દ્વાવિંશત્યવદાનકથા · અધ્યાય 20

મહાનુશંસા વિહારદાનસ્ય મહાફલાનુશંસા । ઇત્ય્ એવં ભિક્ષવઃ શિક્ષિતવ્યમ્ ઇતિ ॥
ઇતિ દ્વાવિંશત્યવદાનકથાયં વિહારકથા ઊનવિંશતિતમ ઃ પરિચ્છેદઃ ॥
xx. સુવર્ણાભાવદાન
અથ ખલુ મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ ॥
ભગવંશ્ ચૈત્યબિમ્બસ્ય ભજનોદ્ભવ કિં ફલમ્ ।
તત્ સર્વં બ્રૂહિ વાદીન્દ્ર સર્વલોકાભિબોધને

ભગવાન્ આહ ॥ શૃણ્વ્ અજિત સાધુ સુષ્ઠુ મનસિકુરુ ભાષિષ્યે ઽહં સ્તૂપસત્કારજં પુણ્યં મહત્તરમ્ ॥
તદ્યથાનુશ્રૂયતે ॥
ભૂતપૂર્વં મૈત્રેયૈકસ્મિન્ સમયે કપિલવસ્તુનિ મહાનગર્યાં ન્યગ્રોધારામે મહતા સંઘેન સાર્ધ ં વિહરતિ સ્મ । તસ્મિન્ન્ અવસરે તત્ર કપિલવસ્તુન્ય્ અન્યતમઃ શાક્ય આઢ્યો મહાધનો મહાભોગો વિસ્તીર્ણવિશાલપરિગ્રહો વૈશ્રવણધનસમુદિતો વૈશ્રવણધનપ્રતિસ્પર્ધી । તેન સદૃશાત્ કુલાત્ કલત્રમ્ આનીતમ્ । સ તયા સાર્ધં ક્રીડતિ રમતિ પરિચારયતિ । તસ્ય ક્રીડતો રમતઃ પરિચારયતઃ પત્ની આપન્નસત્ત્વા સંવૃત્તા । સા અષ્ટાનાં વા નવાનાં વા માસાનામ્ અત્યયાત્ પ્રસૂતા । દારકો જાતો ઽભિરૂપો દર્શનીયઃ પ્રાસાદિકો ઽતિક્રાન્તમાનુષ્યવર્ણઃ સંપ્રાપ્તશ્ ચ દિવ્યં સુવર્ણ ં જામ્બૂનદનિષ્કસદૃશઃ । સુવર્ણવર્ણયા ચાનેન પ્રભયા સર્વં કપિલવસ્તુ નગરમ્ અવભાસિતમ્ । તદ્દર્શનાન્ ( દક્: 203 ) માતાપિતરાવ્ અન્યે ચ કુતૂહલાભ્યાગતાઃ સત્ત્વા ઃ પરં વિસ્મયમ્ આગતાશ્ ચિન્તયન્તિ ચ કુતો ઽ યમ્ ઈદૃશઃ સત્ત્વવિશેષ ઇતિ ॥ તસ્ય જાતૌ જાતિમહં કૃત્વા નામધેયં વ્યવસ્થાપ્યતે । કિં ભવતુ દારકસ્ય નામેતિ ॥ જ્ઞાતય ઊચુઃ ॥ યસ્માદ્ અનેન જાતેન સુવર્ણવર્ણયા પ્રભયા સર્વં કપિલવસ્તુ નગરમ્ અવભાસિતમ્, તસ્માદ્ ભવતુ દારકસ્ય સુવર્ણાભ ઇતિ નામ ॥ તતઃ સુવર્ણાભો દારક અષ્ટાભ્યો ધાત્રીભ્યો ઽનુપ્રદત્તઃ । દ્વાભ્યામ્ અંસધાત્રીભ્યાં દ્વાભ્યાં ક્ષીરધાત્રીભ્યાં દ્વાભ્યાં મલધાત્રીભ્યાં દ્વાભ્યાં ક્રીડનિકાભ્યાં । સો ઽષ્ટાભિર્ ધાત્રીભિર્ ઉન્નીયતે વર્ધ્યતે ક્ષીરેણ દધ્ના નવનીતેન સર્પિષા સર્પિમણ્ડેનાન્યૈશ્ ચોત્તપ્તૈર્ ઉપકરણવિશેષૈર્ આશુ વર્ધતે હ્રદસ્થમ્ ઇવ પઙ્કજમ્ । સ ચ પણ્ડિતો વ્યક્તો મેધાવી શ્રાદ્ધો ભદ્રઃ કલ્યાણાશય આત્મહિતપરહિતપ્રતિપન્નઃ કારુણિકો મહાત્મા ધર્મકામઃ ॥ યાવદ્ અપરેણ સમયેન રૂપમદમત્તો બહિર્ અધિષ્ઠાનસ્ય ક્રીડતિ । તતસ્ તસ્યૈવ માર્ગાત્ સંબહુલાશ્ ચ શાક્યા ન્યગ્રોધારામં ગચ્છન્તિ । તતસ્ તેન સુવર્ણાભેન દૃષ્ટાઃ પૃષ્ટાશ્ ચ ક્વ ભવન્તો ગચ્છન્તીતિ । તૈર્ ઉક્તં ન્યગ્રોધારામં ગચ્છામો બુદ્ધં ભગવન્તં દ્રષ્ટુમ્ ઇતિ । સુવર્ણાભસ્ય ( દક્: 204 ) બુદ્ધ ઇતિ શ્રુત્વાશ્રુતપૂર્વં નામ શ્રુત્વા સર્વરોમકૂપાન્ય્ આહૃષ્ટાનિ પરમં ચ કુતૂહલમ્ ઉત્પન્નમ્ । તસ્યૈતદ્ અભવત્ । યન્ ન્વ્ અહમ્ અપિ ભગવન્તં દર્શનાયોપસંક્રમેયમ્ ઇતિ । સો ઽપિ ન્યગ્રોધારામં ગચ્છતિ । તતઃ સ દદર્શ સુવર્ણાભકુમારો બુદ્ધં ભગવન્તં દ્વાત્રિંશતા મહાપુરુષલક્ષણૈઃ સમલંકૃતમ્ અશીત્યા ચાનુવ્યઞ્જનૈર્ વિરાજિતગાત્રં વ્યામપ્રભાલંકૃતં સૂર્યસહસ્રાતિરેકપ્રભં જઙ્ગમમ્ ઇવ રત્નપર્વતં સમન્તતો ભદ્રકમ્ । સહદર્શનાચ્ ચાસ્ય ભગવતઃ પાદાભિવન્દનં કૃત્વા પુરસ્તાન્ નિષણ્ણો ધર્મશ્રવણાય । તસ્ય ભગવતા ધર્મો દેશિતઃ । સ તં ધર્મં શ્રુત્વા પ્રવ્રજ્યાભિલાષી સંવૃત્તઃ । યાવન્ માતાપિતરાવ્ અનુજ્ઞાપ્ય ભગવત્સકાશમ્ ઉપસંક્રાન્ત ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનાઞ્જલિં પ્રણંય ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્ । લભેયાહં ભદન્ત સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યમ્ ઉપસંપદા ં ભિક્ષુભાવં ચરેયમ્ અહં ભગવતો ઽન્તિકે બ્રહ્મચર્યમ્ ઇતિ ॥ તતો ભગવાન્ ગજભુજસદૃશં સુવર્ણવર્ણબાહું પ્રસાર્ય સુવર્ણાભદારકમ્ ઇદમ્ અવોચત્ । એહિ કુમાર ચર બ્રહ્મચર્યમ્ ઇતિ ॥
એહીતિ ચોક્તઃ સ તથાગતેન મુણ્ડશ્ ચ સંઘાટિપરીતદેહઃ ।
સદ્યઃ પ્રશાન્તેન્દ્રિય એવ સ્થાને યથા સ્થિતો બુદ્ધમનોરથેન

યાવત્ સપ્તાહાવરોપિતકેશશ્મશ્રુ ર્ દ્વાદશવર્ષોપસંપન્નેર્યાપથઃ પાત્રકરવ્યગ્રહસ્તો ભગવતઃ પુરસ્તાત્ સ્થિતઃ । તસ્ય ભગવતા મનસિકારો દત્તઃ । તેન યુજ્યમાનેન વ્યાયચ્છમાનેન ઘટમાનેન ઇદમ્ એવ પઞ્ચગણ્ડકં સંસારચક્રં ચલાચલં વિદિત્વા સર્વસંસ્કારગતિં શતનપતનવિકરણવિધ્વંસનધર્મતયા પરાહત્ય સર્વક્લેશપ્રહાણાદ્ અર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્ । અર્હન્ સંવૃત્તસ્ તેજોધાતુવીતરાગઃ સમલોષ્ટકાઞ્ચન આકાશપાણિતલસમચિત્તો વાસીચન્દનકલ્પો વિદ્યાવિદારિતાણ્ડકોશો વિદ્યાભિજ્ઞાપ્રતિસંવિત્પ્રાપ્તો ભવલાભલોભસત્કારપરાઙ્મુખસ્ સેન્દ્રોપેન્દ્રાણાં દેવાનાં પૂજ્યો માન્યો ઽભિવાદ્યશ્ ચ સંવૃત્તઃ ॥
ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પપ્રચ્છુઃ ।
કાનિ ભદન્ત સુવર્ણાભેન પુણ્યાનિ કૃતાનિ યેનૈવંવિધં મહોત્તમફલં પ્રાપ્તમ્ ઇતિ ॥ ભગવાન્ આહ ।
સુવર્ણાભેનૈવ કર્માણિ કૃતાનિ લબ્ધસંભારાણિ પરિણતપ્રત્યયાન્ય્ ઓઘવત્પ્રત્યુપસ્થિતાન્ય્ અવશ્યંભાવીનિ । સુવર્ણાભેન કર્માણિ કૃતાન્ય્ ઉપચિતાનિ કો ઽન્યઃ પ્રત્યનુભવિષ્યતિ । ન ભિક્ષવઃ કર્માણિ કૃતાન્ય્ ઉપચિતાનિ બાહ્યધાતૌ
પૃથિવીધાતૌ વિપચ્યન્તે નાબ્ધાતૌ ન તેજોધાતૌ ન વાયુધાતાવ્ અપિ તૂપાત્તેષ્વ્ એવ સ્કન્ધધાત્વાયતનેષુ કર્માણિ કૃતાનિ વિપચ્યન્તે શુભાન્ય્ અશુભાનિ ચ ।
ન પ્રણશ્યન્તિ કર્માણિ કલ્પકોટિશતૈર્ અપિ ।
સામગ્રીં પ્રાપ્ય કાલં ચ ફલન્તિ ખલુ દેહિનામ્