દિવ્યાવદાન · અધ્યાય 9

063.018. ઇતિ સ કાલધર્મેણ સમ્યુક્તઃ।
063.018. કાલગતે પ્રિયસેને સાર્થવાહે બ્રહ્મદત્તેન કાશિરાજ્ઞ્ના સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહત્વે ઽભિષિક્તઃ।
063.019. તેન સાર્થવાહભૂતેન ઇયમેવમ્રૂપા મહાપ્રતિજ્ઞ્ના કૃતા -- સર્વત્ત્વા મયા ધનેન સંતર્પયિતવ્યાઃ।
063.020. અલ્પં ચ દેયં બહવશ્ચ યાચકાઃ।
063.020. તતો ઽલ્પૈરહોભિસ્તદ્ધનં પરિક્ષયં પર્યાદાનં ગતમ્।
063.021. અથ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહઃ સંલક્ષયતિ -- અલ્પં ચ દેયં બહવશ્ચ યાચકાઃ।
063.022. તતો ઽલ્પૈરહોભિસ્તદ્ધનં પરિક્ષયં પર્યાદાનં ગતમ્।
063.022. યન્ન્વહં સામુદ્રમ્ યાનપાત્રં સમુદાનીય મહાસમુદ્રમવતરેયં ધનહારિકઃ।
063.023. તતઃ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહઃ સામુદ્રયાનપાત્રં સમુદાનીય પઞ્ચમાત્રૈર્વણિક્શતૈઃ સાર્ધં મહાસમુદ્રમવતીર્ણઃ।
063.024. તતો ઽનુપૂર્વેણ રત્નદ્વીપં ગત્વા રત્નસંગ્રહં કૃત્વા સ્વસ્તિક્ષેમાભ્યાં મહાસમુદ્રાદુત્તીર્ય સ્થલજૈર્વહિત્રૈર્ભાણ્ડમારોપ્ય વારાણસ્યભિમુખઃ સંપ્રસ્થિતઃ।
063.026. અટવીકાન્તારમધ્યગતશ્ચૌરસહસ્રેણાસાદિતઃ।
063.026. તતસ્તે ચૌરા મુષિતુકામાઃ સર્વજવેન પ્રસૃતાઃ।
063.027. સુપ્રિયેણ ચ સર્વાહેનાવલોક્યાભિહિતાહ્ -- કિમેતદ્ભવન્તઃ સમારબ્ધમ્? ચૌરાઃ કથયન્તિ -- સાર્થવાહ, ત્વમેકઃ સ્વસ્તિક્ષેમાભ્યાં ગચ્છ, અવશિષ્ટં સાર્થં ભુષિષ્યામઃ।
063.028. સાર્થવાહઃ કથયતિ મમૈષ ભવન્તઃ સાર્થઃ સંનિશ્રિતઃ।
063.029. નાર્હન્તિ ભવન્તો મુષિતુમ્ । એવમુક્તાશ્ચૌરાઃ કથયન્તિ -- વયં સ્મઃ સાર્થવાહચૌરા અટવીચરાઃ।
063.030. નાસ્માકં કૃષિર્ ન વાણિજ્યા ન ગૌરક્ષ્યમ્।
063.030. અનેન વયં જીવિકાં કલ્પયામઃ।
063.031. તેષાં સુપ્રિયઃ સાર્થવાહઃ કથયતિ -- સાર્થસ્ય મૂલ્યં ભવન્તો ગણ્યતામ્।
063.032. અહમેષામર્થે મૂલ્યં દાસ્યામીતિ।
063.032. તતસ્તે વણિજઃ પરસ્પરં મૂલ્યં ગણયિત્વા ચૌરાણાં નિવેદયન્તિ<64> -- ઇયન્તિ શતાનિ સહસ્રાણિ ચેતિ।
064.001. તતઃ સુપ્રિયેણ સાર્થવાહેન ભાણ્ડનિષ્ક્રયાર્થે સ્વં દ્રવ્યમનુપ્રદત્તમ્।
064.002. ચૌરસકાશાત્ સાર્થઃ પરિત્રાતઃ।
064.002. એવં દ્વિસ્ત્રિશ્ચતુઃપન્ઞ્ચષડ્વારાંસ્ તસ્યૈવ ચૌરસહસ્રસ્ય સકાશાત્ સુપ્રિયેણ સાર્થવાહેન સાર્થઃ પરિત્રાતો મૂલ્યં ચાનુપ્રદત્તમ્।
064.003. યાવત્ સપ્તં તુ વારં સુપ્રિયઃ સાર્થવાહો મહાસમુદ્રમવતીર્ણઃ।
064.004. તતઃ સંસિદ્ધયાનપાત્રો ઽભ્યાગતો ઽટવીકાન્તારમધ્યગતસ્તેનૈવ ચૌરસહસ્રેણાસાદિતઃ।
064.005. તતસ્તે ચૌરા મુષિતુકામાઃ સર્વજવેન પ્રસૃતાઃ।
064.006. સુપ્રિયેણ ચ સાર્થવાહેનાવલોક્યાભિહિતાહ્ -- સુપ્રિયો ઽહં ભવન્તઃ સાર્થવાહઃ।
064.006. ચૌરાઃ કથયન્તિ -- જાનાસ્યેવ મહાસાર્થવાહ વયં ચૌરા અટવીચરાઃ।
064.007. નાસ્માકં કૃષિર્ ન વાણિજ્યં ન ગૌરક્ષ્યમ્।
064.008. અનેન વયં જીવિકાં કલ્પયામઃ।
064.008. તતઃ સુપ્રિયેણ સાર્થવાહેન પૂર્વિકાં પ્રતિજ્ઞ્નામનુસ્મૃત્ય દૃઢપ્રતિજ્ઞ્નેન તસ્ય ચૌરસહસ્રસ્ય ભાણ્ડમનુપ્રદત્તમ્।
064.009. સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહઃ સંલક્ષયતિ -- ઇમે ચૌરા લબ્ધં લબ્ધમર્થજાતસંનિચયં કુર્વન્તિ।
064.010. મયા ચ મહતી પ્રતિજ્ઞ્ના કૃતા સર્વસત્ત્વા ધનેન મયા સંતર્પયિતવ્યા ઇતિ।
064.011. સો ઽહમિમં ચૌરસહસ્રં ન શક્નોમિ ધનેન સંતર્પયિતુમ્।
064.011. કથં પુનઃ સર્વસત્ત્વાન્ ધનેન સંતર્પયિષ્યામીતિ ચિન્તાપરો મિદ્ધમવક્રાન્તઃ॥
064.013. અથ તસ્ય મહાત્મન ઉદારપુણ્યમહેશાખ્યસ્યોદારચેતસોપપન્નસ્ય સર્વસત્ત્વમનોરથપરિપૂરકસ્ય લોકહિતાર્થમભ્યુદ્ગતસ્ય અન્યતરા મહેશાખ્યા દેવતા ઉપસંક્રમ્ય સમાશ્વાસયતિ -- મા ત્વં સાર્થવાહ ખેદમાપદ્યસ્વ।
064.015. ઋદ્ધિષ્યતિ તે પ્રણિધિરિતિ।
064.015. અસ્તિ ખલુ મહાસાર્થવાહ અસ્મિન્નેવ જમ્બુદ્વીપે બદરદ્વીપો નામ મહાપત્તનો ઽમનુષ્યાવચરિતો મહેશાખ્યમનુષ્યાધિષ્ઠિતઃ।
064.016. સન્તિ તસ્મિન્ બદરદ્વીપે પ્રધાનાનિ રત્નાનિ સર્વસત્ત્વવિચિત્રમનોરથપરિપૂરકાણિ।
064.017. યદિ મહાસાર્થવાહો બદરદ્વીપયાત્રાં સાધયેત્, એવમિમાં મહતીં પ્રતિજ્ઞ્નાં પ્રતિનિસ્તરેત।
064.018. ઇયં હિ મહાપ્રતિજ્ઞ્ના શક્રબ્રહ્માદીનામપિ દુસ્તરા, પ્રગેવ મનુષ્યભૂતસ્ય।
064.019. ઇત્યુક્તવા સા દેવતા તત્રૈવાન્તર્હિતા।
064.019. ન ચ શકિતા સુપ્રિયેણ મહાસાર્થવાહેન સા દેવતા પ્રષ્ટુમ્ -- કતરસ્યાં દિશિ બદરદ્વીઇપઃ કથં વા તત્ર ગમ્યત ઇતિ।
064.021. અથ સુપ્રિયસ્ય સાત્ર્થવાહસ્ય સુપ્તપ્રતિબુદ્ધસ્ય એતદભવત્ -- અહો બત મે સા દેવતા પુનરપિ દર્શયેત્, દિશં ચોપાયં ચ વ્યપદિશેદ્ બદરદ્વીપમહાપત્તનસ્ય ગમનાયેતિ ચિન્તાપરો મિદ્ધમવક્રાન્તઃ।
064.023. અથ સા દેવતા તસ્ય મહાત્મન ઉદારપુણ્યમહેશાખ્યસ્ય દૃઢોદારપ્રતિજ્ઞ્નસ્યોદારવીર્યપરાક્રમનામનિક્ષિપ્તોત્સાહતાં વિદિત્વા ઉપસંક્રમ્ય એવમાહ -- મા ત્વં સાર્થવાહ ખેદમાપદ્યસ્વ।
064.025. અસ્તિ ખલુ મહાસાર્થવાહ પશ્ચિમે દિગ્ભાગે પન્ઞ્ચાન્તરદ્વીપશતાનિ સમતિક્રમ્ય સપ્ત મહાપર્વતાઃ, ઉચ્ચૈશ્ચ પ્રગૃહીતાશ્ચ સપ્ત ચ મહાનદ્યઃ।
064.026. તાન્ વીર્યબલેન લઙ્ઘયિત્વા અન્તરોદ્દાનમનુલોમપ્રતિલોમદ્વયમાવર્તઃ શઙ્ખનાભઃ શઙ્ખનાભી ચ નીલોદસ્તારકાક્ષશ્ચ પર્વતૌ નીલગ્રીવ એવ ચ વૈરમ્ભા તામ્રાટવી વેમ્ણુગુલ્મઃ સપ્ત પર્વતાઃ સકણ્ટકાઃ ક્ષારનદી ત્રિશઙ્કુહ્ અયસ્કિલમષ્ટાદશવક્રો નદીશ્લક્ષ્ણ એવ ચ ધૂમનેત્રમુદકં સપ્તશીવિષપર્વતા નદી ભવતિ પશ્ચિમા।
064.029. અનુલોમો પ્રતિલોમો નામ મહાસમુદ્રઃ।
064.030. અનુલોમપ્રતિલોમે મહાસમુદ્રે મનુષ્યાનવચરિતે અનુલોમપ્રતિલોમા વાયવો વાન્તિ।
064.031. તત્ર યો ઽસૌ પુરુષો ભવતિ મહેશાખ્યો મહેશાખ્યદેવતાપરિગૃહીતઃ, સ મહતા પુણ્યબલેન વીર્યબલેન ચિત્તબલેન મહાન્તં પ્લવમાસ્થાય અનુલોમપ્રતિલોમમહાસમુદ્રમવતરતિ<65>।
065.001. સ યન્માસેન ગચ્છતિ, તદેકેન દિવસેન પ્રત્યાહ્રિયતે।
065.001. એવં દ્વિસ્ ત્રિઃ।
065.001. હ્રિયમાણશ્ચ પ્રત્યાહ્રિયમાણશ્ચ યદિ મધ્યમામુદકધારાં પ્રતિપદ્યતે, એવમસૌ મૈત્રીબલપરિગૃહીતો લોકહિતાર્થમભ્યુદ્ગમ્યોત્તરતિ, નિસ્તરતિ, અભિનિષ્ક્રમતિ।
065.003. અનુલોમપ્રતિલોમં મહાસમુદ્રં સમતિક્રમ્ય અનુલોમપ્રતિલોમો નામ પર્વતઃ।
065.004. અનુલોમપ્રતિલોમે મહાપર્વતે ઽમનુષ્યાવચરિતે ઽનુલોમપ્રતિલોમા નામ વાયવો વાન્તિ, યૈઃ પુરુષસ્તિમિરીકૃતનેત્રો નષ્ટસંજ્ઞ્નઃ સંતિષ્ઠતે।
065.005. સ વીર્યબલેનાત્માનં સંધાર્ય તસ્માદેવ મહાપર્વતાદમોઘાં નામૌષધીં સમન્વિષ્ય ગૃહીત્વા નેત્રે અન્ઞ્જયિત્વા શિરસિ બદ્ધ્વા સમાલભ્ય અનુલોમપ્રતિલોમં નામ મહાપર્વતમભિનિષ્ક્રમિતવ્યમ્।
065.007. સચેદેતં વિધિમનુતિષ્ઠતે, નાસ્ય સંમોહો ભવતિ, સ્વસ્તિક્ષેમેણાતિક્રમત્યનુલોમપ્રતિલોમં મહાપર્વતમ્।
065.008. સચેદેવં વિધિં વા નાનુતિષ્ઠતિ ઔષધીં વા ન લભતે, લબ્ધ્વા વા ન ગૃહ્ણાતિ, સ ષણ્માસાન્ મુહ્યતિ, ઉન્માદમપિ પ્રાપ્નોતિ, ઉચ્છ્રિત્ય વા કાલં કરોતિ।

065.010. અનુલોમપ્રતિલોમં મહાપર્વતં સમતિક્રમ્ય આવર્તો નામ મહાસમુદ્રઃ।
065.011. તત્ર વૈરમ્ભકા વાયવો વાન્તિ યૈસ્તદુદકં ભ્રામ્યતે।
065.011. તત્ર યો ઽસૌ પુરુષો ભવત્યુદારપુણ્યવિપાકમહેશાખ્યો દેવતાપરિગૃહીતઃ, સ મહતા પુણ્યબલેન વીર્યબલેન ચિત્તબલેન કાયબલેન મહાન્તં પ્લવમાસ્થાય આવર્તં મહાસમુદ્રમવરતિ।
065.013. સ એકસ્મિન્નાવર્તે સપ્તકૃત્વો ભ્રામયિત્વા નિરુધ્યતે।
065.014. યોજનં ગત્વા દ્વિતીયે આવર્તે ઉન્મજ્જતે।
065.015. સ તસ્મિન્નપ્યાવર્તે સપ્તકૃત્વો ભ્રામયિત્વા નિરુધ્યતે।
065.015. એવં દ્વિતીયે તૃતીયે ચતુર્થે પન્ઞ્ચમે ષષ્ઠે આવર્તે સપ્તકૃત્વો ભ્રામયિત્વા નિરુધ્યતે, યોજનં ગત્વા ઉન્મજ્જતે।
065.016. એવમસૌ મૈત્રીબલપરિગૃહીતો લોકહિતાર્થમભ્યુદ્ગત ઉત્તરતિ નિસ્તરત્યભિનિષ્ક્રામતિ।
065.017. આવર્તં મહાસમુદ્રમભિનિષ્ક્રમ્ય આવર્તો નામ પર્વતો ઽમનુષ્યાવચરિતઃ।
065.018. તત્ર શઙ્ખો નામ રાક્ષસઃ પ્રતિવસતિ રૌદ્રઃ પરપ્રાણહરો મહાબલો મહાકાયઃ।
065.019. તસ્યોપરિષ્ટાદ્યોજનમાત્રે શઙ્ખનાભી નામૌષધી દિવા ધૂમાયતે રાત્રૌ પ્રજ્વલતિ।
065.020. સા નાગપરિગૃહીતા તિષ્ઠતિ।
065.020. સ ખલુ નાગો દિવા સ્વપિતિ રાત્રૌ ચરતિ।
065.020. તત્ર તેન પુરુષેણ દિવા સુખસુપ્તસ્ય નાગસ્ય આત્માનં સમનુરક્ષતા નાગશરીરમવિહેઠયતા ઔષધિબલેન મન્ત્રબલેન પુણ્યબલેન શઙ્ખનાભી ઔષધી ગ્રહીતવ્યા।
065.022. ગૃહીત્વા નેત્રે અન્ઞ્જયિત્વા શિરસિ બદ્ધ્વા સમાલભ્ય આવર્તઃ પર્વતો ઽધિરોઢવ્યઃ।
065.023. સચેદેતાં વિધિમનુતિષ્ઠતિ, સ્વસ્તિક્ષેમેણાતિક્રામતિ આવર્તં પર્વતમવિહેઠિતઃ શઙ્ખનાભેન રાક્ષસેન।
065.024. સચેદેતાં વિધિં નાનુતિષ્ઠતિ, ઔષધીં વા ન લભતે, લબ્ધાં વા ન ગૃહ્ણાતિ, તમેનં શઙ્ખનાભો રાક્ષસઃ પન્ઞ્ચત્વમાપાદયતિ।
065.025. આવર્તં પર્વતમતિક્રમ્ય નીલોદો નામ મહાસમુદ્રઃ।
065.026. ગમ્ભીરો ઽયં ગમ્ભીરાવભાસઃ।
065.026. નીલોદે મહાસમુદ્રે તારાક્ષો નામ રાક્ષસઃ પ્રતિવસતિ રક્તનેત્રઃ પ્રદીપ્તશિરોરુહો વિકૃતચરણદશનનયનઃ પર્વતાયતકુક્ષિઃ।
065.027. સચેત્ સ્વપિતિ, વિવૃતાન્યસ્ય નેત્રાણિ ભવન્તિ, તદ્યથા અચિરોદિતો ભાસ્કરઃ।
065.028. ઔદારિકાશ્ચાસ્ય આશ્વાસપ્રશ્વાસા ગુરુગુરુકાઃ પ્રવર્તન્તે યથા મેઘસ્ય ગર્જતો ઽશન્યાં ચ સ્ફૂર્જત્યાં શબ્દઃ।
065.030. યદા જાગર્તિ, નિમીલિતાન્યસ્ય ભવન્તિ નેત્રાણિ।
065.030. તત્ર તેન પુરુષેણ તસ્માદેવ સમુદ્રકૂલાન્મહામકરિનામૌષધીં સમન્વિષ્ય ગૃહ્ય નેત્રે અન્ઞ્જયિત્વા શિરસિ બદ્ધ્વા સમાલભ્ય મહાનતં પ્લવમાસ્થાય સુપ્તં તારાક્ષં દકરાક્ષસં વિદિત્વા પૂર્વબુદ્ધભાષિતામેરણ્ડાં નામ મહાવિદ્યામુચ્ચારયતા <66>મન્ત્રપદાં દકરાક્ષસસમીપેન ગન્તવ્યમ્
066.001. સચેદેતાં વિધિં નાનુતિષ્ઠતિ, ઔષધીં વા ન લભતે, લબ્ધાં વા ન ગૃહ્ણાતિ, તમેનં તારાક્ષો દકરાક્ષસ ઓજં વા ઘટ્ટયતિ, ચિત્તં વા ક્ષિપતિ, સર્વેણ વા સર્વં જીવિતાદ્વ્યપરોપયતિ।
066.003. નીલોદં મહાસમુદ્રં સમતિક્રમ્ય નીલોદો નામ મહાપર્વતઃ।
066.003. તત્ર નીલગ્રીવો નામ રાક્ષસઃ પ્રતિવસતિ પન્ઞ્ચશતપરિવાર ઉગ્રતેજા રૌદ્રઃ પરપ્રાણહરઃ।
066.004. નીલોદો મહાપર્વત એકનીલો ઽખણ્ડો ઽચ્છિદ્રો ઽસુષિરઃ સંવૃત એકઘનઃ।
066.005. અપીદાનીમનિમિષં પશ્યતો નેત્રાણિ વ્યાબાધયતે, મૂર્ચ્છાં ચ સંજનયતિ।
066.006. તસ્યોપરિષ્ટાદ્યોજનમાત્રે ઽમોઘા નામૌષધી વિચિત્રરૂપા।
066.007. સા નાગપરિગૃહીતા તિષ્ઠતિ।
066.007. સ ખલુ નાગો દૃષ્ટિવિષો ઽપિ શ્વાસવિષો ઽપિ સ્પર્શવિષો ઽપિ દંષ્ટ્રાવિષો ઽપિ।
066.008. યદા સ્વપિતિ, તદા ધૂમાયતે।
066.008. યઃ ખલુ તેન ધૂમેન મૃગો વા પક્ષી વા સ્પૃશ્યતે, સ પન્ઞ્ચત્વમાપદ્યતે।
066.009. તત્ર તેન પુરુષેણ શિરઃસ્નાતેનોપોષિતેન મૈત્રાયતા કરુણાયતા અવ્યાપન્નેન ચિત્તેનાત્માનં સમનુરક્ષતા નાગશરીરમવિહેઠયતા ઔષધી ગ્રહીતવ્યા।
066.010. નેત્રે અન્ઞ્જયિત્વા શિરસિ બદ્ધ્વા સમાલભ્ય અનેન વિધિના જાનતાનુષ્ઠિતેન નીલોદઃ પર્વતો ઽભિરોઢવ્યઃ।
066.011. તિમિરં ન ભવિષ્યતિ, મૂર્ચ્છા ચ ન ભવિષ્યતિ।
066.012. ન ચાસ્ય ગુહ્યકાઃ શરીરે પ્રહરિષ્યન્તિ।
066.012. સચેદેતાં વિધિં નાનુતિષ્ઠતિ, ઔષધીં વા ન લભતે, લબ્ધાં વા ન ગૃહ્ણાતિ, તમેનં નીલગ્રીવો રાક્ષસઃ પન્ઞ્ચત્વમાપાદયિષ્યતિ।
066.014. નીલોદં પર્વતં સમતિક્રમ્ય વૈરમ્ભો નામ મહાસમુદ્રઃ।
066.014. વૈરમ્ભે મહાસમુદ્રે વૈરમ્ભા નામ વાયવો વાન્તિ યૈસ્તદુદકં ક્ષોભ્યતે, યત્રાગતિર્મકરકચ્છપવલ્લકશિશુમારાદીનાં પ્રેતપિશાચકુમ્ભાણ્ડકટપૂતનાદીનાં કઃ પુનર્વાદો મનુષ્યાણામ્।
066.016. તમુત્સૃજ્ય ઉત્તરેણ વૈરમ્ભસ્ય મહાસમુદ્રસ્ય મહતી તામ્રાટવી અનેકયોજનાયામવિસ્તારા।
066.017. તસ્યાસ્તામ્રાટવ્યા મધ્યે મહત્ સાલવનં મહચ્ચોદપાનમ્।
066.018. તત્ર તામ્રાક્ષો નામ અજગરઃ પ્રતિવસતિ રૌદ્રઃ પરપ્રાણહરઃ પરમદુર્ગન્ધઃ પન્ઞ્ચયોજનાયામઃ।
066.019. સ ષણ્માસાન્ સ્વપિતિ।
066.019. યદા સ્વપિતિ, તદા અસ્ય યોજનં સામન્તકેન લાલાસ્ય સ્ફરિત્વા।
066.020. તિષ્ઠતિ, યદા જાગર્તિ, અલ્પાસ્ય લાલા ભવતિ।
066.020. તસ્યોપરિષ્ટાન્મહાન્ વેણુગુલ્મઃ।
066.021. તસ્મિન્ વેણુગુલ્મે મહત્યશ્મશિલા।
066.021. તાં વિર્યબલેન ઉત્પાટ્ય ગુહા।
066.021. તસ્યાં ગુહાયાં સંમોહની નામૌષધી।
066.022. સા રાત્રિંદિવસં પ્રજ્વલતિ।
066.022. તાં ગૃહીત્વા નેત્રે અન્ઞ્જયિત્વા શિરસિ બદ્ધ્વા સમાલભ્ય સુપ્તં તામ્રાક્ષમજગરં વિદિત્વા ઔષધીબલેન મન્ત્રબલેન વા અજગરભવનસમીપેન ગન્તવ્યમ્।
066.024. સચેદેતાં વિધિમનુતિષ્ઠતિ, સ્વસ્તિક્ષેમાભ્યામતિક્રમ્ય અવિહેઠિતસ્તામ્રાક્ષેણાજગરેણ તતઃ પશ્ચાન્મૂલફલાનિ ભક્ષયતા ગન્તવ્યમ્।
066.025. મહતીં તામ્રાટવીમતિક્રમ્ય સપ્ત પર્વતાઃ કણ્ટકવેણુપ્રતિચ્છન્નાઃ।
066.026. તત્ર તેન પુરુષેણ તામ્રપટ્ટૈઃ પાદૌ બદ્ધ્વા તાન્ પર્વતાન્ વીર્યબલેન લઙ્ઘયિત્વા સપ્ત ક્ષારનદ્યઃ।
066.027. તાસાં તીરે મહાશાલ્મલીવનમ્।
066.027. તતઃ શાલ્મલીફલકૈઃ પ્લવં બદ્ધ્વા અભિરુહ્યાતિક્રમિતવ્યા અસ્પૃશતા પાનીયમ્।
066.028. સચેત્ સ્પૃશેત્, તદઙ્ગં શીર્યતે।
066.028. સપ્ત ક્ષારનદીઃ સમતિક્રમ્ય ત્રિશઙ્કુર્ નામ પર્વતઃ।
066.029. ત્રિશઙ્કૌ પર્વતે ત્રિશઙ્કવો નામ કણ્ટકાસ્તીક્ષ્ણાઃ સુતીક્ષ્ણાઃ।
066.030. તતસ્તેન પુરુષેણ તામ્રપટ્ટૈર્વેત્રપાશૈઃ પાદૌ બદ્ધ્વા અતિકરમિતવ્યમ્।
066.030. ત્રિશઙ્કુપર્વતમતિક્રમ્ય ત્રિશઙ્કુર્ નામ નદી।
066.031. ત્રિશઙ્કવો નામ કણ્ટકાસ્તીક્ષ્ણા અષ્ટાદશાઙ્ગુલા ઉદકે ઽન્તર્ગતાસ્તિષ્ઠન્તિ।
066.031. તત્ર તેન પુરુષેણ શાલ્મલીફલકૈઃ પ્લવં બદ્ધ્વા અતિક્રમિતવ્યમસ્પૃશતા પાનીયમ્।
066.032. સચેત્ પતતિ, <67>તત્રૈવાનયેન વ્યસનમાપદ્યતે।
067.001. યથા ત્રિશઙ્કુઃ પર્વતઃ, એવં ત્રિશઙ્કુકા નામ નદી।
067.001. એવમયસ્કિલઃ પર્વતો ઽયસ્કિલા નામ નદી।
067.002. અયસ્કિલાનદીમતિકર્મ્ય અષ્ટાદશવક્રો નામ પર્વતઃ।

067.003. ઉચ્છ્રિતશ્ચ સર્વતઃ સંવૃતો ઽદ્વારકશ્ચ।
067.003. અસ્ય ન કિંચિત્ નિસ્તરણમન્યત્ર વૃક્ષાગ્રાદ્ વૃક્ષમધિરુહ્ય ગન્તવ્યમ્।
067.004. અષ્ટાદશવક્રં પર્વતમતિક્રમ્ય અષ્ટાદશવક્રિકા નામ નાદી ગ્રાહમકરાકુલા સંવૃતા ચ।
067.005. તત્ર વેત્રપાશં બદ્ધ્વા અતિક્રમિતવ્યમ્।
067.005. સચેત્ પતતિ, અનયેન વ્યસનમાપદ્યતે।
067.006. અષ્ટાદશવક્રિકાં નદીમતિક્રમ્ય શ્લક્ષ્ણો નામ પર્વતઃ।
067.006. શ્લક્ષ્ણઃ પર્વતો મૃદુરુચ્છ્રિતો ઽદ્વારકશ્ચ।
067.007. ન ચાસ્ય કિંચિન્નિસ્તરણમ્।
067.007. તત્રાયસ્કીલાનાં કોટ્યાતિક્રમિતવ્યમ્।
067.007. શ્લક્ષ્ણં પર્વતમતિક્રમ્ય શ્લક્ષ્ણા નામ નદી ગ્રાહમકરાકુલા।
067.008. સંવૃતા ચ સા નદી।
067.008. તત્ર વેત્રપાશાન્ બદ્ધ્વા અતિકરમિતવ્યમ્।
067.009. સચેત્ પતતિ, અનયેન વ્યસનમાપદ્યતે।
067.009. શ્લક્ષ્ણાં નદીમતિક્રમ્ય ધૂમનેત્રો નામ પર્વતો ધૂમાયતે સંધૂમાયતે।
067.010. યેન ખલુ તેન ધૂમેન મૃગા વા પક્ષિણો વા સ્પૃશ્યન્તે, પન્ઞ્ચત્વમાપદ્યન્તે।
067.011. ધૂમનેત્રઃ પર્વત ઉચ્છ્રિતો મહાપ્રપાતો ઽદ્વારકશ્ચ।
067.011. તત્ર તેન પુરુષેણ ગુહા પર્યેષિતવ્યા।
067.012. ગુહાં સમન્વિષ્ય તેનાત્ર ગુહાદ્વારમૌષધિબલેન મન્ત્રબલેન ચ મોક્તવ્યમ્ ।
067.012. સા ચ ખલુ ગુહા આશીવિષપરિપૂર્ણા તિષ્ઠતિ।
067.013. તે ખલુ આશીવિષા દૃષ્ટિવિષા અપિ, સ્પર્શવિષા અપિ।
067.014. ધૂમનેત્રસ્ય પર્વતસ્યોપરિષ્ટાન્મહદુદકપલ્વલમ્।
067.014. તસ્મિન્નુદકપલ્વલે મહત્યશ્મશિલા।
067.014. તાં વીર્યબલેનઓત્પાટ્ય ગુહા।
067.015. તસ્યાં ગુહાયાં સંજીવની નામૌષધી જ્યોતીરસશ્ચ મણિર્દીપપ્રભાસઃ।
067.016. તામૌષધીં ગૃહીત્વા સશીર્ષપાદં સમાલભ્ય તાં ચૌષધીં ગૃહીત્વા ગુહા પ્રવેષ્ટવ્યા।
067.016. ઔષધીબલેન મન્ત્રબલેન ઔષધીપ્રભાવાચ્ચાશીવિષાઃ કાયે ન ક્રમિષ્યન્તિ।
067.017. એવં હિ તસ્માત્ પર્વતાન્નિસ્તરણં ભવિષ્યતિ।
067.018. ધૂમનેત્રપર્વતમતિક્રમ્ય સપ્તાશીવિષપર્વતાઃ।
067.018. ઔષધીબલેન મન્ત્રબલેન ચ સપ્તાશીવિષપર્વતા અતિક્રમિતવ્યાઃ।
067.019. સપ્તાશીવિષપર્વતાનતિક્રમ્ય સપ્તશીવિષનદ્યઃ।
067.019. તીક્ષ્ણગન્ધા નામ તત્રાશીવિષાઃ।
067.020. તત્ર તેન પુરુષેણ માંસપેશ્યન્વેષિતવ્યા।
067.020. તાસામાશીવિષનદીનાં તીરે શાલ્મલીવનમ્।
067.021. તતઃ શાલ્મલીફલકૈઃ પ્લવં બદ્ધ્વા માંસપેશ્યા આત્માનમાચ્છાદ્ય અધિરોઢવ્યમ્।
067.022. તતસ્તા આશીવિષા માંસગન્ધેન પારાત્ પારં ગમિષ્યન્તિ।
067.022. સપ્તાશીવિષમતિક્રમ્ય મહાન્ સુધાવદાતઃ પર્વતઃ, ઉચ્ચશ્ચ પ્રગૃહીતશ્ચ।
067.023. સો ઽધિરોઢવ્યસ્ તત્ર દ્રક્ષ્યસિ મહાન્તં સૌવર્ણભૂમિં પૃથિવીપ્રદેશં પુષ્પફલચ્છાયાવૃક્ષોપશોભિતમ્।
067.024. રોહિતકાઞ્ જનપદાન્ ઋદ્ધાંશ્ચ ક્ષેમાંશ્ચ સુભિક્ષાંશ્ચ આકીર્ણબહુજનમનુષ્યાંશ્ચ।
067.025. રોહિતકં ચ મહાનગરં દ્વાદશયોજનાયામં સપ્તયોજનવિસ્તૃતં સપ્તપ્રાકારપરિક્ષિપ્તં દ્વાષષ્ટિદ્વારોપશોભિતં ભવનશતસહસ્રવિરાજિતં સુવિવિક્તરથ્યાવીથિચત્વરશૃઙ્ગાટકાન્તરાપણમ્।
067.027. વીણા વલ્લિકા મહતી સુઘોષકૈઃ શ્રોત્રાભિરામૈશ્ચ ગીતધ્વનિભિરનુપરતપ્રયોગં નાનાપણ્યસંવૃદ્ધં નિત્યપ્રમુદિતજનૌઘસંકુલં ત્રિદશેન્દ્રોપેન્દ્રસદૃશોદ્યાનસભાપુષ્કરિણીસમ્પન્નં કાદમ્બહંસકારણ્ડવચક્રવાકોપશોભિતતડાગં રોહિતકં મહારાજાધ્યુષિતં મહાપુરુષવણિગ્નિસેવિતમ્।
067.030. યત્ર મઘઃ સાર્થવાહઃ પ્રતિવસતિ અભિરૂપો દર્શનીયઃ પ્રાસાદિકઃ પણ્ડિતો વ્યક્તો મેધાવી આઢ્યો મહાધનો મહાભોગો વિસ્તીર્ણવિશાલપરિગ્રહો વૈશ્રવણધનસમુદિતો વૈશ્રવણધનપ્રતિસ્પર્ધી દ્વીપાન્તરદ્વીપગમનવિધિજ્ઞ્નો મહાસમુદ્રયાનપાત્રયાયી<68>।
068.001. સ તે બદરદ્વીપમહાપત્તનસ્ય પ્રવૃત્તિમાખ્યાસ્યતિ, નિમિત્તાનિ, ચ દર્શયિષ્યતિ।
068.002. યથોક્તં ચ વિધિમનુષ્ઠાસ્યસિ, ન ચ ખેદમાપત્સ્યસે।
068.002. એવં મહાસાર્થવાહ પરમદુષ્કરકારક ઇમાં સુમેરુમલયમન્દરસદૃશીં દૃઢાં પ્રતિજ્ઞ્નાં નિસ્તરિષ્યસિ।
068.003. ઇયં ચ મહાપ્રતિજ્ઞ્ના શક્રબ્રહ્માદીનામપિ દુષ્કરા, પ્રાગેવ મનુષ્યભૂતાનામ્॥
068.005. ઇત્યુક્ત્વા સા દેવતા તત્રૈવાન્તર્હિતા।
068.005. અથ સુપ્રિયઃ સાર્થવાહઃ સુપ્તપ્રતિબુદ્ધો દેવતાવચનં શ્રુત્વા પરમવિસ્મયમાપન્નશ્ચિન્તયતિ -- નૂનમનયા દેવતયા અનેકૈરેવંવિધૈઃ પરમદુષ્કરશતસહસ્રૈર્બદરદ્વીપયાત્રા સાધિતપૂર્વા ભવિષ્યતિ।
068.007. યદિ તાવત્ સાધિતા, દુષ્કરકારિકા ઇયં દેવતા।
068.008. અથ સાધ્યમાના, દૃષ્ટાઃ પરમદુષ્કરકારકાસ્તે મનુષ્યાઃ, યૈરનેકૈર્દુષ્કરશતસહસ્રૈર્બદરદ્વીપયાત્રા સાધિતા।
068.009. અતિદુષ્કરં ચૈતદસ્માભિઃ કરણીયમ્।
068.009. અથવા યદ્યપ્યહં લોકહિતાર્થે પ્રતિપદ્યેયમ્, સફલો મે પરિશ્રમઃ સ્યાત્।
068.010. યથા અનેકૈર્દુષ્કરશતસહસ્રૈર્બદરદ્વીપમહાપત્તનયાત્રાં સધયિષ્યામિ, પરં લોકાનુગ્રહં કરિષ્યામિ।
068.011. તે ઽપિ મનુષ્યાઃ, યૈરનેકૈર્દુષ્કરશતસહસ્રૈર્બદરદ્વીપયાત્રા સાધિતપૂર્વા।
068.012. અહમપિ મનુષ્યઃ।
068.012. તૈઃ સાધિતા।
068.012. કસ્માદહં ન સાધયિષ્યામીત્યનુવિચિન્ત્ય સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહો દૃઢપ્રતિજ્ઞ્નો દૃઢવીર્યપરાક્રમો ઽનિક્ષિપ્તોત્સાહ ઉદારપુણ્યવિપાકમહેશાખ્યો।
068.014. લોકહિતાર્થમભ્યુદ્ગતો યથોપદિષ્ટોદ્દેશસ્મૃતિપરિગૃહીતો દૃઢપ્રતિજ્ઞ્નાં સમનુસ્મૃત્ય મહતા વીર્યબલેન એકાકી અદ્વિતીયવ્યવસાયો યથોપદિષ્ટાનિ પન્ઞ્ચાન્તરદ્વીપશતાનિ સમતિક્રામતિ।
068.016. સપ્ત મહાપર્વતાન્, સપ્ત મહાનદ્યો વિસ્તરેણ સર્વાણિ સંકટાનિ યથોક્તેન વિધિના મૂલકન્દફલાહારો ગુણવતિ ફલકે બદ્ધ્વા પરિપૂર્ણૈર્દ્વાદશભિર્વર્ષૈ રોહિતકં મહાનગરમનુપ્રાપ્તઃ।
068.018. ઉદ્યાને સ્થિત્વા અન્યતમં પુરુષમામન્ત્રયતે -- કશ્ચિદ્ભોઃ પુરુષ અસ્મિન્ રોહિતકે મહાનગરે મઘો નામ સાર્થવાહઃ પ્રરિવસતિ? સ એવમાહ -- અસ્તિ ભોઃ પુરુષ।
068.019. કિં તર્હિ મહાવ્યાધિના ગ્રસ્તઃ।
068.020. સ્થાનમેતદ્વિદ્યતે યત્તેનૈવાબાધેન કાલં કરિષ્યતીતિ।
068.020. અથ સુપ્રિયસ્ય મહાસાર્થવાહસ્યૈતદભવત્ -- મા હૈવ મઘો મહાસાર્થવાહો ઽદૃષ્ટ એવ કાલં કુર્યાત્।
068.021. કો મે વ્યપદેશં કરિષ્યતિ તસ્ય બદરદ્વીપમહાપત્તનસ્ય ગમનાયેતિ વિદિત્વા ત્વરિતત્વરિતમ્ યેન મઘસ્ય સાર્થવાહસ્ય નિવેશનં તેનોપસંક્રાન્તઃ।
068.023. સ દ્વારે નિવાર્યતે, ન લભતે પ્રવેશં મહાસાર્થવાહદર્શનાય।
068.024. ધર્મતા ખલુ કુશલા બોધિસત્ત્વાસ્તેષુ તેષુ શિલ્પસ્થાનકર્મસ્થાનેષુ।
068.024. તતો વૈદ્યસંજ્ઞ્નાં ઘોષયિત્વા પ્રવિષ્ટઃ।
068.025. અદ્રક્ષીત્ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહો ઽરિષ્ટાધ્યાયેષુ વિદિતવૃત્તાન્તહ્ -- મઘઃ સાર્થવાહઃ ષડ્ભિર્માસૈઃ કાલં કરિષ્યતીતિ વિદિત્વા સુપ્રિયો મહાસાર્તહ્વાહો ઽધીત્ય વૈદ્યમતાનિ સ્વયમેવ મૂલગણ્ડપત્રપુષ્પફલભૈષજ્યાન્યાનુલોમિકાનિ વ્યપદિશતિ સ્મ વ્યાધિવ્યુપશમાર્થમ્।

068.028. પરં ચૈનં તોષયતિ ચિત્રાક્ષરવ્યન્ઞ્જનપદાભિધાનૈઃ, શાસ્ત્રબદ્ધાભિઃ, કથાભિઃ, નાનાશ્રુતિમનોરથાખ્યાયિકાભિઃ સંરન્ઞ્જયતિ।
068.029. દાક્ષ્યદાક્ષિણ્યચાતુર્યમાધુર્યોપેતમુપસ્થાનકર્મણિ સત્પુત્ર ઇવ પિતરં ભક્ત્યા ગૌરવેણ શુશ્રૂષતે।
068.030. તતો મઘસ્ય સાર્થવાહસ્ય ક્ષેમણીયતરં ચાભૂદ્યાપનીયતરં ચ।
068.031. સંજ્ઞ્ના અનેન પ્રતિલબ્ધા।
068.031. અથ મઘો મહાસાર્થવાહઃ પ્રતિલબ્ધસંજ્ઞ્નઃ સુપ્રિયં મહાસાર્થવાહમિદમવોચત્ -- કુતો ભવાઞ્ જ્ઞ્નાનવિજ્ઞ્નાનસમ્પન્નો ઽભિરૂપો દર્શનીયઃ પ્રાસાદિકઃ પણ્ડિતો વ્યક્તો <69>મેધાવી પટુપ્રચારઃ સર્વશાસ્ત્રજ્ઞ્નઃ સર્વશાસ્ત્રવિશારદઃ સર્વકલાભિજ્ઞ્નઃ સર્વભૂતરુતજ્ઞ્ન ઇઙ્ગિતજ્ઞ્ન? કિં જાત્યા ભવાન્? કિંગોત્રહ્? કેન વા કારણેન અમનુષ્યાવચરિતં દેશમભ્યાગતહ્? એવમૂક્તઃ સુપ્રિયઃ સાર્થવાહઃ કથયતિ -- સાધુ સાધુ મહાસાર્થવાહ।
069.003. કાલે ઽસ્મિ મહાસર્થવાહેન જાતિકુલગોત્રાગમનપ્રયોજનં પૃષ્ટઃ।
069.004. અથ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહો મઘાય સાર્થવાહાય જાતિકુલગોત્રાગમનપ્રયોજનં વિસ્તરેણારોચયતિ સ્મ, પરં ચૈનં વિજ્ઞ્નાપયતિ -- સાર્વાહાનુભાવાદહં બદરદ્વીપમહાપત્તનં પશ્યેયમ્।
069.006. એવમહં સ્યાત્ પરિપૂર્ણમનોરથો નિસ્તીર્ણદૃઢપ્રતિજ્ઞ્નઃ સર્વસત્ત્વમનોરથપરિપૂરકઃ।
069.007. અથ મઘો મહાસાર્થવાહઃ સુપ્રિયસ્ય મહાસાર્થવાહસ્યાશ્રુતપૂર્વાં પરહિતાર્થમભ્યુદ્યતાં દૃઢપ્રતિજ્ઞ્નાં શ્રુત્વા પરમવિસ્મયજાતો ઽનિમિષદૃષ્ટિઃ સુચિરં નિરીક્ષ્ય સુપ્રિયં મહાસાર્થવાહમિદમવોચત્ -- તરુણશ્ચ ભવાન્ ધર્મકામશ્ચ।
069.009. આશ્ચર્યમમાનુષપરાક્રમં તે પશ્યામિ, યો નામ ભવાઞ્ જમ્બુદ્વીપાદમનુષ્યાવચરિતં પર્વતસમુદ્રનદ્યોત્તરણં કૃત્વા ઇહાગતઃ, યત્રામનુષ્યાઃ પ્રલયં ગચ્છન્તિ, પ્રાગેવ મનુષ્યાઃ।
069.011. દેવં તદ્ભવન્તં પશ્યામિ દેવાન્યતમં વા મનુષ્યવેષધારિણમ્।
069.012. ન તે કિંચિદ્દુસ્તરમસાધ્યં વા।
069.012. અપિ તુ અહં મહાવ્યાધિના ગ્રસ્તો મુમૂર્ષુઃ।
069.012. ભવાંશ્ચાયાતઃ।
069.013. અપિ તુ કો ભવતો ઽર્થે પરહિતાર્થે ઽભ્યુદ્યતસ્યાત્મપરિત્યાગમપિ ન કુર્યાત્? તેન હિ વત્સ ક્ષિપ્રં મઙ્ગલપોતં સમુદાનય, સંવરં ચારોપય, યદાવયોર્યાત્રાયનં ભવિષ્યતીતિ।
069.014. એવં સાર્થવાહેતિ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહો મઘાય મહાસાર્થવાહાય પ્રતિશ્રુત્ય મઙ્ગલપોતં સમુદાનીય સંવરં ચારોપ્ય યેન મઘો મહાસાર્થવાહસ્તેનઓપસંક્રાન્તઃ।
069.016. ઉપસંક્રમ્ય મઘં સાર્થવાહમિદમવોચત્ -- દેવ સમુદાનીતો મઙ્ગલપોતઃ, સંવરં ચારોપિતમ્, યસ્યેદાનીં મહાસાર્થવાહઃ કાલં મન્યતે।
069.017. અથ મઘો મહાસાર્થવાહો વદરદ્વીપમહાપત્તનગમનકૃતબુદ્ધિઃ સ્વજનબન્ધુવર્ગપુત્રદારમિત્રામાત્યજ્ઞ્નાતિસાલોહિતૈઃ સભૃત્યવર્ગેણ ચ રોહિતકરાજ્ઞ્ના ચ નિવાર્યમાણો ઽપિ ગુણવતિ ફલકે બદ્ધ્વા આશુ સુપ્રિયસાર્થવાહસહાયો મઙ્ગલપોતમભિરુહ્ય મહાસમુદ્રમવતીર્ણઃ।
069.020. અથ મઘો મહાસાર્થવાહઃ સુપ્રિયસ્ય મહાસાર્થવાહસ્ય કથયતિ -- અહં બાઢગ્લાનો ન શક્યામિ સ્થિયો ગન્તુમ્।
069.021. તદર્હસિ શય્યાં કલ્પયિતુમ્ યત્રાહમપાશ્રિતો ગમિષ્યામીતિ।
069.022. અપિ તુ અસ્મિન્ મહાસમુદ્રે યાવદેવંવિધાનિ નિમિત્તાનિ ભવન્તિ ઉદકસ્ય વર્ણસંસ્થાનાનિ ચ મમ નિવેદયિતવ્યાનિ।
069.023. યથા અનેકાનિ યોજનશતાનિ ગત્વા અદ્રાક્ષીત્ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહ એકપાણ્ડરં પાનીયમ્।
069.024. દૃષ્ટ્વા પુનર્મઘાય સાર્થવહાયારોચયતિ -- યત્ખલુ મહાસાર્થવાહ જાનીયાઃ, એકપાણ્ડરં પાનીયં પશ્યામિ।
069.025. એવમુક્તે મઘઃ સાર્થવાહઃ કથયતિ -- નૈતન્મહાસાર્થવાહ એકપાણ્ડરં પાનીયમ્।
069.026. અપિ તુ પશ્યસિ ત્વં દક્ષિણકેન મહત્સુધાપર્વતમ્ યદિદં તસ્યૈતદનુભાવેન પાનીયં રન્ઞ્જિતમ્।
069.027. યત્રૈકવિંશતિધાતુગોત્રાણિ, યં પક્ત્વા સુવર્ણરૂપ્યવૈડૂર્યાન્યભિનિર્વર્તન્તે, યદેકે જામ્બુદ્વીપકા મનુષ્યા રત્નાન્યાદાય પ્રતિનિવર્તન્તે।
069.029. ઇદં બદરદ્વીપમહાપત્તનસ્ય પ્રથમનિમિત્તમ્।
069.029. પુનરપિ ગચ્છન્ પશ્યતિ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહઃ શસ્ત્રવર્ણં પાનીયમ્।
069.030. દૃષ્ટ્વા ચ પુનર્મઘાય સાર્થવાહાયારોચયતિ -- યત્ ખલુ મહાસાર્થવાહ જાનીયાહ્ -- શસ્ત્રવર્ણં પાનીયં દૃશ્યતે।
069.031. મઘઃ સાર્થવાહઃ કથયતિ -- નૈતચ્છસ્ત્રવણ પાનીયમ્।
069.032. પશ્યસિ ત્વં દક્ષિણકેણ મહચ્છસ્ત્રપર્વતમ્।
069.032. તસ્યૈતદનુભાવેન પાનીયં રન્ઞ્જિતમ્।
070.001. <70>અત્રાપ્યનેકાનિ ધાતુગોત્રાણિ, યં પક્ત્વા સુવર્ણરૂપ્યવૈદૂર્યસ્ફટિકાન્યભિનિર્વર્તન્તે, યદેકે જામ્બુદ્વીપકા મનુષ્યા રત્નાન્યાદાય પ્રતિનિવર્તન્તે।
070.002. ઇદં બદરદ્વીપમહાપત્તનસ્ય દ્વિતીયં નિમિત્તમ્।
070.003. એવં લોહપર્વતાસ્તામ્રપર્વતા રૂપ્યપર્વતાઃ સુવર્ણપર્વતાઃ સ્ફટિકપર્વતા વૈદૂર્યપર્વતાઃ।
070.004. અદ્રાક્ષીત્ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહો નીલપીતલોહિતાવદાતં પાનીયમ્, અન્તર્જલે ચ દીપાર્ચિષઃ પશ્યતિ દીપ્યમાનાઃ।
070.005. દૃષ્ટ્વા ચ પુનર્મઘાય સાર્થવાહાયારોચયતિ -- યત્ખલુ મહાસાર્થવાહ જાનીયાહ્ -- નીલપીતલોહિતાવદાતં પાનીયં દૃશ્યતે, અન્તર્જલે ચ દીપાર્ચિષો દીપ્યમાનાઃ।
070.007. એવેમુક્તે મઘો મહાસાર્થવાહઃ કથયતિ -- નૈતન્મહાસાર્થવાહ નીલપીતલોહિતાવદાતં પાનીયમ્, નાપ્યેતે દીપા ઇવ દીપ્યન્તે।
070.008. પશ્યસિ ત્વં દક્ષિણકેન ચતૂરત્નમયં પર્વતમ્।
070.009. તસ્યૈતદનુભાવેન પાનીયં રન્ઞ્જિતમ્।
070.009. યે ઽપ્યેતે દીપા ઇવ દીપ્યન્તે, એતે ઽન્તર્ગતા ઔષધ્યો દીપ્યન્તે।
070.010. અત્રાપ્યનેકાનિ ધાતુગોત્રાણિ, યં પક્ત્વા સુવર્ણરૂપ્યવૈદૂર્યસ્ફટિકાન્યભિનિર્વર્તન્તે, યત્રૈકે જામ્બુદ્વીપકા મનુષ્યા રત્નાન્યાદાય પ્રતિનિવર્તન્તે।
070.011. ઇદં બદરદ્વીપમહાપત્તનસ્ય દશમં નિમિત્તમ્।
070.012. અપિ તુ મહાસાર્થવાહ ઇયન્ત્યેવાહં બદરદ્વીપમહાપત્તનસ્ય દશ નિમિત્તાનિ જાને ગમનં પ્રતિ, અતઃ પરેણ ન જાને।
070.013. એવમુક્તે સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહઃ કથયતિ -- કદા બદરદ્વીપમહાપત્તનસ્ય ગમનાયાન્તો ભવિષ્યતિ? એવમુક્તે મઘઃ સાર્થવાહઃ કથયતિ -- મયાપિ સુપ્રિય બદરદ્વીપમહાપત્તનં કાર્ત્સ્યેન ન દૃષ્ટમ્।
070.015. અપિ તુ મયા શ્રુતં પૌરાણાનાં મહાસાર્થવાહાનામન્તિકાજ્જીર્ણાનાં વૃદ્ધાનાં મહલ્લકાનામ્ -- ઇતો જલમપહાય પશ્ચિમાં દિશં સ્થલેન ગમ્યતે।
070.017. તેન ચૈવમભિહિતમ્, મરણાન્તિકાશ્ચાસ્ય વેદનાઃ પ્રાદુર્ભૂતાઃ।
070.017. તતઃ સુપ્રિયાય મહાસાર્થવાહાય કથયતિ -- મરણાન્તિકા મે વેદનાઃ પ્રાદુર્ભૂતાઃ।
070.018. એતત્ત્વં મઙ્ગલપોતં તીરમુપનીય વેત્રપાશં બદ્ધ્વા મચ્છરીરે શરીરપૂજાં કુરુષ્વ।
070.019. તતઃ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહસ્તં મઙ્ગલપોતં તીરમુપનીય વેત્રપાશં બધ્નાતિ।
070.020. અત્રાન્તરે મઘો મહાસાર્થવાહઃ કાલગતઃ।

070.021. અથ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહો મઘં સાર્થવાહં કાલગતં વિદિત્વા સ્થલે ઉત્થાપ્ય શરીરે શરીરપૂજં કૃત્વા ચિન્તયતિ -- મઙ્ગલપોતમારુહ્ય યાસ્યામીતિ।
070.022. સ ચ પોતો વાયુના વેત્રપાશં છિત્ત્વા અપહૃતઃ।
070.023. તતઃ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહશ્ચતૂરત્નમયસ્ય પર્વતસ્ય દક્ષિણેન પાર્શ્વેનાટવ્યાં સ્થલેન સંપ્રસ્થિતો મૂલફલાનિ ભક્ષયમાણઃ।
070.024. અનેકાનિ યોજનાનિ ગત્વા અદ્રાક્ષીત્ શ્લક્ષ્ણં પર્વતમનુપૂર્વપ્રવણમનુપૂર્વપ્રાગ્ભારમ્।
070.025. ન શક્યતે ઽભિરોઢુમ્।
070.025. તતઃ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહો મધુના પાદૌ પ્રલિપ્યાભિરૂઢશ્ચ, અવતીર્ણશ્ચ, અનેકાનિ યોજનાનિ ગત્વા મૂલફલાહારો ગતઃ।
070.027. સ તત્ર પશ્યતિ મહાન્તં પર્વતમુચ્ચં ચ પ્રગૃહીતં ચ।
070.027. નિઃસરણં પર્યેષમાણો ન લભતે, ન ચાસ્ય કશ્ચિન્નિઃસરણવ્યપદેષ્ટા।
070.028. તતશ્ચિન્તાપરઃ શયિતઃ।
070.028. તત્ર ચ પર્વતે નીલાદો નામ યક્ષઃ પ્રતિવસતિ।
070.029. સ સંલક્ષયતિ -- અયં બોધિસત્ત્વો લોકહિતાર્થમુદ્યતઃ પરિક્લિશ્યતે, યન્ન્વહમસ્ય સાહાય્યં કલ્પયેયમ્।
070.030. ઇદમનુચિન્ત્ય સુપ્રિયં મહાસાર્થવાહમિદમવોચત્ -- ઇતો મહાસાર્થવાહ પૂર્વેણ યોજનં ગત્વા ત્રીણિ પર્વતશૃઙ્ગાણ્યનુપૂર્વનિંનાન્યનુપૂર્વપ્રવણાન્યનુપૂર્વપ્રાગ્ભારાણિ।
070.032. તત્ર ત્વયા વેત્રશિટામ્(?) બદ્ધ્વા અતિક્રમિતવ્યમ્।
070.032. અથ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહઃ સુપ્તપ્રબુદ્ધો વેત્રશિટામ્ <71>બદ્ધ્વા તાનિ પર્વતશૃઙ્ગાણ્યતિક્રાન્તઃ।
071.001. ભૂયઃ સંપ્રસ્થિતો ઽદ્રાક્ષીત્ સુપ્રિયો મહાસાથવાહઃ સ્ફટિકપર્વતં શ્લક્ષ્ણં નિરાલમ્બમગમ્યં મનુષ્યમાત્રસ્ય।
071.002. ન ચાસ્યોપાયં પશ્યતિ તં પર્વતમભિરોહણાયેતિ વિદિત્વા ચિન્તાપરો ઽહોરાત્રમવસ્થિતઃ।
071.003. તસ્મિંશ્ચ પર્વતે ચન્દ્રપ્રભો નામ યક્ષઃ પ્રતિવસતિ।
071.004. સ ચિન્તાપરં સાર્થવાહં વિદિત્વા લોકહિતાર્થમભ્યુદ્યતં મહાયાનસમ્પ્રસ્થિતં પ્રસન્નચિત્તં ચોપેત્યાશ્વાસયતિ -- ન ખલુ મહાસાર્થવહેન વિષાદઃ કરણીય ઇતિ।
071.005. પૂર્વેણ ક્રોશમાત્રં ગત્વા મહચ્ચન્દનવનમ્।
071.006. તસ્મિંશ્ચ ચન્દનવને મહત્યશ્મશિલા।
071.006. તાં વીર્યબલેનોત્પાટ્ય ગુહાં દ્રક્ષ્યસિ।
071.007. તસ્યાં ગુહાયાં પ્રભાસ્વરા નામૌષધી પન્ઞ્ચગુણોપેતા।
071.007. તયા ગૃહીતયા નાસ્ય કાયે શસ્ત્રં ક્રમિષ્યતિ, અમનુષ્યાશ્ચાવતારં ન લપ્સ્યન્તે, બલં ચ વીર્યં ચ સંજનયતિ, આલોકં ચ કરોતિ।
071.009. તેનાલોકેન દ્રક્ષ્યસિ ચતૂરત્નમયં સોપાનમ્।
071.009. તેન સોપાનેન સ્ફટિકપર્વતમતિક્રમિતવ્યમ્।
071.010. સ્ફટિકપર્વતમતિક્રાન્તસ્ય તે પ્રભાસ્વરા ઔષધ્યન્તર્ધાસ્યતિ।
071.010. તત્ર તે ન શોચિતવ્યં ન ક્રન્દિતવ્યં ન પરિદેવિતવ્યમ્।
071.011. અથ ચન્દ્રપ્રભો યક્ષઃ સુપ્રિયં મહાસાર્થવાહં સમનુશાસ્ય તત્રૈવાન્તર્હિતઃ।
071.012. અથ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહશ્ચન્દ્રપ્રભેણ મહાયક્ષેણ સમાશ્વાસ્ય આદેશિતમાર્ગો યથોક્તેન વિધિના સ્ફટિકપર્વતમતિક્રાન્તઃ।
071.013. અતિક્રાન્તસ્ય ચાસ્ય પ્રભાસ્વરા ઔષધ્યન્તર્હિતા।
071.014. ભૂયઃ સંપ્રસ્થિતો ઽદ્રાક્ષીત્ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહઃ સૌવર્ણં મહાનગરમારામસમ્પન્નં પુષ્કરિણીસમ્પન્નમ્।
071.015. તતઃ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહો નગરદ્વારં ગતઃ।
071.015. યાવદ્બદ્ધં નગરં પશ્યતિ।
071.016. દૃષ્ટ્વા ચ પુનરુદ્યાનં ગત્વા ચિન્તયતિ -- યદ્યપ્યહં નગરમદ્રાક્ષમ્, તદપિ શૂન્યમ્।
071.017. કદા બદરદ્વીપસ્ય મહાપત્તનસ્યાગમનાયાધ્વા ભવિષ્યતીતિ વિદિત્વા શયિતઃ।
071.017. અથ સા પૂર્વદેવતા સુપ્રિયં મહાસાર્થવાહં દુર્મનસં વિદિત્વા રાત્ર્યાઃ પ્રત્યૂષસમય ઉષસંક્રમ્ય સમાશ્વાસ્ય ઉત્કર્ષયતિ -- સાધુ સાધુ મહાસાર્થવાહ, નિસ્તીર્ણાનિ તે મહાસમુદ્રપર્વતનદીકાન્તારાણિ મનુષ્યામનુષ્યાગમ્યાનિ।
071.020. સંપ્રાપ્તો ઽસિ બદરદ્વીપમહાપત્તનં મનુષ્યામનુષ્યાનવચરિતં મહેશાખ્ય પુરુષાધ્યુષિતમ્।
071.021. કિં તર્હિ ન સામ્પ્રતમપ્રમાદઃ કરણીયઃ।
071.021. ઇન્દ્રિયાણિ ચ ગોપયિતવ્યાનિ ચક્ષુરાદીનિ, કાયગતા સ્મૃતિર્ભાવયિતવ્યા।
071.022. શ્વોભૂતે નગરદ્વારં ત્રિકોટયિતવ્યમ્।
071.022. તતશ્ચતસ્રઃ કિન્નરકન્યા નિર્ગમિષ્યન્તિ અભિરૂપા દર્શનીયાઃ પ્રસાદિકાશ્ચાતુર્યમાધુર્યસમ્પન્નાઃ સાર્વાઙ્ગપ્રત્યઙ્ગોપેતાઃ પરમરૂપાભિજાતાઃ સર્વાલંકારવિભૂષિતા હસિતરમિતપરિચારિતનૃત્તગીતવાદિત્રકલાસ્વભિજ્ઞ્નાઃ।
071.025. તાસ્ત્વામત્યર્થમુપલાલયન્તિ, એવં ચ વક્ષ્યન્તિ -- એતુ મહાસાર્થવાહઃ।
071.025. સ્વાગતં મહાસાર્થવાહ, અસ્માકમસ્વામિનીનાં સ્વામી ભવ, અપતિકાનાં પતિરલયનાનાં લયનો ઽદ્વીપાનાં દ્વીપો ઽત્રાણાનાં ત્રાણો ઽશરણાનાં શરણમપરાયણાનાં પરાયણઃ।
071.027. ઇમાનિ ચ તે ઽન્નગૃહાણિ પાનગૃહાણિ વસ્ત્રગૃહાણિ શયનગૃહાણ્યારામરમણીયાનિ, પ્રભૂતાનિ ચ જામ્બુદ્વીપકાનિ રત્નાનિ, તદ્યથા -- મણયો મુક્તા વૈદૂર્યશઙ્ખશિલાપ્રવાલરજતજાતરૂપમશ્મગર્ભમુસારગલ્વો લોહિતિકા દક્ષિણાવર્તાઃ।
071.028. એતાનિ ચ તે રત્નાનિ।
071.030. ત્વં ચાસ્માભિઃ સાર્ધં ક્રીડસ્વ રમસ્વ પરિચારયસ્વ।
071.031. તત્ર તે તાસુ માતૃસંજ્ઞ્ના ઉપસ્થાપયિતવ્યા, ભગિનીસંજ્ઞ્ના દુહિતૃસંજ્ઞ્ના ઉપસ્થાપયિતવ્યા।
071.032. દશાકુશલાઃ કર્મપથા વિગર્હિતવ્યાઃ, દશ કુશલાઃ કર્મપથાઃ સંવર્ણયિતવ્યાઃ।
071.032. સુબહ્વપિ તે <72>પ્રલોભ્યમાનેન રાગસંજ્ઞ્ના નોત્પાદયિતવ્યા।
072.001. સચેદુત્પાદયિષ્યસિ તત્રૈવાનયેન વ્યસનમાપત્સ્યસે।
072.002. સૂપસ્થિતસ્મૃતેસ્તવ સફલઃ શ્રમો ભવિષ્યતિ।
072.002. યદ્યપિ તે સુભાષિતસ્યાર્ઘમણિં પ્રયચ્છેયુઃ, તતસ્ત્વયા નિપુણં પ્રષ્ટવ્યાહ્ -- અસ્ય રત્નસ્ય ભગિન્યઃ કો ઽનુભાવ ઇતિ।
072.003. એવં દ્વિતીયં કિન્નરનગરમનુપ્રાપ્તસ્યાષ્ટૌ કિન્નરકન્યા નિર્ગમિષ્યન્તિ, તાસાં પૂર્વિકાનામન્તિકાદભિરૂપતરાશ્ચ।
072.005. તત્રાપિ તે એષાનુપૂર્વી કરણીયા।
072.005. યાવચ્ચતુર્થકિન્નરનગરપ્રાપ્તસ્ય તે દ્વાત્રિંશત્ કિન્નરકન્યા નિર્ગમિષ્યન્તિ તાસાં પૂર્વિકાનામન્તિકાદભિરૂપતરાશ્ચ દર્શનીયતરાશ્ચ પ્રાસાદિકતરાશ્ચાપ્સરસહ્ -- પ્રતિસ્પર્ધિન્યઃ।
072.007. શતસહસ્રશોભિતા ભવિષ્યન્તિ।
072.007. તત્રાપિ તે એષૈવાનુપૂર્વી કરણીયા।
072.007. ઇત્યુક્ત્વા સા દેવતા તત્રૈવાન્તર્હિતા॥
072.009. અથ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહઃ પ્રમુદિતમનાઃ સુખપ્રતિબુદ્ધઃ કાલ્યમેવો ઽત્થાય સૌવર્ણં કિન્નરનગરમનુપ્રાપ્તઃ।
072.010. દ્વારમૂલમુપસંક્રમ્ય ત્રિકોટયતિ।
072.010. તતઃ સુપ્રિયેણ મહાસાર્થવાહેન ત્રિકોટિતે દ્વારે ચતસ્રઃ કિન્નરકન્યા નિર્ગતા અભિરૂપા દર્શનીયાઃ પ્રાસાદિકાશ્ચાતુર્યમાધુર્યસમ્પન્નાઃ સર્વાઙ્ગપ્રત્યઙ્ગોપેતાઃ પરમરૂપાભિજાતા હસિતરમિતપરિચારિતનૃત્તગીતવાદિત્રકલાસ્વભિજ્ઞ્નાઃ।
072.013. તા એવમાહુહ્ -- એતુ મહાસાર્થવાહઃ।
072.013. સ્વાગતં મહાસાર્થવાહ।
072.013. અસ્માકમસ્વામિનીનાં સ્વામી ભવ, અપતીનાં પતિરલયનાનાં લયનો ઽદ્વીપાનાં દ્વીપો ઽશરણાનાં શરણો ઽત્રાણાનાં ત્રાણો ઽપરાયણાનાં પરાયણઃ।

072.015. ઇમાનિ ચ તે ઽન્નગૃહાણિ પાનગૃહાણિ વસ્ત્રગૃહાણિ શયનગૃહાણ્યારામરમણીયાનિ વનરમણીયાનિ પુષ્કરિણીરમણીયાનિ ચ।
072.016. જામ્બુદ્વીપકાનિ રત્નાનિ, તદ્યથામણયો મુક્તા વૈદૂર્યશઙ્ખશિલાપ્રવાલરજતજાતરૂપમશ્મગર્ભો મુસારગલ્વો લોહિતિકા દક્ષિણાવર્તાહ્ એતાનિ ચ।
072.018. ત્વં ચાસ્માભિઃ સાર્ધં ક્રીડસ્વ રમસ્વ પરિચારયસ્વ।
072.018. અથ સુપ્રિયં મહાસાર્થવાહં સૂપસ્થિતસ્મૃતિં તાઃ કિન્નરકન્યાઃ સર્વાઙ્ગૈરનુપરિગૃહ્ય સૌવર્ણં કિન્નરનગરં પ્રવેશ્ય પ્રાસાદમભિરોપ્ય પ્રજ્ઞ્નપ્ત એવાસને નિષાદયન્તિ।
072.020. નિષણ્ણઃ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહો દશાકુશલાન્ કર્મપથાન્ વિગર્હતિ, દશ કુશલાન્ કર્મપથાન્ સંવર્ણયતિ, સુબહ્વપિ પ્રલોભ્યમાનો ન શક્યતે સ્ખલયિતુમ્।
072.022. તુષ્ટાશ્ચ તાઃ કિન્નરકન્યાઃ કથયન્તિ -- આશ્ચર્યમ્ યત્રેદાનીં દહરશ્ચ ભવાન્ ધર્મકામશ્ચ।
072.023. ન ચ કામેષુ સજ્જસે વા બધ્યસે વા।
072.023. પ્રભૂતૈશ્ચ રત્નૈશ્ચ પ્રવારયન્તિ।
072.023. ધર્મદેશનાવર્જિતાશ્ચ એકં સૌભાસિનિકં રત્નમનુપ્રયચ્છન્તિ।
072.024. તતઃ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહસ્તસ્ય રત્નસ્ય પ્રભાવાન્વેષી કથયતિ -- અસ્ય રત્નસ્ય ભગિન્યઃ કો ઽનુભાવ ઇતિ।
072.025. તાઃ કથયન્તિ -- યત્ખલુ સાર્થવાહ જાનીયાહ્ -- તદેવ પોષધે પન્ઞ્ચદશ્યાં શિરઃસ્નાત ઉપોષધોષિત ઇદં મણિરત્નં ધ્વજાગ્રે આરોપ્ય યોજનસહસ્રં સામન્તકેન યો યેનાર્થી ભવતિ હિરણ્યેન વા સુવર્ણેન વા અન્નેન વા વસ્ત્રેણ વા પાનેન વા અલંકારવિશેષેણ વા દ્વિપાદેન વા ચતુષ્પાદેન વા યાનેન વા વાહનેન વા ધનેન વા ધાન્યેન વા, સ ચિત્તમુત્પાદયતુ, વાચં ચ નિશ્ચારયતુ।
072.029. સહચિત્તોત્પાદાદ્ વાગ્નિશ્ચારણેન યથેપ્સિતાશ્ચોપકરણવિશેષા આકાશાદવતરિષ્યન્તિ।
072.030. અયમસ્ય રત્નસ્યાનુભાવઃ।
072.030. અથ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહસ્તાઃ કિન્નરકન્યા ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શ્ય સમાદાપ્ય સમુત્તેજ્ય સંપ્રહર્ષ્ય માતૃભગિનીદુહિતૃવત્ પ્રતિસંમોદ્ય સૌવર્ણાત્ કિન્નરનગરાત્ પ્રતિનિષ્ક્રાન્તઃ।
072.032. અદ્રાક્ષીત્ સુપ્રિયો <73>મહાસાર્થવાહો રૂપ્યમયં કિન્નરનગરમારામસમ્પન્નં વનસમ્પન્નં પુષ્કરિણીસમ્પન્નમ્।
073.001. તત્રાપિ સુપ્રિયેણ સાર્થવાહેન ત્રિકોટિતે દ્વારેઽષ્ટૌ કિન્નરકન્યા નિર્ગતાઃ।
073.002. તા અપ્યેવમાહુહ્ -- એતુ મહાસાર્થવાહઃ।
073.003. સ્વાગતં મહાસાર્થવાહાય।
073.003. અસ્માકમસ્વામિકાનાં સ્વામી ભવ, પૂર્વદ્યાવત્તાભિરપિ ધર્મદેશનાવર્જિતાભિસ્તદ્વિશિષ્ટતરં દ્વિસાહસ્રયોજનવર્ષકં મણિરત્નમનુપ્રદત્તમ્।
073.004. તત્રાપિ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહસ્તાઃ કિન્નરકન્યા ધર્મ્યયા ક્થયા સંદર્શ્ય સમાદાપ્ય સમુત્તેજ્ય સંપ્રહર્ષ્ય માતૃભગિનીદુહિતૃવત્ પ્રતિસંમોદ્ય રૂપ્યમયાત્ કિન્નરનગરાત્ પ્રતિનિષ્ક્રાન્તો યાવત્ તૃતીયં વૈડૂર્યમયં કિન્નરનગરમનુપ્રાપ્તઃ।
073.007. તત્રાપિ સુપ્રિયેણ સાર્થવાહેન ત્રિકોટિતે દ્વારે ષોડશ કિન્નરકન્યા નિર્ગતાઃ, તાસાં પૂર્વિકાનામન્તિકાદભિરૂપતરાશ્ચ પ્રાસાદિકતરાશ્ચ।
073.008. તા અપિ ધર્મદેશનાવર્જિતાસ્તત એવ વિશિષ્ટતરં સૌભાસિનિકં ત્રિસાહસ્રયોજનિકં રત્નમનુપ્રયચ્છન્તિ।
073.009. તતઃ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહસ્તસ્ય રત્નસ્ય પ્રભાવાન્વેષી કથયતિ -- અસ્ય રત્નસ્ય ભગિન્યઃ કોઽનુભાવ ઇતિ? કિન્નરકન્યાઃ કથયન્તિ -- પૂર્વવત્।
073.011. સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહસ્તાઃ કિન્નરકન્યા ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શ્ય સમાદાપ્ય સમુત્તેજ્ય સંપ્રહર્ષ્ય માતૃભગિનીદુહિતૃવત્ પ્રતિસંમોદ્ય તૃતીયાત્ કિન્નરનગરાત્ પ્રતિનિષ્ક્રાન્તઃ।
073.013. અદ્રાક્ષીત્ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહશ્ચતુર્થં ચતૂરત્નમયં કિન્નરનગરમારામોદ્યાનપ્રાસાદદેવકુલપુષ્કરિણીતડાગસુવિભક્તરથ્યાવીથીચત્વરશૃઙ્ગાટકાન્તરાપણસુરચિતગન્ધોજ્જ્વલં નાનાગીતવાદિતયુવતિમધુરસ્વરવજ્રવૈડૂર્યશાતકુમ્ભમયપ્રાકારતોરણોપશોભિતમ્।
073.015. દ્વારં ત્રિરાકોટયતિ।
073.015. તતઃ સુપ્રિયેણ સાર્થવાહેન ત્રિરાકોટિતે દ્વારે દ્વાત્રિંશત્ કિન્નરકન્યા નિર્ગતાઃ, તાસાં પૂર્વિકાણામન્તિકાદભિરૂપતરાશ્ચ દર્શનીયતરાશ્ચાપ્સરસઃપ્રતિસ્પર્ધિન્યઃ શતસહસ્રશોભિતાઃ।
073.017. તા અપ્યેવમાહુહ્ -- એતુ મહાસાર્થવાહઃ।
073.018. સ્વાગતં મહાસાર્થવાહાય।
073.018. અસમાકમસ્વામિકાનાં સ્વામી ભવ, અપતીનાં પતિરલયનાનાં લયનો ઽદ્વીપાનાં દ્વીપો ઽશરણાનાં શરણો ઽત્રાણાનાં ત્રણો ઽપરાયણાનાં પરાયણઃ।
073.020. ઇમાનિ ચ તે ઽન્નગૃહાણિ પાનગૃહાણિ વસ્ત્રગૃહાણિ શયનગૃહાણ્યારામરમણીયાનિ વનરમણીયાનિ પુષ્કરિણીરમણીયાનિ।
073.021. પ્રભૂતાનિ ચ જામ્બુદ્વીપકાનિ રત્નાનિ, તદ્યથા -- મણયો મુક્તા વૈડૂર્યશઙ્ખશિલાપ્રવાલરજતં જાતરૂપમશ્મગર્ભો મુસારગલ્વો લોહિતિકા દક્ષિણાવર્તાઃ।
073.023. એતાનિ ચ તે વયં ચ।
073.023. અસ્માભિઃ સાર્ધં ક્રીડસ્વ રમસ્વ પરિચારયસ્વ।
073.023. તત્રાપિ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહઃ સૂપસ્થિતસ્મૃતિસ્તાઃ કિન્નરકન્યા વિવિધૈર્ધર્મપદવ્યન્ઞ્જનૈઃ પરિતોષયામાસ।
073.025. તુષ્ટાશ્ચ તાઃ કિન્નરકન્યાઃ સુપ્રિયં મહાસાર્થવાહં સર્વાઙ્ગૈરનુપરિગૃહ્ય ચતૂરત્નમયં કિન્નરનગરમનુપ્રવેશ્ય પ્રાસાદમભિરોપ્ય પ્રજ્ઞ્નપ્ત એવાસને નિષાદયન્તિ।
073.026. નિષણ્ણઃ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહો દશાકુશલાન્ કર્મપથાન્ વિગર્હતિ, દશ કુશલાન્ કર્મપથાન્ સંવર્ણયતિ, સુબહ્વપિ પ્રલોભ્યમાનો ન શક્યતે સ્ખલયિતુમ્।
073.028. તુષ્ટાશ્ચ તાઃ કિન્નરકન્યાઃ કથયન્તિ -- આશ્ચર્યમ્ યત્રેદાનીં દહરશ્ચ ભવાન્ ધર્મકામશ્ચ।
073.029. ન ચ કામેષુ સજ્જસે વા બધ્યસે વા।
073.029. પ્રભૂતૈશ્ચ રત્નૈઃ પ્રવારયન્તિ।
073.030. તા અપિ ધર્મદેશનાવર્જિતાઃ સૌભાસિનિકં જામ્બુદ્વીપપ્રધાનમનર્ઘ્યેયમૂલ્યમનન્તગુણપ્રભાવં બદરદ્વીપમાપત્તને સર્વસ્વભૂતં રત્નમનુપ્રયચ્છન્તિ।
073.031. એવં ચ કથયન્તિ -- ઇદમસ્માકં મહાસાર્થવાહ મણિરત્નં બદરેણ ભ્રાત્રા કિન્નરરાજ્ઞ્ના અનુપ્રદત્તમ્, અસ્મિન્ બદરદ્વીપમહાપત્તને <74>ચિહ્નભૂતમાલક્ષ્યભૂતં મણ્ડનભૂતં ચ।
074.001. તતઃ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહઃ કથયતિ -- અસ્ય રત્નસ્ય કો ઽનુભાવ ઇતિ? તાઃ કથયન્તિ -- યત્ખલુ મહાસાર્થવાહ જાનીયાહ્ -- ઇદં મણિરત્નં તદેવ પોષધોષિતો ધ્વજાગ્રે બદ્ધ્વા આરોપ્ય કૃત્સ્ને જમ્બુદ્વીપે ઘણ્ટાવઘોષણં કરણીયમ્ -- શૃણ્વન્તુ ભવન્તો જમ્બુદ્વીપનિવાસિનઃ સ્તીમનુષ્યાઃ, યુષ્માકમ્ યો યેનર્થી ઉપકરણવિશેષેણ હિરણ્યેન વા સુબર્ણેન વા રત્નેન વા અન્નેન વા પાનેન વા વસ્ત્રેણ વા ભોજનેન વા અલંકારવિશેષેણ વા દ્વિપદેન વા ચતુષ્પદેન વા વાહનેન વા યાનેન વા ધનેન વા ધાન્યેન વા સ ચિત્તમુત્પાદયતુ, વચનં ચ નિશ્ચારયતુ।
074.007. સહચિત્તોત્પાદાદ્વાગ્નિશ્ચારણેન ચ યથેપ્સિતાશ્ચોપકરણવિશેષ અસ્ય રત્નસ્યાનુભાવાદાકાશાદવતરિષ્યન્તિ।

074.008. અયં તુ પ્રતિવિશેષહ્ -- યાનિ ચાસ્ય લોકસ્ય ભવન્તિ મહાભયાનિ, તદ્યથા -- રાજતો વા ચૈરતો વા અગ્નિતો વા ઉદકો વા મનુષ્યતો વા અમિષ્યતો વા સિંહતો વા વ્યાઘ્રતો વા દ્વીપતરક્ષુતો વા યક્ષ્યરાક્ષસપ્રેતપિશાચકુમ્ભાણ્ડપૂતનકટપૂતનતો વા, ઈતયોપદ્રવો વા, ઉપસર્ગો વા, અનાવૃષ્ટિર્વા દુર્ભિક્ષભયાનિ વા, અસ્મિન્નુચ્છ્રિતે રત્નવિશેષે ઇમ ઈરયોપદ્રવા ન ભવિષ્યન્તિ।
074.012. ઇર્યુક્ત્વા તાઃ કિન્નરકન્યાઃ સુપ્રિયં મહાસાર્થવાહં સંરાધયામાસુહ્ --- સાધુ સાધુ મહાસાર્થવાહ, નિસ્તીર્ણાનિ મહાસમુદ્રપર્વતનદીકાન્તારાણિ।
074.013. પૂરિતા તે દૃઢસુપ્રતિજ્ઞા।
074.014. સફલીકૃતા તે શ્રદ્ધા।
074.014. તે ગોપિતાનીન્દ્રિયાણિ।
074.014. સાધિતા બદરદ્વીપમહાપત્તનયાત્રા।
074.015. અધિગતં તે સર્વજનમનોરથસમ્પાદકં જમ્બુદ્વીપપ્રધાનં રત્નવિશેષમ્।
074.015. અપિ તુ યેન ત્વં પથેનાગતઃ, અમનુષ્યાસ્તાવત્, પ્રલયં ગચ્છેયુઃ પ્રાગેવ મનુષ્યાઃ।
074.016. અન્યદેવ વયં સન્માર્ગં વ્યપદેક્ષ્યામઃ ક્ષિપ્રં વારાણસીગમનાય।
074.017. તચ્છૃણુ, મનસિ કુરુ, ભાષિષ્યામહ્ -- ઇતઃ પશ્ચિમે દિગ્ભાગે સપ્ત પ્રતાનતિક્રમ્ય મહાપર્વત ઉચ્ચઃ।
074.018. તસ્મિન્ પર્વતે લોહિતાક્ષો નામ રાક્ષસઃ પ્રતિવસતિ રૌદ્રઃ પરપ્રાણહરઃ।
074.019. સ ચ પર્વતો ઽમનુષ્યવચરિતઃ કૃષ્ણમન્ધકારં સવિસ્ફુલિઙ્ગં વાયું મોક્ષયતિ।
074.020. તત્ર તે એતદેવ રત્નં ધ્વજાગ્રે ઽવરોપયિત્વા ગન્તવ્યમ્।
074.020. રત્નપ્રભાવાચ્ચ તે ઈતયો વિલયં ગમિષ્યન્તિ।
074.021. મહાપર્વતમતિક્રમ્ય અપરપર્વતઃ।
074.021. તસ્મિન્ પર્વતે ઽગ્નિમુખો નાગઃ પ્રતિવસતિ।
074.022. સ તવ ગન્ધમાઘ્રાય સપ્ત રાત્રિંદિવસાન્યશનિં પાતયિષ્યતિ।
074.022. તત્ર રત્નગુહાં સમન્વિષ્ય પ્રવેષ્ટવ્યમ્।
074.023. સપ્તરાત્રસ્ય ચાત્યયાદ્દુષ્ટનાગઃ સ્વપિષ્યતિ।
074.023. શયિતે દિષ્ટનાગે પર્વતમધિરોઢવ્યમ્।
074.023. તત્ર દ્રક્ષ્યસિ સમં ભૂમિપ્રદેશમકૃષ્ટોપ્તં ચ તણ્ડુલફલશાલિમકણકમતુષં શુચિં નિષ્ફુટિગન્ધિકં ચતુરઙ્ગુલપર્યવનદ્ધમ્।
074.025. યસ્તમષ્ટમ્યાં પન્ઞ્ચદશ્યાં વા બાલાહોઽશ્વરાજઃ પરિભુજ્ય સુખી અરોગો બલવાન્ પ્રીણિતેન્દ્રિયઃ પૂર્વકાયમભ્યુન્નમય્યોદાનમુદાનયતિ -- કઃ પારગામી, કઃ પારગામી, કં પારં નયામિ, સ્વસ્તિક્ષેમાભ્યાં જમ્બુદ્વીપમનુપ્રાપયામિ, સ ત્વયોપસંક્રમ્ય ઇદં સ્યાદ્વચનીયમ્ -- અહં પારગામી, માં પારં નય, માં સ્વસ્તિક્ષેમાભ્યાં વારાણસીમનુપ્રાપય।
074.028. અથ સ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહસ્તાઃ કિન્નરકન્યા ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શ્ય સમાદાપ્ય સમુત્તેજ્ય સંપ્રહર્ષ્ય માતૃદુહિતૃવત્ પ્રતિસમોદ્ય યથોદ્દિષ્ટેન માર્ગેણ યથોક્તેન વિધિના અનુપૂર્વેણ તં ભૂમિપ્રદેશમનુપ્રાપ્તઃ।
074.030. સ ચ બાલાહોઽશ્વરાજશ્ચરન્નેવમાહ -- કઃ પારગામી, કઃ પારગામી, કં પારં નયામિ, સ્વસ્તિક્ષેમાભ્યાં જમ્બુદ્વીપમનુપ્રાપયામિ? તતઃ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાનો યેન બાલાહો ઽશ્વરાજસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
075.001. <74>ઉપસંક્રમ્ય એકાંસમુત્તરાસઙ્ગં કૃત્વા દક્ષિણં જાનુમણ્ડલં પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય યેન બાલાહો ઽશ્વરાજસ્તેનાન્ઞ્જલિં પ્રણમ્ય બાલાહમશ્વરાજમિદવોચત્ -- અહં પારગામી, અહં પારગામી, નય મામ્।
075.003. સ્વસ્તિક્ષેમાભ્યાં વારાણસીમનુપ્રાપય।
075.003. એવમુક્તે બાલાહો ઽશ્વરાજઃ સુપ્રિયં મહાસાર્થવાહમિદમવોચત્ -- ન તે મહાસાર્થવાહ મમ પૃષ્ઠાધિરૂઢેન દિશો નાવલોકયિતવ્યાઃ, નિમીલિતાક્ષેણ તે સ્થેયમ્।
075.005. ઇત્યુક્ત્વા બાલાહોઽશ્વરાજઃ પૃષ્ઠમુપનામયતિ।
075.005. અથ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહો બાલાહસ્યાશ્વરાજસ્ય પૃષ્ઠમધિરુહ્ય યથાનુશિષ્ટો ઽલ્પૈશ્ચ ક્ષણલવમુહૂર્તૈર્વારાણસીમનુપ્રાપ્તઃ।
075.006. સ્વ ઉય્હાને ઽવતરિતઃ।
075.007. અવતીર્ય સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહો બાલાહાશ્વરાજપૃષ્ઠાદ્બાલાહાશ્વરાજં ત્રિપ્રદક્ષિણીકૃત્ય પાદાભિવન્દનં કરોતિ।
075.008. તતો બાલાહો ઽશ્વરાજઃ સુપ્રિયં મહાસાર્થવાહં સંરાધયામાસ -- સાધુ સાધુ મહાસાર્થવાહ।
075.009. નિસ્તીર્ણાનિ તે મહાસમુદ્રપર્વતનદીકાન્તારાણિ।
075.009. પૂરિતા તે દૃઢપ્રતિજ્ઞ્ના।
075.010. સફલીકૃતસ્તે ઽધ્વા।
075.010. ગોપિતાનીન્દ્રયાણિ।
075.010. સાધિતા તે બદરદ્વીપમહાપત્તનયાત્રા।
075.010. અધિગતસ્તે સર્વજનમનોરથસમ્પાદકો જમ્બુદ્વીપસ્ય પ્રધાનો રત્નવિશેષઃ।
075.011. એવં હિ પરહિતાર્થમભ્યુદ્યતાઃ કુર્વન્તિ સત્ત્વવિશેષાઃ।
075.012. ઇત્યુક્ત્વા બાલાહો ઽશ્વરાજઃ પ્રક્રાન્તઃ।
075.012. અથાચિરપ્રક્રાન્તે બાલાહે ઽશ્વરાજનિ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહઃ સ્વગૃહં પ્રવિષ્ટઃ।
075.013. અશ્રૌષુર્વારાણસીનિવાસિનઃ પૌરા બ્રહ્મદત્તશ્ચ કાશિરાજહ્ -- સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહઃ પૂર્ણેન વર્ષશતેન સંસિદ્ધયાત્રઃ પૂર્ણમનોરથઃ સ્વગૃહમનુપ્રાપ્ત ઇતિ।
075.015. શ્રુત્વા ચ પુનર્બ્રહ્મદત્તઃ કાશિરાજ આનન્દિતઃ।
075.015. પૌરવર્ગઃ સુપ્રિયં સાર્થવાહં સંરાધયામાસ।
075.016. અશ્રૌષીત્ તત્ પૂર્વકં ચૌરસહસ્રમન્યશ્ચ જનો ધનાર્થી -- સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહઃ સંસિદ્ધયાત્રઃ પરિપૂર્ણમનોરથ આગત ઇતિ।
075.017. સ્રુત્વા ચ પુનરુપસંક્રમ્ય સુપ્રિયં મહાસાર્થવાહમિદમવોચન્ -- પરિક્ષીણધનાઃ સ્મ ઇતિ।
075.018. એવમુક્તે મહાસાર્થવાહસ્તાન્ સર્વાન્ મૈત્રેણ ચક્ષુષા વ્યવલોક્ય વિજ્ઞ્નાપયતિ -- ગચ્છતુ ભવન્તઃ સ્વકસ્વકેષુ વિજિતેષુ।
075.019. યો યેનાર્થી ઉપકરણવિશેષેણ ભવતિ, સ તસ્યાર્થે ચિત્તમુત્પાદયતુ, વાચં ચ નિશ્ચારયતુ।
075.020. શ્રુત્વા ચ પુનઃ પ્રક્રાન્તઃ।
075.020. અથ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહસ્તદેવ પોષધે પન્ઞ્ચદશ્યાં શિરઃસ્નાત ઉપોષધોષિતો યત્તત્પ્રથમલબ્ધં મણિરત્નં ધ્વજાગ્રે આરોપ્ય વાચં ચ નિશ્ચારયતિ, યોજનસહસ્રસામન્તકેન યથેપ્સિતાનિ સત્ત્વાનામુપકરણાન્યુત્પદ્યન્તે, સહાભિધાનચ્ચ યો યેનાર્થી તસ્ય તદ્વર્ષં ભવતિ।
075.023. તતઃ પરિપૂર્ણમનોરથાસ્તે સત્ત્વાઃ।
075.024. તચ્ચૌરસહસ્રં સુપ્રિયેણ મહાસાર્થવાહેન દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપિતઃ॥
075.025. અત્રાન્તરાત્ કાલગતે બ્રહ્મદત્તે કાશિરાજનિ પૌરામાત્યૈઃ સુપ્રિયો મહાસાર્થવાહો રાજાભિષેકેણાભિષિક્તઃ।
075.026. મહાભિષિક્તેન સુપ્રિયેણ મહારાજ્ઞ્ના દ્વિતીયં મણિરત્નં ધ્વજાગ્રે આરોપ્ય પૂર્વવિધિના દ્વીયોજનસહસ્રસામન્તકેન યથેપ્સિતાનિ સત્ત્વાનામુપકરણાન્યુત્પદ્યન્તામિતિ સહાભિધાનાચ્ચ યો યેનાર્થી તસ્ય તદ્વર્ષતિ।
075.028. તૃતીયેન મણિરત્નેન યથોક્તેન વિધિના ધ્વજાગ્રોચ્છ્રિતેન યથેપ્સિતોપકરણવિશેષવર્ષણાનિ સંપન્નાનિ।
075.029. એવં ત્રિયોજનસહસ્રસામન્તકેનોપકરણૈઃ સ્ત્રીમનુષ્યાઃ સંતર્પિતાઃ।
075.030. તતો ઽનુપૂર્વેણ જમ્બુદ્વીપૈશ્વર્યભૂતેન સુપ્રિયેણ મહારાજ્ઞ્ના તદેવ પોષધે પન્ઞ્ચદશ્યાં શિરઃસ્નાતેનોપોષધોષિતેન કૃત્સ્ને જમ્બુદ્વીપે ઘણ્ટાવઘોષણં કૃત્વા ઉપકરણોત્પન્નાભિલાષિણાં સ્ત્રીમનુષ્યાણાં જમ્બુદ્વીપનિવાસિનામ્ યન્મણિરત્નં બદરદ્વીપમહાપત્તનસર્વસ્વભૂતમ્ યથેપ્સિતમ્ <76>સર્વોપકરણવર્ષિણં ધ્વજાગ્રે આરોપયામાસ।

076.001. સમનન્તરં ધ્વજાગ્રાવરોપિતે તસ્મિઞ્ જમ્બુદ્વીપપ્રધાનમણિરત્ને કૃત્સ્નો જમ્બુદ્વીપનિવાસી મહાજનકાયો યથેપ્સિતૈરુપકરણવિશેષૈઃ સંતર્પિતઃ।
076.003. ઉપકરણસંતર્પિતશ્ચ જમ્બુદ્વીપનિવાસી જનકાયઃ સુપ્રિયેણ રાજ્ઞ્ના દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપિતઃ।
076.004. તતો જ્યેષ્ઠં કુમારં રાજ્યૈશ્વર્યાધિપત્યે પર્તિષ્ઠાપ્ય રાજર્ષિબ્રહ્મચર્યં ચરિત્વા ચતુરો બ્રહ્માન્ વિહારાન્ ભાવયિત્વા કામેષુ કામચ્છન્દં પ્રહાય તદ્બહુલવિહારી બ્રહ્મલોકસભાગતાયાં ચોપપન્નો મહાબ્રહ્મા સંવૃત્તઃ॥
076.007. ભગવનાહ -- કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવો યો ઽસૌ સુપ્રિયો નામ મહાસાર્થવાહઃ, અહમેવ તેન કાલેન તેન સમયેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં વર્તિતવાન્।
076.008. યત્તચ્ચૌરસહસ્રમ્, એતદેવ ભિક્ષસહસ્રમ્।
076.009. યા સા પૂર્વદેવતા, કાશ્યપઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો બોધિસત્ત્વભૂતઃ સ તેન કાલેન તેન સમયેન।
076.010. યશ્ચાસૌ મઘો મહાસાર્થવાહઃ, એષ એવ શારિપુત્રો ભુક્ષુઃ સ તેન કા
લેન તેન સમયેન।
076.011. યશ્ચાસૌ નીલાદો નામ મહાયક્ષઃ, એષ એવાનન્દો ભિક્ષુસ્તેન કાલેન તેન સમયેન।
076.012. યશ્ચાસૌ ચન્દ્રપ્રભો યક્ષઃ, એષ એવાનિરુદ્ધો ભિક્ષુઃ સ તેન કાલેન તેન સમયેન।
076.012. યશ્ચાસૌ લોહિતાક્ષો નામ મહાયક્ષઃ, સ એષ એવ દેવદત્તસ્તેન કલેન તેન સમયેન।
076.013. યશ્ચાસૌ અગ્નિમુખો નામ નાગઃ, એષ એવ મારઃ પાપીયાન્ સ તેન કલેન તેન સમયેન।
076.014. યશ્ચાસૌ બાલાહો ઽશ્વરાજઃ, મૈત્રેયો બોદ્ધિસત્ત્વસ્તેન કાલેન તેન સમયેન।
076.015. તદા તાવન્મયા ભિક્ષવો દૃઢપ્રતિજ્ઞ્નેન પ્રતિજ્ઞ્નાપૂરણાર્થં સપ્તવારાંશ્ચૌરસહસ્રાત્ સાર્થઃ પરિત્રાતઃ।
076.016. અપરિતુષ્ટાંશ્ચ ચૌરાન્ વિદિત્વા દૃઢપ્રતિજ્ઞ્ના કૃતા।
076.017. કૃત્વા ચાનેકૈર્દુષ્કરશતસહસ્રૈર્બદરદ્વીપમહાપત્તનસ્ય યાત્રાં સાધયિત્વા ચૌરસહસ્રપ્રમુખં કૃત્સ્નં જમ્બુદ્વીપં ધનેન સંતર્પયિત્વા દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપિતઃ।
076.019. ઇદાનીમપિ મયા અનેકૈર્દુષ્કરશતસહસ્રૈરનુત્તરં જ્ઞ્નાનમધિગમ્ય મૈત્રાયતા કરુણયા સપ્તકૃત્વશ્ચૌરસહસ્રસકાશાત્ સાર્થઃ પરિત્રાતઃ।
076.020. અપરિતુષ્ટં ચ ચૌરસહસ્રં વિદિત્વા યાવદાપ્તં ધનેન સંતર્પયિત્વા અત્યન્તનિષ્ઠે ઽનુત્તરે યોગક્ષેમે નિર્વાણે પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ।
076.021. અનેકાનિ ચ દેવમનુષ્યશતસહસ્રાણિ યક્ષરાક્ષસપ્રેતપિશાચકુમ્ભાણ્ડપૂતનકટપૂતનકોટિશતસહસ્રાણિ શરણગમનશિક્ષાપદેષુ પ્રતિષ્ઠાપિતાનિ॥
076.024. ઇદમવોચદ્ભગવાન્।
076.024. આત્તમનસસ્તે ભિક્ષવો ભગવતો ભાષિતમભ્યનન્દન્॥
076.025. ઇતિ શ્રીદિવ્યાવદાને સુપ્રિયાવદાનમષ્ટમમ્॥
********** અવદાન 9 **********
077.001. દિવ્9 મેન્ધકગ્ર્હપ્તિવિભૂતિપરિચ્છેદઃ।
077.002. શ્રાવસ્ત્યાં નિદાનમ્।
077.002. તેન ખલુ સમયેન ભદ્રંકરે નગરે ષડ્ જના મહાપુણ્યાઃ પ્રતિવસન્તિ--મેણ્ઢકો ગૃહપતિર્ મેણ્ઢકપત્ની મેણ્ઢકપુત્રો મેણ્ઢકસ્નુષા મેણ્ઢકદાસો મેણ્ઢકદાસી।
077.004. કથં મેણ્ઢકો ગૃહપતિર્જ્ઞાતો મહાપુણ્યહ્? સ યદિ રિક્તકાનિ કોશકોષ્ઠાગારાણિ પશ્યતિ, સહદર્શનાદેવ પૂર્યન્તે।
077.005. એવં મેણ્ઢકો ગૃહપતિર્જ્ઞાતો મહાપુણ્યઃ।
077.005. કથં મેણ્ઢકપત્ની? સા એકસ્યાર્થાય સ્થાલિકાં સાધયતિ, શતાનિ સહસ્રાણિ ચ ભુઞ્જતે।
077.006. એવં મેણ્ઢકપત્ની।
077.006. કથં મેણ્ઢકપુત્રહ્? તસ્ય પઞ્ચશતિકો નકુલકો કટ્યાં બદ્ધસ્તિષ્ઠતિ।
077.007. સ યદિ શતં સહસ્રં વા પરિત્યજતિ, તદા પૂર્ણ એવ તિષ્ઠતિ, ન પરિક્ષીયતે।
077.008. એવં મેણ્ઢકપુત્રઃ।
077.008. કથં મેણ્ઢકસ્નુષા? સા એકસ્યાર્થાય ગન્ધં સંપાદયતિ, શતસહસ્રસ્ય પર્યાપ્તિર્ભવતિ।
077.009. એવં મેણ્ઢકસ્નુષા।
077.010. કથં મેણ્ઢકદાસહ્? સ યદૈકં હલસીરં કૃષતિ, તદા સપ્ત સીરાઃ કૃષ્ટા ભવન્તિ।
077.010. એવં મેણ્ઢકદાસઃ।
077.010. કથં મેણ્ઢકદાસી મહાપુણ્યા? સા યદૈકં વસ્તુ રક્ષતિ, તત્સપ્તગુણં સ્યાત્।
077.011. યદા એકમાત્રં પ્રતિજાગર્તિ, તદા સપ્ત માત્રાઃ સંપદ્યન્તે।
077.012. એવં મણ્ઢકદાસી મહાપુણ્યા॥
077.013. ધર્મતા ખલુ બુદ્ધાનાં ભગવતાં મહાકારુણિકાનાં ચતુરોઘોત્તીર્ણાનાં ચતુરૃદ્ધિપાદચરણતલસુપ્રતિષ્ઠિતાનાં ચતુર્ષુ સંગ્રહવસ્તુષુ દીર્ઘરાત્રકૃતપરિચયાનાં પઞ્ચાઙ્ગવિપ્રતિહીણાનાં પઞ્ચગતિસમતિક્રાન્તાનાં ષડઙ્ગસમન્વાગતાનાં ષટ્પારમિતાપરિપૂર્ણાનાં સપ્તબોધ્યઙ્ગકુસુમાઢ્યાનામષ્ટાઙ્ગમાર્ગદેશિકાનાં નવાનુપૂર્વસમાપત્તિકુશલાનાં દશબલબલિનાં દશદિક્સમાપૂર્ણયશસાં દશશતવશવર્તિપ્રતિવિશિષ્ટાનાં ત્રી રાત્રેસ્ત્રિર્દિવસસ્ય ષટ્કૃત્વો રાત્રિંદિવસસ્ય બુદ્ધચક્ષુષા લોકં
વ્યવલોક્ય જ્ઞાનદર્શનં પ્રવર્તતે--કો હીયતે, કો વર્ધતે, કઃ કૃચ્છ્રપ્રાપ્તઃ, કઃ સંકટપ્રાપ્તઃ, કઃ સંબાધપ્રાપ્તઃ, કઃ કૃચ્છ્રસંકટસમ્બાધપ્રાપ્તઃ, કો ઽપાયનિંનઃ, કો ઽપાયપ્રવણઃ, કો ઽપાયપ્રાગ્ભારઃ, કમહમપાયમાર્ગાદ્વ્યુત્થાપ્ય સ્વર્ગફલે મોક્ષે ચ પ્રતિષ્ઠાપયેયમ્, કસ્ય કામપઙ્કનિમગ્નસ્ય હસ્તોદ્ધારમનુપ્રદદ્યામ્,
કમાર્યધનવિરહિતમાર્યધનૈશ્વર્યાધિપત્યે પ્રતિષ્ઠાપયામિ, કસ્યાનવરોપિતાનિ કુશલમૂલાન્યવરોપયેયમ્, કસ્યાવરોપિતાનિ પરિપાચયેયમ્, કસ્ય પક્વાનિ વિમોચયેયમ્, કસ્યાજ્ઞાનતિમિરપટલપર્યવનદ્ધનેત્રસ્ય જ્ઞાનાઞ્જનશલાકયા ચક્ષુર્વિશોધયેયમ્।
077.025. અપ્યેવાતિક્રમેદ્વેલાં સાગરો મકરાલયઃ।
077.026. ન તુ વૈનેયવત્સાનાં બુદ્ધો વેલામતિક્રમેત્

077.027. સર્વજ્ઞસંતાનનિવાસિની હિ
077.028. કારુણ્યધેનુર્મૃગયત્યખિન્ના।
077.029. વૈનેયવત્સાન્ ભવદુર્ગનષ્ટાન્
077.030. વત્સાન્ પ્રણષ્ટાનિવ વત્સલા ગૌઃ

077.031. ભગવાન્ સંલક્ષયતિ--અયં મેણ્ઢકો ગૃહપતિઃ સપરિવારો ભદ્રંકરે નગરે પ્રતિવસતિ।
077.032. તસ્ય વૈનેયકાલં પક્વમિવ ગણ્ડં શસ્ત્રાભિનિપાતમવેક્ષતે।
077.032. યન્ન્વહં ભદ્રંકરેષુ જનપદેષુ ચારિકામ્ <78>ચરેયમ્।
078.001. તત્ર ભગવાનાયુષ્મન્તમાનન્દમામન્ત્રયતે--ગચ્છ ત્વમાનન્દ, ભિક્ષૂણામારોચય--તથાગતો ભિક્ષવો ભદ્રંકરેષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચરિષ્યતિ।
078.002. યો યુષ્માકમુત્સહતે તથાગતેન સાર્ધં ભદ્રંકરેષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચર્તુમ્, સ ચીવરકાણિ પ્રતિગૃહ્ણાતુ ઇતિ।
078.003. એવં ભદન્તેત્યાયુષ્માનાનન્દો ભગવતઃ પ્રતિશ્રુત્ય ભિક્ષૂણામારોચયતિ--તથાગત આયુષ્મન્તો ભદ્રંકરેષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચરિષ્યતિ।
078.005. યો યુષ્માકમુત્સહતે તથાગતેન સાર્ધં ભદ્રંકરેષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચરિતુમ્, સ ચીવરકાણિ પ્રતિગૃહ્ણાતુ ઇતિ।
078.006. એવમાયુષ્મન્નિતિ તે ભિષવ આયુષ્મત આનન્દસ્ય પ્રતિશ્રુત્ય પૃષ્ઠતઃ પૃષ્ઠતઃ સમનુબદ્ધા ગચ્છન્તિ॥
078.008. અથ ભગવાન્ દાન્તો દાન્તપરિવારઃ શાન્તઃ શાન્તપરિવારો મુક્તો મુક્તપરિવાર આશ્વસ્ત આશ્વસ્તપરિવારો વિનીતો વિનીતપરિવારો ઽર્હન્નર્હત્પરિવારો વીતરાગો વીતરાગપરિવારઃ પ્રાસાદિકઃ પ્રાસાદિકપરિવારઃ, વૃષભ ઇવ ગોગણપરિવૃતઃ, સિંહ ઇવ દંષ્ટ્રગણપરિવારઃ, હંસરાજ ઇવ હંસગણપરિવૃતઃ, સુપર્ણ ઇવ પક્ષિગણપરિવૃતઃ, વિપ્ર ઇવ શિષ્યગણપરિવૃતઃ, સુવૈદ્ય ઇવાતુરગણપરિવૃતઃ, શૂર ઇવ યોધગણપરિવૃતઃ, દેશિક ઇવાધ્વગણપરિવૃતઃ, સાર્થવાહ ઇવ વણિગ્ગણપરિવૃતઃ, શ્રેષ્ઠીવ પૌરજનપરિવૃતઃ, કોટ્ટરાજ ઇવ મન્ત્રિય્ગણપરિવૃતઃ,
ચક્રવર્તીવ પુત્રસહસ્રપરિવૃતઃ, ચન્દ્ર ઇવ નક્ષત્રગણપરિવૃતઃ, સૂર્ય ઇવ રશ્મિસહસ્રપરિવૃતઃ, ધૃતરાષ્ટ્ર ઇવ ગન્ધર્વગણપરિવૃતઃ, વિરૂઢક ઇવ કુમ્ભાણ્ડગણપરિવૃતો વિરૂપાક્ષ ઇવ નાગગણપરિવૃતઃ, ધનદ ઇવ યક્ષગણપરિવૃતઃ, વેમચિત્તિરિવાસુરગણપરિવૃતઃ, શક્ર ઇવ ત્રિદશગણપરિવૃતઃ, બ્રહ્મેવ બ્રહ્મકાયિકપરિવૃતહ્,
સ્તિમિત ઇવ જલનિધિઃ, સજલ ઇવ જલનિધિઃ, વિમદ ઇવ ગજપતિઃ, સુદાન્તૈરિન્દ્રિયૈરસંક્ષોભિતેર્યાપથપ્રચારો દ્વાત્રિંશતા મહાપુરુષલક્ષણૈરશીત્યાનુવ્યઞ્જનૈર્વિરાજતગાત્રો દશભિર્બલૈશ્ચતુર્ભિર્વૈશારદ્યૈસ્ત્રિભિઃ સ્મૃત્યુપસ્થાનૈર્મહાકરુણયા ચ।
078.019. એવમનેકગુણગણસમન્વાગતો બુદ્ધો ભગવાઞ્ જનપદચારિકયા ભદ્રંકરં નગરં સંપ્રસ્થિતઃ।
078.020. યદા ભગવતા શ્રાવસ્ત્યાં મહાપ્રાતિહાર્યં વિદર્શિતમ્, નિર્ભર્ત્સિતા આનન્દિતા દેવમનુષ્યાઃ, તોષિતાનિ સજ્જનહૃદયાનિ, તદા ભગ્નપ્રભાવાસ્તીર્થ્યાઃ પ્રત્યન્તાન્ સંશ્રિતાઃ।
078.022. તતઃ કેચિદ્ભદ્રંકરં નગરં ગત્વા અવસ્થિતાઃ।
078.023. તૈઃ શ્રુતં શ્રમણ ગૌતમ આગચ્છતીતિ।
078.023. શ્રુત્વા ચ પુનર્વ્યથિતાસ્તે પરસ્પરં કથયન્તિ--પૂર્વં તાવદ્વયં શ્રમણેન ગૌતમેન મધ્યદેશાન્નિર્વાસિતાઃ।
078.024. સ યદીહાગમિષ્યતિ, નિયતમિતો ઽપિ નિર્વાસયિષ્યતિ।
078.025. તદુપાયસંવિધાનં કર્તવ્યમિતિ।
078.025. તે કુલોપકરણશાલા ઉપસંક્રમ્ય કથયન્તિ--ધર્મલાભો ધર્મલાભઃ।
078.026. તે કથયન્તિ--કિમિદમ્? અવલોકિતા ગમિષ્યામઃ।
078.026. કસ્યાર્થાય? દૃષ્ટા અસ્માભિર્યુષ્માકં સંપત્તિઃ, યાવદ્વિપત્તિં ન પશ્યામઃ।
078.027. આર્યકાઃ, અસ્માકં વિપત્તિર્ભવિષ્યતિ।
078.028. ભવન્તઃ, શ્રમણો ગૌતમઃ ક્ષુરાશનિં પાતયન્નનેકા અપુત્રિકા અપતિકાશ્ચ કુર્વન્નાગચ્છતિ।
078.029. આર્યાઃ, યદ્યેવમ્, યસ્મિન્નેવ કાલે સ્થાતવ્યં તસ્મિન્નેવ કાલે ઽસ્માકં પરિત્યાગસ્ ત્રિયતે।
078.030. તિષ્ઠત, ન ગન્તવ્યમ્।
078.030. તે કથયન્તિ--કિં વયં ન તિષ્ઠામહ્? ન યૂયમસ્માકં શ્રોષ્યથ।
078.030. આર્યાઃ કથયત, શ્રોષ્યામઃ।
078.031. તે કથયન્તિ--ભદ્રંકરસામન્તકેન સર્વજનકાયમુદ્વાસ્ય ભદ્રંકરં નગરં પ્રવાસયત।
078.032. શાદ્વલાનિ કૃંષત।
078.032. સ્થણ્ડિલાનિ પાતયત।
078.032. પુષ્પફલવૃક્ષં છેદયત।
078.032. પનીયાનિ <79>વિષેણ દૂષયત।
079.001. તે કથયન્તિ--આર્યાઃ, તિષ્ઠત, સર્વમનુતિષ્ઠામ ઇતિ।
079.001. તે ઽવસ્થિતાઃ।
079.001. તતસ્તૈર્ભદ્રંકરનગરસામન્તકેન સર્વો જનકાય ઉદ્વાસ્ય ભદ્રંકરં નગરં પ્રવાસિતઃ, શાદ્વલાનિ કૃષ્ટાનિ, સ્થણ્ડિલાનિ પાતિતાનિ, પુષ્પફલવૃક્ષાશ્છિન્નાઃ, પાનીયાનિ વિષદૂષિતાનિ।
079.003. તતઃ શક્રો દેવેન્દ્રઃ સંલક્ષયતિ--ન મમ પ્રતિરૂપમ્ યદહં ભગવતો ઽસત્કારમધ્યુપેક્ષેયમ્।
079.004. યેન નામ ભગવતા ત્રિભિઃ કલ્પાસંખ્યેયૈરનેકૈર્ દુષ્કરશતસહસ્રૈઃ ષટ્ પારમિતાઃ પરિપૂર્યાનુત્તરજ્ઞાનમધિગતમ્, સ નામ ભગવાન્ સર્વલોકપ્રતિવિશિષ્ટઃ સર્વવાદવિજયી શૂન્યે જનપદે ચારિકં ચરિષ્યતિ।
079.007. યન્ન્વહં ભગવતઃ સશ્રાવકસંઘસ્ય સુખસ્પર્શાર્થાય ઔત્સુક્યમાપદ્યેયમિતિ।
079.007. તેન વાતબલાહકાનાં દેવપુત્રાણામાજ્ઞા દત્તા--ગચ્છત ભદ્રંકરનગરસામન્તકેન, વિષપાનીયાનિ શોષયત ઇતિ।
079.009. વર્ષબલાહકાનાં દેવપુત્રાણામાજ્ઞા દત્તા--આષ્ટાઙ્ગોપેતસ્ય પાનીયસ્યાપૂર્યતેતિ।
079.009. ચાતુર્મહારાજિકા દેવા ઉક્તાહ્--યૂયં ભદ્રંકરાણાં જનપદાનાં વાસયતેતિ।
079.010. તતો વાતબલાહકૈર્દેવપુત્રૈર્વિષદૂષિતાનિ પાનીયાનિ {શોષિતાનિ}, વર્ષબલાહકૈસ્તાન્યેવ કૂપોદપાનવાપીસરસ્તડાગાન્યષ્ટાઙ્ગોપેતસ્ય પાનીયસ્ય પૂરિતાનિ।
079.012. ચાતુર્મહારાજિકૈર્દેવૈર્ભદ્રંકરનગરસામન્તકં સર્વમાવાસિતમ્।
079.012. જનપદા ઋદ્ધાઃ સ્ફીતાઃ સંવૃત્તાઃ।
079.013. તીર્થ્યૈર્ નગરજનકાયસમેતૈરવચરકાઃ પ્રેષિતાહ્--ગત્વા પશ્યત કીદૃશા જનપદા ઇતિ।
079.014. તે ગતાઃ પશ્યન્ત્યતિશયેન જનપદાન્ ઋદ્ધાન્ સ્ફીતાન્।
079.014. તત આગત્ય કથયન્તિ--ભવન્તઃ, ન કદાચિદસ્માભિરેવમ્રૂપા જનપદા ઋદ્ધાઃ સ્ફીતા દૃષ્ટપૂર્વા ઇતિ।
079.015. તીર્થ્યાઃ કથયન્તિ--ભવન્તઃ, વો યસ્તાવદચેતનાન્ ભાવાનન્વાવર્તયતિ, સ યુષ્માન્નાન્વાવર્તયિષ્યતીતિ? કુત એતત્? સર્વથા અવલોકિતા ભવન્તઃ, અપશ્ચિમં વો દર્શનમ્, ગચ્છામ ઇતિ।
079.017. તે કથયન્તિ--આર્યાઃ, તિષ્ઠત, કિમ્ યુષ્માકં શ્રમણો ગૌતમઃ કરોતિ? સો ઽપિ પ્રવ્રજિતઃ, યૂયમપિ પ્રવ્રજિતા ભિક્ષાચરાઃ।
079.019. કિમસૌ યુષ્માકં ભિક્ષાં ચરિષ્યતીતિ? તીર્થ્યાઃ કથયન્તિ--સમયેન તિષ્ઠામો યદિ યૂયં ક્રિયાકારં કુરુત--ન કેનચિચ્છ્રમણં ગૌતમં દર્શનાયોપસંક્રમિતવ્યમ્।
079.020. ય ઉપસંક્રામતિ, સ ષષ્ટિકાર્ષાપણો દણ્ડ્ય ઇતિ।
079.021. તૈઃ પ્રતિજ્ઞાતં ક્રિયાકારશ્ચ કૃતઃ॥
079.022. તતો {ભગવાન્} જનપદચારિકાં ચરન્ ભદ્રંકરં નગરમનુપ્રાપ્તઃ।
079.022. ભદ્રંકરે નગરે વિહરતિ દક્ષિણાયતને।
079.023. તેન્ ખલુ સમયેન કપિલવસ્તુનો બ્રાહ્મણદારિકા ભદ્રંકરે નગરે પરિણીતા।
079.024. તયા પ્રાકારસ્થયા ભગવાનન્ધકારે દૃષ્ટઃ।
079.024. સા સંલક્ષયતિ--અયં ભગવાઞ્ શાક્યકુલનન્દનઃ શાક્યકુલાદ્રાજ્યમપહાય પ્રવ્રજિતઃ।

079.025. સ ઇદાનીમન્ધકારે તિષ્ઠતિ।
079.025. યદ્યત્ર સોપાનં સ્યાત્, અહં પ્રદીપમાદાયાવતરેયમિતિ।
079.026. તતો ભગવતા તસ્યાશ્ચેતસા ચિત્તમાજ્ઞાય સોપાનં નિર્મિતમ્।
079.027. તતો હૃષ્ટતુષ્ટપ્રમુદિતા પ્રદીપમાદાય સોપાનેનાવતીર્ય યેન ભગવાંસ્તેનોપસંક્રાન્તા।
079.027. ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પુરસ્તાત્ પ્રદીપં સ્થાપયિત્વા પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા નિષણ્ણા ધર્મશ્રવણાય।
079.028. તતો ભગવતા તસ્યા આશયાનુશયં ધાતું પ્રકૃતિં ચ જ્ઞાત્વા તાદૃશી ચત્રુઆર્યસત્યસમ્પ્રતિવેધિકી પૂર્વવદ્યાવચ્છરણગતામભિપ્રસન્નામિતિ।
079.030. અથ ભગવાંસ્તાં દારિકામિદમવોચત્--એહિ ત્વં દારિકે યેન મેણ્ઢકો ગૃહપતિસ્તેનોપસંક્રમ, ઉપસંક્રમ્યૈવં મદ્વચનાદારોગ્યાપય, એવં ચ વદ--ગૃહપતે, ત્વામુદ્દિશ્યાહમિહાગતઃ, ત્વં ચ દ્વારં બદ્ધ્વા સ્થિતઃ।
079.032. યુક્તમેતદેવમતિથેઃ પ્રતિપત્તુમ્ યથા ત્વમ્ <80>પ્રતિપન્ન ઇતિ? યદિ કથયતિ--ગણેન ક્રિયાકારઃ કૃત ઇતિ, વક્તવ્યહ્--તવ પુત્રસ્ય પઞ્ચશતિકો નકુલકઃ કટ્યાં બદ્ધસ્તિષ્ઠતિ।
080.002. સ યદિ શતં વા સહસ્રં વા વ્યયીકરોતિ, પૂર્યત એવ, ન પરિક્ષીયતે।
080.003. ન શક્નોષિ ષષ્ટિકાર્ષાપણં દત્ત્વા આગન્તુમિતિ? એવં ભદન્તેતિ સા દારિકા ભગવતઃ પ્રતિશ્રુત્ય સંપ્રસ્થિતા।
080.004. યથાપરિજ્ઞાતૈવ કેનચિદેવ મેણ્ડકસ્ય ગૃહપતેઃ સકાશં ગતા।
080.005. ગત્વા ચ કથયતિ--ગૃહપતે ભગવાંસ્ત આરોગ્યયતિ।
080.005. સ કથયતિ--વન્દે બુદ્ધં ભગવન્તમ્।
080.006. ગૃહપતે, ભગવાનેવમાહ--ત્વામેવાહમુદ્દિશ્યાગતઃ, ત્વં ચ દ્વારં બદ્ધ્વા અવસ્થિતઃ।
080.007. યુક્તમેતદેવમતિથેઃ પ્રતિપત્તુમ્ યથા ત્વં પ્રતિપન્ન ઇતિ? સ કથયતિ--દારિકે, ગણેન ક્રિયાકારઃ કૃતહ્--ન કેનચિચ્છ્રમણં ગૌતમં દર્શનાય ઉપસંક્રમિતવ્યમ્।
080.008. ય ઉપસંક્રામતિ, સ ગણેન ષષ્ટિકાર્ષાપણો દણ્ડ્ય ઇતિ।
080.009. ગૃહપતે, ભગવાન્ કથયતિ--તવ પુત્રસ્ય પઞ્ચશતિકો નકુલકઃ કટ્યાં બદ્ધસ્તિષ્ઠતિ।
080.010. સ યદિ શતં વા સહસ્રં વા વ્યયીકરોતિ, પૂર્યત એવ, ન પરિક્ષીયતે।
080.011. ન શક્નોષિ ત્વં ષષ્ટિકાર્ષાપણં દત્વા આગન્તુમિતિ? સ સંલક્ષયતિ--ન કશ્ચિદેતજ્જાનીતે।
080.011. નૂનં સર્વજ્ઞઃ સ ભગવાન્।
080.012. ગચ્છામીતિ।
080.012. સ ષષ્ટિકાર્ષાપણાન્ દ્વારે સ્થાપયિત્વા બ્રાહ્મણદારિકોપદિષ્ટેન સોપાનેનાવતીર્ય યેન ભગવાંસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
080.013. ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવતઃ પુરસ્તાન્નિષણ્ણો ધર્મશ્રવણાય।
080.014. તતો ભગવતા મેણ્ઢકસ્ય ગૃહપતેરાશયાનુશયં ધાતું પ્રકૃતિં ચ જ્ઞાત્વા તાદૃશી ચતુરાર્યસત્યસમ્પ્રતિવેધિકી ધર્મદેશના કૃતા, યાં શ્રુત્વા મેણ્ઢકેન ગૃહપતિના યાવચ્છ્રોતાપત્તિફલં સાક્ષાત્કૃતમ્।
080.016. સ દૃષ્ટસત્યઃ કથયતિ--ભગવન્, કિમેષો ઽપિ ભદ્રંકરનગરનિવાસી જનકાય એવંવિધાનાં ધર્માણાં લાભીતે? ભગવાનાહ--ગૃહપતે, ત્વામાગમ્ય ભૂયસા સર્વ એવ જનકાયો લાભીતે।
080.018. તતો મેણ્ઢકો ગૃહપતિર્ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવતો ઽન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તઃ।
080.019. સ્વગૃહં ગત્વા નગરમધ્યે કાર્ષાપણાનાં રાશિં વ્યવસ્થાપ્ય ગાથાં ભાષતે--
080.021. યો દ્રષ્ટુમિચ્છતિ જિનં જિતરાગદોષં નિર્બન્ધમપ્રતિસમં કરુણાવદાતમ્।
080.023. સો ઽનિશ્ચરેણ હૃદયેન સુનિશ્ચિતેન ક્ષિપ્રં પ્રયાતુ ધનમસ્ય મયા પ્રદેયમ્