દ્વાવિંશત્યવદાનકથા · અધ્યાય 16

એવં ભિક્ષવો ઽપિ ઈદૃશફલં સા ચેતિકા પ્રાપ્તા ॥
તસ્માદ્ ભિક્ષવસ્ તથાગતેષુ સ્તૂપબિમ્બેષુ પુષ્પૈઃ પ્રતિપૂજનીયાઃ ॥ એવં શિક્ષિતવ્યં ભિક્ષવ ઇતિ ॥
ઇતિ દ્વાવિંશત્યવદાનકથાયાં પુષ્પકથા પઞ્ચદશઃ પરિચ્છેદઃ ॥
xવિ. પ્રણામકથા
અથ ખલુ મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો ભગવન્તં પ્રણમ્યૈતદ્ અવોચત્ ॥
શ્રોતુમ્ ઇચ્છામિ હે નાથ ભગવન્ ભવમોચક ।
તાથાગતે પ્રણામસ્ય ફલં તેષાં વદ પ્રભો

ભગવાન્ આહ ॥
સાધુ સાધુ ત્વ મૈત્રેય પૃચ્છિતં યન્ મયિ ત્વયા ।
બુદ્ધસ્ય ચ પ્રણામસ્ય ફલં વક્ષ્યામ્ય્ અહં નુ ભો

બુદ્ધપ્રણામસ્ય મહાનુશંસા સુરૂપભૂપં સુખમ્ આપ્નુવન્તિ ।
યે ચૈકચિત્તૈઃ પ્રણમન્તિ ભક્ત્યા ભવાર્ણવસ્યોત્તરણાય હેતુમ્

ભૂતપૂર્વ ં મૈત્રેયાતીતે ઽધ્વન્ય્ અસંખ્ ય્ એ ય કલ્પે દીપંકરેણ સહ પૂર્વં પદ્મોત્તરો નામ સમ્યક્સંબુદ્ધો જનપદચારિકા ં ચરન્ ન્ અન્યતમમહાજનપદ ં પ્રાપ્તઃ ॥
તત્ર મહાજનપદે વીથિ સ્થિત્વા લોકાનાં ધર્મ ં દેશિતવાન્ ॥ તસ્મિન્ સમયે દક્ષિણાપથો દ્વિજોત્તમઃ પુષ્કરશાલી નામ દ્વાત્રિંશતા શિષ્યગણૈઃ સાર્ધં પરિવૃતો બુદ્ધગુણવર્ણનાં શ્રુત્વા ( દક્: 161 ) ગૃદ્ધકૂટે પર્વતે ધર્મશ્રવણાર્થં સમાગચ્છતિ ॥ અથ તે દદૃશુર્ બુદ્ધં ભગવન્તં દ્વાત્રિંશતા મહાપુરુષલક્ષણૈઃ સમલંકૃતમ્ અશીત્યા ચાનુવ્યઞ્જનૈર્ વિરાજિતગાત્રં વ્યામપ્રભાલંકૃતં સૂર્યસહસ્રાતિરેકપ્રભં જઙ્ગમમ્ ઇવ રત્નપર્વતં સમન્તતો ભદ્રકં દૃષ્ટ્વા ચ પુનઃ પ્રસાદજાતયા ભગવન્તં ત્રિપ્રદક્ષિણીકૃત્ય ભગવતઃ પાદાવ્ અભિવન્દિત્વા એકાન્તે નિષણ્ણાઃ । અન્યૈકેન ભગવન્તં મનસાપિ ન પ્રણામિતઃ । ભગવતિ બુદ્ધે ન મનઃપ્રસન્નતાભૂત્ । કિંચિત્પાપશેષૈર્ બુદ્ધકુલેષુ પ્રવેશેષુ આવિલચિત્તકુટિલચિત્ત ઃ સ તૂષ્ણીસ્થિતઃ ॥ અન્યે બુદ્ધે ભગવતિ પ્રસન્નચિત્તા ઃ સ્થિતાઃ ॥ પ્રવ્રજ્યાગ્રહણતત્પરચિત્તાન્ ભગવાન્ વિદિત્વૈવમ્ આહ ॥ ભો બ્રાહ્મણ દ્વિજોત્તમ કેનાર્થેનાગતો ઽ સિ સહાયૈર્ મયિ ઉચ્યતામ્ ॥
બ્રાહ્મણ ઉવાચ ॥
ભગવઞ્ શ્રોતુમ્ ઇચ્છામિ બુદ્ધાનાં ધર્મમ્ ઉત્તમમ્ ।
અવિતથવાદી બુદ્ધો હિ સત્યવાદી તથાગતઃ

ન રાગલિપ્તો ન ચ દ્વેષલિપ્તો ન મોહલિપ્તો યથ શુદ્ધનિષ્કઃ ।
સર્વેષુ તીર્થેષ્વ્ અથ ગાઙ્ગવારિ પવિત્રભૂતઃ કલુષૈર્ વિહીનઃ

ધર્માવકાશં ^ _ દદસ્વ મહ્યં વયં હિ મૂઢાપરિમુક્તજ્ઞાનાઃ ।
સંબોધિજ્ઞાનં જિન દેહિ મે મુને તેનૈવ સત્ત્વાન્ પરિમોચયેયમ્

ભગવાન્ આહ ।
સાધુ સાધુ દ્વિજશ્રેષ્ઠ સાધુ સાધુ સુભાષિતઃ ।
નયાનયજ્ઞ ધર્મજ્ઞ શીલં ધરતુ તાવતમ્

દિવ્યં પ્રયાતિ શીલેન સુષ્ઠુ લાભં પ્રવર્તતે ।
યશોમિત્ર સસંપત્તિ શીલં ધર દ્વિજોત્તમ

શીલં કિં તુ ॥
અદ્રોહઃ સર્વજન્તૂનાં કર્મણા મનસા ગિરા ।
અનુગ્રહશ્ ચ જ્ઞાનં ચ, શીલમ્ એતત્ દ્વિજોત્તમ

ન ચ દ્વેષસમં પાપંન ચ ક્ષાન્તિસમં તપઃ ।
તસ્માત્ ક્ષાન્તિં પ્રયત્નેન ભાવયેદ્ વિવિધૈર્ નયૈઃ

ક્ષમયા સ્વર્ગસંવાસઃ સ્વર્ગગામી સ નિત્યશઃ ।
મહાલક્ષ્મીં સમાસાદ્ય સ ભવેદ્ મોક્ષગામિકઃ

હૃદા સંભાવનાધ્યાનં પરમાત્માનં દ્વિજોત્તમ ।
યે ધ્યાયન્તિ પ્રયત્નેન તે યાન્તિ પરમાં ગતિમ્

મોહાન્ધકારં સંહાર્ય બુદ્ધિસૂર્યપ્રકાશકઃ ।
બુદ્ધત્વપદમ્ આપ્નોતિ સતતં મોક્ષગો ભવેત્

પ્રજ્ઞયા પુણ્યમ્ આપ્નોતિ પ્રજ્ઞયા ધર્મસંયુતઃ ।
અનન્તજ્ઞાનં સંપ્રાપ્ય બુદ્ધજ્ઞાનં પ્રવર્તતે

પરોપકારં કુર્વન્તિ યે નરાઃ શુદ્ધમાનસાઃ ।
સુખદુઃખં પરે જ્ઞાત્વા સુખમ્ આપ્નોતિ સર્વદા

સ્વદુઃખં પરદુઃખં વા સ્વકં તુલ્યં ચ કારયેત્ । સ્વદુઃખલઘુતાં પ્રાપ્ય પરદુઃખં ગરીયસમ્ ॥
ચકમ્પે પરદુઃખેન મહીકમ્પાદ્રિરાડ્ ઇવ

ધમકાર્યં સુકાર્યં વા સુચિત્તૈર્ ઉપદેશયેત્ ।
કાપથેષુ ગતે કાલે યસ્ય ચિત્તં નિવર્તયેત્

કે ચિદ્ યે માનવાઃ પ્રાણી પક્ષી વા કીટકાદયઃ ।
સ્વદુઃખસુખયોસ્ તુલ્યં રક્ષયેદ્ દુઃખચ્છેદનાત્

પરોપકારકં જ્ઞેયં તત્પરઃ પુણ્યભાગ્ ભવેત્ ।
તેન પરોપકારેણ ધર્મેણ સુખમ્ આપ્યતે ।
સુખેન ધર્મં સાધ્યન્તે ધર્મેણ મોક્ષં સાધ્યતે

યદ્ યત્ કાર્યં સમુત્પન્ને તત્ તત્ કાર્યં સમારભેત્ ।
પરોપકારકં જ્ઞેયં બોધિજ્ઞાનપરાયણાઃ

એતચ્ છ્રુત્વા બ્રાહ્મણો ભગવન્તમ્ એવમ્ આહ ॥
કે ચિદ્ યે માનવાઃ પ્રાણી પક્ષી વા કીટકાદયઃ ।
સ્વદુઃખં સ્વસુખં તુલ્યં કેન સંચરતે ભુવિ

( દક્: 164 ) ભગવાન્ આહ ॥
ભૂતપૂર્વં બ્રાહ્મણ કસ્મિં શ્ ચિચ્ છાલવતી નામ જનપદ ઃ પરમવિસ્તારી મનોહરા સર્વલોકાભિપૂર્ણા ઋદ્ધા સ્ફીતા સુભિક્ષા ચ દર્શનીયા વ્યપગત ડ મરા તસ્કરરોગાપગતા । શાલીક્ષુગોમહિષીસસ્યસંપન્નાયાં જનપદે સર્વંદદો નામ ભૂપતિર્ આસીત્ ॥ સ ચ ભૂપતિઃ કરુણાશયઃ સર્વપ્રદો નિઃસઙ્ગત્યાગપ્રકૃતિર્ મેધાવી સાધુ ઃ સુશીઇઅ અશઠો ઽકુટિલો વ્યપગતરાગદ્વેષમોહો ઽનુન્નતઃ કોમલમધુરસ્નિગ્ધવાચા અતિથિવનીપકપ્રીતિ ઃ સર્વલોકપ્રિયદર્શનઃ ॥ તસ્માત્ તસ્ય રાજ્ઞો યશસ સર્વલોકેષુ વિખ્યાતઃ । વનીપકાનામ્ આશાપરિપૂરિતચિન્તામણિસાદૃશઃ ॥ સ સર્વરાજ્યં વિષયોપભોગં સંસારમ્ અસારં દૃષ્ટ્વાત્ર સ્થાતું મનો ન રમતે ॥
સ સર્વરાજ્યલક્ષ્મીં પર્યુષિતોપ ભો ગમલિનમ્લાનકુસુમબન્ધનામ્ ઇવ સ્રજં પરિત્યજ્યાન્યતમવિવિક્તમ્ આશ્રમપદમ્ અલંચકાર ॥
આહૂયમાન ઇવ પલ્લવિનાં દ્રુમાણાં શાખાકરૈઃ
સ્વકુસુમાભરણાભિરામાઇઃ ।
શાન્તં વનાન્તમ્ ઉપગમ્ય સ ભૂપતીન્દ્રઃ પ્રાપ્તો ઽમૃતં નૃપસુખૈર્
અનવાપ્તપૂર્વમ્ ॥ 22 ॥
સાક્ષાદ્ ઋષિર્ ઇવ ધ્યાનં પ્રવિશ્ય સુખેન તિષ્ઠતિ ॥
અથ તસ્ય પ્રભાવાતિશયં દૃષ્ટ્વા સુરેશ્વરો દેવેન્દ્રસ્ તસ્ય તપઃપ્રભાવપ્રહાણાન્ મનસિ ત્રાસભયાકુલાત્ સુરલોકાદ્ અવતીર્ણઃ શકુનિનિર્માણરૂપં કૃત્વા શરધનૂ ધૃત્વા શરેણ તં પ્રહારાર્થં કપોતમ્ એકં વેગતરેણાપહાન્તઃ । તપોવનસ્થનૃપતેર્ અઙ્કે પતિતઃ ॥ અથ સ રાજા કરુણાશયસ્ તં દૃષ્ટ્વા, સ ભૂપતિઃ પરમપ્રીત્યા સ્વાઙ્કે દધાનઃ ॥ સ કપોત અમિત્રભયાકુલઃ પ્રાણાન્તમ્ ઇવ હૃત્કમ્પેન સ્થિતઃ ॥ અથાનન્તરં શક્રો દેવેન્દ્રો નૈષાદરૂપમ્ અભિનિર્માય તત્સમીપમ્ ઉપધાવિતઃ પરમપરિશ્રમમ્ ઇવ મહાશ્વાસં પ્રવર્તયન્ એનં પૃચ્છિતવાન્ ॥
દેહિ ત્વ મે કપોતં મહાજવેનાગતો ઽહમ્ આહારમ્ ।
અદ્યાન્નં ન પ્રાપ્તં કથમ્ અનન્નેન જીવામિ

તપસ્વિન્ ॥
રાજોવાચ ॥
કથં ત્યજામિ તે ભદ્ર મયિ શરણમ્ આગતમ્ ।
સુખદુઃખં ચ સર્વેષાં કથં ન જ્ઞાયસે ભવાન્

મયિ શરણાગતકપોતં કથં તુભ્યં ભક્ષાય દદામ્ય્ અહમ્, અનીત્યયોગ્યમ્ એતત્ ॥
નૈષાદ ઉવાચ ॥ યદીમં કપોતં ન ત્યજસે, મમાહારામિષં દદ । ન ચેદ્ અહમ્ એવ મરિષ્યામિ શાપં દત્ત્વેતિ ॥
એવમ્ ઉક્તે સ રાજા નૈષાદમ્ ઉવાચ ॥ શરણમ્ અભિગતં ગુપ્ત્યર્થં તવાભિપ્રાયં યથા ભવતિ તથા પૂરયામિ ॥
નૈષાદ ઉવાચ ॥ સાધુ ભૂપેન્દ્ર, એવમ્ એવ સ એષ કપોતં તુલયા તુલયિત્વા યત્ય્ અસ્તિ કપોતસ્યામિષમ્, અન્યસ્યામિષં મે દેહીતિ ॥
રાજોવાચ ॥
કથં હિંસ્ય પરાત્માનં દાસ્યામ્ય્ અસ્મૈ કથં નુ ભો ।
સ્વાત્માનં ચ પરાત્માનં સુખદુઃખં ચ તુલ્યકમ્

વિહિંસ્ય પરજીવં ચ કિં ધર્મં ચ તપોવ્રતમ્ ।
પરોપકાર ઃ કથં સ્યાચ્ ચ વિહિંસ્ય પર આત્મનિ

અત એવમ્ અહં દાસ્યે સ્વદેહસ્યામિષં ધ્રુવમ્ ।
એકલોપૈકપોષ્યેણ, ઉપકારઃ કથં ભવેત્

અથ નૈષાદસ્ તસ્ય શુદ્ધાશયદૃઢમ્ અભિસમીક્ષ્ય તુલાનિર્માણમ્ આદાય પુરતો નિષદ્ય, એનમ્ ઉવાચ ॥
ક્ષુત્ક્ષામતૃષાર્તો ઽહં બહુવિલંબિતેન કિં વિભો ।
તસ્માત્ તૂર્ણમ્ ઇમં દેહિ ન દદાસિ વ્રજામ્ય્ અહમ્

ઇતિ નિશમ્ય તતો ભૂપઃ કપોત ં એકે સ્થાપ્ય સ્વદેહમાંસ ં વિકર્ત્ય તુલાયાં પ્રક્ષિપતિ ॥ તતો નૈષાદરૂપઃ શક્ર ઋદ્ધ્યા કપોત ં ગુરુતર ં કૃત અભૂત્ ॥
તતઃ ક્ષેપક્ષેપેણ પૂરિતકપોતો ગુરુતરઃ સ્યાત્ । તથાપ્ય્ અસ્ય નૃપતેઃ પ્રિયપક્ષીરક્ષણસત્યાધિષ્ઠાનેનાસ્ખલિતચિત્તપ્રેમય્ અસ્થ્યવશેષં કૃત્વા તુલાયામ્ અવધારિતઃ ॥ તતો નૈષાદરૂપ ઃ શક્રસ્ તં દૃષ્ટ્વા, આવર્જિતમનાઃ સ કથયતિ ॥ સાધુ સાધુ મહાત્મન્ સાધુસ્વભાવ એષ પરસ્ય કારણાત્ સ્વજીવમ્ અપિ અગણયિત્વા પરાર્થકૃતસ્ ત્વં, કિમ્ અભિલાષિતેનેદૃશં દુષ્કરં કૃતમ્ ॥
સો ઽવોચત્ ॥
નૈવાસ્તિ કાઙ્ક્ષા મે કિં ચિદ્ અનુત્તરસંબોધિં પ્રાપ્ય સત્ત્વાન્ ઉદ્ધારયામિ ॥
ઇતિ શ્રુત્વા સ નૈષાદઃ સ્વયં વપુઃ સંપશ્ય તમ્ ઉવાચ ॥
રાજંસ્ તવ ચિત્તમીમાંસાર્થમ્ અહં વિચરામિ । ભદ્ર યથા તવાભિપ્રાયં તથાસ્તુ, યથા પૌરાણં તથા શરીરમ્ અસ્તુ ॥ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા શક્રવેષેણ આશિષં દત્ત્વા એવમ્ અસ્તુ સ્વભવનં પ્રક્રાન્તઃ ॥
તેન સમયેન રાજા બભૂવાહં સ નાન્યો દ્રષ્ટય્યઃ । પ્રાણિપક્ષિષુ સત્ત્વેષુ સમચિત્તેન ચરિત ઃ । ઇદાનીં સંસારે મહત્ સુખં ભુક્ત્વા તથાગતભૂતેન સત્ત્વેષુ ધર્મો દેશિતઃ ॥
અથ પુષ્કરશાલિપ્રમુખાસ્ તે બ્રાહ્મણશિસ્યકા દ્વાત્રિંશત્ તથાગતવચનમ્ આકર્ણ્ ય પ્રીતિસૌમનસ્યજાતા ભગવન્તમ્ ઊચુઃ ॥ ભગવંસ્ તવ શાસને પ્રવર્જિષ્યામઃ પ્રસન્નં કુરુ ॥
અથ ભગવાં સ્ તેષામ્ આશયધાતું પ્રકૃતિં ચ જ્ઞત્વ તેષામ્ એવમ્ આહ ॥
સચેદ્ આકાઙ્ક્ષસિ નિષીદેતિ ॥ તેષાં ચ । એહિ ભિક્ષવ ઇત્ય્ ઉક્તે યત્ કિં ચિત્ તીર્થિકલિઙ્ગં સર્વમ્ એવ તત્ક્ષણમ્ એવાન્તરધાત્ ॥ ત્રિચીવરં પાત્રં ચ પ્રાદુરભૂત્ ॥ અથોચ્છિન્નો કેશસ્ તદ્ યથાપિ નામાસંખ્યેયવર્ષશતોપસંપન્નસ્ય ભિક્ષોર્ ઈર્યપથઃ સુસંવૃતો ઽભૂત્, સૈવ તેષાં પ્રવર્જ્યાભૂત્ સોપસંપત્ સભિક્ષુભાવેણ ॥
એકસ્ય તથાગતેષુ માત્સર્યચિત્તસ્ય ભિક્ષોશ્ ચીવરં ન પ્રાદુર્ભૂતં પાત્રં ચ ॥
અથ ખલુ ભિક્ષવસ્ તસ્યાં વેલાયાં તથાગતસ્ય ચરણયોર્ નિપત્ય વિજ્ઞાપયન્તિ સ્મ ॥ તથાગતસ્યાન્તિકે શાસ્ત્ટ્સંજ્ઞાપ્રેમ ચ પ્રસાદગૌરવં ચોત્પાદયતિ સ્મ ॥
અથ સ એકશ્ ચીવરનપ્રાદુર્ભૂતેન પુનર્ અપિ તયા વ્રીડયા તથાગતસ્ય ચરણયોર્ પ્રણિપત્ય વિજ્ઞાપયામ્ આસ ॥ કથમ્ એતદ્ ભગવન્ મમૈકસ્ય ચીવરં નોત્પાદિતમ્ ॥
( દક્: 169 ) ભગવાન્ આહ ॥
ભૂતપૂર્વં તથાગતેષુ પ્રણામકાલે માત્સર્યદોષાદ્ ઇતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે નિશ્વસ્ય ક્ષમાર્થનાં કૃત્વા તથાગતં પ્રણામિતઃ ॥ તદા ભગવતો ઽનુભાવેન ચીવરં પ્રાદુર્ભૂતમ્ ॥ તત્ક્ષણમ્ એવ મલિનીભૂતમ્ ॥ તં દૃષ્ટ્વા વ્રીડાવર્જિતમના ભિક્ષુર્ ભગવન્તમ્ એવમ્ આહ ॥ ભગવન્ કેન કર્મણા મમૈકસ્ય ચીવરં ન પ્રાદુર્ભૂતં, પ્રાદુર્ભૂતે પુનર્ મલિનીભૂતમ્ । કો હેતુઃ કઃ પ્રત્યયઃ ॥
ભગવાન્ આહ ॥
ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવ અતીતે ઽધ્વન્ય્ અસંખ્યેયકલ્પે દીપંકરેણ પૂર્વં પદ્મોત્તરો નામ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ સ સંઘેન સહ જનપદચારિકાં ચરન્ન્ અન્યતમમહાજનપદં પ્રાપ્તઃ ॥ તત્ર મહાજનપદે વીથિમધ્યે સ્થિત્વા ધર્મં દેશિતવાન્ ॥ તદા સર્વનાગરાસ્ તત્રોપસંક્રાન્તા ધર્મકથાં શ્રુતવન્તઃ ॥ અથ સોમકૌમુદિર્ નામ બ્રાહ્મણો મહાવિદ્વાઞ્ શિષ્યગનૈઃ સાર્ધં તાં વાર્ત્તાં શ્રુત્વા યેન પદ્મોત્તરઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ તેનોપસંક્રાન્ત ઉપસંક્રમ્ય ભગવન્ત ં પ્રણમ્ય પુરતઃ સ્થિત્વા ધર્મં શૃણ્વન્તિ ॥ તદા પ્રસાદજાતાઃ સર્વે તે તથાગતશાસને પ્રવ્રજ્યાગ્રહણં ચકારયામ્ આસુઃ ॥ તે
તથાગતસ્યાન્તિકે શાસ્તૃસંજ્ઞાપ્રેમગૌરવજાતેન ભગવતશ્ ચરણયોર્ નિપતયન્તિ સ્મ ।
તેન સમયેન સોમકૌમુદિબ્રાહ્મણસ્ય શિષ્ય સ્ ત્વમ્ અસિ । ત્વયૈકેન તથાગતપ્રણામકાલે માત્સર્યચિત્તેન ઇતિ ભાવિતઃ । શ્રમણવન્દનમ્ અકૃતે કિં ભવિષ્યતિ ઇતિ ॥
તેન માત્સર્યકૃતેન, અનેકવર્ષશતસહસ્રલોકૈર્ નિન્દનીયજન્મ ભૂત્વા, મહાન્ આશીવિષ ઉપપન્નઃ । અદ્યાપિ તવાશીવિષકઙ્કાલમ્ અસ્તીતિ કાલઞ્જરપર્વતસ્ય કન્દરાયાં મહોચ્છ્રયપ્રમાણં પર્વત ઇવ તિષ્ઠતિ ॥ તતઃ શતવર્ષાત્યયાદ્ દરિદ્રકુલે જાતસ્ તત્પશ્ચાત્ તીર્થિકો જટાધારી ભિક્ષુકો ઽભૂત્ ॥ તદા પાટલિપુત્રનગરે કેન ચિદ્ ગૃહસ્તેન તીર્થિકાન્ ભોજનાર્થં રસરસાગ્રોપેતૈર્ આહારં સજ્જીકૃત્ય તીર્થિકાન્ આહૂય સ્વાભિપ્રાયં તીર્થિકાન્ ભોજિતઃ । ત્વયા દ્વાદશ પ્રસ્થાનિ ક્ષીરોદનં ભુક્તમ્ । તથાપિ પૂર્ણોદરો નાભૂત્ ॥ તદા સર્વે જના ઃ પ્રેતભૈક્ષુકં મન્યન્તે ॥ તદનન્તરં ત્વયા વ્રીડયા નિશ્વસ્ય ચિન્તયતિ ॥ ધિક્ જીવિતમ્ ઇતિ મત્વા તસ્માત્ સ્થાનાત્ પ્રક્રાન્તઃ । તત ઇહૈવ જન્મનિ ચ્યુત્વા માનુષ્યં જન્મ પ્રાપ્તવાન્ ॥ તદાસૌ બ્રાહ્મણ ઃ શિષ્યગણૈઃ સાર્ધમ્ આગચ્છન્તં પશ્યન્ તે મિલિત્વા ઇહાગતાઃ ॥
તથાગતપ્રણામમાત્સર્યકૃતપાપેન તાદૃશં દુઃખં અનુભૂય અદ્યાપિ તત્પાપશેષેણ પ્રણામો ન કૃતસ્ તેનૈવ હેતુના ચીવરાદિકં ન પ્રાદુર્ભૂતં મલિનીભૂતં ચ ॥
તદા સ ભિક્ષુર્ એવમ્ એવ ભગવન્ મમાપરાધમ્ અત્યયં પ્રતિગૃહ્નાતુ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ગૌતમસ્ય પાદયોઃ પ્રણિપત્ય તિષ્ઠતિ ॥ તદા ભગવતો ઽનુભાવેન તસ્ય પાપાત્ પરિમુક્તો ઽભૂત્ । ચીવરં ચ મલિનં ત્યજ્ય યથાપૂર્વવદ્ ભવતિ ॥ એવં ભિક્ષવ મા યૂયં તથાગતમ્ આયુષ્મન્તં માનસા ચ વાદેન સમુદાચરિષ્ઠવ્યમ્ ॥ હે ભિક્ષવ ઇદાનીં મમાન્તિકે ચિત્તપ્રસાદજાત અનેન કુશલમૂલેન ચાર્હત્ત્વં પ્રાપ્ત ઇતિ ॥
પુનર્ અપિ ભિક્ષૂન્ આમન્ત્ર્યૈવમ્ આહ ॥
કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવો યો ઽસૌ તેન કાલેન તેન સમયેન સોમકૌમુદિબ્રાહ્મણસ્ય શિષ્યત્વભૂતેન પદ્મોત્તરતથાગતપ્રણામકાલે માત્સર્યદોસેણ ઈદૃશં દુઃખમ્ અનુભૂતમ્ ॥ સો ઽહં સોમકૌમુદિબ્રાહ્મણો યૂયં મમ શિષ્યાઃ ॥ ઇદાનીમ્ અપિ યૂયં મમ શિષ્યા અભૂવન્ ॥ મયા ચાનેકતથાગતેષૂપાસિતેન કુશલેન સંસારે ઽનન્તસુખમ્ અનુભૂય તથાગતપદં પ્રાપ્તમ્ ॥ તસ્માદ્ ભિક્ષવસ્ તથાગતે અનુમોદયિતવ્યા ઃ સેવયિતવ્યાસ્ તથાગતસ્ય ગુણાનુશંસા દેશિતવ્યા, તથાગત ં પ્રણામયિતવ્યાઃ ॥
તથાગતાનાં પ્રણામસ્ય મહાફલાનુશંસા તચ્ છૃણુત ॥
યચ્ ચક્રવર્તી ક્ષિતિપપ્રધાનૈઃ કૃતાઞ્જલિ ઃ કુણ્ડાલચારુગણ્ડૈઃ । ભક્ત્યા સુમૂર્ધ્ના બહુ વન્દ્યતે તદ્ બુદ્ધપ્રણામાત્ કથયન્તિ તજ્જ્ઞાઃ

યે જાતમાત્રાઃ પ્રભુતાં પ્રયાન્તિ શ્રેષ્ઠે કુલે જન્મ સદૈવ યેષામ્ ।
હસ્ત્યશ્વયાનૈશ્ ચ પરિભ્રમન્તિ કૃત્વા તુ તે શ્રેષ્ઠતરે પ્રણામમ્

પ્રથયતિ યશો ધત્તે શ્રેયો વિવર્ધયતિ દ્યુતિં
હરતિ દુરિતં સર્વં સર્વં હ્ય્ અરાતિમ્ અપોહતિ ।
સુગતિનિયતાં લોકે નૃણાં કરોતિ ચ સંતતિં
ફલતિ ચ શિવાયાન્તે ઽવશ્યં મુનીન્દ્રનમસ્ક્રિયા

ચક્રી નૃપો યદ્ બલકીર્તિયુક્તો દ્વાત્રિંશતા લક્ષણભૂષિતાઙ્ગઃ ।
સંજાયતે વૈ ક્ષિતિપપ્રધાનો બુદ્ધપ્રણામાદ્ ધિ ફલં તદ્ ઉક્તમ્

એવં બહુગુણં મત્વા મત્વા કાયં ચ ભઙ્ગુરમ્ ।
બુદ્ધપ્રણામાત્ કો વિદ્વાન્ કાયકર્માન્યદ્ આચરેત્

કસ્ તં ન નમઃ કુર્યાદ્ દૃષ્ટ્વા દૂરાત્ પુનર્ભવાદ્ ભીતઃ ।
કૃત્વૈકનમસ્કારં ભવપારમ્ અવાપ યદ્ધેતોઃ