીત્ તં કૂટાગારં વિપુલવિસ્તીર્ણં બહુયોજનશતસહસ્રવિસ્તીર્ણં ગગનતલાપ્રમાણં સમન્તાદાકાશધાતુવિપુલમ્ અસંખ્યેયચ્છત્રધ્વજપતાકાલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નાલંકારમ્ । અસંખ્યેયમુક્તાહારપ્રલમ્બિતાલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નહારપ્રલમ્બિતાલંકારમ્ અસંખ્યેયલોહિતમુક્તાહારપ્રલમ્બિતાલંકારમ્ અસંખ્યેયસિંહમુક્તાહારપ્રલમ્બિતાલંકારમ્ અસંખ્યેયસિંહધ્વજાલંકારમ્ અસંખ્યેયચન્દ્રાર્ધચન્દ્રાલંકારમ્ અસંખ્યેયવિચિત્રપટ્ટદામાભિપ્રલમ્બિતાલંકારમ્ અસંખ્યેયવિવિધપટ્ટપટ્ટાલંકારમ્ અસંખ્યેયમણિજાલપ્રભાલંકારમ્ અસંખ્યેયહેમજાલાલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નપટ્ટાલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નસુવર્ણસૂત્રપ્રત્યુપ્તાલંકારમ્ અસંખ્યેયઘણ્ટામધુરનિર્ઘોષાલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નકિઙ્કિણીજાલસમીરિતમનોજ્ઞશબ્દાલંકારમ્ અસંખ્યેયદિવ્યપુષ્પૌઘાભિપ્રવર્ષણાલંકારમ્ અસંખ્યેયદિવ્યમાલ્યદામાભિપ્રલમ્બિતાલંકારમ્ અસંખ્યેયગન્ધઘટિકાનિર્ધૂપિતોપચારાલંકારમ્ અસંખ્યેયસુવર્ણચૂર્ણસંપ્રવર્ષણાલંકારમ્ અસંખ્યેયહર્મ્યજાલાલંકારમ્ અસંખ્યેયગવાક્ષાલંકારમ્ અસંખ્યેયતોરણાલંકારમ્ અસંખ્યેયનિર્યૂહાલંકારમ્ અસંખ્યેયાદર્શમણ્ડલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નેષ્ટકાનિચિતાલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નભિત્ત્યલંકારમ્ અસંખ્યેયસ્થૂણાલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નવસ્ત્રમેઘાલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નવૃક્ષાલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નવેદિકાલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નપથાલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નચ્છદનસર્વવ્યૂહાલંકારમ્ અસંખ્યેયભૂમિતલપ્રતિષ્ઠાનવિચિત્રવ્યૂહાલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નનિચિતપ્રાસાદાલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નાસનાલંકારમ્ અસંખ્યેયમણિકન્યાલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નપટ્ટસંસ્તૃતચંક્રમાલંકારમ્ અસંખ્યેયજામ્બૂનદસુવર્ણવર્ણકદલીસ્તમ્ભસુવિભક્તાલંકારમ્ અસંખ્યેયસર્વરત્નવિગ્રહાલંકારમ્ અસંખ્યેયબોધિસત્ત્વાત્મભાવાલંકારમ્ અસંખ્યેયપક્ષિગણવિચિત્રમનોજ્ઞરુતાનુરવિતાલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નપદ્માલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નયષ્ટિસંધારણાલંકારમ્ અસંખ્યેયપુષ્કરિણ્યલંકારમ્ અસંખ્યેયપુણ્ડરીકાલંકારમ્
( ગ્વ્ 408 ) અસંખ્યેયરત્નસોપાનાલંકારમ્ અસંખ્યેયરત્નવામકવિરચનાલંકારમ્ અસંખ્યેયવિચિત્રરત્નનિચિતભૂમ્યલંકારમ્ અસંખ્યેયમહામણિરત્નપ્રભાપ્રમુક્તાલંકારમ્ અસંખ્યેયસર્વરત્નવ્યૂહાલંકારમ્ અસંખ્યેયગુણવર્ણસમુદિતાલંકારમ્ । તસ્ય ચ મહાકૂટાગારસ્ય અભ્યન્તરે તદન્યાનિ કૂટાગારશતસહસ્રાણ્યેવંરૂપવ્યૂહાલંકૃતાન્યેવાપશ્યત્ અસંખ્યેયરત્નચ્છત્રધ્વજપતાકાલંકારાણિ યાવદસંખ્યેયગુણવર્ણસમુદિતાલંકારાણિ ચ । તાનિ કૂટાગારાણિ વિપુલવિસ્તીર્ણાન્યપ્રમાણાકાશકોશભૂતાન્યપશ્યત્ સમન્તાત્ સુવિભક્તાનિ । તે ચાસ્ય કૂટાગારવ્યૂહા અન્યોન્યાસંભિન્ના અન્યોન્યામૈત્રીભૂતા અન્યોન્યાસંકીર્ણાઃ પ્રતિભાસયોગેન આભાસમગમન્ એકસ્મિન્નારમ્બણે । યથા ચ એકસ્મિન્નારમ્બણે, તથા શેષસર્વારમ્બણેષુ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો વૈરોચનવ્યૂહાલંકારગર્ભસ્ય મહાકૂટાગારસ્ય ઇદમેવંરૂપમચિન્ત્યવિષયવિકુર્વિતં દૃષ્ટ્વા અતુલપ્રીતિવેગવિવર્ધિતેન મહાહર્ષપ્રામોદ્યેન અભિષ્યન્દિતકાયચિત્તઃ સર્વસંજ્ઞાગતવિધૂતમાનસઃ સર્વાવરણવિવર્તિતચિત્તઃ સર્વમોહવિગતો ઽસંપ્રમોષદિવ્યનયનઃ સર્વશબ્દાસઙ્ગસ્મૃતિવિજ્ઞપ્તિશ્રોત્રઃ સર્વમનસિકારવિક્ષેપવિગતો ઽનાવરણવિમોક્ષનયનાનુસરણબુદ્ધિઃ સર્વદિક્સ્રોતોભિમુખેન કાયપ્રશમેન સર્વારમ્બણાનાવરણસંપ્રેષિતચક્ષુઃ સર્વત્રાનુગતેન અભિનિર્હારબલેન સર્વશરીરેણ પ્રણિપતિતઃ ॥
સમનન્તરપ્રણિપતિતમાત્રશ્ચ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો મૈત્રેયસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય અધિષ્ઠાનબલેન સર્વેષુ તેષુ કૂટાગારેષ્વભ્યન્તરપ્રવિષ્ટમાત્માનં સંજાનીતે સ્મ । તેષુ ચ સર્વકૂટાગારેષુ વિવિધવૈમાત્ર્યગતાન્યચિન્ત્યવિષયવિકુર્વિતાન્યદ્રાક્ષીત્ । ક્વચિત્કૂટાગારે યત્ર મૈત્રેયેણ બોધિસત્ત્વેન પ્રથમં પ્રણિધાનચિત્તમુત્પાદિતમનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ, યન્નામગોત્રોપપન્નેન યેન કુશલમૂલેન યયા સમાદાપનયા યેન કલ્યાણમિત્રસંચોદનેન યદાયુઃપ્રમાણેન યન્નામકે કલ્પે યત્રતથાગતે યદ્વ્યૂહે યાદૃશ્યાં પર્ષદિ યાદૃશેન પ્રણિધાનવિશેષાભિનિર્હારેણ, તત્સર્વમદ્રાક્ષીત્, સંજાનીતે અનુસરતિ । યાવચ્ચ તેષાં સત્ત્વાનાં તસ્ય ચ તથાગતસ્ય તેન સમયેનાયુઃપ્રમાણમભૂત્, તાવત્કાલે તસ્ય તથાગતસ્ય પાદમુલગતમાત્માનં સંજાનીતે સ્મ । તાં ચ સર્વાં ક્રિયામપશ્યત્ ॥

ક્વચિત્કૂટાગારે યત્ર મૈત્રેયેણ બોધિસત્ત્વેન પ્રથમો મૈત્રસમાધિઃ પ્રતિલબ્ધઃ, યત ઉપાદાય અસ્ય મૈત્રેય ઇતિ સંજ્ઞોદપાદિ તદદ્રાક્ષીત્ । ક્વચિદ્યત્ર ચર્યાઃ ચીર્ણાઃ, ક્વચિદ્યત્ર પારમિતાઃ પરિપૂરિતાઃ, ક્વચિદ્યત્ર ક્ષાન્તિરવતીર્ણા, ક્વચિદ્યત્ર ભૂમિરવક્રાન્તા, ક્વચિદ્યત્ર બુદ્ધક્ષેત્રવ્યૂહાઃ પરિગૃહીતાઃ, ક્વચિદ્યત્ર તથાગતશાસનં સંધારિતમ્, ક્વચિદ્યત્ર અનુત્પત્તિકેષુ ધર્મેષુ ક્ષાન્તિઃ પ્રતિલબ્ધા, ક્વચિદ્યત્ર વ્યાકૃતો ઽનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ, યથા વ્યાકૃતો યેન વ્યાકૃતો યાવચ્ચિરેણ ચ વ્યાકૃતસ્તત્સર્વમદ્રાક્ષીત્ । સ ક્વચિત્કૂટાગારે મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વં ચક્રવર્તિરાજભૂતં સત્ત્વાન્ દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપયમાનમપશ્યત્ । ક્વચિલ્લોકપાલભૂતં સર્વલોકહિતસુખં સત્ત્વાનામુપસંહરમાણમ્, ક્વચિચ્છક્રભૂતં કામગુણરતિં સત્ત્વાનાં વિનિવર્તયમાનમ્, ક્વચિદ્બ્રહ્મભૂતં ધ્યાનાપ્રમાણરતિં સત્ત્વાનાં સંવર્ણયમાનમ્, ક્વચિત્સુયામદેવાધિપતિભૂતમપ્રમાણગુણાન્ સત્ત્વાનાં સંવર્ણયમાનમ્, ક્વચિત્ સંતુષિતદેવેશ્વરભૂતમેકજાતિપ્રતિબદ્ધબોધિસત્ત્વગુણાનુદ્ભાવયમાનમ્, ( ગ્વ્ 409 ) ક્વચિત્સુનિર્મિતદેવરાજભૂતં સર્વબોધિસત્ત્વનિર્માણવ્યૂહં દેવપર્ષદિ સંદર્શયમાનમ્, ક્વચિદ્વશવર્તિદેવરાજભૂતં સર્વધર્મવશવર્તિતાં દેવાનાં સંપ્રકાશયમાનમ્, ક્વચિન્મારત્વં કારયમાણમ્, સર્વસંપત્ત્યનિત્યતાં દેવાનાં દેશયમાનમ્, ક્વચિદસુરેન્દ્રભવનોપપન્નં સર્વમાનમદદર્પપ્રહાણાય મહાજ્ઞાનસાગરવિગાહનાય ધર્મજ્ઞાનસાગરવિગાહનાય ધર્મજ્ઞાનમાયાપ્રતિલમ્ભાય અસુરપર્ષદિ ધર્મં દેશયમાનમપશ્યત્ । ક્વચિત્કૂટાગારે યમલોકમદ્રાક્ષીત્ । તત્ર મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વં પ્રભયા મહાનરકાનવભાસ્ય નરકોપપન્નાનાં સત્ત્વાનાં સર્વનિરયદુઃખં પ્રશમયમાનમદ્રાક્ષીત્ । ક્વચિત્કૂટાગારે પ્રેતભવનમદ્રાક્ષીત્ । તત્ર મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વં પ્રેતભવનોપપન્નાનાં સત્ત્વાનાં વિપુલમન્નપાનમુપસંહૃત્ય ક્ષુત્પિપાસાં પ્રશમયમાનમદ્રાક્ષીત્ । ક્વચિત્કૂટાગારે તિર્યગ્યોનૌ વિવિધોપપત્યાયતનવિમાત્રતયા તિર્યગ્યોનિગતાન્ સત્ત્વાન્ વિનયન્તમદ્રાક્ષીત્ । ક્વચિત્કૂટાગારે મહારાજિકદેવપર્ષદિ લોકપાલાનાં ધર્મં દેશયમાનમપશ્યત્ । કચિચ્છક્રદેવરાજપર્ષદિ ક્વચિત્સુયામદેવરાજપર્ષદિ ક્વચિત્સંતુષિતદેવરાજપર્ષદિ ક્વચિત્સુનિર્મિતદેવરાજપર્ષદિ ક્વચિદ્વશવર્તિદેવરાજપર્ષદિ ક્વચિત્કૂટાગારે બ્રહ્મેન્દ્રપર્ષદિ મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વ મહાબ્રહ્મભૂતં ધર્મં દેશયમાનપશ્યત્ । ક્વચિન્નાગમહોરગપર્ષદિ ક્વચિદ્યક્ષરાક્ષસપર્ષદિ ક્વચિદ્ગન્ધર્વકિન્નરપર્ષદિ
ક્વચિદસુરદાનવેન્દ્રપર્ષદિ ક્વચિન્મહોરગેન્દ્રપર્ષદિ ક્વચિન્મનુષ્યેન્દ્રપર્ષદિ ક્વચિત્કૂટાગારે દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગમનુષ્યામનુષ્યપર્ષદિ મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વં ધર્મં દેશયમાનમપશ્યત્ । ક્વચિચ્છ્રાવકપર્ષદિ ક્વચિત્પ્રત્યેકબુદ્ધપર્ષદિ ક્વચિદ્બોધિસત્ત્વપર્ષદિ ક્વચિત્કૂટાગારે પ્રથમચિત્તોત્પાદિકાનામાદિકર્મિકાણાં બોધિસત્ત્વાનાં મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વં ધર્મં દેશયમાનમપશ્યત્ । ક્વચિચ્ચર્યાપ્રતિપન્નાનાં ક્વચિત્ક્ષાન્તિપ્રતિલબ્ધાનામવિનિવર્તનીયાનાં ક્વચિદેકજાતિપ્રતિબદ્ધાનામભિષેકપ્રાપ્તાનાં ક્વચિત્કૂટાગારે પ્રથમભૂમિસ્થિતાનાં બોધિસત્ત્વાનાં ભૂમિવૈશેષિકતાં સંવર્ણયમાનમપશ્યત્ । ક્વચિદ્યાવદ્દશભૂમિસ્થિતૈર્બોધિસત્ત્વૈઃ સહ મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વં સર્વભૂમિવૈશેષિકતાં સંગાયન્તમપશ્યત્ । ક્વચિત્સર્વપારમિતાપરિપૂરયે ઽપ્રમાણતાં ક્વચિત્સર્વશિક્ષાભિમુખાવતારસમતાં ક્વચિત્સમાધિમુખપ્રવેશવિસ્તીર્ણતાં ક્વચિદ્વિમોક્ષનયગમ્ભીરતાં ક્વચિચ્છાન્તધ્યાનસમાધિસમાપત્ત્યભિજ્ઞાવિષયસ્ફરણતાં ક્વચિદ્બોધિસત્ત્વચર્યાવિનયોપાયમુખપ્રવેશતાં ક્વચિત્પ્રણિધાનાભિનિર્હારવિસ્તીર્ણતાં ક્વચિત્કૂટાગારે મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વં ચંક્રમાભિયુક્તં સભાગચરિતૈર્બોધિસત્ત્વૈઃ સાર્ધં લોકહિતક્રિયાર્થં વિવિધશિલ્પશાનશાસ્ત્રવિશેષાં સર્વસત્ત્વહિતસુખાધાનોપસંહિતતાં સંગાયમાનમપશ્યત્ । ક્વચિદેકજાતિપ્રતિબદ્ધૈર્બોધિસત્ત્વૈઃ સાર્ધં સર્વબુદ્ધજ્ઞાનાભિષેકમુખં સંગાયન્તમપશ્યત્ । ક્વચિત્કૂટાગારે મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વં ચંક્રમાભિયુક્તં વર્ષશતસહસ્રૈરનિક્ષિપ્તધુરમપશ્યત્ । ક્વચિદુદ્દેશસ્વાધ્યાયપ્રયુક્તં ક્વચિદ્ધર્મમુખપ્રત્યવેક્ષણપ્રયુક્તં ક્વચિદ્ધર્મસંગાયનપ્રયુક્તં ક્વચિદ્ધર્મલેખનપ્રયુક્તં ક્વચિન્મૈત્રીસમાધિસમાપન્નં ક્વચિત્સર્વધ્યાનાપ્રમાણાનિ સમાપન્નં ક્વચિસર્વકૃત્સ્નાયતનવિમોક્ષસમાપન્નં ક્વચિત્કૂટાગારે બોધિસત્ત્વાભિજ્ઞાભિનિર્હારપ્રયોગસમાધિસમાપન્નં મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વમપશ્યત્ ॥
ક્વચિત્કૂટાગારે નિર્માણવતીં બોધિસત્ત્વસમાધિં સમાપન્નાન્ બોધિસત્ત્વાનપશ્યત્ । તેષાં ચ સર્વશરીરરોમમુખેભ્યઃ સર્વનિર્માણમેઘાન્નિશ્ચરતો ઽપશ્યત્ । કેષાંચિત્સર્વરોમમુખેભ્યો દેવનિકાયમેઘાન્નિશ્ચરતો ઽપશ્યત્ । કેષાંચિન્નાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગશક્રબ્રહ્મલોકપાલચક્રવર્તિમેઘાન્ કેષાંચિત્કોટ્ટરાજમેઘાન્ કેષાંચિદ્રાજકુમારમેઘાન્ કેષાંચિચ્છ્રેષ્ઠ્યમાત્યગૃહપતિમેઘાન્ કેષાંચિચ્છ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધબોધિસત્ત્વમેઘાન્ કેષાંચિત્તથાગતકાયમેઘાન્ કેષાંચિત્સર્વશરીરરોમમુખેભ્યો ઽપ્રમાણાન્ સર્વસત્ત્વનિર્માણમેઘાન્નિશ્ચરતો ઽપશ્યત્ । કેષાંચિત્સર્વરોમમુખેભ્યો વિવિધાનિ ધર્મમુખાનિ નિશ્ચરમાણાન્યશ્રૌષીત્ - યદુત બોધિસત્ત્વગુણવર્ણમુખાનિ દાનપારમિતામુખાનિ શીલક્ષાન્તિવીર્યધ્યાનપ્રજ્ઞોપાયપ્રણિધાનબલજ્ઞાનપારમિતામુખાનિ સંગ્રહવસ્તુધ્યાનાપ્રમાણસમાધિસમાપત્ત્યભિજ્ઞાવિદ્યાધારણીપ્રતિભાનસત્યપ્રતિસંવિચ્છમથવિપશ્યનાવિમોક્ષમુખપ્રતીત્યસમુત્પાદપ્રતિશરણધર્મોદ્દાનસ્મૃત્યુપસ્થાનસમ્યક્પ્રહાણર્દ્ધિપાદેન્દ્રિયબલબોધ્યઙ્ગમાર્ગશ્રાવકયાનકથાપ્રત્યેકબુદ્ધયાનકથામહાયાનકથાભૂમિક્ષાન્તિચર્યાપ્રણિધાનમુખાનિ એવં સર્વધર્મમુખપ્રવેશશબ્દાન્નિશ્ચરતો ઽશ્રૌષીત્ । ક્વચિત્કૂટાગારે તથાગતપર્ષન્મણ્ડલસંનિપાતાનદ્રાક્ષીત્ । તેષાં ચ તથાગતાનાં નાનાવિમાત્રતાં જન્મકુલવિમાત્રતાં કાયવ્યૂહાપ્રમાણવિમાત્રતામાયુર્વિમાત્રતાં ક્ષેત્રવિમાત્રતાં કલ્પવિમાત્રતાં ધર્મદેશનાવિમાત્રતાં નિર્માણમુખવિમાત્રતાં સદ્ધર્મસ્થિતિવિમાત્રતાં યાવદશેષસર્વાકારપર્ષન્મણ્ડલવિમાત્રતામદ્રાક્ષીત્ ॥

મધ્યે ચ વૈરોચનવ્યૂહાલંકારગર્ભસ્ય મહાકૂટાગારસ્ય એકમુદારતરં વિસ્તીર્ણતરં ચ તદન્યસર્વકૂટાગારાશેષસર્વવ્યૂહાતિરિક્તતરવ્યૂહસમલંકૃતં કૂટાગારમદ્રાક્ષીત્ । સ તસ્ય કૂટાગારસ્યાભ્યન્તરે ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રં લોકધાતુમદ્રાક્ષીત્ । તસ્મિંશ્ચ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ કોટીશતં ચાતુર્દ્વીપિકાનાં કોટીશતં જમ્બુદ્વીપકાનાં કોટીશતં તુષિતભવનાનામદ્રાક્ષીત્ । સ તત્ર જમ્બુદ્વીપેષુ મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વં પદ્મગર્ભગતં જાયમાનમપશ્યત્ । શક્રબ્રહ્માભ્યાં પ્રતીક્ષ્યમાણં સપ્તપદાનિ પ્રક્રાન્તં દશ દિશો વ્યવલોકયમાનં મહાસિંહનાદં નદન્તં સર્વકુમારભૂમિં સંદર્શયમાનં અન્તઃપુરમધ્યે ગતમુદ્યાનભૂમિં નિષ્ક્રાન્તં સર્વજ્ઞતાભિમુખમભિનિષ્ક્રમ્ય પ્રવ્રજન્તં દુષ્કરચર્યાં સંદર્શયન્તમાહારં પરિભુઞ્જાનં બોધિમણ્ડમુપસંક્રાન્તં મારં ધર્ષયમાણં બોધિં વિબુધ્યમાનં બોધિવૃક્ષમનિમિષં નિરીક્ષમાણં મહાબ્રહ્મણાધ્યેષ્યમાણં ધર્મચક્રં પ્રવર્તયમાનં દેવભવનેષુ પ્રવિશન્તમદ્રાક્ષીત્ । નાનાભિસંબોધિધર્મચક્રપ્રવર્તનવિષયસંદર્શનવિમાત્રતાભિર્નાનાકલ્પનામપ્રવર્તનવિમાત્રતાભિર્નાનાયુઃપ્રમાણવિમાત્રતાભિર્નાનાપર્ષન્મણ્ડલવ્યૂહવિમાત્રતાભિર્નાનાક્ષેત્રવિશુદ્ધિનયસંદર્શનવિમાત્રતાભિઃ નાનાચર્યાપ્રણિધાનપ્રભાવનાવિમાત્રતાભિઃ નાનાધર્મદેશનાવ્યવસ્થાનસર્વપરિપાચનોપાયવિમાત્રતાભિઃ નાનાધાતુવિભઙ્ગશાસનસ્થિત્યધિષ્ઠાનસંદર્શન વિમાત્રતાભિઃ । સર્વત્ર ચ તત્ર સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ પાદમૂલગતમાત્માનં સંજાનીતે સ્મ ॥
સ સર્વપર્ષન્મણ્ડલેષુ સર્વક્રિયાસંદર્શનેષુ સર્વાયુઃપ્રમાણવિમાત્રતાસુ અસંપ્રમુષિતેન સ્મૃત્યધિષ્ઠાનજ્ઞાનેન સર્વસંજ્ઞાગતવ્યવસિતાયાં જ્ઞાનભૂમૌ સ્થિતો યાવન્તિ તેષુ સર્વકૂટાગારેષુ ( ગ્વ્ 411 ) ઘણ્ટાકિઙ્કિણીજાલતૂર્યસંગીતિપ્રભૃતીન્યારમ્બણાનિ સત્ત્વેભ્યસ્તેભ્યો ઽચિન્ત્યમેઘનિગર્જિતનિર્ઘોષશબ્દં નિશ્ચરન્તમશ્રૌષીત્ । ક્વચિદ્બોધિચિત્તવિમાત્રતાં ક્વચિત્પારમિતાચર્યાપ્રણિધાનવિમાત્રતાં ક્વચિદ્ભૂમ્યપ્રમાણવિમાત્રતાં ક્વચિદભિજ્ઞાચિન્ત્યવિકુર્વિતવિમાત્રતાં ક્વચિત્તથાગતપૂજાવિમાત્ર્યવિમાત્રતાં ક્વચિદ્બુદ્ધક્ષેત્રવ્યૂહવિમાત્રતાં ક્વચિદપ્રમાણતથાગતધર્મમેઘવિમાત્રતામ્ એવં સર્વધર્મનિર્ઘોષાન્ યથાપૂર્વપરિકીર્તિતાનશ્રૌષીત્ । ક્વચિત્સર્વજ્ઞતાપ્રસ્થાનશબ્દમશ્રૌષીત્ - અમુષ્મિન્ લોકધાતાવમુકો નામ બોધિસત્ત્વો બોધિચિત્તમુત્પાદયતિ અમુકં ધર્મમુખં શ્રુત્વા અમુકેન કલ્યાણમિત્રેણ સમાદાપિતો ઽમુકસ્ય તથાગતસ્ય પાદમૂલે એવંનામ્નિ કલ્પે ઈદૃશે બુદ્ધક્ષેત્રે ઈદૃક્પર્ષન્મધ્યગતે ઈદૃશં કુશલમૂલમૂલમવરોપ્ય ઈદૃશાંસ્તથાગતગુણાન્ શ્રુત્વા ઈદૃશેનાધ્યાશયેન ઈદૃશ્યા પ્રણિધાનવિમાત્રતયા । ઇયતઃ કલ્પાન્ બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરિત્વા ઇયદ્ભિઃ કલ્પૈરનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંભોત્સ્યતે । ઈદૃગ્નામધેયઃ ઈદૃશેન આયુઃપ્રમાણેન ઈદૃશ્યા બુદ્ધક્ષેત્રગુણવ્યૂહાસંપદા । ઈદૃશેન પ્રણિધાનવિશેષેણ ઈદૃશેન સત્ત્વવિનયેન ઈદૃશેન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધબોધિસત્ત્વસંનિપાતેન । તસ્ય પરિનિર્વૃતસ્ય ઇયતઃ કલ્પાન્ સદ્ધર્મઃ સ્થાસ્યતિ, ઇયાન્ સમર્થો ભવિષ્યતિ । ક્વચિન્નિર્ઘોષમશ્રૌષીત્ - અમુષ્મિંલ્લોકધાતાવમુકો નામ બોધિસત્ત્વો દાનપારમિતાયાં ચરન્નીદૃશાનિ દુષ્કરપરિત્યાગશતાનિ કરોતિ । અમુકો બોધિસત્ત્વઃ શીલં રક્ષતિ, ક્ષાન્તિં ભાવયતિ, વીર્યમાલભતે, ધ્યાનાનિ સમાપદ્યતે પ્રજ્ઞાવિચયપ્રયુક્તઃ । અમુકો બોધિસત્ત્વઃ સદ્ધર્મપર્યેષ્ટિહેતો રાજપરિત્યાગં કરોતિ, રત્નપરિત્યાગં પુત્રપરિત્યાગં ભાર્યાપરિત્યાગં હસ્તપાદનયનોત્તમાઙ્ગપરિત્યાગં કરોતિ, અગ્નિપ્રપતનં કરોતિ । અમુકો નામ બોધિસત્ત્વઃ તથાગતશાસનમભ્યુદ્ગતો ધર્મભાણકત્વં કરોતિ, ધર્મદાનં દદાતિ, ધર્મયજ્ઞં યજતિ, ધર્મધ્વજમુચ્છ્રયતિ, ધર્મભેરીં પરાહન્તિ, ધર્મશઙ્ખમાપૂરયતિ, ધર્મવર્ષં પ્રવર્ષતિ, તથાગતશાસનં ધારયતિ, તથાગતચૈત્યાન્યલંકરોતિ,
તથાગતવિગ્રહાન્ કારયતિ, સત્ત્વસુખોપધાનમુપસંહરતિ, સદ્ધર્મકોશમારક્ષતિ । ક્વચિન્નિર્ઘોષમશ્રૌષીત્ - અમુષ્મિંલ્લોકધાતાવમુકો નામ તથાગત એતર્હિ તિષ્ઠતિ ધ્રિયતે યાપયતિ, ધર્મં ચ દેશયતિ એવંનામ્નાભિષેકેણ ઈદૃશ્યાં પર્ષદિ ઈદૃશે બુદ્ધક્ષેત્રે ઈદૃશે કલ્પે ઈદૃશેનાયુઃપ્રમાણેન ઈદૃશ્યા ધર્મદેશનયા ઈદૃશેન સત્ત્વવિનયેન ઈદૃક્પ્રણિધ્યભિસંબોધેન । એવમેકૈકસ્માદ્ ઘણ્ટાકિઙ્કિણીજાલતૂર્યાદિકાદારમ્બણાદપ્રમાણધર્મમુખવિમાત્રતાનિર્ઘોષાનશ્રૌષીત્ । સર્વેષાં ચ તેષાં નિર્ઘોષાણાં શ્રવેણ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો વિપુલપ્રીતિવેગાભિષ્યન્દિત ચિત્તસ્તાનિ ધર્મમુખાનિ શૃણોતિ । ક્વચિદ્ધારણીમુખાનિ પ્રત્યલભત, ક્વચિત્પ્રણિધાનમુખાનિ, ક્વચિત્ક્ષાન્તિમુખાનિ, ક્વચિચ્ચર્યામુખાનિ, ક્વચિત્પ્રણિધાનમુખાનિ, ક્વચિત્પારમિતામુખાનિ, ક્વચિદભિજ્ઞામુખાનિ, ક્વચિદ્વિદ્યાજ્ઞાનાલોકમુખાનિ, ક્વચિદ્વિમોક્ષમુખાનિ, ક્વચિત્સમાધિપ્રવેશમુખાનિ પ્રત્યલભત ॥
તેભ્યશ્ચ આદર્શમણ્ડલેભ્યો ઽપરિમાણપ્રતિભાસવ્યૂહવિજ્ઞપ્તિમપશ્યત્ । ક્વચિત્તથાગતપર્ષન્મણ્ડલપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિદ્બોધિસત્ત્વપર્ષન્મણ્ડલપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિચ્છ્રાવકપર્ષન્મણ્ડલપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિત્પ્રત્યેકબુદ્ધપર્ષન્મણ્ડલપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિત્તથાગતપર્ષન્મણ્ડલપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ( ગ્વ્ 412 ) ક્વચિત્સંક્લિષ્ટક્ષેત્રપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિદ્વિશુદ્ધક્ષેત્રપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિત્સંક્લેષ્ટવિશુદ્ધક્ષેત્રપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિત્સર્વબુદ્ધૈકલોકધાતુપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિદ્બુદ્ધલોકધાતુપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિત્પરીત્તલોકધાતુપ્રવિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિન્મહદ્ગતલોકધાતુપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિત્સૂક્ષ્મલોકધાતુપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિદુદારલોકધાતુપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિદિન્દ્રજાલપ્રવેશલોકધાતુપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિદ્વ્યત્યસ્તલોકધાતુપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિદધમૂર્ધ્વંલોકધાતુપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિત્સમધરણીતલપ્રવેશલોકધાતુપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિન્નરકતિર્યક્પ્રેતાવભાસલોકધાતુપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિદ્દેવમનુષ્યાકીર્ણલોકધાતુપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિમદ્રાક્ષીત્ । તેષુ ચ ચંક્રમેષુ નિષદ્ય સ્વાસનેષુ ચ અસંખ્યેયાન્ બોધિસત્ત્વાન્ નાનાકાર્યપ્રયુક્તાનપશ્યત્ । કાંશ્ચિચ્ચંક્રમ્યમાણાન્ કાંશ્ચિદ્વ્યાયચ્છતઃ કાંશ્ચિદ્વિપશ્યતઃ કાંશ્ચિન્મહાકરુણયા સ્ફરમાણાન્ કાંશ્ચિદ્વિવિધાન્ શાસ્ત્રનયાન્ લોકાર્થસંપ્રયુક્તાનભિનિર્હરમાણાન્ કાંશ્ચિદુદ્દિશતઃ કાંશ્ચિત્સ્વાધ્યાયમાનાન્ કાંશ્ચિલ્લિખિતઃ કાંશ્ચિત્પરિપ્રશ્નયતઃ કાંશ્ચિત્ર્ત્રિસ્કન્ધદેશનાપરિણમનાભિયુક્તાન્ કાંશ્ચિત્પ્રણિધાનાન્યભિનિર્હરમાણાન્
॥

તેભ્યશ્ચ સ્તમ્ભેભ્યઃ સર્વમણિરાજપ્રભાજાલાનિ નિશ્ચરન્તિ વ્યપશ્યત્ । ક્વચિન્નીલવર્ણાનિ ક્વચિત્પીતવર્ણાનિ ક્વચિલ્લોહિતવર્ણાનિ ક્વચિદવદાતવર્ણાનિ ક્વચિત્સ્ફટિકવર્ણાનિ ક્વચિત્તપનીયવર્ણાનિ ક્વચિદિન્દ્રનીલવર્ણાનિ ક્વચિદિન્દ્રાયુધવર્ણાનિ ક્વચિજ્જામ્બૂનદસુવર્ણવર્ણાનિ ક્વચિત્સર્વપ્રભાસવર્ણાનિ કાયચિત્તપ્રીતિસંજનનપરમનયનાભિરામાણિ । તાંશ્ચ જામ્બૂનદસુવર્ણવર્ણકદલીસ્તમ્ભાન્ સર્વરત્નવિગ્રહાંશ્ચ પુષ્પમેઘાવલમ્બિતાપાણીનદ્રાક્ષીત્ । માલ્યદામપાણીન્ છત્રધ્વજપતાકાપાણીન્ ગન્ધધૂપવિલેપનપાણીન્ વિવિધરત્નવિચિત્રસુવર્ણસૂત્રપાણીન્ વિવિધમુક્તાહારપાણીન્ નાનારત્નહારપાણીન્ સર્વવ્યૂહપરિગૃહીતપાણીન્ । કાંશ્ચિદવનતચૂડામણિમકુટાન્ અનિમિષનયનાન્ કૃતાઞ્જલિપુટાન્ નમસ્યતો ઽપશ્યત્ । તેભ્યશ્ચ મુક્તાહારેભ્યઃ સર્વગન્ધપરિભાવિતાષ્ટાઙ્ગોપેતસૂક્ષ્મજલધરાન્ પ્રસ્રવમાણાનપશ્યત્ । તેભ્યશ્ચ વૈડૂર્યમણિહારજાલેભ્યો દીર્ઘપઙ્ક્તીન્ ક્ષરન્તીનપશ્યત્ । તાનિ ચ રત્નચ્છત્રાણિ સર્વાલંકારવ્યૂહોપશોભિતાન્યપશ્યત્ । તાં ચ રત્નઘણ્ટાકિઙ્કિણીજાલપટ્ટદામકલાપમણિશલાકાવિચિત્રમણિરત્નકોશસમલંકૃતગર્ભામપશ્યત્ । તાભ્યશ્ચ પુષ્કિરિણીભ્યો ઽસંખ્યેયાનિ રત્નપદ્મોત્પલકુમુદપુણ્ડરીકાન્યભ્યુદ્ગતાન્યપશ્યત્ । કાનિચિદ્વિતસ્તિપ્રમાણમાત્રાણિ કાનિચિદ્વ્યામપ્રમાણમાત્રાણિ કાનિચિચ્છકટચક્રપ્રમાણમાત્રાણિ । તેષુ ચ નાનારૂપાન્ વ્યૂહાનપશ્યત્ । યદુત સ્ત્રીરૂપાન્ પુરુષરૂપાન્ દારકરૂપાન્ દારિકારૂપાન્ શક્રરૂપાન્ બ્રહ્મરૂપાન્ લોકપાલરૂપાન્ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગરૂપાન્ શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધબોધિસત્ત્વરૂપાન્ સર્વજગદ્રૂપસંસ્થાનશરીરાન્ વિચિત્રનાનાવર્ણાન્ કૃતાઞ્જલિપુટાનવનતકાયાન્નમસ્યતો ઽપશ્યત્ । દ્વાત્રિંશન્મહાપુરુષલક્ષણસમલંકૃતકાયાંશ્ચ તથાગતવિગ્રહાન્ પર્યઙ્કનિષણ્ણાનપશ્યત્ ॥
યા ચ સા વૈડૂર્યતલાષ્ટાપદમહાપૃથિવી, તત્ર એકૈકતો ઽષ્ટાપદાદચિન્ત્યાઃ પ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તીરપશ્યત્ । ક્વચિત્ક્ષેત્રપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિં ક્વચિદ્બુદ્ધપ્રતિભાસવિજ્ઞપ્તિમ્ । યાવન્તશ્ચ તેષુ ( ગ્વ્ 413 ) કૂટાગારેષ્વલંકારવ્યૂહાઃ, તાન્ સર્વાનેકૈકસ્મિન્નષ્ટાપદે પ્રતિભાસપ્રાપ્તાનપશ્યત્ । તેષાં ચ રત્નવૃક્ષાણાં સર્વત્ર પુષ્પફલકોશેભ્યો નાનાસંસ્થાનવિચિત્રસુવર્ણરૂપાર્ધકાયાનપશ્યત્ । ક્વચિદ્બુદ્ધાર્ધકાયાન્ ક્વચિદ્બોધિસત્ત્વાર્ધકાયાન્ ક્વચિદ્દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાર્ધકાયાન્ ક્વચિચ્છક્રબ્રહ્મલોકપાલાર્ધકાયાન્ ક્વચિચ્ચક્રવર્તિમનુષ્યેન્દ્રાર્ધકાયાન્ ક્વચિદ્રાજકુમારશ્રેષ્ઠિગૃહપત્યમાત્યસ્ત્રીપુરુષદારકદારિકાભિક્ષુભિક્ષુણ્યુપાસકોપાસિકાર્ધકાયાન્ કાંશ્ચિત્પુષ્પદામાવલમ્બિતપાણીન્ કાંશ્ચિદ્રત્નહારાભિપ્રલમ્બિતપાણીન્ કાંશ્ચિત્સર્વવ્યૂહપરિગૃહીતપાણીન્ કાંશ્ચિદવનતકાયાન્ કૃતાઞ્જલિપુટાનનિમિષનયનાન્ નમસ્યતઃ કાંશ્ચિદભિષ્ટુવતઃ કાંશ્ચિત્સમાપન્નાન્ કાંશ્ચિત્સુવર્ણવર્ણાવભાસાન્ કાંશ્ચિદ્રૂપ્યવર્ણાવભાસાન્ કાંશ્ચિત્તુષારસુકુમારવર્ણાવભાસાન્ કાંશ્ચિદિન્દ્રનીલમણિવર્ણાવભાસાન્ કાંશ્ચિદ્વિરોચનમણિરત્નાવભાસાન્ કાંશ્ચિત્સર્વરત્નવર્ણાવભાસાન્ કાંશ્ચિચ્ચમ્પકપુષ્પવર્ણાવભાસાન્ કાંશ્ચિત્પ્રભાકાયાવભાસાન્ કાંશ્ચિલ્લક્ષણવિચિત્રાત્મભાવાનપશ્યત્ । તેભ્યશ્ચ અર્ધચન્દ્રેભ્યો ઽસંખ્યેયાંશ્ચન્દ્રસૂર્યગ્રહનતારાપ્રતિભાસાન્ નિશ્ચર્ય દશદિશો ઽવભાસયમાનાનપશ્યત્ ॥
તાશ્ચ પ્રાસાદવિમાનકૂટાગારભિત્તીઃ સર્વરત્નાષ્ટાપદવિચિત્રા અપશ્યત્ । તેષુ ચ સર્વરત્નાષ્ટાપદેષુ મૈત્રેયસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાક્રમમપશ્યત્ યથા પૂર્વં બોધિસત્ત્વાશ્ચર્યામચરન્ । ક્વચિદષ્ટાપદે મૈત્રેયસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય શિરઃપ્રદાનમપશ્યત્ । ક્વચિન્નેત્રપ્રદાનં ક્વચિદ્વસ્ત્રપ્રદાનં ક્વચિચ્ચૂડામણિરત્નપ્રદાનં ક્વચિત્સદ્ધર્મચૂડામણિપ્રદાનં ક્વચિદ્દન્તપ્રદાનં ક્વચિજ્જિહ્વાપ્રદાનં કચિત્કર્ણનાસાપ્રદાનં ક્વચિદ્ધૃદયપ્રદાનં ક્વચિન્મજ્જમાંસપ્રદાનં ક્વચિદ્રુધિરપ્રદાનં ક્વચિચ્છવિચર્મપ્રદાનં ક્વચિન્માંસનખપ્રદાનં ક્વચિત્સજાલાઙ્ગુલિપ્રદાનં ક્વચિત્સર્વશરીરપ્રદાનં ક્વચિત્પુત્રદુહિતૃભાર્યાપ્રદાનં ક્વચિદ્રત્નરાશિપ્રદાનં ક્વચિદ્ગ્રામનગરનિગમજનપદરાષ્ટ્રરાજધાનીપ્રદાનં ક્વચિજ્જમ્બુદ્વીપપ્રદાનં ક્વચિચ્ચતુર્દ્વીપપ્રદાનં ક્વચિત્સર્વરાજ્યૈશ્વર્યપ્રદાનં ક્વચિદ્ભદ્રરાજાસનપ્રદાનં ક્વચિદ્દાસદાસીપ્રદાનં ક્વચિદન્તઃપુરપ્રદાનં ક્વચિદુદ્યાનતપોવનપ્રદાનં ક્વચિચ્છત્રધ્વજપતાકાપ્રદાનં ક્વચિત્પુષ્પમાલ્યગન્ધાનુલેપનપ્રદાનં ક્વચિદ્ ગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપ્રદાનં ક્વચિત્સર્વાન્નપાનવિધિપ્રદાનં ક્વચિત્સર્વોપકરણપ્રદાનં ક્વચિત્સર્વોપાશ્રયપ્રદાનં ક્વચિદ્રત્નકાંસ્યપાત્રીપ્રદાનં ક્વચિદ્વરરથપ્રદાનં ક્વચિદ્બન્ધનાગારગતાન્ વિમોક્ષયન્તં ક્વચિદ્વધ્યાન્ નિર્મોક્ષયન્તં ક્વચિદ્બાલાંશ્ચિકિત્સમાનં ક્વચિત્પ્રનષ્ટમાર્ગાણાં માર્ગમુપદર્શયન્તં ક્વચિદ્દાશભૂતં નદીપથે નાવં વાહયમાનં ક્વચિદ્બાલાહાશ્વરાજભૂતં મહાસમુદ્રે રાક્ષસીદ્વીપગતાન્ સત્ત્વાન્ પરિત્રાયમાણં ક્વચિન્મહર્ષિભૂતં શાસ્ત્રાણ્યભિનિર્હરમાણં ક્વચિચ્ચક્રવર્તિભૂતં દશકુશલેષુ કર્મપથેષુ સત્ત્વાન્ પ્રતિષ્ઠાપયમાનં ક્વચિદ્વૈદ્યભૂતમાતુરાણાં ચિકિત્સાં પ્રયોજયમાનં ક્વચિન્માતાપિતરમુપતિષ્ઠન્તં ક્વચિત્કલ્યાણમિત્રાણિ શુશ્રૂષન્તં ક્વચિચ્છ્રાવકવર્ણરૂપેણ સત્ત્વવિનયેન પ્રયુક્તં ક્વચિત્પ્રત્યેકબુદ્ધવર્ણરૂપેણ ક્વચિદ્બોધિસત્ત્વવર્ણરૂપેણ ક્વચિદ્બુદ્ધવર્ણરૂપેણ ક્વચિત્સત્ત્વવિનયપ્રયુક્તં ક્વચિત્સત્ત્વજાતકવિશેષૈરુપપત્તિં સંદર્શ્ય સત્ત્વાન્ પરિપાચયમાનં ક્વચિદ્ધર્મભાણકરૂપેણ તથાગતશાસનોપગતમુદ્દિશન્તં સ્વાધ્યાયમાનં યોનિશોમીમાંસાપ્રયુક્તં તથાગતચૈત્યાન્યલંકુર્વાણં તથાગતવિગ્રહાન્ ( ગ્વ્ 414 ) કારયમાણં બુદ્ધપૂજાયાં સત્ત્વાન્ સમાદાપયમાનં ગન્ધાનુલેપનપ્રદાનં સુગન્ધતૈલાભ્યઞ્જનપુષ્પમાલ્યારોપણાદિસર્વાકારબુદ્ધપૂજાપ્રયુક્તં દશસુ કુશલમૂલેષુ કર્મપથેષુ સત્ત્વાન્ પ્રતિષ્ઠાપયમાનં પઞ્ચસુ શિક્ષાપદેષુ અષ્ટાઙ્ગપોષધેષુ બુદ્ધધર્મસંઘશરણગમનેષુ પ્રવ્રજ્યાયાં ધર્મશ્રવણે ઉદ્દેશસ્વાધ્યાયયોનિશોમનસિકારેષુ સત્ત્વાન્નિયોજયમાનં ધર્મસાંકથ્યાય સિંહાસનસંનિષણ્ણં બુદ્ધબોધિંવિવૃણ્વન્તમ્ । ઇતિ હિ યાવન્મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વો
ઽસંખ્યેયૈઃ કલ્પકોટીનિયુતશતસહસ્રૈઃ ષટ્સુ પારમિતાસુ ચીર્ણચરિતઃ, તત્સર્વં સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકસ્તત એકૈકસ્માદષ્ટાપદાદપરાપરૈરાકારૈરદ્રાક્ષીત્ । સ ક્વચિત્કૂટાગારે યાવન્તિ મૈત્રેયેણ બોધિસત્ત્વેન કલ્યાણમિત્રાણિ પર્યુપાસિતાનિ તેષાં વિકુર્વિતવ્યૂહાનદ્રાક્ષીત્ । સર્વેષુ ચ તેષુ કલ્યાણમિત્રેષુ ઉપસંક્રાન્તમાભાષ્યમાણમાત્માનં સંજાનીતે સ્મ - એહિ સુધન સ્વાગતમ્ । માસિ ક્લાન્તઃ । પશ્યેમાં બોધિસત્ત્વાચિન્ત્યતામ્ ॥

ઇતિ હિ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકસ્તત એકૈકસ્માત્કૂટાગારાદેકૈકસ્માદારમ્બણાદિમાનિ ચ અન્યાનિ ચ અવિચિન્ત્યવ્યૂહવિષયવિકુર્વિતાન્યદ્રાક્ષીત્ । અસંપ્રમુષિતેન સ્મૃતિબલાધાનેન સમન્તદિગ્વ્યવચારિતયા ચક્ષુઃપરિશુદ્ધ્યા અનાવરણેન વિપશ્યનાકૌશલ્યજ્ઞાનેન બોધિસત્ત્વજ્ઞાનાધિષ્ઠાનવશિતાપ્રતિલમ્ભેન બોધિસત્ત્વસંજ્ઞાગતપ્રસૃતાયાં જ્ઞાનભૂમૌ સ્થિતઃ, તત્સર્વમનન્તવ્યૂહવિષયવિકુર્વિતમદ્રાક્ષીત્ । તદ્યથા પુરુષઃ સુપ્તઃ સ્વપ્નાન્તરગતો વિવિધાન્ રૂપારમ્બણવિશેષાન્ પશ્યેત્ યદુત ગૃહવિમાનરમણીયાનિ વા ગ્રામનગરનિગમજનપદરમણીયાનિ વા વસ્ત્રાન્નપાનપરિભોગરમણીયાનિ વા ગીતવાદ્યતૂર્યસંગીતિવિવિધરતિક્રીડારમણીયાનિ વા પશ્યેત્ । ઉદ્યાનારામતપોવનરમણીયાનિ વા વૃક્ષનદીપુષ્કિરિણીપર્વતરમણીયાનિ વા માતાપિતૃમિત્રજ્ઞાતિસાલોહિતસમવધાનગતં વા આત્માનં સંજાનીતે । મહાસમુદ્રં વા પશ્યેત્ સુમેરું વા પર્વતરાજાનં સર્વદેવભવનાનિ વા જમ્બુદ્વીપં વા, અનેનકયોજનશતસ્થિતં વા આત્માનં સંજાનીતે । તચ્ચ ગૃહં વા અવચરકં વા વિપુલં પશ્યેત્ । સર્વગુણાલંકારસમવસૃતં દિવસમેવ સંજાનીતે । ન રાત્રિદીર્ઘં ચ સંજાનીતે ન હ્રસ્વમ્, ન સ્વપ્ન ઇતિ સંજાનીતે । સુખોપસ્થાનં ચાત્મનઃ પશ્યેત્ । સ પ્રસ્રબ્ધકાયસંસ્કારો વિગતસ્ત્યાનમિદ્ધઃ સર્વરત્યપકર્ષિતો વિપુલપ્રીતિસુખસંવેદી દીર્ઘં ચ વિપુલં ચ સંજાનીતે । દિવસં વા સપ્તાહં વા અર્ધમાસં વા સંવત્સરં વા વર્ષશતં વા તતો વા ઉત્તરિ સંજાનીતે । પ્રતિવિબુદ્ધશ્ચ તત્સર્વમનુસ્મરેત્ । એવમેવ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ બોધિસત્ત્વાધિષ્ઠાનેન સર્વત્રૈધાતુકસ્વપ્નસમવસરણજ્ઞાનેન પરીત્તસંજ્ઞાગતનિરુદ્ધચેતા વિપુલમહદ્ગતાનાવરણબોધિસત્ત્વસંજ્ઞાગતવિહારી બોધિસત્ત્વવિષયાનુગતો ઽચિન્ત્યબોધિસત્ત્વનયપ્રવેશાનુસૃતબુદ્ધિસ્તત્સર્વવ્યૂહવિકુર્વિતમપશ્યત્ સંજાનીતે ઽનુભવતિ વિચારયતિ નિમિત્તીકરોતિ આલક્ષયતિ, તત્ર ચ સ્થિતમાત્માનં સંજાનીતે । તદ્યથા ગ્લાનઃ પુરુષશ્ચરમે ચિત્તોત્પાદે વર્તમાન ઉપપત્યાનન્તર્યચિત્તે પ્રત્યુપસ્થિતે કર્મભવે આમુખીભૂતે યથાકૃતકર્મોપચયવિપાકેન અશુભકર્મપ્રત્યયેન નરકં વા પશ્યેત્, તિર્યગ્યોનિં વા પ્રેતવિષયં વા યમપુરુષાન્ વા દૃઢપ્રહરણગૃહીતાન્ રુષિતાનાક્રોશતો રુદિતાક્રોશિતશબ્દં ચ નારકાણાં શ્રુણુયાત્ । તાં ચ ક્ષારનદીં પશ્યેત્, તાંશ્ચ ક્ષુરધારાપર્વતાન્, તાં ચ કૂટાશાલ્મલીમ્, તચ્ચ અસિપત્રવનં પશ્યેત્ । તાંશ્ચ મહાનરકાનાદીપ્તાન્ ( ગ્વ્ 415 ) સંપ્રજ્વલિતાનેકજ્વાલીભૂતાન્, તાશ્ચ લોહકુમ્ભીઃ પશ્યેત્, તાઃ કારણાઃ કાર્યમાણાન્, તાંશ્ચ વેદનામનુભૂયમાનાન્ સંજાનીત્ । તાનિ ચ નૈરયિકાન્યગ્નિસંતાપદુઃખાનિ
પશ્યેદનુભવેત્ । શુભકર્મોપચયેન વા દેવભવનં પશ્યેત્ । દેવપર્ષદપ્સરોગણં સર્વવ્યૂહાલંકારાંશ્ચ પશ્યેત્, ઉદ્યાનવિમાનનદીપુષ્કરિણીરત્નપર્વતકલ્પવૃક્ષપરિભોગાન્ વા પશ્યેદનુભવેત્, તદાયુઃકાલં ચ સંજાનીયાત્ - ઇતશ્ચ્યુતસ્તત્ર વોપપન્નો ઽનન્તર્હિત એવ કર્મવિષયાચિન્ત્યતયા એતાં ક્રિયાં પશ્યેત્ સંજાનીત અનુભવેત્ । એવમેવ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો બોધિસત્ત્વકર્મવિષયાચિન્ત્યતયા તત્સર્વવ્યૂહવિકુર્વિતમદ્રાક્ષીત્ । તદ્યથા ભૂતગ્રહાવિષ્ટઃ પુરુષો વિવિધાનિ રુપગતાનિ પશ્યતિ । યચ્ચ પરિપૃચ્છતે, તદ્વ્યાકરોતિ । એવમેવ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો બોધિસત્ત્વજ્ઞાનાધિષ્ઠાનબલેન તાન્ સર્વવ્યૂહાનદ્રાક્ષીત્ । તદ્યથા નાગભવનપ્રવિષ્ટઃ પુરુષો નાગસંજ્ઞાગતપ્રવેશેન દિવસં વા સપ્તાહં વા અર્ધમાસં વા માસં વા સંવત્સરં વા વર્ષશતં વા સંજ્ઞામાત્રં સંજાનીતે, નાગસંજ્ઞાગતોત્સૃષ્ટો મનુષ્યસંજ્ઞાગતેન મુહૂર્તમાત્રં પશ્યેત્ । એવમેવ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો બોધિસત્ત્વસંજ્ઞાગતાનુસ્મૃતબુદ્ધિસ્તન્મૈત્રેયસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય અધિષ્ઠાનવશેન તન્મુહૂર્તં બહૂનિ કલ્પકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ સંજાનીતે સ્મ । તદ્યથાસ્તિ સર્વજગદ્વરવ્યૂહગર્ભં નામ મહાબ્રહ્મણો વિમાનમ્ । તત્ર સર્વત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રો લોકધાતુરાભાસમાગચ્છતિ પ્રતિભાસયોગેન સર્વારમ્બણામિશ્રીભૂતઃ । એવમેવ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ તાન્ સર્વાન્ વ્યૂહાનન્યોન્યાસંકીર્ણાન્ સર્વારમ્બણેષુ પ્રતિભાસપ્રાપ્તઃ તદ્યથા કૃત્સ્નાયતનસમાપત્તિવિહારી ભિક્ષુરેકો ઽદ્વિતીયઃ શયને વા ચંક્રમે વા નિષદ્યાયાં વા ઉત્થિતો વા નિષણ્ણો વા યથાકૃત્સ્નસમાપત્તિવિષયાવતારેણ સર્વલોકં સંજાનીતે પશ્યત્યનુભવતિ ધ્યાયિવિશેષાચિન્ત્યતાયૈ । એવમેવ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ તાન્ સર્વાન્ વ્યૂહાન્ યથાવિષયાવતારેણ પશ્યતિ સંજાનીતે । તદ્યથા ગન્ધર્વનગરાણાં સર્વવ્યૂહાલંકારા ગગનતલે સંદૃશ્યન્તે, ન ચ કસ્યચિદાવરણત્વાય કલ્પન્તે । તદ્યથા યક્ષવિમાનપ્રવિષ્ટાનિ મનુષ્યવિમાનાનિ યક્ષવિમાનાન્તર્ગતાન્યન્યોન્યાસંભિન્નાનિ યથાકામવિષયપરિશુદ્ધ્યા સંદૃશ્યન્તે । તદ્યથા મહાસમુદ્રે સર્વસ્ય ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રસ્ય લોકધાતોઃ પ્રતિભાસસમુદ્રાઃ સંદૃશ્યન્તે । તદ્યથા માયાકારો મન્ત્રવિદ્યૌષધિબલાધિષ્ઠાનેન સર્વરૂપગતાનિ સર્વક્રિયાશ્ચ સંપશ્યતિ । એવમેવ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો મૈત્રેયસ્ય બોધિસત્ત્વસ્યાધિષ્ઠાનજ્ઞાનમાયાચિન્ત્યપ્રદેશેન તાનિ સર્વવ્યૂહવિકુર્વિતાન્યદ્રાક્ષીત્ ધર્મજ્ઞાનમાયાબલાભિનિર્હૃતેન બોધિસત્ત્વવશિતાધિષ્ઠાનજ્ઞાનમાયાગતેન ॥

અથ ખલુ મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વસ્તત્કૂટાગારં પ્રવિશ્ય તદધિષ્ઠાનમવસૃજ્ય સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમચ્છટાશબ્દં કૃત્વા એતદવોચત - ઉત્તિષ્ઠ કુલપુત્ર । એષા ધર્માણાં ધર્મતા । અવિષ્ઠપનપ્રત્યુપસ્થાનલક્ષણાઃ કુલપુત્ર સર્વધર્મા બોધિસત્ત્વજ્ઞાનાધિષ્ઠિતાઃ । એવં સ્વભાવાપરિનિષ્પન્ના માયાસ્વપ્નપ્રતિભાસોપમાઃ । અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ તેનાચ્છટાશબ્દેન તતઃ સમાધેર્વ્યુત્થિતઃ । તં મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વ આહ - દૃષ્ટા તે કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વાધિષ્ઠાનવિકુર્વાઃ? દૃષ્ટાસ્તે બોધિસત્ત્વસંભારબલનિષ્યન્દાઃ? દૃષ્ટા તે બોધિસત્ત્વપ્રણિધિજ્ઞાનવિઠપના? દૃષ્ટાસ્તે બોધિસત્ત્વચર્યાસમુદાગમાઃ? શ્રુતં તે બોધિસત્ત્વનિર્યાણમુખમ્? દૃષ્ટા તે બુદ્ધક્ષેત્રવ્યૂહાપ્રમાણતા? દૃષ્ટા ( ગ્વ્ 416 ) તે તથાગતપ્રણિધિવૈશારદ્યવૈશેષિકતા? અનુગતા તે બોધિસત્ત્વવિમોક્ષાચિન્ત્યતા? અનુભૂતં તે બોધિસત્ત્વસમાધિપ્રીતિમુખમ્? સુધન આહ - દૃષ્ટમાર્ય કલ્યાણમિત્રાધિષ્ઠાનેન કલ્યાણમિત્રપ્રભાવેણ । અપિ તુ ખલુ આર્ય કો નામૈષ વિમોક્ષઃ? મૈત્રેય આહ - સર્વત્ર્યધ્વારમ્બણજ્ઞાનપ્રવેશાસંમોષસ્મૃતિવ્યૂહગર્ભો નામ કુલપુત્ર એષ વિમોક્ષઃ । ઈદૃશાનાં ચ કુલપુત્ર વિમોક્ષાણામનભિલાપ્યાનભિલાપ્યાનામેકજાતિપ્રતિબદ્ધો બોધિસત્ત્વો લાભી । સુધન આહ - ક્વ અસૌ આર્ય વ્યૂહો ગતઃ? મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વ આહ - યત એવાગતઃ । સુધન આહ - કુત આગતઃ? મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વ આહ - બોધિસત્ત્વજ્ઞાનાધિષ્ઠાનાભિનિર્હારાદાગતઃ । તત્રૈવાધિષ્ઠાનેન તિષ્ઠતિ । ન ક્વચિદ્ગતો નાગતો ન રાશીભૂતો ન સંચયભૂતો ન કૂટસ્થો ન ભાવસ્થો ન ભાવસ્થિતો ન દેશસ્થો ન પ્રદેશસ્થઃ । તદ્યથા કુલપુત્ર નાગાનાં મેઘજાલં ન કાયેન ચિત્તેન અભ્યન્તરીભૂતં ન સંચયસ્થિતં ન સંદૃશ્યતે । નાગચેતનાવશેન અપ્રમાણા વારિઘારાઃ પ્રમુઞ્ચતિ નાગવિષયાચિન્ત્યતયા । એવમેવ કુલપુત્ર તે વ્યૂહા નાધ્યાત્મગતા ન બહિર્ધાગતા ન ચ ન સંદૃશ્યન્તે, બોધિસત્ત્વાધિષ્ઠાનવશેન, તવ ચ સુભાજનતયા । તદ્યથા કુલપુત્ર માયાકારસ્ય સર્વમાયાગતવિષયં સંદર્શયમાનસ્ય માયા ન કુતશ્ચિદાગચ્છન્તિ ન વિગચ્છન્તિ ન ક્વચિત્સંક્રાન્તિમ્, સંદૃશ્યતે ચ મન્ત્રૌષધિબલેન । એવમેવ કુલપુત્રતે વ્યૂહા ન ક્વચિદ્ગતા ન કુતશ્ચિદાગતા ન ક્વચિદ્રાશીભૂતાઃ । સંદૃશ્યન્તે ચ અચિન્ત્યબોધિસત્ત્વજ્ઞાનમાયાસુશિક્ષિત્વાત્ પૂર્વપ્રણિધાનાધિષ્ઠાનજ્ઞાનવશિતયા । સુધન આહં-કિયદ્દૂરાદાર્ય આગચ્છસિ? આહ - અનાગતગતિંગતઃ । કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વાનાં ગતિઃ અચલનાસ્થાનગતિઃ । અનાલયાનિકેતગતિઃ । અચ્યુત્યુપપત્તિગતિઃ । અસ્થાનસંક્રાન્તિગતિઃ । અચલનાનુત્થાનગતિઃ
। અનવેક્ષાનિકેતગતિઃ । અકર્મવિપાકગતિઃ । અનુત્પાદાનિરોધગતિઃ । અનુચ્છેદાશાશ્વતગતિઃ । અપિ તુ કુલપુત્ર મહાકરુણાગતિર્બોધિસત્ત્વાનાં વિનેયસત્ત્વાવેક્ષણતયા, મહામૈત્રીગતિર્બોધિસત્ત્વાનાં દુઃખિતસત્ત્વપરિત્રાણતયા, શીલગતિર્બોધિસત્ત્વાનાં યથાશયોપપત્તિતયા, પ્રણિધાનગતિર્બોધિસત્ત્વાનાં પૂર્વાધિષ્ઠાનેન, અભિજ્ઞાગતિર્બોધિસત્ત્વાનાં સર્વસુખસંદર્શનતયા, અનભિસંસ્કારગતિર્બોધિસત્ત્વાનાં સર્વતથાગતપાદમૂલાનુચ્ચલનતયા, અનાયૂહવિયૂહગતિર્બોધિસત્ત્વાનાં કાયચિત્તાસંપ્રવણતયા, પ્રજ્ઞોપાયગતિર્બોધિસત્ત્વાનાં સત્ત્વાનુવર્તનતયા, નિર્માણસંદર્શનગતિર્બોધિસત્ત્વાનાં પ્રતિભાસપ્રતિબિમ્બનિર્મિતશરીરસમતયા ॥
અપિ ચ કુલપુત્ર યદ્વદસિ - કિયદ્દૂરાત્ત્વમાગચ્છસીતિ । અહમસ્મિન્ કુલપુત્ર આગચ્છામિ જન્મભૂમેર્માલદેભ્યો જનપદેભ્યઃ કુટિગ્રામકાત્ । તત્ર ગોપાલકો નામ શ્રેષ્ઠી । તં બુદ્ધધર્મેષુ પ્રતિષ્ઠાપ્ય જન્મભૂમકાનાં ચ મનુષ્યાણાં યથાભાજનતયા ધર્મં દેશયિત્વા માતાપિતૃજ્ઞાતિસંબન્ધિનશ્ચ બ્રાહ્મણગૃહપતીન્ મહાયાને સમાદાપ્ય । સુધન આહ - કતમા આર્ય બોધિસત્ત્વાનાં જન્મભૂમિઃ? આહ - દશેમાઃ કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વાનાં જન્મભૂમયઃ । કતમા દશ? યદુત બોધિચિત્તોત્પાદો બોધિસત્ત્વાનાં જન્મભૂમિઃ । બોધિસત્ત્વકુલજનક અધ્યાશયો બોધિસત્ત્વાનાં જન્મભૂમિઃ । કલ્યાણમિત્રકુલે જનયિતાઃ.......ભૂમિપ્રતિષ્ઠાનં બોધિસત્ત્વાનાં જન્મભૂમિઃ । પારમિતાકુલે જનકં........ પ્રણિધાનાભિનિર્હારો બોધિસત્ત્વાનાં જન્મભૂમિઃ । અનુત્પત્તિકધર્મક્ષાન્તિકુલે ( ગ્વ્ 417 ) જનકૌ....... । સર્વધર્મપ્રતિપત્તિઃ કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વાનાં જન્મભૂમિઃ । અતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નસર્વતથાગતકુલે જનયિત્રી જન્મભૂમિઃ । ઇમાઃ કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વાનાં દશ જન્મભૂમયઃ ॥
પ્રજ્ઞાપારમિતા કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વાનાં માતા, ઉપાયકૌશલ્યં પિતા, દાનપારમિતા સ્તન્યમ્, શીલપારમિતા ધાત્રી, ક્ષાન્તીપારમિતા ભૂષણાલંકારઃ, વીર્યપારમિતા સંવર્ધિકા, ધ્યાનપારમિતા ચર્યાવિશુદ્ધિઃ કલ્યાણમિત્રાણિ શિક્ષાચર્યઃ, સર્વબોધ્યઙ્ગાનિ સહાયાઃ, સર્વબોધિસત્ત્વા ભ્રાતરઃ બોધિચિત્તં કુલમ્, પ્રતિપત્તિઃ કુલધર્માઃ, ભૂમ્યવસ્થાનં ક્ષાન્તિપ્રતિલમ્ભઃ, કુલાભિજાતિઃ પ્રણિધાનાભિનિર્હારઃ, કુલવિદ્યાલાભઃ, ચર્યાવિશુદ્ધિઃ, કુલધર્માનુવર્તનતા મહાયાનસમાદાપના, કુલવંશાવ્યવચ્છેદઃ અભિષેકૈકજાતિપ્રતિબદ્ધતા, ધર્મરાજેષુ પુત્રત્વમ્, સર્વતથાગતસમુદાગમઃ કુલવંશપરિશુદ્ધિઃ । એવં હિ કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વો ઽતિક્રાન્તો ભવતિ બાલપૃથગ્જનભૂમિમ્ । અવક્રાન્તો ભવતિ બોધિસત્ત્વનિયામમ્ । સંભૂતો ભવતિ તથાગતકૂલે । પ્રતિષ્ઠિતો ભવતિ તથાગતવંશે । અવ્યવચ્છેદાય પ્રતિપન્નો ભવતિ ત્રિરત્નવંશસ્ય । પરિપાલનાભિયુક્તો ભવતિ બોધિસત્ત્વકુલસ્ય । પરિશુદ્ધો ભવતિ જાતિગોત્રેણ । અનુપક્રુષ્ટો ભવતિ વર્ણજાત્યોઃ । અનવદ્યો ભવતિ સર્વજાતઃ । અદોષઃ સદેવકે લોકે સમારકે સબ્રહ્મકે સશ્રમણબ્રાહ્મણિકાયાં પ્રજાયામ્ । કુલીનો ભવતિ ઉત્તમબુદ્ધકુલસંભૂતો મહાપ્રણિધિગર્ભશરીરઃ ॥

એવં કુલજાતિસમૃદ્ધાશ્ચ કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વાઃ પ્રતિભાસાયતનસર્વધર્મપરિજ્ઞાતત્વાન્ન વિજુગુપ્સન્તે સર્વલોકોપપત્તિષુ । નિર્મિતોપમસર્વભવોપપત્તિપરિજ્ઞાતત્વાન્ન સંક્લિશ્યન્તે સર્વભવગત્યુપપત્તિસંવાસેષુ । નિરાત્મસર્વબુદ્ધત્વાન્ન પરિખિદ્યન્તે સર્વસત્ત્વપરિપાકવિનયેષુ । મહામૈત્રીમહાકરુણાશરીરત્વાન્ન શ્રામ્યન્તિ સર્વસત્ત્વાનુગ્રહેષુ । સ્વપ્નોપમસંસારાધિમુક્તત્વાન્ન પરિત્રસન્તિ સર્વકલ્પસંવાસેષુ । માયામયં ચ સ્કન્ધપરિજ્ઞાતત્વાન્ન ક્રામ્યન્તિ સર્વજન્મચ્યુતિમરણસંદર્શનેન । ધર્મધાતુપ્રકૃતિકત્વાયતનમુચિત્વાન્ન ક્ષણ્યન્તે સર્વવિષયેષુ । મરીચ્યુપમસર્વસંજ્ઞાગતસુભાવિતત્વાન્ન મુહ્યન્તિ સર્વસંસારગતિષુ । માયોપમસર્વધર્મવિક્રીડિતત્વાદનુપલિપ્તા ભવન્તિ સર્વમારવિષયૈઃ । સર્વકાયપ્રભાવિતત્વાદવઞ્ચનીયા ભવન્તિ સર્વક્લેશૈઃ । ઉપપત્તિવશિતાલબ્ધત્વાદ્ગતિંગતા ભવન્તિ સર્વગતિષુ । સો ઽહં કુલપુત્ર સર્વલોકધાતૂપપત્ત્યન્તર્ગતેન કાયેન સર્વજગદ્રૂપસમૈર્બલવિશેષૈઃ સર્વસત્ત્વોપમૈર્નિરુક્તિસંભેદૈઃ સર્વજગદુપમાભિર્નામધેયવિમાત્રતાભિઃ સર્વસત્ત્વાધિમુક્તિસમૈરીર્યાપથૈઃ, સર્વજગદ્વિનયપ્રમાણૈર્લોકાનુવર્તનૈઃ, સર્વવિશુદ્ધિસમૈર્જન્મકુલોપપત્તિસંદર્શનૈઃ, ક્રિયાવતારમુખૈઃ સર્વસત્ત્વસંજ્ઞાનુપ્રવેશૈઃ સર્વબોધિસત્ત્વપ્રણિધિનિર્માણસમૈરાત્મભાવસંદર્શનપ્રભાવનૈઃ સર્વધર્મધાતું સ્ફરિત્વા પૂર્વસભાગચરિતાનાં સત્ત્વાનાં પ્રનષ્ટબોધિચિત્તાનાં પરિપાચનાર્થં જમ્બુદ્વીપે ચ જન્મોપપત્તિસંદર્શનાર્થમિહ દક્ષિણાપથે માલદેષુ જનપદેષુ કૂટાગ્રામકે બ્રાહ્મણકુલેષૂપપન્નાનાં માતૃપિતૃજ્ઞાતિસંબન્ધિનાં વિનયાર્થં બ્રાહ્મણકુલજાતિવિશેષેણ ચૈષાં જાત્યભિમાનિકાનિરભિમાનતાયૈ તથાગતકુલે સંજનનાર્થમિહોપપન્નઃ । સો ઽહં કુલપુત્ર ઇહ દક્ષિણાપથે અનેનોપાયેન યથાશયાનાં સત્ત્વાનાં યથાવિનેયાનાં પરિપાકવિનયં કુર્વન્ ઇહૈવ વૈરોચનવ્યૂહાલંકારગર્ભે કૂટાગારે ( ગ્વ્ 418 ) પ્રતિવસામિ । ઇતશ્ચાહં ચ્યુતઃ તુષિતભવને ઉપપત્તિં સંદર્શયિષ્યામિ યથાશયે સત્ત્વાનુવર્તનતાયૈ, તુષિતકાયિકાનાં ચ સભાગચરિતાનાં દેવપુત્રાણાં પરિપાકાય,
સર્વકામધાતુસમતિક્રાન્તાનાં બોધિસત્ત્વપુણ્યજ્ઞાનનિર્માણવ્યૂહસંદર્શનતાયૈ, કામરતિતૃષ્ણાવિનિવર્તનતાયૈ, સર્વસંસારાનિત્યત્વપરિદીપનતાયૈ, વિપત્તિપર્યવસાનસર્વદેવોપપત્તિસંદર્શનતાયૈ, ચ્યવનાકારં નામ મહાજ્ઞાનધર્મમુખમેકજાતિબદ્ધૈર્બોધિસત્ત્વૈઃ સાર્ધં સંગાયનાય, સહપરિપાચિતાનાં ચ તત્રોપપત્તિસંગ્રહણતાયૈ, શાક્યમુનિસંપ્રેષિતાનાં ચ વિનેયકલાનાં પ્રબોધનતાયૈ । કાલે પરિપૂર્ણાભિપ્રાયસર્વજ્ઞતામધિગમિષ્યામિ । બોધિપ્રાપ્તં ચ માં કુલપુત્ર ત્વં પુનરપિ દ્રક્ષ્યસિ સાર્ધં મઞ્જુશ્રિયા કલ્યાણમિત્રેણ ॥
અપિ તુ ખલુ પુનઃ કુલપુત્ર - ગચ્છ ત્વં તમેવ મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતમ્ । ઉપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્, કથં સમન્તભદ્રચર્યામણ્ડલમવતરિતવ્યમ્, કથમભિનિર્હર્તવ્યમ્, કથં પ્રણિધાતવ્યમ્, કથં વિપુલીકર્તવ્યમ્, કથમનુસર્તવ્યમ્, કથં પર્યદાતવ્યમ્, કથં પ્રવેષ્ટવ્યમ્, કથં પરિપૂરયિતવ્યમ્, સ તે કુલપુત્ર કલ્યાણમિત્ર સંદર્શયિષ્યતિ । તત્કસ્ય હેતોઃ? સ કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વકોટીનિયુતશતસહસ્રાણાં પ્રણિધાનવિશેષઃ સંવિદ્યતે યો મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્ય । વિસ્તીર્ણઃ કુલપુત્ર મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્ય ચર્યાનિહારં । અપ્રમાણો મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્ય પ્રણિધાનાભિનિર્હારઃ અપ્રતિપ્રસ્રબ્ધો મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્ય સર્વબોધિસત્ત્વગુણવિશેષાભિનિર્હારઃ । માતા મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો બુદ્ધકોટીનિયુતશતસહસ્રાણામ્ । અવવાદકો મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો બોધિસત્ત્વકોટીનિયુતશતસહસ્રાણામ્ । ઉદ્યુક્તો મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતઃ સર્વસત્ત્વધાતુપરિપાકવિનયાય । વિસ્તીર્ણનામચક્રો મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો દશદિક્સર્વલોકધાતુષુ । કથાપુરુષો મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો ઽનભિલાપ્યેષુ તથાગતપર્ષન્મડલેષુ । સંવર્ણિતો મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતઃ સર્વતથાગતૈઃ । ગમ્ભીરધર્મજ્ઞાનવિહારી મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતઃ સર્વધર્મયથાર્થદર્શી । દુરાગતગોચરો મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતઃ સર્વવિમોક્ષનયેષુ । અવતીર્ણઃ સમન્તભદ્રબોધિસત્ત્વચર્યાયામ્ । સ તે કુલપુત્ર કલ્યાણમિત્રાજનકઃ, તથાગતકુલે સંવર્ધકઃ, સર્વકુશલમૂલાનુત્થાપકઃ, બોધિસંભારાણાં દર્શકઃ, ભૂતકલ્યાણમિત્રાણાં સમાદાપકઃ સર્વગુણેષુ અવતારકઃ, મહાપ્રણિધાનજાલે પ્રતિષ્ઠાપકઃ, સર્વપ્રણિધાનાભિનિર્હારેષુ શ્રાવયિતા, સર્વબોધિસત્ત્વગુહ્યાનાં સંદર્શકઃ, સર્વબોધિસત્ત્વચિન્ત્યતાયાઃ, સભાગચરિતઃ પૂર્વજન્મસંવાસેષુ । તસ્માત્તર્હિ ત્વં કુલપુત્ર મઞ્જુશ્રીપાદમૂલગતઃ એવ મા પરીત્તમનમુત્પાદય, મા પરિખેદં જનય સર્વગુણાનુશાસનીપ્રતિલમ્ભેષુ । તત્કસ્ય હેતોઃ? યાવન્તિ ત્વયા સુધન કલ્યાણમિત્રાણિ દૃષ્ટાનિ, યાવન્તિ ચર્યામુખાનિ શ્રુતાનિ, યાવન્તો વિમોક્ષનયા અવતીર્ણાઃ, યાવન્તઃ પ્રણિધાનવિશેષા અવગાઢાઃ, સર્વં મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્યાનુભાવો ઽધિષ્ઠાનં ચ દ્રષ્ટવ્યમ્ । સ ચ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતઃ પરમપારમિતાપ્રાપ્તઃ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો મૈત્રેયસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય પાદૌ શિરાસાભિવન્દ્ય મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વં મહાસત્ત્વમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય મૈત્રેયસ્ય બોધિસત્ત્વસ્યાન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તઃ

55 મઞ્જુશ્રીઃ ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો દશોત્તરં નગરશતમટિત્વા સુમનામુખદિક્પ્રત્યુદ્દેશં ગત્વા અતિષ્ઠત્ મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતં ચિન્તયન્ અનુવિલોકયન્ મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્ય દર્શનમભિલષન્ પ્રાર્થયમાનઃ સમવધાનમાકાઙ્ક્ષમાણઃ । અથ ખલુ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો દશોત્તરાદ્યોજનશતાત્પાણિં પ્રસાર્ય સુમનામુખનગરસ્થિતસ્યૈવ સુધનસ્ય શ્રેષ્ઠિદારકસ્ય મૂર્ધ્નિ પ્રતિષ્ઠાપ્ય એવમાહ - સાધુ સાધુ કુલપુત્ર ન શક્યં શ્રદ્ધેન્દ્રિયવિરહિતૈઃ ખિન્નચિત્તૈઃ લીનચિત્તૈરનભ્યસ્તપ્રયોગૈઃ પ્રત્યુદાવર્ત્યવીર્યૈરિત્વરગુણસંતુષ્ટૈરેકકુશલમૂલતન્મયૈશ્ચર્યાપ્રણિધાનાભિનિર્હારાકુશલૈઃ કલ્યાણમિત્રાપરિગૃષ્ટીતૈર્બુદ્ધાસમન્વાહૃતૈરિયં ધર્મતા જ્ઞાતુમ્, એષ નયઃ એષ ગોચરઃ એષ વિહારો જ્ઞાતું વા અવગાહયિતું વા અવતરિતું વા અધિમોક્તું વા કલ્પયિતું વા પ્રત્યવગન્તું વા પ્રતિલબ્ધું વા ઇતિ ॥
સ તં ધર્મકથયા સંદર્શયિત્વા સમાદાપ્ય સમુત્તેજ્ય સંપ્રહર્ષયિત્વા અસંખ્યેયધર્મમુખસમન્વાગતં કૃત્વા અનન્તજ્ઞાનમહાવભાસપ્રાપ્તં કૃત્વા અપર્યન્તબોધિસત્ત્વધારણીપ્રતિભાનસમાધ્યભિજ્ઞજ્ઞાનવેશાવિષ્ટં કૃત્વા સમન્તભદ્રચર્યામણ્ડલે ઽવતારયિત્વા સ્વદેશે ચ પ્રતિષ્ઠાપ્ય સુધનસ્ય શ્રેષ્ઠિદારકસ્યાન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તઃ