દિવ્યાવદાન · અધ્યાય 16

140.027. તસ્યૈવ કર્મણો વિપાકતો મે નગરમપિ સૌવર્ણકાઞ્ચનં બભૂવ મહાસુદર્શનસ્ય રમણીયા કુશાવતી નામ પુરી બભૂવ॥
140.029. ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પૃચ્છન્તિ--કીદૃશં ભદન્ત રાજ્ઞા મૂર્ધાતેન કર્મ કૃતમ્ યસ્ય કર્મણો વિપાકેન ચતુર્ષુ દ્વીપેષુ રાજ્યૈશ્વર્યાધિપત્યં કારિતમ્, દેવાંસ્ત્રાયસ્ત્રિંશાનધિરૂઢહ્? ભગવાનાહ--
141.001. <141>ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો ઽતીતે ઽધ્વનિ વિપશ્યી નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો લોકે ઉત્પન્નઃ।
141.002. અથ સ વિપશ્યી સમ્યક્સબુદ્ધો જનપદેષુ ચર્યાં ચરમાણો ઽનુપૂર્વેણ બન્ધુમતીં રાજધાનીમનુપ્રાપ્તઃ।
141.003. અથ વિપશ્યી સમ્યક્સમ્બુદ્ધઃ પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમાદાય બન્ધુમતીં પિણ્ડાય પ્રાવિશાત્।
141.004. તત્રાન્યતરશ્ચૌત્કરિકો નામ વણિક્।
141.004. ભગવન્તં વિપશ્યિનમસેચનકદર્શનરૂપં દૃષ્ટ્વા અધિકઃ પ્રસાદ ઉત્પન્નઃ।
141.005. પ્રસાદજાતેન તસ્ય મુદ્ગાનાં મુષ્ટિં ગૃહીત્વા પાત્રે પ્રક્ષિપ્તા।
141.006. તતો મુદ્ગાશ્ચત્વારઃ પાત્રે પતિતાઃ, એકઃ કણ્ટકમાહત્ય ભૂમૌ પતિતઃ।
141.006. અવશિષ્ટં નૈવં સંપ્રાપ્તં પાત્રમ્, અસમ્પ્રાપ્તા એવ ભૂમૌ પતિતાઃ।
141.007. તતો વણિક્ પ્રસાદજાતઃ પ્રણિધિં કરોતિ--
141.009. અનેન દાનેન મહદ્ગતેન બુદ્ધો ભવેયં સુગતઃ સ્વયમ્ભૂઃ।
141.011. તીર્ણશ્ચ તારયેયં મહાજનૌઘાન્ ન તારિતા યે પૂર્વકૈર્જિનેન્દ્રૈઃ॥11।
141.013. ભગવાનાહ--યો ઽસૌ ઓત્કરિકો વણિક્, અહમેવ તેન કાલેન તેન સમયેન।
141.013. યન્મયા વિપશ્યિનઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય પ્રસાદજાતેન મુદ્ગાનાં મુષ્ટિઃ પાત્રે પક્ષિપ્તા, તસ્માચ્ચત્વારો મુદ્ગાઃ પાત્રે પતિતા અવશિષ્ટા ભૂમૌ પતિતાઃ, તસ્ય કર્મણો વિપાકેન ચતુર્ષુ દ્વીપેષુ રાજ્યૈશ્વર્યાધિપત્યં કારિતમ્।
141.016. યશ્ચાસૌ મુદ્ગઃ પાત્રકણ્ટકમાહત્ય ભૂમૌ પતિતઃ, તસ્ય કર્મણો વિપાકેન ત્રાયસ્ત્રિંશાન્ દેવાનધિરૂડઃ।
141.017. સચેદ્ભિક્ષવઃ સ મુદ્ગઃ પાત્રે પતિતો ઽભવિષ્યન્ન ભૂમૌ, સ્થાઅનમેતદ્વિદ્યતે યદ્દેવેષુ ચ મનુષ્યેષુ ચ રાજ્યૈશ્વર્યાધિપત્યં કારિતમભવિષ્યત્।
141.018. યો ઽસૌ ઓત્કરિકો વણિક્ તેન કાલેન તેન સમયેન, સ એષ રાજા મૂર્ધાતઃ।
141.019. યો મૂર્ધાતો રાજા, અહમેવ સ તેન કાલેન તેન સમયેન।
141.020. યસ્માદેવં બુદ્ધે ભગવતિ મહાકારુણિકે કારાઃ કૃતા અત્યર્થં મહાફલા ભવન્તિ મહાનુશંશા મહાદ્યુતયો મહાવૈસ્તારિકા ઇતિ, તસ્માદ્ભવબોધિઃ।
141.021. કિં કરણીયમ્? બુદ્ધે ધર્મે સંઘે કારાઃ કરણીયાઃ સમ્યક્પ્રણિધાનાનિ ચ કરણીયાનીતિ॥
141.023. ઇદમવોચદ્ભગવાન્।
141.023. આત્તમનસસ્તે ભિક્ષવો ભગવતો ભાષિતમભ્યનન્દન્॥
141.024. ઇતિ શ્રીદિવ્યાવદાને માન્ધાતાવદાનં સપ્તદશમમ્॥
********** અવદાન 18 **********
142.001. દિવ્18 ધર્મરુચ્યવદાનમ્।
142.003. એવં મયા શ્રુતમ્।
142.003. એકસ્મિન્ સમયે ભગવાઞ્ શ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ સ્મ જેતવને ઽનાથપિણ્ડદસ્યારામે।
142.004. તેન ખલુ સમયેન પઞ્ચમાત્રાણિ વણિક્શતાનિ ભાણ્ડં સમુદાનીય અનુપૂર્વેણ ગ્રામનિગમપલ્લીપત્તનરાજધાનીષુ ચઞ્ચૂર્યમાણાનિ મહાસમુદ્રતટમનુપ્રાપ્તાનિ।
142.005. તૈર્ નિપુણતઃ સામુદ્રમ્ યાનપાત્રં પ્રતિપાદિતમ્।
142.006. યતો વણિજસ્તં મહાસમુદ્રં દૃષ્ટ્વા સંભિન્નમનસો ન પ્રસહન્તે સમવતરિતુમ્।
142.007. પશ્ચાત્તેર્વણિગ્ભિઃ કર્ણધાર ઉક્તહ્--ઉદ્ધોષય નઃ પુરુષો મહાસમુદ્રસ્ય ભૂતં વર્ણમ્।
142.008. યતો વર્ણધાર ઉદ્ધોષયિતું પ્રવૃત્તહ્--શૃણ્વન્તુ ભવન્તો જમ્બુદ્વીપકા મનુષ્યાઃ, સન્ત્યસ્મિન્ મહાસમુદ્રે એવંવિધાનિ રત્નાનિ, તદ્યથા--મણયો મુક્તા વૈડૂર્યશઙ્ખશિલા પ્રવાલો રજતં જાતરૂપમશ્મગર્ભો મુસારગલ્વો લોહિતિકા દક્ષિણાવર્તાઃ।
142.010. ય ઇચ્છતિ એવમ્રૂપૈ રત્નૈરાત્માનં સમ્યક્સુખેન પ્રીણયિતું માતાપિતરૌ પુત્રદારં દાસીદાસકર્મકરપૌરુષેયં મિત્રામાત્યજ્ઞાતિસાલોહિતમ્, કાલેન ચ કાલં દક્ષિણીયેભ્યઃ શ્રમણબ્રાહ્મણેભ્યો દક્ષિણાં પ્રતિષ્ઠાપયિતુમૂર્ધ્વગામિનીં સૌભાગ્યકરીં સુખવિપાકામાયત્યાં સ્વર્ગસંવર્તનીમ્, સો ઽસ્મિન્ મહાસમુદ્રે અવતરતુ ધનહેતોઃ।
142.014. એવમુક્તે ચ પુનઃ સર્વ એવ સત્ત્વાઃ સંપત્તિકામા વિપત્તિપ્રતિકૂલાસ્તં શ્રુત્વા તસ્મિન્ મહાસમુદ્રે વ્યવસિતાઃ સમવતરિતુમ્।
142.015. યતસ્તદ્વહનમતિપ્રભૂતૈર્મનુષ્યૈરતિભારેણ ચ આક્રાન્તત્વાત્ તત્રૈવાવસીદતિ।
142.016. તતઃ કર્ણધારેણોક્તમ્--અસહ્યં વહનમ્।
142.016. યતો વણિજઃ કથયન્તિ--કસ્યેદાનીં વક્ષ્યામો વહનાત્ પ્રત્યવતરસ્વેતિ।
142.017. તૈર્વણિગ્ભિઃ કર્ણધારસ્યોક્તમ્--મહાસમુદ્રસ્ય ભૂતં વર્ણમુદ્ઘોષયત।
142.018. તતઃ સ ઉદ્ઘોષયિતું પ્રવૃત્તહ્--શૃણ્વન્તુ ભવન્તો જમ્બુદ્વીપકા મનુષ્યાઃ, સન્ત્યસ્મિન્ મહાસમુદ્રે ઇમાનિ એવમ્રૂપાણિ મહાન્તિ મહાભયાનિ, તદ્યથા તિમિભયં તિમિંગિલભયમૂર્મિભયં કૂર્મભયં સ્થલે ઉત્સીદનભયં જલે સંસીદનભયમન્તર્જલગતાનાં પર્વતાનામાઘટ્ટનભયં કાલિકાવાતભયમ્।
142.021. ચૌરા અપિ આગચ્છન્તિ નીલવાસસો ધનહારિણઃ।
142.021. યેન ચાત્મનો જીવિતપરિત્યાગો વ્યવાસ્થિતો માતાપિતરૌ પુત્રદારં દાસીદાસકર્મકરપૌરુષેયં મિત્રામાત્યજ્ઞાતિસાલોહિતં ચિત્રં ચ જમ્બુદ્વીપં પરિત્યક્તુમ્, સ મહાસમુદ્રમવતરતુ।
142.023. અલ્પાઃ શૂરા બહવઃ કાતરાઃ।
142.023. તં શ્રુત્વા તથોદ્ઘુષ્ય તુ તસ્માદ્યાનપાત્રાદવતીર્ણા બહવઃ, કેચિદવશિષ્ટાઃ।
142.024. તતસ્તૈર્વણિગ્ભિર્વહનસ્યૈકં વરત્રં છિન્નમ્।
142.025. પશ્ચાદ્ દ્વૌ ત્રયો યાવદનુપૂર્વેણ સર્વે વરત્રાશ્છિન્નાઃ।
142.025. તાસુ ચ્છિન્નાસુ તદ્વહનં મહાકર્ણધારસમ્પ્રેરિતં ગગને મહાવાતસમ્પ્રેરિતો મેઘ ઇવ બલવદ્વાયુસમ્પ્રેરિતં ક્ષિપ્રમેવ સંપ્રસ્થિતમ્।
142.027. યાવદ્રત્નદ્વીપમનુપ્રાપ્તઃ।
142.027. સ તં પ્રદેશમનુપ્રાપ્તાનાં કર્ણધારઃ કથયતિ--સન્ત્યસ્મિન્ રત્નદ્વીપે કાચમણયો રત્નસદૃશાઃ, તે ભવદ્ભિરુપપરીક્ષ્યોપપરીક્ષ્ય ગૃહીતવ્યાઃ।
142.028. મા વઃ પશ્ચાજ્જમ્બુદ્વીપગતાનાં તાપ્યં ભવિષ્યતિ।
142.029. તત્રૈવ ચ ક્રોઞ્ચકુમારિકા નામ સ્ત્રિયો ભવન્તિ।
142.029. તાઃ પુરુષં લબ્ધ્વા તથોપલાંસ્તાડયન્તિ, યથા અત્રૈવાનયેન વ્યસનમાપદ્યતે।
142.030. અત્રૈવ ચ મદનીયાનિ ફલાનિ ભવન્તિ।
142.031. તાનિ યો ભક્ષયતિ, સ સપ્ત રાત્રિંદિવસાન્ સુપ્તસ્તિષ્ઠતિ।
142.031. અસ્મિન્નેવ ચ રત્નદ્વીપે સપ્તાહાત્ પરેણ અમનુષ્યા ન સહન્તે, તાવદ્વિધાન્ વિપરીતાન્ વાયૂનુત્પાદયન્તિ યૈર્વહનમપહ્રિયતે યથાપિ તદકૃતકાર્યાણામ્।
142.033. તાનિ ભવદ્ભિર્લબ્ધાનિ ન ભક્ષયિતવ્યાનિ।
143.001. <143>તચ્છ્રુત્વા વણિજો ઽવહિતમનસો ઽપ્રમાદેનાવસ્થિતાઃ।
143.001. પ્રાપ્ય ચ તં રત્નદ્વીપં પ્રયત્નમાસ્થાય રત્નાન્વેષણં કૃત્વા અનુપૂર્વેણોપપરીક્ષ્ય રત્નાનાં તદ્વહનં પૂરિતં તદ્યથા યવાનાં વા યવસસ્યાનાં વા મુદ્ગાનાં વા ભાષાણાં વા।
143.003. વહનં પૂર્યિત્વા તે ઽનુકૂલં જમ્બુદ્વીપાભિમુખેન વાયુના સંપ્રસ્થિતાઃ।

143.004. મહાસમુદ્રે ચ ત્રિભિઃ સ્કન્ધૈઃ પ્રાણિનઃ સંમિશ્રિતાઃ।
143.004. પ્રથમે યોજનશતિકા આત્મભાવાઃ, દ્વિસ્ત્રિયોજનશતિકા આત્મભાવઃ।
143.005. દ્વિતીયે સ્કન્ધે ઽષ્ટયોજનશતિકા આત્મભાવા નવદશયાવચ્ચતુર્દશયોજનશતિકા આત્મભાવાઃ।
143.006. તૃતીયે સ્કન્ધે પઞ્ચદશયોજનશતિકા આત્મભાવાઃ, ષોડશયોજનશતિકા યાવદેકવિંશતિકા આત્મભાવાઃ।
143.007. તત્ર ચ મહાસમુદ્રે તા મત્સ્યજાતયઃ પરસ્પરાન્યોન્યભક્ષણપરાઃ।
143.008. યે પ્રથમાયાં ભૂમૌ અવસ્થિતાઃ, તે દ્વિતીયભૂમિસ્થૈર્ભક્ષ્યન્તે।
143.008. યે દ્વિતીયભૂમિસ્થાઃ, તે તૃતીયભૂમિસ્થૈર્ભક્ષ્યન્તે।
143.009. તત્ર તિમિંગિલો નામ મત્સ્યાસ્તૃતીયાદુદકસ્કન્દધાદભ્યુદ્ગમ્ય ઉપરિમન્દકસ્કન્ધમાદાય ચરતિ।
143.010. સ યસ્યાં વેલાયાં મુખમાવૃણોતિ, તસ્યાં વેલાયાં મહાસમુદ્રાત્ પાનીયં મહતા વેગેનાક્ષિપ્તં મુખદ્વારમ્ યતો ધાવતિ।
143.011. તેનૈવોદકસ્કન્ધેનાક્ષિપ્તા મત્સ્યકચ્છપવલ્લભકશુશુમારમકરાદ્યા મત્સ્યજાતયો મુખદ્વારેણોદરે પતન્તિ।
143.012. તસ્યૈવં ચરત આત્મભાવાચ્છિર એવં લક્ષ્યતે દૂરત એવ, તદ્યથા--પર્વતો નભઃપ્રમાણઃ।
143.013. અક્ષીણિ ચાસ્ય દુરત એવ સંલક્ષ્યન્તે નભસીવાદિત્યૌ।
143.014. યતસ્તૈર્વણિગ્ભિર્દૂરત એવોપધારિતમ્।
143.014. તન્મહાર્ણવરૂપમુપધાર્ય ચિન્તયિતું પ્રવૃત્તાહ્--કિમેતદ્ભવન્ત આદિત્યદ્વયસ્યોદયનમ્? તેષામેવં ચિન્તયતાં તદ્વહનં તસ્ય મુખદ્વારમ્ યતો વેગેનોપહર્તુમારબ્ધમ્।
143.016. તેષાં વહનં વેગેનાપહ્રિયમાણં દૃષ્ટ્વા આદોતુઅદ્વયોત્પાદનં ચ સંલક્ષ્ય સંવેગ ઉત્પન્નહ્--કિં ભવન્તો યત્ તચ્છ્રૂયતે સપ્તાદિત્યાઃ કલ્પસંવર્તન્યાં સમુદાગમિષ્યન્તીતિ, તદેવેદાનીં પ્રોદિતાઃ સ્યુઃ।
143.018. યતઃ કર્ણધારેણ તેષાં વિમર્શજાતાનામુક્તમ્--યત્ તદ્ભવન્તઃ શ્રૂયતે તિમિતિમિંગિલ ઇતિ, તિમિતિમિંગિલભયમિદમ્।
143.019. તત્ પશ્યન્તુ ભવન્તઃ।
143.020. પાનીયાદભ્યુદ્ગતપર્વતવદાલોક્યતે એતત્તસ્ય શિરઃ।
143.020. પશ્યથ ચૈષા તસ્ય પરા દન્તમાલા।
143.022. પશ્યથ એતૌ દૂરત એવ સૂર્યવદવલોક્યેતે એતૌ અક્ષિતારકૌ।
143.022. પુનસસૌ કર્ણધારો વણિજાં કથયતિ--શૃણ્વન્તુ ભવન્તઃ, નાસ્માકમિદાનીં જીવિતોપાયઃ કશ્ચિદ્યેન વયમસ્માદ્ભયાત્ મુચ્યેમ।
143.024. સર્વોષામેવાસ્માકં મરણં પ્રત્યુપસ્થિતમ્।
143.024. તદિદાનીં ભવદ્ભિઃ કિં કરણીયમ્? યસ્ય વો યસ્મિન્ દેવે ભક્તિઃ સ તમાયાચતુ।
143.025. યદિ તેનાપિ તાવદાયાચનેન કાચિદ્દેવતા અસ્માકમસ્માન્મહાભયાદ્વિમોષ્કણં કુર્યાત્।
143.026. ન ચાન્યો ઽસ્તિ કશ્ચિદુપાયો જીવિતસ્ય।
143.027. યતસ્તૈર્વણિગ્ભિર્મરણભયભીતૈઃ શિવવરુણકુબેરમહેન્દ્રોપેન્દ્રાદયો દેવા જીવિતપરિત્રાણાર્થમાયાચિતુમારબ્ધાઃ।
143.028. નૈવ ચ તેષામાયાચતાં તસ્માન્મરણભયાત્ જીવિતપરિત્રાણવિશેષઃ કશ્ચિત્।
143.029. તથૈવ તદ્વહનં સલિલવેગાત્ ભિક્ષિપ્તં તિમિંગિલમુખદ્વારમ્ યતો ઽપહ્રિયતે।
143.029. તત્ર ચોપાસકો ઽભિરૂઢઃ।
143.030. તેનોક્તમ્--ભવન્તઃ, નાસ્માકમસ્માન્મરણભયાન્મોક્ષઃ કશ્ચિત્।
143.030. સર્વૈરેવાસ્માભિર્મર્તવ્યમ્।
143.031. કિં તુ સર્વ એવૈકરવેણ નમો બુદ્ધાયેતિ વદામઃ।
143.031. સતિ મરણે બુદ્ધાવલમ્બનયા સ્મૃત્યા કાલં કરિષ્યામઃ।
143.032. સુગતિગમનં ભવિષ્યતિ।
143.032. યતસ્તૈર્વણિગ્ભિરેકરવેણ નમો બુદ્ધાયેતિ <144>પ્રણામઃ કૃતઃ સર્વૈરેવ।
144.001. ભગવતા ચ જેતવનસ્થેન સ વાદઃ શ્રુતો દિવ્યેન શ્રોત્રેણ વિશુદ્ધેન અતિક્રાન્તમાનુષેણ।
144.002. શ્રુત્વા ચ પુનર્ભગવતા સ નાદસ્તથા અધિષ્ઠિતો યથા તેન તિમિંગિલેન શ્રુતમ્।
144.003. તસ્ય તં નમો બુદ્ધાયેતિ રાવં શ્રુત્વા મનસો ઽમર્ષ ઉત્પન્નો વિક્લવીભૂતશ્ચ--બુદ્ધો બત લોક ઉત્પન્નઃ।
144.004. ન મમ પ્રતિરૂપં સ્યાત્ યદહં બુદ્ધસ્ય ભગવતો નામોદ્ઘોષં શ્રુત્વા આહારમાહરેયમ્।
144.005. સ ચિન્તયિતું પ્રવૃત્તહ્--યદ્યહમિદનીં સહસૈવ મુખદ્વારં પિધાસ્યામિ, સલિલવેગપ્રત્યાહતસ્ય વહનસ્ય વિનાશો ભવિષ્યતિ, એતેષાં ચાનેકાનાં જીવિતવિનાશઃ।
144.006. યન્ન્વહં મૃદુનોપક્રમેણ સ્વૈરં સ્વૈરં મુખદ્વારં સંપિદધ્યામ્।
144.007. તતસ્તેન તિમિંગિલેનાત્મીયં મુખદ્વારં મૃદુનોપક્રમેણ સ્વૈરં સ્વૈરં પિહિતમ્।
144.008. પશ્ચાત્ તદ્વહનં તસ્માન્મહાગ્રાહમુખાદ્વિનિર્મુક્તમનુગુણં વાયુમાસાદ્ય તીરમનુપ્રાપ્તમ્।
144.009. અથ તે વણિજસ્તીરમાસાદ્ય તદ્ભાણ્ડં શકટોષ્ટ્રગોગર્દભાદિભિઃ પુરયિત્વા અનુપૂર્વેણ ગ્રામનિગમપલ્લીપત્તનાદિષુ ચઞ્ચૂર્યમાણાઃ શ્રાવસ્તીમનુપ્રાપ્તાઃ।
144.010. તે તત્ર ગત્વા સંલક્ષયન્તિ--ધર્મતૈષા યસ્ય નાંના વહનં સંસિદ્ધયાનપાત્રમાગચ્છતિ, તસ્યૈવ તાનિ રત્નાનિ ગમ્યાનિ ભવન્તિ।
144.012. યન્નુ વયમેતાનિ રત્નાનિ બુદ્ધસ્ય ભગવતો દદ્યામઃ।
144.012. તે તાનિ રત્નાનિ સંગૃહ્ય ભગવતઃ સકાશમુપગતાઃ।
144.013. અનુપૂર્વેણ ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવતઃ કથયન્તિ--ભગવન્, અસ્માકં સમુદ્રે યાનપાત્રેણાવતીર્ણાનાં તિમિંગિલગ્રાહેણ તસ્મિન્ યાનપારે ઽપહ્રિયમાણે જીવિતવિનાશે પ્રત્યુપસ્થિતે ભગવતઃ સ્મરણપરાયણાનાં નામગ્રહણં તસ્માત્ મહાગ્રાહમુખાદ્વિનિર્મુક્તમ્, તતો વયં ભગવન્ સંસિદ્ધયાનપારાઃ ક્ષેમસ્વસ્તિના ઇહાગતાઃ।
144.016. ધર્મતા ચૈષા યસ્ય નાંના વહનં સંસિદ્ધયાનપાત્રા આગચ્છન્તિ, તસ્ય તદ્ગમ્યં ભવતિ।
144.017. તદ્વયં ભગવતો નામગ્રહણેન મરણભયાદૂત્તીર્ણાઃ।
144.018. તદસ્માકમેતાનિ રત્નાનિ ભગવાન્ ગૃહ્ણાતુ।
144.018. ભગવાનાહ--યેન મયેન્દ્રાય(?) બલબોધ્યઙ્ગરત્નાન્યધિગતાનિ, કિં તથાગતસ્ય ભૂયઃ પ્રાકૃતરત્નૈઃ કરણીયમ્? યદિ ચેચ્છત અસ્મચ્છાસને વત્સાઃ પ્રવ્રજિતુમ્, આગચ્છથ।
144.020. યતસ્તે સંલક્ષયન્તિ વણિજહ્--યદસ્માકં કિંચિત્ જીવિતમ્, તત્સર્વં બુદ્ધસ્ય ભગવતસ્તેજસા।
144.021. યદ્વયમેતાનિ રત્નાનિ ત્યક્ત્વા ભગવતો ઽન્તિકે પ્રવ્રજેમ ઇતિ।
144.022. પશ્ચાત્ તે તાનિ રત્નાનિ માતાપિતૃભ્યઃ પુત્રદારદાસીદાસકર્મકરમિત્રામાત્યજ્ઞાતિસાલોહિતેભ્યો યથાન્યાયતઃ સંવિભજ્ય પ્રવ્રજિતાઃ।
144.023. પ્રવ્રજ્ય તૈર્યુજ્યદ્ભિર્ઘટદ્ભિર્વ્યાયચ્છદ્ભિર્યાવદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્॥
144.024. યતો ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પૃચ્છન્તિ--કીદૃશાનિ કર્માણિ ભગવન્, એભિર્વણિગ્ભિઃ કૃતાન્યુપચિતાનિ, યેષાં કર્મણાં વિપાકેન ભગવાનારાગિતો ન વિરાગિતહ્? ભગવાનાહ--
144.027. ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવઃ કાશ્યપઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો લોક ઉત્પન્નો ઽભૂત્।
144.027. તસ્ય ચ શાસને એત એવ ચ પ્રવ્રજિતા અભૂવન્।
144.028. તત્ર પ્રવ્રજ્ય ચ ન કશ્ચિત્ તદ્રૂપો ગુણગણો ઽધિગતો નાન્યત્ર સબ્રહ્મચારિણામુદ્દિષ્ટમધીતં સ્વાધ્યાયિતં ચ।

144.029. મરણકાલસમયે પ્રણિધાનં કૃતવન્તહ્--યદસ્માભિઃ કાશ્યપં સમ્યક્સમ્બુદ્ધમાસાદ્યોદ્દિષ્ટમધીતં સ્વાધ્યાયિતં ચ, ન કશ્ચિત્ ગુણગણો ઽધિગતો ઽસ્તિ, અસ્ય કર્મણો વિપાકેન વયમ્ યો ઽસૌ અનાગતો ઽધ્વનિ કાશ્યપેન સમ્યક્સમ્બુદ્ધેન શાક્યમુનિનર્મા સમ્યક્સમ્બુદ્ધો વ્યાકૃતઃ, તં વયમારાગયેમો ન વિરાગયેમઃ॥
145.001. <145>ભગવાનાહ--કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવો યાનિ તાનિ પઞ્ચભિક્ષુશતાન્યતીતે ઽધ્વન્યાસન્ કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય શાસને પ્રવ્રજિતાનિ, એતાવન્ત્યેતાનિ પઞ્ચભિક્ષુશતાનિ।
145.002. તદા ચૈષામિન્દ્રિયાણિ પરિપાચિતાનિ, એતર્હિ અર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્।
145.003. યશ્ચાસૌ મહાસમુદ્રે તિમિસ્તિમિંગિલો નામ મત્સ્યો બુદ્ધશબ્દં શ્રુત્વા અનાહારતાયાં વ્યવસ્થિતઃ, સ સ્વભાવેનૈવ તીક્ષ્ણાગ્નિતયા ક્ષુદ્દુઃખસ્યાસહત્વાચ્ચ્યુતઃ કાલગતઃ।
145.005. તેન શ્રાવસ્ત્યાં ષટ્કર્મનિરતે બ્રાહ્મણકુલે પ્રતિસંઘિર્ગૃહીતઃ।
145.006. તસ્ય તચ્છરીરં કલેવરં મહાસમુદ્રે ઉત્પ્લુતમ્।
145.006. નાગૈશ્ચ તસ્ય સ્વભવનસમીપસ્થસ્ય ગન્ધમસહદ્ભિરન્યતો વિક્ષિપ્તમ્।
145.007. યત્ર ચ વિક્ષિપ્તં તત્રાપિ સમીપે નાગસ્યૈવ ભવનમ્।
145.008. તેનાપિ ગન્ધમસહતા અન્યતઃ ક્ષિપ્તમ્।
145.008. એવં ક્ષિપ્તેન પારમ્પર્યેણ તત્ કલેવરં મહાસમુદ્રતટં સમુદાનીતમ્।
145.009. યતો ઽનન્તરં સ્મુદ્રવેલયોત્સાર્ય સ્થલે પ્રક્ષિપ્તમ્।
145.009. તચ્ચાનેકૈઃ કાકગૃધ્રશ્વશૃગાલશ્વાપદાદ્યૈઃ પક્ષિભિસ્તત્સમુચ્છ્રિતૈશ્ચ કૃમિભિર્ભક્ષ્યમાણમસ્થિકરઙ્કજીર્ણમાસં શ્વેતં શ્વેતં વ્યવસ્થિતમ્।
145.011. અસ્યાં ચ શ્રાવસ્ત્યાં તસ્ય બ્રાહ્મણસ્ય યદા પત્ની અન્તર્વર્તિની સંવૃત્તા, તદેવ તસ્યા ગર્ભોત્પાદાદતીવ ક્ષુદ્દુઃખેન પીડ્યમાનયા ગૃહસ્વામ્યભિહિતહ્--આર્યપુત્ર, ક્ષુદ્દુખેનાતીવ બાધ્યે।
145.013. તસ્યા એવં વદન્ત્યા ગૃહસ્વામિનોક્તમ્--ભદ્રે, યદસ્મદ્ગૃહે ઽન્નપાનં તત્સર્વમભ્યવહરસ્વ।
145.014. તયા અભ્યવહર્તુમારબ્ધમ્।
145.014. સા ચ તદન્નપાનં સર્વમભ્યવહૃત્ય નૈવ તૃપ્તિમુપયાતિ।
145.015. પુનરપિ ગૃહસ્વામિન્ વિજ્ઞાપયતિ--આર્યપુત્ર, નૈવ તૃપ્તિમુપગચ્છામિ।
145.015. યતસ્તેન તિરઃપ્રાતિવેશ્યસુહૃત્સ્વજનાદિભ્યો ઽન્તિકદન્નપાનમન્વિષ્ય તસ્યા અનુપ્રદત્તમ્।
145.016. સા તમપ્યવહૃત્ય નૈવ તૃપ્તિં ગચ્છતિ।
145.017. ભૂયો ગૃહસ્વામિનઃ કથયતિ--આર્યપુત્ર, નૈવ તૃપ્તિમુપગચ્છામિ।
145.017. યતો ઽસૌ બ્રાહ્મણઃ સંવિગ્નમનાઃ ખેદમાપન્નઃ।
145.018. કિમેતદ્ભવન્તઃ સ્યાત્--અસ્યાઃ સત્ત્વમુદરે ઉત્પન્નમ્ યસ્યોત્પાદાન્નૈવ તૃપ્તિમુપયાતિ? યતઃ સ બ્રાહ્મણો નૈમિત્તકાનાં દર્શયિત્વા સંશયનિર્ણયનાર્થં વૈદ્યાદીન્ ભૂતતન્ત્રવિદશ્ચ--પશ્યન્તુ ભવન્તઃ, ઇયં બ્રાહ્મણી કિં મહતા રોગેણાભિભૂતા સ્યાદથ ભૂતગ્રહાવિષ્ટા સ્યાદન્યદ્વા સ્યાદ્રૂપં મરણલિઙ્ગમનેનોપસંક્રમેણ પ્રત્યુપસ્થિતા સ્યાત્।
145.021. તૈઃ શ્રુત્વા તથાવિધ ઉપક્રમઃ કૃતઃ।
145.022. તસ્યા બ્રાહ્મણ્યાસ્તે ઇન્દ્રિયાણામન્યથાત્વમુપલક્ષયન્તિ।
145.022. યદા અસ્યા ઇન્દ્રિયાણામન્યથાત્વં નોપલક્ષયન્તિ, તદા તૈર્વૈદ્યનૈમિત્તકભૂતતન્ત્રવિદ્ભિશ્ચિકિત્સકૈઃ સા બ્રાહ્મણીપર્યનુયુક્તા--કસ્માત્ કાલાદારભ્ય તવૈવંવિધા દીપ્તાગ્નિતા સમુત્પન્ના? તયા અભિહિતમ્--ગર્ભલમ્ભસમકાલમેવ સ એવંવિધ ઉપક્રમઃ કૃતઃ।
145.025. યતો નૈમિત્તકવૈદ્યચિકિત્સકૈરભિહિતમ્--નાસ્યાઃ કશ્ચિદન્યસ્તદ્રૂપો રોગો નાપિ ભૂતગ્રહાવેશો બાધાકર ઉત્પન્નઃ।
145.027. અસ્યૈવૈષા ગર્ભસ્યાનુભાવેનૈવંવિધા દીપ્તાગ્નિતા।
145.027. યતો ઽસૌ બ્રાહ્મણ ઉપલબ્ધવૃત્તાન્તઃ સ્વસ્થીભૂતઃ।
145.028. સાપિ બ્રાહ્મણી નૈવ કદાચિદન્નપાનસ્ય તૃપ્તા।
145.028. અનુપૂર્વેણ સમકાલમેવ પુત્રો જાતઃ।
145.029. તસ્ય દારકસ્ય જાતમાત્રસ્ય સા બ્રાહ્મણી વિનીતક્ષુદ્દુઃખા સંવૃત્તા।
145.029. સ દારકો જાતમાત્ર એવ અત્યર્થં બુભુક્ષયોપપીડ્યતે।
145.030. તસ્ય બુભુક્ષયા પીડ્યમાનસ્ય માતા સ્તનં દાતું પ્રવૃત્તા।
145.031. સ ચ દારકઃ સ્તનં પીત્વાપિ સર્વં નૈવ તૃપ્તિમુપયાતિ।
145.031. પશ્ચાત્ તેન બ્રાહ્મણેન તયા ચ બ્રાહ્મણ્યા તિરસ્કૃતપ્રાતિવેશ્યસ્વજનયુવત્યશ્ચાભ્યર્થ્ય સ્તનં તસ્ય દારકસ્ય દાપયિતું પ્રવૃત્તાઃ।
146.001. <146>સ ચ દારકઃ સર્વાસામપિ સ્તનં પીત્વા નૈવ તૃપ્તિમભ્યુપગચ્છતે।
146.001. પશ્ચાત્ તેન બ્રાહ્મણેન તયાર્થે છગલિકા કૃત્વા।
146.002. સ દારકસ્તસ્યા અપિ ચ્છગલિકાયાઃ ક્ષીરં પીત્વા જનિકાયાશ્ચ સ્તનં નૈવ તૃપ્યતે।
146.003. તત્ર કાલેન કાલં ભિક્ષવો ભિક્ષુણ્યશ્ચ પિણ્ડપાતં પ્રવિષ્ય પરિકથાં કુર્વન્તિ।
146.004. સ દારકસ્તાં પરિકથાં શ્રુત્વા તસ્યાં વેલાયાં ન રોદિતિ, અવહિતશ્રોત્રસ્તૂષ્ણીભૂત્વા તાં ધર્મશ્રવણકથાં શૃણોતિ।
146.005. પ્રત્યવાસૃતેષુ ભિક્ષુભિક્ષુણીષુ ચ પુનઃ પિપાસાદુઃખં પ્રતિસંવેદયમાનો રોહિતું પ્રવૃત્તઃ।
146.006. તૈઃ સંલક્ષિતમ્--ધર્મે વત્સાય રુચિરિતિ।
146.006. તસ્ય ધર્મરુચીતિ નામ પ્રતિષ્ઠાપિતમ્।
146.007. સ ચ દારકો ઽનુપૂર્વેણ માસાર્ધર્માસાદીનામત્યયાદ્ભુઞ્જાનો નૈવ કદાચિદન્નપાનસ્ય તૃપ્યતિ।
146.008. યદા ચ વિશિષ્ટે વસસિ સ્થિતઃ, તદા તસ્ય માતાપિતૃભ્યાં ભક્ષભાજનં દત્તમ્।
146.009. ગચ્છ વત્સ, ઇદં તે ભૈક્ષભાજનમ્।
146.009. ગૃહીત્વા શ્રાવસ્ત્યાં ભિક્ષાં પર્યટિત્વા આહારકૃત્યં કુરુ।
146.010. યતઃ સ દારકો ભૈક્ષભાજનં ગૃહીત્વા શ્રાવસ્ત્યાં ભૈક્ષં પર્યટતિ।
146.010. પર્યટન્નેવ ચ ભુક્ત્વા ભુક્ત્વા અતૃપ્યમાન એવ ગૃહમાગચ્છતિ।
146.011. યતો ઽસૌ સંલક્ષયતિ--કિં મયા કર્મ કૃતમ્ યસ્ય કર્મણો વિપાકેન ન કદાચિત્ વિતૃપ્યમાન આહારમારાગયામિ? સ વિષણ્ણચેતાશ્ચિન્તયિતું પ્રવૃત્તહ્--કિં તાવદગ્નિપ્રવેશં કરોમિ, ઉત જલપ્રવેશમથ તટપ્રપાતં કરોમિ? સ એવં ચિન્તયા સ્થિતઃ।
146.014. ઉપાસકેનોપલક્ષિતઃ।
146.014. તસ્ય તેનોક્તમ્--કિં ચિન્તાપર એવં તિષ્ઠસિ? ગચ્છ ત્વમ્।
146.015. મહાન્તં બુદ્ધશાસનં મહર્દ્ધિકં મહાનુભાવમ્।
146.015. તત્ર પ્રવ્રજ।
146.015. તત્ર ચ ત્વં પ્રવ્રજિતઃ કુશલાનાં ધર્માણાં સંચયં કરિષ્યસિ।
146.016. અકુશલાશ્ચ તે ધર્મા યે ઽસ્મિન્નપિ જન્મનિ સંચિતા ભવિષ્યન્તિ, તે તન્વીભવિષ્યન્તિ।
146.017. યદિ તાવદ્ગુણગણાનધિગમિષ્યસિ, પર્યતીકૃતસ્તે સંસારો ભવિષ્યતિ।
146.018. અથ સ મહાત્મા ઉપાસકેન ચોદિતો જેતવનં ગતઃ।
146.018. જેતવનં ગત્વા તત્ર ભિક્ષૂન્ પાઠસ્વાધ્યાયમનસિકારોદ્યુક્તાન્ દૃષ્ટ્વા અતીવ પ્રસાદજાતઃ।
146.019. ભિક્ષુમુપસંક્રમ્યૈવં વદતિ--અર્ય, પ્રવ્રજિતુમિચ્છામિ।
146.020. યતો ભિક્ષુભિરુક્તહ્--માતાપિતૃભ્યામનુજ્ઞાતો ઽસિ? સ કથયતિ--નાહં માતાપિતૃભ્યામનુજ્ઞાતઃ।
146.021. તૈરુક્તહ્--ગચ્છ વત્સ, માતાપિતૃભ્યામનુજ્ઞાં માર્ગસ્વ।
146.021. યતઃ સ માતાપિતૃભ્યાં સકાશાદનુજ્ઞાં માર્ગિતું પ્રવૃત્તઃ।
146.022. સ માતાપિતૃભ્યામભિહિતહ્--ગચ્છ વત્સ, યથાભિપ્રેતં કુરુ।
146.023. સ લબ્ધાનુજ્ઞો ભિક્ષુસકાશં ગતઃ।
146.023. પશ્ચાદ્ભિક્ષુણા પ્રવ્રાજિતઃ।

146.024. તત્ર ચ ભિક્ષૂણાં કદાચિત્ પિણ્ડપાતો ભવતિ, કદાચિત્ નિમન્ત્રણં ભવતિ।
146.024. સ ચ યસ્મિન્ દિવસે પિણ્ડપાતો ભવતિ, તત્રોપાધ્યાયેનોચ્યતે--વત્સ, કિં તૃપ્તો ઽસિ ઉત ન? સ ઉપાધ્યાયસ્ય કથયતિ--નાસ્તિ તૃપ્તિઃ।
146.026. યત ઉપાધ્યાયેનાસ્ય સંલક્ષિતહ્--તરુણવયસા પ્રવ્રજિતો દીપ્તાગ્નિતયા ન તૃપ્તિમુપયાતિ।
146.027. સ આત્મીયાદપિ પિણ્ડપતાત્ તસ્ય સંવિભાગં પ્રારબ્ધઃ કર્તુમ્।
146.028. પુનશ્ચ પૃચ્છતિ--વત્સ, કિમિદાનીં તૃપ્તો ઽસિ? અથ સ તમુપાધ્યાયં વદતિ--ન તૃપ્તો ઽસ્મિ।
146.029. યત ઉપાધ્યાયસ્તં શ્રુત્વા સપ્રેમાન્ ભિક્ષૂનન્યાંશ્ચ સાર્ધવિહારિણઃ પ્રારબ્ધો વક્તુમ્।
146.030. યતઃ સમાનોપાધ્યાયૈઃ સમાનાચાર્યૈરન્યૈશ્ચ સપ્રેમકૈર્ભિક્ષુભિરુપસંહાર આરબ્ધઃ કર્તુમ્।
146.031. તેષામન્તિકાલ્લભમાનો નૈવ તૃપ્તિમુપયાતિ।
146.031. યદા ચ નિમન્ત્રણં ભવતિ, તદાપિ તે તથૈવ તસ્યોપસંહારં કુર્વન્તિ।
146.032. દાનપતિરપિ વિદિત્વા યદ્યદધિકં તત્તદસ્મૈ દત્વા આગચ્છતિ।
147.001. <147>અથ પાનકં ભવતિ તદપિ તથૈવ યદધિકં ભવતિ તત્તસ્યાનુપ્રદીયતે।
147.001. તસ્ય ચ યતઃ પ્રવ્રજિતસ્ય ન કદાચિદન્નપાનેન કુક્ષિઃ પૂણઃ।
147.002. તેન ખલુ સમયેન અન્યતમેન ગૃહપતિના બુદ્ધપ્રમુખો ભિક્ષુસંઘ ઉપનિમન્ત્રિતઃ।
147.003. ભગવાન્ ભિક્ષુસંઘેન સાર્ધમન્તર્ગૃહં પ્રવિષ્ટઃ પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમાદાય।
147.004. ધર્મરુચિર્વિહારે ઉપધિવારિકો વ્યવસ્થાપિતઃ॥
147.005. તત્ર ચ શ્રાવસ્ત્યામન્યતમો ગૃહપતિઃ પ્રતિવસતિ।
147.005. તેન ચૈવમુપલબ્ધમ્ યો ઽસંવિદિતમેવ બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં ભોજયતિ સ સહસૈવ ભોગૈરભ્યુદ્ગચ્છતિ।
147.006. યતસ્તેન પઞ્ચમાત્રાણાં ભિક્ષુશતાનામાહારઃ સમુદાનીતઃ।
147.007. સ તસ્યાહારસ્ય શકટં પૂરયિત્વા પ્રણીતપ્રણીતસ્ય શુચિનઃ સાર્ધં સર્વરૂપૈર્મિત્રસ્વજનસહાયો બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં ભોજયિષ્યામીતિ વિહારં નિર્ગતઃ।
147.009. સ પશ્યતિ તસ્મિઞ્ જેતવને ભિક્ષવ એવ ન સન્તિ।
147.009. તેન તત્રાન્વાહિણ્ડતા ઉપધિવારિકો ધર્મરુષિર્દૃષ્ટઃ।
147.010. તસ્ય તેન ગૃહપતિનોક્તમ્--આર્ય, ક્વ ગતા ભિક્ષવહ્? સ કથયતિ--અન્તર્ગૃહે ઉપનિમન્ત્રિતાઃ પ્રવિષ્ટાઃ।
147.011. સ ગૃહપતિસ્તચ્છુત્વા દુર્મના વ્યવસ્થિતહ્--કષ્ટમ્, એવમસ્માકં વિફલઃ પરિશ્રમો જાતઃ।
147.012. સંચિન્ત્ય ચ તસ્ય ધર્મરુચેઃ કથયતિ--આર્ય, ભક્ષ ત્વમપિ તાવત્।
147.012. સ કથયતિ--યદિ તે મહાત્મન્ પરિત્યક્તં ભવતિ।
147.013. તતસ્તેન ગૃહપતિના સંલક્ષયિત્વા યેનાહારેણૈકસ્ય ભિક્ષોઃ પર્યાપ્તં ભવતિ, તાવદન્નપાનં શકટં ગૃહીત્વા તં ધર્મરુચિં પરિવેષયિતું પ્રવૃત્તઃ।
147.014. તેન ધર્મરુચિના ભોક્તુમારબ્ધં તન્નિરવશિષ્ટમ્।
147.015. નૈવ તૃપ્તઃ।
147.015. ગૃહપતિઃ સંલક્સયતિ--નાયં તૃપ્તઃ।
147.016. તેન ઉચ્યતે--આર્ય, પુનર્ભોક્ષ્યસે? સ કથયતિ--મહાત્મન્, યદિ તે પરિત્યક્તમ્।
147.016. તતસ્તેન ગૃહપતિના ભૂયસ્તસ્માત્ શકટાદ્યેન ભિક્ષુદ્વયસ્યાહારેણ પર્યાપ્તં સ્યાત્, તાવદન્નપાનં શકટં ગૃહીત્વા ભોજયિતું પ્રવૃત્તઃ।
147.018. યતો ધર્મરુચિસ્તદપિ ભુક્ત્વા નૈવ તૃપ્તઃ।
147.018. ગૃહપ્તિના ભૂયઃ સંલક્ષિતમ્--નાયં તૃપ્તઃ।
147.019. તેનોક્તમ્--આર્ય, પુનર્ભોક્ષ્યસે? સ કથયતિ--મહાત્મન્, યદિ તે પરિત્યક્તમ્।
147.020. યતસ્તસ્માચ્છકટાદન્નપાનં ગૃહીત્વા ત્રયાણાં ભિક્ષૂણાં પર્યાપ્તં સ્યાદિતિ પુનર્ભોજયિતું પ્રવૃત્તઃ।
147.021. સ ધર્મરુચિસ્તદપિ ભુક્ત્વા નૈવ તૃપ્તઃ।
147.021. પૃષ્ટહ્--આર્ય, પુનર્ભોક્ષ્યસે? સ કથયતિ--યદિ તે પરિત્યક્તમ્।
147.022. યતઃ સ ગૃહપતિસ્તસ્માદન્નપાનં ગૃહીત્વા યેન ચતુર્ણાં ભિક્ષૂણાં પર્યાપ્તં સ્યાદિતિ પુનર્ભોજયિતું પ્રવૃત્તઃ।
147.023. સ ધર્મરુચિસ્તદપિ ભુક્ત્વા નૈવ તૃપ્તઃ।
147.023. પૃષ્ટહ્--આર્ય, પુનર્ભોક્ષ્યસે? ભૂયઃ સ કથયતિ--યદિ તે પરિત્યક્તમ્।
147.024. યતઃ પુનસ્તસ્માચ્છકટાદ્યેન પઞ્ચભિક્ષૂણામન્નપાનૈસ્તૃપ્તિઃ સ્યાત્, તાવદ્ગૃહીત્વા પુનર્ભોજયિતું પ્રવૃત્તઃ।
147.025. તદપિ ચાભ્યવહૃતમ્।
147.025. નૈવ તૃપ્તઃ।
147.026. વિસ્તરેણ યાવદ્દશાનાં ભિક્ષૂણામન્નપાનેન પર્યાપ્તં સ્યાત્, તાવદ્ ભુક્ત્વા નૈવ તૃપ્યતે।
147.026. યતસ્તેન સંલક્ષિતમ્--નાયં મનુષ્યો મનુષ્યવિકારઃ।
147.027. યતઃ શ્રૂયતે પઞ્ચભિર્ નીલવાસસો યક્ષશતૈર્જેતવનમશૂન્યમિતિ તેષાં ભવિષ્યત્યેવ અન્યતમઃ।
147.028. ઇતિ સંચિન્ત્ય ગર્ભરૂપાણિ ગૃહે ઽનુપ્રવેશયિતું પ્રવૃત્તહ્--ગચ્છથ યૂયં શીઘ્રં ગૃહમેવ, અહમેવૈકો યદિ જીવામિ મ્રિયે વેતિ।
147.029. સ ગૃહજનં વિસર્જ્ય મરણભયભીતસ્તસ્માત્ શકટાદન્નપાનં ગૃહીત્વા પરિવેષયિતુમારબ્ધઃ।
147.030. સ ચ સ્વૈરં ભુઞ્જતિ।
147.031. ગૃહપતિના ઉક્તમ્--આર્ય, ત્વરિતત્વરિતં પ્રતીચ્છસ્વ।
147.031. યતસ્તેન ધર્મરુચિના ક્ષિપ્રં પ્રતિગૃહીત્વા ભિક્તુમારબ્ધમ્।
147.032. સ ગૃહપતિસ્ત્વરિતત્વરિતં પરિવેષયિત્વા નિરવશેષતસ્તદન્નપાનં શકટં દત્ત્વા <148>દક્ષિણાદેશનામપિ ભયગૃહીતો ઽશ્રુત્વા ત્વરિતત્વરિતં વન્દામ્યાર્યેતિ પૃષ્ઠમનવલોકયમાનો નગરં પ્રસ્થિતઃ।
148.002. તસ્માન્નગરાત્ પિણ્ડપાતનિર્હારકો ભિક્ષુ તસ્યૈવ પિણ્ડપાતં ગૃહીત્વા ગતઃ।
148.003. તેન તદપિ ભુક્તમ્।
148.003. તસ્ય ધર્મરુચેર્ ન કદાચિદ્યતો જાતસ્ય કુષ્કિં પૂર્ણઃ।
148.003. તદ્દિવસં ચાસ્ય તેનાહારેણ તૃપ્તિર્જાતા।
148.004. તસ્ય ચ ગૃહપતેર્ નગરં પ્રવિશતો ઽભિમુખં ભગવાન્ ભિક્ષુસંઘપરિવૃતઃ સંપ્રાપ્તઃ।
148.005. સ ગૃહપતિર્ભગવતઃ કથયતિ--ભગવન્, અહં બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘમુદ્દિશ્ય પઞ્ચાનાં ભિક્ષુશતાનાં તૃપ્તિતઃ શકટમન્નપાનસ્ય પૂરયિત્વા જેતવનં ગતો બુદ્ધપ્રમ્યુખં ભિક્ષુસંઘં ભોજયિષ્યામીતિ।
148.007. ન ચ મે તત્ર ભિક્ષવો લબ્ધાઃ।
148.007. એકો મે ભિક્ષુર્દૃષ્ટઃ।
148.007. તેન સમાખ્યાતં બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘમન્તર્ગૃહમ્ ઉપનિમન્ત્રણં પ્રવિષ્ટમ્।
148.008. તસ્ય મમૈવં ચિત્તમુત્પન્નમ્--એષો ઽપિ તાવદેકો ભુઙ્ક્તામિતિ।
148.009. યતસ્તસ્ય મમાનુપૂર્વેણ સર્વં તદન્નપાનં શકટં દત્તમ્।
148.009. તેન સર્વં નિપુણતો ઽભ્યવહૃતમ્।
148.010. કિં ભગવન્ મનુષ્યો ઽથ વા અમનુષ્યહ્? ભગવતાભિહિતમ્--ગૃહપતે, ભિક્ષુઃ સ ધર્મરુચિર્ નાંના।
148.011. પ્રામોદ્યમુત્પાદય, અદ્ય સ ત્વદીયેનાન્નપાન્નેન તૃપ્તો ઽર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કરિષ્યતિ॥
148.012. અથ ભગવાઞ્ જેતવનમભ્યાગતઃ।
148.012. ભગવાન્ સંલક્ષયતિ--કો ઽસૌ દાનપતિર્ભવિષ્યતિ યો ઽસૌ ધર્મરુચેરેતાવતા આહારેણ પ્રતિદિવસમ્ યોગોદ્વહનં કરિષ્યતિ? યતો ઽસ્ય ભગવતા અભિહિતમ્--દૃષ્ટસ્ત્વયા ધર્મરુચે મહાસમુદ્રઃ।
148.014. સ કથયતિ--નો ભગવન્।
148.014. યતો ભગવાનાહ--ગૃહાણ મદીયં ચીવરકર્ણિકમ્, પશ્ચાત્ તે ઽહં મહાસમુદ્રં દર્શયામિ।

148.015. યતો ધર્મરુચિના ભગવતશ્ચીવરકર્ણિકો ઽવલમ્બિતઃ, પશ્ચાદ્ભગવાન્ વિતતપક્ષ ઇવ હંસરાજઃ સહચિત્તોત્પાદાત્ ઋદ્ધ્યા ધર્મરુચિં ગૃહીત્વા સમુદ્રતટમનુપ્રાપ્તઃ।
148.017. યસ્મિંશ્ચાસ્ય સ્થાને તિમિતિમિંગિલભૂતસ્યાસ્થશકલા તિષ્ઠતિ, તત્ર નીત્વા સ્થાપિતઃ।
148.018. ઉક્તં ચાસ્ય--ગચ્છ વત્સ, મનસિકારં ચિન્તય।
148.018. યતો ઽસૌ ધ્રમરુચિસ્તાં સમીક્ષિતુમારબ્ધઃ।
148.019. કિમેતત્ કાષ્ઠં સ્યાદથાસ્થિશકલા, અથ ફલકિની સ્યાત્।
148.020. સ તસ્માદ્ વ્યક્તિમલભમાનઃ પર્યન્તમન્વેષિતું પ્રવૃત્તઃ।
148.020. વ્યક્તિં ચોપલબ્ધમ્।
148.020. સ ઇતશ્ચામુતશ્ચ તસ્યા અનુપાર્શ્વનં તાં પર્યેષમાણઃ શ્રમમુપગતઃ।
148.021. ન ચાસ્ય પર્યન્તમાસાદયતિ।
148.022. તસ્યૈતદભવત્--નાહમસ્ય વ્યક્તિં જ્ઞાસ્યામિ કિમેતદિતિ, ન ચ પર્યન્તમાસાદયિષ્યે।
148.022. ગચ્છામિ, અસ્મિન્નર્થે ભગવન્તમેવ પૃચ્છામિ।
148.023. યતો ઽસૌ ભગવતો ઽન્તિકં ગત્વા ભગવન્તં પૃચ્છતિ--કિં તદ્ભગવન્? નાહં તસ્ય વ્યક્તિમુપલભામિ।
148.024. યતો ઽસ્ય ભગવાનાહ--વત્સ, અસ્થિશકલૈષા।
148.025. સ કથયતિ--ભગવન્, એવંવિધો ઽસૌ સત્ત્વો યસ્યેદૃશી અસ્થિશકલા? ભગવતોક્તમ્--તૃપ્યસ્વ ધર્મરુચે ભવેભ્યઃ, તૃપ્યસ્વ ભવોપકરણેભ્યઃ।
148.026. તવૈષા અસ્થિશકલા।
148.026. ધર્મરુચિસ્તં શ્રુત્વા ભગવદ્વચો વ્યાકુલિતચેતાઃ કથયતિ--મમૈષેદૃશી અસ્થિશકલા? તસ્યોક્તમ્--એષા ધર્મરુચે તવાસ્થિશકલા।
148.028. તથાવિધમુપશ્રુત્ય અતીવ સંવિગ્નઃ।
148.028. યતો ઽસ્ય ભગવતા અવવાદો દત્તહ્--ધર્મરુચે, ઇદં ચેદં મનસિકુરુ।
148.029. ઇત્યુક્ત્વા ભગવાન્ વિતતપક્ષ ઇવ રાજહંસ ઋદ્ધ્યા જેતવનમનુપ્રાપ્તઃ।
148.030. અથ ધર્મરુચિના ચિન્તયતા મનસિકારમનુતિષ્ઠતા ઉષ્મગતાન્યુત્પાદિતાનિ મુર્ધાનઃ ક્ષાન્તયો લૌકિકા અગ્રધર્મા દર્શનમાર્ગો ભાવનામાર્ગઃ।
148.031. સ્રોતાપત્તિફલં પ્રાપ્તમ્।
148.032. સકૃદાગમિફલમનાગમિફલમર્હત્ત્વં પ્રાપ્તમ્।
148.032. અર્હન્ સંવૃત્તસ્ત્રૈધાતુકવીતરાગઃ સમલોષ્ટકાઞ્ચન <149>આકાશપાણિતલસમચિત્તો ઽનુનયપ્રતિઘપ્રહીણો વિદ્યાવિદારિતાણ્ડકોશો વિદ્યાભિજ્ઞાપ્રતિસંવિત્પ્રાપ્તો ભવલાભલોભસત્કારપરાન્મુખો વાસીચન્દનકલ્પઃ।
149.002. સેન્દ્રોપેન્દ્રાણાં દેવાનાં પૂજ્યો માન્યો ઽભિવાદ્યશ્ચ સંવૃત્તઃ।
149.003. સમન્વાહર્તુમાત્મનઃ પૂર્વજાતિં પ્રવૃત્તહ્--કુતો હ્યહં ચ્યુતઃ, કુત્રોપપન્ન ઇતિ।
149.014. યતઃ પશ્યતિ અનેકાનિ જાતિશતાનિ નરકતિર્યક્પ્રેતચ્યુતશ્ચોપપન્નશ્ચ।
149.014. તસ્યૈતદભવત્--યદહં ભગવતા ન સમન્વાહૃતો ઽભવિષ્યમ્, અનાગતાસ્વપિ જાતિષુ ઉપસૃતો ઽભવિષ્યમ્।
149.005. યતઃ સંલક્ષયતિ--અનાગતાપ્યાત્મનો જાતિસંતતિર્ નિરન્તરમનુપરતપ્રબન્ધેન નરકપ્રેતોપપત્તિઃ।
149.006. સ એવં સંલક્ષ્ય દુષ્કરકારકો બત મે ભગવાન્।
149.007. યદિ ચ ભગવતા મમૈવૈકસ્યાર્થે ઽનુત્તરા સમ્યક્સમ્બોધિરધિગતા સ્યાત્, તન્મહદ્ધિ ઉપકૃતં સ્યાત્, પ્રાગેવાનેકેષાં સત્ત્વસહસ્રાણામપાયગતિગમનમપનયતિ।
149.009. તતો ઽસૌ ધર્મરુચિરૃદ્ધ્યા જેતવનમનુપ્રાપ્તો ભગવન્તં દર્શનાય।
149.009. તેન ખલુ સમયેન ભગવાનનેકશતાયા ભિક્ષુપર્ષદઃ પુરસ્તાન્નિષણ્ણો ઽભૂત્।
149.010. ધર્મં દેશયતિ।
149.010. અથાસૌ ધર્મરુચિર્યેન ભગવાંસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
149.011. ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા એકાન્તે ન્યષીદત્।
149.012. એકાન્તનિષણ્ણો ભગવતા અભિહિતહ્--ચિરસ્ય ધર્મરુચે? ધર્મરિચિરાહ--ચિરસ્ય ભગવન્।
149.013. ભગવાનાહ--સુચિરસ્ય ધર્મરુચે? ધર્મરુચિરાહ--સુચિરસ્ય ભગવન્।
149.013. ભગવાનાહ--સુચિરચિરસ્ય ધ્રમરુચે? ધર્મરુચિરસ્ય ભગવન્॥
149.015. યતો ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પૃચ્છન્તિ--ભગવન્ ધર્મરુચિરિહૈવ શ્રાવસ્ત્યાં જાતો ઽસ્મિન્નેવ જેતવને પ્રવ્રજિતો ન કુતશ્ચિદાગતો ન કુત્રચિદ્ગતઃ।
149.017. ઇહૈવ તિષ્ઠન્ ભગવતા ધર્મરુચિરેવમુચ્યતે--ચિરસ્ય ધર્મરુચે, સુચિરસ્ય ધર્મરુચે, સુચિરચિરસ્ય ધર્મરુચે।
149.018. કિં સંધાય ભગવાન્ કથયતિ? એવમુક્તે ભગવાન્ ભિક્ષૂનામન્ત્રયતે સ્મ--ન ભિક્ષવઃ પ્રત્યુત્પન્નં સંધાય કથયામિ।
149.019. અતીતં સંધાય કથયામિ।
149.019. અતીતં સંધાય મયૈવમુક્તમ્।
149.019. ઇચ્છથ ભિક્ષવો ઽસ્ય ધર્મરુચેઃ પૂર્વિકાં કર્મપ્લોતિમારભ્ય ધાર્મિકથાં શ્રોતુમ્? એતસ્ય ભગવન્ કાલઃ, એતસ્ય સુગત સમયો યદ્ભગવાન્ ધર્મરુચિમારભ્ય ભિક્ષૂણાં ધાર્મિકથાં કુર્યાત્।
149.021. ભગવતઃ શ્રુત્વા ભિક્ષવો ધારયિષ્યન્તિ॥
149.023. ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો ઽતીતે ઽધ્વનિ પ્રથમે ઽસંખ્યેયે ક્ષેમંકરો નામ તથાગતો લોક ઉત્પન્નો વિદ્યાચરણસમ્પન્નઃ સુગતો લોકવિદનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવમનુષ્યાણાં ચ બુદ્ધો ભગવાન્।
149.025. સ ચ ક્ષેમાવતીં રાજધાનીમુપનિશ્રિત્ય વિહરતિ।
149.025. તસ્યાં ચ ક્ષેમાવત્યાં ક્ષેમો નામ રાજા રાજ્યં કારયતિ।
149.026. તસ્યાં ચ ક્ષેમાવત્યાં રાજધાન્યામન્યતમો વણિક્શ્રેષ્ઠી પ્રતિવસતિ।
149.027. તેનાસૌ ક્ષેમંકરઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધઃ ષષ્ટિં ત્રૈમાસાન્ સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેન સર્વોપકરણૈરુપસ્થિતઃ।
149.028. યતો ઽસૌ શ્રેષ્ઠી સંલક્ષયતિ--ગચ્છામિ મહાસમુદ્રમ્।
149.028. ભાણ્ડં સમુદાનીય તસ્માચ્ચ રત્નાન્યાનીય સંઘે પઞ્ચવાર્ષિકં કરિષ્યામીતિ।
149.029. એવં સંચિન્ત્ય ભાણ્ડં સમુદાનીય ગ્રામનિગમપલ્લીપત્તનરાજધાનીષ્વનુપૂર્વેણ ચઞ્ચૂર્યમાણઃ સમુદ્રમનુપ્રાપ્તઃ।
149.030. ઘણ્ટાવઘોષણં કૃત્વા સામુદ્રેણ યાનપાત્રેણ મહાસમુદ્રમવતીર્ણઃ।
149.031. અસ્ય તસ્મિન્ મહાસમુદ્રે ઽવતીર્ણસ્ય ક્ષેમંકરઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધઃ સકલમ્બુદ્ધકાર્યં કૃત્વા નિરુપધિશેષે નિર્વાણધાતૌ પરિનિર્વૃતઃ।
149.032. તસ્ય પરિનિર્વૃતસ્ય વશિનો ભિક્ષવહ્ <150>પરિનિર્વૃતાઃ।
150.001. સપ્તાહપરિનિર્વૃતસ્ય શાસનમન્તર્હિતમ્।
150.001. સ ચ શ્રેષ્ઠી સંસિદ્ધયાનપાત્રેણ દેવતામાનુષ્યપરિગૃહીતેન તસ્માન્મહાસમુદ્રાત્ તીર્ણઃ।
150.002. ઉત્તીર્ય ચ તં ભાણ્ડં શકટૈરુષ્ટ્રૈર્ગોભિર્ગર્દભૈશ્ચ ચોત્ક્ષિપ્ય અનુપૂર્વેણ સંપ્રસ્થિતઃ।
150.003. સ ચ પન્થાનં ગચ્છન્ પ્રાતિપથિકાન્ પૃચ્છતિ--કિં ભવન્તો જાનીધ્વં ક્ષેમાવત્યાં રાજધાન્યાં પ્રવૃત્તિહ્? તૈરુક્તમ્--જાનીમઃ।
150.004. સ કથયતિ--અસ્તિ કશ્ચિત્ ક્ષેમાવત્યાં રાજધાન્યાં ક્ષેમંકરો નામ સમ્યક્સમ્બુદ્ધહ્? તે કથયન્તિ--પરિનિર્વૃતઃ સ ભગવાન્ ક્ષેમંકરઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધઃ।
150.006. સ ચ તચ્છ્રુત્વા પરં ખેદમુપગતઃ।
150.006. સંમૂર્છિતશ્ચ ભૂમૌ પતિતઃ।
150.007. તસ્માચ્ચ જલાભિષેકેણ પ્રત્યાગતપ્રાણો જીવિત ઉત્થાય ભૂયઃ પૃચ્છતિ--કિં ભવન્તો જાનીધ્વં શ્રાવકા અપિ તાવત્તસ્ય ભગવતસ્તિષ્ઠન્તિ? તૈરુક્તહ્--તે ઽપિ વશિનો ભિક્ષવઃ પરિનિર્વૃતાઃ।

150.009. સપ્તાહપરિનિર્વૃતસ્ય ચ બુદ્ધસ્ય ભગવતઃ ક્ષેમંકરસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય ક્ષેમેણ રાજ્ઞા ચૈત્યમલ્પેશાખ્યં પ્રતિષ્ઠાપિતમ્।
150.010. તેન ચ ગત્વા શ્રેષ્ઠિના જનપદાઃ પૃષ્ટાઃ।
150.010. અસ્તિ ભવન્તસ્તસ્ય ભગવતો બુદ્ધસ્ય કિંચિત્ સ્તૂપં પ્રતિષ્ઠાપિતમ્।
150.011. તૈરુક્તમ્--અસ્તિ, ક્ષેમેણ રાજ્ઞા અલ્પેશાખ્યં ચૈત્યં પ્રતિષ્ઠપિતમ્।
150.012. તસ્ય એતદભવત્--એતં મયા સુવર્ણં ક્ષેમંકરં સમ્યક્સમ્બુદ્ધમ્ ઉદ્દિશ્યાનીતમ્।
150.013. સ ચ પરિનિર્વૃતઃ।
150.013. યન્ન્વહમેતેનૈવ સુવર્ણેન તસ્યૈવ ભગવતશ્ચૈત્યં મહેશાખ્યતરં કારયેયમ્।
150.014. એવં વિચિન્ત્ય ક્ષેમં રાજાનં વિજ્ઞાપયતિ--મહારાજ, ઇદં મયા સુવર્ણં ક્ષેમંકરં સમ્યક્સમ્બુદ્ધમુદ્દિશ્યાનીતમ્।
150.015. સ ચ ભગવાન્ પરિનિર્વૃતઃ।
150.015. ઇદાનીં મહારાજ યદિ ત્વમનુજાનીયાત્, અહમેતેનૈવ સુવર્ણેનૈતત્ તસ્ય ભગવતશ્ચૈત્યં મહેશાખ્યતરં કારયેયમ્।
150.016. સ રાજ્ઞા અભિહિતહ્--યથાભિપ્રેતં કુરુ।
150.017. તતો બ્રાહ્મણા નગરં પ્રતિ નિવાસિનઃ સંભૂય સર્વે તસ્ય મહાશ્રેષ્ઠિનઃ સકાશં ગત્વા કથયન્તિ--ભો મહાશ્રેષ્ઠિન્, યદા ક્ષેમંકરો બુદ્ધો લોકે ઽનુત્પન્ન આસીત્, તદા વયં લોકસ્ય દક્ષિણીયા આસન્।
150.019. યદા તૂત્પન્નઃ, તદા દક્ષિણીયો જાતઃ।
150.019. ઇદાનીં તુ તસ્ય પરિનિર્વૃતસ્ય વયમેવ દક્ષિણીયાઃ।
150.020. એતત્ સુવર્ણમસ્માકં ગમ્યમ્।
150.020. સ તેષાં કથયતિ--નાહમ્ યુષ્માકમેતત્ સુવર્ણં દાસ્યામિ।
150.021. તે કથયન્તિ--યદ્યસ્માકં ન દાસ્યસિ, ન વયં તવ કામકારં દાસ્યામઃ।
150.022. તે બ્રાહ્મણા બહવઃ, શ્રેષ્ઠી ચાલ્પપરિવારઃ।
150.022. તેષાં તથા વ્યુત્પદ્યતાં ન લેભે તચ્ચૈત્યમ્ યથેપ્સિતં તેન સુવર્ણેન કારયિતુમ્।
150.023. અથ સ શ્રેષ્ઠી રાજ્ઞઃ સકાશં ગત્વા કથયતિ--મહારાજ, તચ્ચૈત્યં ન લભે બ્રાહ્મણાનાં સકાશાદ્યથાભિપ્રેતં કારયિતુમ્।
150.024. યતો ઽસ્ય રાજ્ઞા સ્વપુરુષો દત્તઃ સહસ્રયોધી।
150.025. એવં ચ રાજ્ઞા સ્વપુરુષ આજ્ઞપ્તહ્--યદ્યસ્ય મહાશ્રેષ્ઠિનઃ સ્તૂપમભિસંસ્કુર્વતઃ કશ્ચિદપનયં કરોતિ, સ ત્વયા મહતા દણ્ડેન શાસયિતવ્યઃ।
150.026. એવં દેવેતિ સહસ્રયોધી પુરુષો રાજ્ઞઃ પ્રતિશ્રુત્ય નિર્ગતઃ।
150.027. નિર્ગમ્ય ચ તાન્ બ્રાહ્મણાનેવં વદતિ--શૃણ્વન્તુ ભવન્તઃ, અહં રાજ્ઞાસ્ય મહાશ્રેષ્ઠિનઃ સ્વપુરુષો દત્તહ્--યદ્યસ્ય સ્તૂપમભિસંસ્કુર્વતઃ કશ્ચિદ્વિઘાતં કુર્યાત્, સ ત્વયા મહતા દણ્ડેન શાસયિતવ્ય ઇતિ।
150.029. યદિ યૂયમત્ર કિંચિદ્ વિઘ્નં કરિષ્યથ, અહં વો મહતા દણ્ડેનાનુશાસયિષ્યામિ।
150.030. તે બ્રાહ્મણાઃ સહસ્રયોધિનઃ પુરુષસ્યૈવં શ્રુત્વા ભીતાઃ।
150.030. યતસ્તેન મહાશ્રેષ્ઠિના સંચિન્ત્ય યથૈતત્ સુવર્ણં તત્રૈવ ગર્ભસંસ્થં સ્યાત્ તથા કર્તવ્યમિતિ તસ્ય સ્તૂપસ્ય સર્વૈરેવ ચતુર્ભિઃ પાર્શ્વૈઃ પ્રતિકણ્ઠુકયા ચત્વારિ સોપાનાનિ આરબ્ધાનિ કારયિતુમ્।
150.032. યાવદનુપૂર્વેણ<151> પ્રથમા મેઢી તતો ઽનુપૂર્વેણ દ્વિતીયા તતસ્તૃતીયા મેઢી યાવદનુપૂર્વેણાણ્ડમ્।
151.001. તથાવિધં ચ સ્તૂપસ્યાણ્ડં કૃતમ્ યત્ર સા યૂપયષ્ટિરભ્યન્તરે પ્રતિપાદિતા।
151.002. પશ્ચાત્ તસ્યાતિનવાણ્ડસ્યોપરિ હર્મિકા કૃતા।
151.003. અનુપૂર્વેણ યષ્ટ્યારોપણં કૃતમ્।
151.003. વર્ષસ્થાલે મહામણિરત્નાનિ તાન્યારોપિતાનિ।
151.004. તત્ર ચ ક્રિયમાણે સહસ્રયોધિનઃ પુરુષસ્યૈવમુત્પન્નમ્--નાત્ર કશ્ચિદિદાનીં પ્રહરિષ્યતિ।
151.005. વિશ્વસ્તમનાઃ કેનચિત્કાર્યેણ જનપદેષુ ગતઃ।
151.005. તેન ચ મહાશ્રેષ્ઠિના તસ્ય સ્તૂપસ્ય ચતુર્ભિઃ પાર્શ્વૈશ્ચત્વારો દ્વારકોષ્ઠકા માપિતાઃ, ચતુર્ભિઃ પાર્શ્વૈશ્ચત્વારિ મહાચૈત્યાનિ કારિતાનિ, તદ્યથા જાતિરભિસમ્બોધિર્ધર્મચક્રપ્રવર્તનં પરિનિર્વાણમ્।
151.007. તચ્ચ સ્તૂપાઙ્ગણં રત્નશિલાભિશ્ચિતમ્।
151.008. ચત્વારશ્ચોપાઙ્ગાશ્ચતુર્દિશં માપિતાઃ।
151.008. પુષ્કરિણ્યશ્ચતુર્દિશમનુપાર્શ્વેન માપિતાઃ।
151.008. તત્ર ચ વિવિધાનિ જલજાનિ માલ્યાનિ રોપિતાનિ તદ્યથા ઉત્પલં પદ્મં કુમુદં પુણ્ડરીકં સુગન્ધિકં મૃદુગન્ધિકમ્।
151.010. વિવિધાનિ ચ પુષ્કરિણીતીરેષુ સ્થલજાનિ માલ્યાનિ રોપિતાનિ, તદ્યથા અતિમુક્તકં ચમ્પકપાટલાવાર્ષિકામલ્લિકાસુમનાયૂથિકા ધાતુષ્કારી।
151.012. સર્વર્તુકાલિકાઃ પુષ્પફલાઃ સ્તૂપપૂજાર્થમ્।
151.012. સ્થાવરા વૃત્તિઃ પ્રજ્ઞપ્તાઃ।
151.012. સ્તૂપદાસા દત્તાઃ।
151.013. શઙ્ખપટહવાદ્યાનિ તૂર્યાણિ દત્તાનિ।
151.013. યે તસ્મિંશ્ચૈત્યે ગન્ધૈર્ધૂપૈર્માલ્યૈશ્ચ ચૂર્ણૈઃ કારાઃ કુર્વન્તિ।
151.014. તસ્માચ્ચાધિષ્ઠાનાદ્વિષયાચ્ચાગમ્ય જનપદા ગન્ધૈર્માલ્યૈર્ધૂપૈશ્ચૂર્ણૈસ્તસ્મિંશ્ચૈત્યે કારં કુર્વન્તિ।
151.014. યદિ ચ દક્ષિણો વાયુર્વાતિ, દક્ષિણેન વાયુના સર્વપુષ્પજાતીનાં ગન્ધેન તચ્ચૈત્યમઙ્ગણં ચાસ્ય સ્ફુટં ભવત્યનુભાવિતમ્।
151.016. એવં પશ્ચિમેન વાયુના, અનુપૂર્વેણાપિ ચ વાયુના।
151.016. વાયતા વાયતા તચ્ચૈત્યાઙ્ગણં ચ તેન વિવિધેન ગન્ધમાલ્યેન સ્ફુટં ભવત્યનુભાવિતમ્।
151.017. તસ્મિંશ્ચ સ્તૂપે સર્વજાતકૃતનિષ્ટિતે સહસ્રયોધી અભ્યાગતઃ।
151.018. સ તં સ્તૂપં દૃષ્ટ્વા સર્વજાતકૃતનિષ્ઠિતં કથયતિ--અસ્મિંશ્ચૈત્યે કારાં કૃત્વા કિમવાપ્યતે? યતો ઽસૌ શ્રેષ્ઠી બુદ્ધોદાહરણં પ્રવૃત્તઃ કર્તુમ્--એવં ત્રિભિરસંખ્યેયૈર્વીર્યેણ વ્યાયમતા અનુત્તરા બોધિરવાપ્યતે।
151.020. સ તં શ્રુત્વા વિષાદમાપન્નો હીનોત્સાહતયા કથયતિ--નાહં શક્ષ્યામિ અનુત્તરાં સમ્યક્સમ્બોધિં સમુદાનયિતુમ્।
151.021. તતો ઽસૌ શ્રેષ્ઠી પ્રત્યેકબુદ્ધોદાહરણં પ્રવૃત્તઃ કર્તુમ્--એવં સહસ્રયોધી તસ્યાપિ વર્ણોદાહરણં શ્રુત્વા વિષણ્ણચેતાઃ કથયતિ--એતામપ્યહં પ્રત્યેકબોધિં ન શક્તઃ સમુદાનયિતુમ્।
151.023. તતઃ સ મહાશ્રેષ્ઠી શ્રાવકવર્ણોદાહરણં કૃત્વા કથયતિ--અસ્મિન્નપિ તાવત્ પ્રણિધત્સ્વ ચિત્તમ્।
151.024. યતઃ સહસ્રયોધ્યાહ--ત્વયા પુનર્મહાશ્રેષ્ઠિન્ કતમસ્યાં બોધૌ પ્રણિધાનં કૃતમ્? તેન મહાશ્રેષ્ઠિનોક્તમ્--અનુત્તરસ્યાં બોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્।
151.026. સહસ્રયોધ્યાહ--યદિ ત્વયા અનુત્તરસ્યાં બોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્, અહં તવૈવ શ્રાવકઃ સ્યામ્।
151.027. ત્વયાહં સમન્વાહર્તવ્યઃ।
151.027. યતો ઽસ્ય શ્રેષ્ઠી આહબહુકિલ્બિષકારી બત ભવાન્।
151.028. કિં તુ લોકે યદા ત્વં બુદ્ધોત્પાદશબ્દં શ્રુત્વા સ્મૃતિં પ્રતિલભેથાઃ।
151.029. સ ચ શ્રેષ્ઠી તં ચૈત્યં કૃત્વા નિરીક્ષ્ય પાદયોર્ નિપત્ય પ્રણિધાનં કરોતિ--
151.030. અનેન દાનેન મહદ્ગતેન બુદ્ધો ભવેયં સુગતઃ સ્વયમ્ભૂઃ।
151.032. તીર્ણો ઽહં તારયેયં જનૌઘાનતારિતા યે પૌર્વકૈર્જિનેન્દ્રૈઃ

152.001. <152>ભગવાનાહ--યો ઽસૌ અતીતે ઽધ્વનિ શ્રેષ્ઠી અભૂત્, અહમેવ સ તસ્મિન્ સમયે બોધિસત્ત્વચર્યાં વર્તામિ।
152.002. યો ઽસૌ સહસ્રયોધી, એષ એવ ધર્મરુચિસ્તેન કાલેન તેન સમયેન।
152.003. ઇદં મમ પ્રથમે ઽસંખ્યેયે એતસ્ય ધર્મરુચેર્દર્શનમ્।
152.003. તત્સંધાય કથયામિ--ચિરસ્ય ધર્મરુચે।
152.004. યતો ધર્મરુચિરાજ્ઞાયાહ--ચિરસ્ય ભગવન્॥
152.005. દ્વિતીયે દીપંકરો નામ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો લોક ઉત્પન્નો વિદ્યાચરણસમ્યક્સમ્બુદ્ધઃ સુગતો લોકવિદનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ બુદ્ધો ભગવાન્।
152.006. અથ દીપમકરઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો જનપદેષુ ચારિકાં ચરન્ દ્વીપાવતીં રાજધાનીમનુપ્રાપ્તઃ।
152.007. દ્વીપાવત્યાં રાજધાન્યાં દ્વીપો નામ રાજા રાજ્યં કારયતિ ઋદ્ધં ચ સ્ફીતં ચ ક્ષેમં ચ સુભિક્ષં ચ આકીર્ણબહુજનમનુષ્યં ચ।
152.009. તત્ર દીપેન રાજ્ઞા દીપંકરઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધઃ સાભિસંસ્કારેણ નગરપ્રવેશેનોપનિમન્ત્રિતઃ।
152.010. તસ્ય ચ દીપસ્ય રાજ્ઞો વાસવો નામ સામન્તરાજો ઽભૂત્।
152.010. તેન તસ્ય દૂતો ઽનુપ્રેષિતહ્--આગચ્છ, ઇહ મયા દીપંકરઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધઃ સાભિસંસ્કારેણ નગરપ્રવેશેનોપનિમન્ત્રિતઃ।
152.011. તસ્ય પૂજાં કરિષ્યામ ઇતિ।
152.012. તદા ચ વાસવેન રાજ્ઞા દ્વાદશવર્ષાણિ યજ્ઞમિષ્ટ્વા યજ્ઞાવસાને રાજ્ઞા પઞ્ચ મહાપ્રદાનાનિ વ્યવસ્થાપિતાનિ, તદ્યથા--સૌવર્ણકં દણ્ડકમણ્ડલુ, સૌવર્ણા સપાત્રી, ચતૂરત્નમયી શય્યા, પઞ્ચ કાર્ષાપણશતાનિ, કન્યા ચ સર્વાલંકારવિભૂષિતા।
152.014. તેન ખલુ સમયેન અન્યેષુ જનપદેષુ દ્વૌ માણવકૌ પ્રતિવસતઃ।
152.015. તાભ્યાં ચોપધ્યાયસકાશાદ્વેદાધ્યયનં કૃતમ્।
152.016. ધર્મતા આચાર્યસ્યાચાર્યધનમુપાધ્યાયસ્યોપાધ્યાયધનં પ્રદેયમિતિ જ્ઞાત્વા ચિન્તયતઃ।
152.017. તાભ્યાં ચ શ્રુતં વાસવેન રાજ્ઞા પઞ્ચ મહાપ્રદાનાનિ યજ્ઞાવસાને સમુદાનીતાનિ, યો બ્રાહ્મણઃ સ્વાધ્યાયસમ્પન્નો ભવિષ્યતિ સ લપ્સ્યતીતિ।
152.018. તયોરેતદભવત્--ગચ્છવસ્તત્ર, તં પ્રદાનં પ્રતિગૃહ્ણીવઃ।
152.019. કો ઽસ્માકં તત્ર બહુશ્રુતતમો વા સ્વાધ્યાયતમો ભવિષ્યતીતિ સંચિન્ત્ય યેન વાસવસ્ય રાજ્ઞો મહાનગરં તેન સંપ્રસ્થિતૌ।
152.020. તસ્ય ચ રાજ્ઞો દેવતયા આરોચિતમ્।
152.020. યૌ એતૌ દ્વૌ માણવકૌ આગચ્છતઃ સુમતિશ્ચ મતિશ્ચ, અનયોર્દ્વયોઃ સુમતેરેતત્પ્રદાનં દદ।
152.021. યદેવં દ્વૌ માણકકૌ આગચ્છતઃ સુમિતશ્ચ મતિશ્ચ, અનયોર્દ્વયોઃ સુમતેરેતત્પ્રદાનં દદ।
152.021.યદેવં મહારાજ ત્વયા દ્વાદશ વર્ષાણિ યજ્ઞ ઇષ્ટઃ, અસ્માત્ પુણ્યફલાન્મહત્તમપદસ્ય સુમતેર્માણવકસ્ય મહાપ્રદાનં દાસ્યસિ।
152.023. સ રાજા સંલક્ષયતિ--નૂનમેતૌ મહાત્માનૌ યેષામામર્થાય દેવતા અપ્યારોચયન્તિ।
152.024. યતો ઽસૌ રાજા પશ્યતિ માણવકૌ દૂરત એવાગચ્છન્તૌ અગ્રસનમીભિરુહ્યવસ્થિતૌ।
152.025. યતો રાજા વાસવસ્ત્યૌ સુમતિં માણવં પૃચ્છતિ--ભવાન્ સુમતિ? તેનોક્તમ્--અહમ્।
152.028. યતો રાજા વાસવઃ સુમતિં માણવમગ્રાસને ભોજયિત્વા પઞ્ચ પ્રદાનાનિ પ્રયચ્છતિ।
152.029. સુમતિર્માણવશ્ચત્વારિ મહાપ્રદાનાનિ ગૃહ્ણાતિ દણ્ડકમણ્ડલુપ્રભૃતીનિ, એકં કન્યાપ્રદાનં ન પ્રતિગૃહ્ણાતિ।
152.030. સ કથયતિ--અહં બ્રહ્મચારી।
152.030. યતઃ સા કન્યા સુમતિં માણવં પ્રાસાદિકમભિરૂપં દૃષ્ટ્વા લુબ્ધા સ્નેહોત્પન્ના, તં સુમતિં માણવમેવમાહ--પ્રતિગૃહ્ણ માં બ્રાહ્મણ।
152.032. સ કથયતિ--ન શક્યં પ્રતિગૃહીતુમ્।
152.032. યતઃ સા કન્યા રાજ્ઞા પ્રદાનબુદ્ધ્યા પરિત્યક્તા <153>ન પુનર્ગૃહીતા, સુમતિનાપિ માણવેનાપ્રતિગૃહ્યમાણા રાજ્ઞો દીપસ્ય દીપાવતીં નગરીં ગતા।
153.002. સા તત્ર ગત્વા તદાત્મીયમલંકારં શરીરાદવતાર્ય માલાકારાયાનુપ્રયચ્છતિ--અસ્યાલંકારસ્ય મૂલ્યં મે પ્રતિદિવસં દેવસ્યાર્થે નીલોત્પલાનિ દદસ્વ।
153.003. સા તેનોપક્રમેણ તદલંકારિકં સુવર્ણં દત્વા દેવશુશ્રઊષિકા સંવૃત્તા।
153.004. સ ચ માણવકઃ સુમતિસ્તાનિ ચત્વારિ મહાપ્રદાનાનિ ગૃહ્ય ઉપાધ્યાયસકાશં ગતઃ।
153.005. ગત્વા ચોપાધ્યાયાય તાનિ ચત્વારિ મહાપ્રદાનાન્યનુપ્રયચ્છતિ।
153.006. તેભ્યશ્ચોપાધ્યાયસ્ત્રીણિ પ્રતિગૃહ્ણાતિ, કાર્ષાપણાનાં તુ પઞ્ચ શતાનિ તસ્યૈવ સુમતેર્દદાતિ।
153.006. સ ચ સુમતિસ્તસ્યામેવ રાત્રૌ દશ સ્વપ્નાનદ્રાક્ષીત્--મહાસમુદ્રં પિબામિ, વૈહાયસેન ગચ્છામિ, ઇમૌ ચન્દ્રાદિત્યૌ એવંમહર્દ્ધિકૌ એવંમહાનુભાવૌ પાણિના આમાર્ષ્ટિ પરિમાર્ષ્ટિ, રાજ્ઞો રથે યોજયામિ ઋષીન્, શ્વેતાન્ હસ્તિનઃ, હંસાન્, સિંહાન્, મહાશૈલં પર્વતાનિતિ।
153.009. સ તાન્ દૃષ્ટ્વા પ્રતિબુદ્ધઃ।
153.010. પ્રતિબુદ્ધસ્યૈતદભવત્--ક એષાં સ્વપ્નાનાં મમ વ્યાકરણં કરિષ્યતિ? તત્ર પઞ્ચાભિજ્ઞ ઋષિર્ નાતિદૂરે પ્રતિવસતિ।
153.011. અથ સુમતિર્માણવઃ સંશયનિર્ણયનાર્થમ્ ઋષેઃ સકાશં ગતઃ।
153.012. સુમતિસ્તસ્ય ઋષેઃ પ્રતિસંમોદનં કૃત્વા સ્વપ્નાનાખ્યાયાહ--કુરુષ્વ મે એષાં સ્વપ્નાનાં નિર્ણયમ્।
153.013. સ ઋષિરાહ--નાહમેષાં સ્વપ્નાનાં વ્યાકરણં કરિષ્યામિ।
153.013. ગચ્છ દીપાવતીં રાજધાનીમ્।
153.013. તત્ર દીપેન રાજ્ઞા દીપંકરો નામ સમ્યક્સમ્બુદ્ધઃ સાભિસંસ્કારેણ નગરપ્રવેશેનોપનિમન્ત્રિતઃ।
153.014. સ એષાં સ્વપ્નાનાં વ્યાકરણં કરિષ્યતિ।
153.015. અથ વાસવો રાજા તસ્ય દીપસ્ય રાજ્ઞઃ પ્રતિશ્રુત્ય અશીત્યમાત્યસહસ્રપરિવૃતો દીપાવતીં રાજધાનીમનુપ્રાપ્તઃ।
153.016. તેન ચ દીપેન રાજ્ઞા સપ્તમાદ્દિવસાદ્દીપંકરસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય સાભિસંસ્કારેણ નગરપ્રવેશં કરિષ્યામીતિ સર્વવિષયાધિષ્ઠાનાઞ્ચ સર્વપુષ્પાણાં સંગ્રહં કર્તુમારબ્ધઃ।
153.018. તત્ર ચ યસ્મિન્ દિવસે રાજ્ઞા દીપેન તસ્ય દીપંકરસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય સાભિસંસ્કારેણ નગરપ્રવેશ આરબ્ધઃ કર્તુમ્, તસ્મિન્નેવ દિવસે સુમતિરપિ તત્રૈવાગતઃ।
153.020. તત્ર રાજ્ઞા સર્વપુષ્પાણાં સંગ્રહઃ કારિતઃ।
153.020. સા ચ દેવોપસ્થાયિકા દારિકા માલાકારસકાશં ગતા--પ્રયચ્છ મે નીલોત્પલાનિ, દેવાર્ચનં કરિષ્યામીતિ।
153.022. માલાકાર આહ--અદ્ય રાજ્ઞા સર્વપુષ્પાણિ ગૃહીતાનિ દીપંકરનગરપ્રવેશસ્યાર્થે।
153.022. સા કથયતિ--ગચ્છત, પુનરપિ તત્ર પુષ્કિરિણ્યામ્ યદિ મત્પુણ્યૈર્ નીલોત્પલપદ્મમનુદ્ધૃતમાસાદ્યેત।
153.023. તત્ર પુષ્કિરિણ્યાં સુમતેઃ પુણ્યાનુભાવાત્ સપ્ત નીલપદ્માનિ પ્રાદુર્ભૂતાનિ।
153.024. યતઃ સ માલાકારો ગતઃ, સ તાનિ પશ્યતિ।
153.025. દૃષ્ટ્વા ચ દારિકયા માલાકારસ્યોક્તમ્--ઉદ્ધરૈતાનિ પદ્માનિ।
153.025. માલાકારઃ કથયતિ--નાહમુદ્ધરિષ્યામિ।
153.026. રાજકુલાન્મમોપાલમ્ભો ભવિષ્યતિ।
153.026. યતઃ સા કથયતિ--ન।
153.027. ત્વયા સર્વપુષ્પાણ્યુદ્ધૃત્ય રાજ્ઞઃ પૂર્વં દત્તાન્યેવ।
153.027. માલાકાર આહ--દતાનિ।
153.027. યતઃ સા દારિકા કથયતિ--મદીયૈઃ પુણ્યૈરેતાનિ પ્રાદુર્ભૂતાનિ, પ્રયચ્છોદ્ધૃતાનિ મમ।
153.028. માલાકારઃ કથયતિ--કથમેતાનિ પ્રવેશકાનિ ભવિષ્યન્ત્યસંવિદિતં રાજકુલસ્ય? દારિકા આહ--ઉદ્ધરતુ ભવાન્।

153.030. અહમુદકકુમ્ભે પ્રક્ષિપ્તં પ્રવેશયિષ્યામિ।
153.030. તેન માલાકારેણૈવં શ્રુત્વા તસ્યા દારિકયાસ્તાન્યુદ્ધૃત્ય અનુપ્રદત્તાનિ।
153.031. સા તાનિ ગૃહીત્વા ઉદકકુમ્ભે પ્રક્ષિપ્ય તત્કુમ્ભમુદકસ્ય પૂરયિત્વા અધિષ્ઠાનં ગતા પ્રસ્થિતા।
153.032. સ ચ સુમતિસ્તત્સ્થાનમનુસમ્પ્રાપ્તઃ।
153.032. તસ્યૈતદભવત્--કથમહં બુદ્ધં ભગવન્તમ્ <154>દૃષ્ટ્વા ન પૂજયામિ? સ માલાકારગૃહાણ્યન્વાહિણ્ડતિ સર્વપુષ્પાન્વેષણપરઃ, ન ચ કિંચિદેકપુષ્પમાસાદયતિ।
154.002. પશ્ચાદ્બાહ્યેનાધિષ્ઠાનાન્નિર્ગમ્ય આરામેણારામં પુષ્પાણિ પર્યેષમાણઃ પર્યટતિ, ન ચૈકપુષ્પમાસાદયતિ।
154.003. અથ પર્યટમાનસ્તદુદ્યાનં સંપ્રાપ્તઃ।
154.003. સા ચ દારિકા તસ્માદુદ્યાનાત્ તસ્ય સુમતેર્માણવસ્યાભિમુખમાગતા।
154.004. યતઃ પુણ્યાનુભાવેન તાનિ નીલપદ્માનિ તસ્માદુદકકુમ્ભાદભ્યુદ્ગતાનિ।
154.005. યતસ્તાનિ સુમતિર્દૃષ્ટ્વા તસ્યા દારિકાયાઃ કથયતિ--પ્રયચ્છ મમૈતાનિ પદ્માનિ।
154.006. મત્સકાશાદેષાં નિષ્ક્રયં પઞ્ચકાર્ષાપણશતં ગૃહાણ।
154.006. સા દારિકા તસ્ય સુમતેઃ કથયતિ--તદા નેચ્છસિ માં પ્રતિગૃહીતુમ્।
154.007. ઇદાનીં માં પદ્માનિ યાચસે।
154.007. નાહં દાસ્યામિ।
154.008. એવમુક્ત્વા તં સુમતિં માણવમુવાચ--કિમેભિઃ કરિષ્યસિ? સુમતિરાહ--બુદ્ધં ભગવન્તમર્ચયિષ્યામિ।
154.009. પશ્ચાદ્દારિકા કથયતિ--કિં મમ કાર્ષાપણૈઃ કૃત્યમ્? એવમહં બુદ્ધાય દાસ્યે, યદિ ત્વમેષાં પદ્માનાં પ્રદાનફલેન મમાપિ જાત્યાં જાત્યાં પત્નીમિચ્છસિ, અસ્ય દાનસ્ય પ્રદાનકાલે યદ્યેવં પ્રણિધાનં કરોષિ--જાત્યાં જાત્યાં મમ ભાર્યા સ્યાદિતિ।
154.011. સુમતિરાહ--વયં દાનાભિરતાઃ સ્વગર્ભરૂપપરિત્યાગં સ્વમાંસપરિત્યાગં ચ કુર્મઃ।
154.012. તતઃ સા દારિકા સુમતેઃ કથયતિ--ત્વમેવં પ્રણિધાનં કુરુ, પશ્ચાદ્યેનાભ્યર્થીયસે, તસ્ય મામનુપ્રયચ્છેથાઃ।
154.013. એવમુક્તે તયા દારિકયા તસ્ય સુમતેઃ પઞ્ચ પદ્માન્યનુપ્રદત્તાનિ, આત્મના દ્વે ગૃહીતે।
154.014. ગાથાં ચ ભાષતે--
154.015. પ્રણિધામ્ યત્ર કુર્યાસ્ત્વં બુદ્ધમાસાદ્ય નાયકમ્।
154.016. તત્ર તે ઽહં ભવેત્ પત્ની નિત્યં સહધર્મચારિણી

154.017. તેન રાજ્ઞા તત્ર સર્વમપગતપાષાણશર્કરકપાલં કારિતમુચ્છ્રિતધ્વજપતાકાતોરણમામુક્તપટ્ટદામં ગન્ધોદકચૂર્ણપરિષિક્તમ્।
154.018. નગરદ્વારાદારભ્ય યાવચ્ચ વિહારો યાવચ્ચ નગરમેતદન્તરમપગતપાષાણશર્કરકપાલં કારિતમુચ્છ્રિતધ્વજપતાકતોરણમામુક્તપટ્ટદામ ગન્ધોદકચૂર્ણપરિષિક્તમ્।
154.020. સ ચ રાજા શતશલાકં છત્રં ગૃહીત્વા દીપંકરસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય પ્રત્યુદ્ગતઃ।
154.021. એવમેવામાત્યાઃ।
154.021. એવમેવ વાસવો રાજા અમાત્યૈઃ સહ પ્રત્યુદ્ગતઃ।
154.021. દીપો રાજા ભગવતો બુદ્ધસ્ય પાદયોર્ નિપત્ય વિજ્ઞાપયતિ--ભગવન્, અધિષ્ઠાનં પ્રવિશ।
154.022. યતઃ સ ભગવાન્ ભિક્ષુસંઘપુરસ્કૃતો ઽધિષ્ઠાનપ્રવેશાભિમુખઃ સંપ્રસ્થિતઃ।
154.023. સ ચ રાજા દીપઃ શતશલાકં છત્રં દીપંકરસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય ધારયતિ।
154.024. તથૈવામાત્યાઃ, વાસવો રાજા અમાત્યસહાયઃ।
154.024. ભગવતા ઋદ્ધ્યા તથા અધિષ્ઠિતમ્ યથા એકૈકઃ સંલક્ષયતિ--અહં ભગવતશ્છત્રં ધારયામીતિ।
154.025. અથ ભગવાંસ્તથાવિધયા શોભયા જનમધ્યમનુપ્રાપ્તઃ।
154.026. તત્ર ભગવતા સાભિસંસ્કાર ઇન્દ્રકીલે પાદો વ્યવસ્થાપિતઃ।
154.027. યદૈવ ભગવતા ઇન્દ્રકીલે પાદો વ્યવથાપિતઃ, તદૈવ સમનન્તરકાલં પૃથિવી ષડ્વિકારં પ્રકમ્પિતા--ચલિતા પ્રચલિતા સંપ્રચલિતા, વેધિતા પ્રવેધિતા સંપ્રવેથિતા।
154.028. ધર્મતા ચ બુદ્ધાનાં ભગવતામ્ યદેન્દ્રકીલે સાભિસંસ્કારેણ પાદૌ વ્યવસ્થાપયન્તિ, ચિત્રાણ્યાશ્ચર્યણ્યદ્ભુતધર્માઃ પ્રાદુર્ભવન્તિ--ઉન્મત્તાઃ સ્વચિત્તં પ્રતિલભન્તે, અન્ધાશ્ચક્ષૂંષિ પ્રતિલભન્તે, બધિરાઃ શ્રોત્રશ્રવણસમર્થા ભવન્તિ, મૂકાઃ પ્રવ્યાહરણસમર્થા ભવન્તિ, પઙ્ગવો ગમનસમર્થા ભવન્તિ, મૂઢા ગર્ભિણીનાં સ્ત્રીણાં ગર્ભા અનુલોમીભવન્તિ, હિડિનિગડબદ્ધાનાં ચ સત્ત્વાનાં બન્ધનાનિ <155>શિથિલીભવન્તિ, જન્મજન્મવૈરાનુબદ્ધાસ્તદનન્તરં મૈત્રચિત્તતાં પ્રતિલભન્તે, વત્સા દામાનિ ચ્છિત્ત્વા માતૃભિઃ સંગચ્છન્તિ, ક્રોશન્તિ, અશ્વા હ્રેષન્તે, ઋષભા ગર્જન્તિ, શુકસારિકાકોકિલજીવંજીવકા
મધુરં નિકૂજન્તિ, અનેરિતાનિ વાદિત્રભાણ્ડાનિ મધુરશબ્દાન્ નિશ્ચારયન્તિ, પેડાકૃતા અલંકારા મધુરશબ્દાન્નિશ્ચરન્તિ, ઉન્નતાઃ પૃથિવીપ્રદેશા અવનમન્તિ, અવનતાશ્ચોન્નમન્તિ, અપગતપાષાણશર્કરકપાલાસ્તિષ્ઠન્તિ, અન્તરિક્ષાદ્દેવતા
દિવ્યાન્યુત્પલાનિ ક્ષિપન્તિ, પદ્માનિ કુમુદાનિ પુણ્ડરીકાન્યગુરુચૂર્ણાનિ ચન્દનચૂર્ણાનિ તગરચૂર્ણાનિ તમાલપત્રાણિ દિવ્યાનિ મન્દારવાણિ પુષ્પાણિ ક્ષિપન્તિ, પૂર્વો દિગ્ભાગ ઉન્નમતિ પશ્ચિમો ઽવનમતિ, પશ્ચિમ ઉન્નમતિ પૂર્વો ઽવનમતિ, દિક્ષિણ ઉન્નમત્યુત્તરો ઽવનમતિ, ઉત્તર ઉન્નમતિ દક્ષિણો ઽવનમતિ, મધ્ય ઉન્નમત્યન્તો ઽવનમતિ, અન્ત ઉન્નમતિ મધ્યો ઽવનમતિ।
155.009. તત્ર ચ દીપાવત્યાં રાજધાન્યામનેકાનિ પ્રાણિશતસહસ્રાણિ પુષ્પૈર્ધૂપૈર્ગન્ધૈશ્ચ કારાં કુર્વન્તિ।
155.010. તે ઽપિ ચ સુમતિશ્ચ દારિકા ચ યેન દીપંકરઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્તેનાનુગચ્છન્તિ પદ્માનિ ગૃહ્ય।
155.011. તે ચ તત્ર મહાજનકાયેન પૂજાર્થં સંપરિવૃતસ્ય ભગવત ઉપશ્લેષં ન લભન્તે।
155.012. ભગવાન્ સંલક્ષયતિ--બહુતરં સુમતિર્માણવો ઽસ્માન્મહાજનકાયાત્ પુણ્યપ્રસવં કરિષ્યતિ ઇતિ।
155.013. મત્વા મહતીં તુમુલાં વાતવૃષ્ટિમભિનિર્મિણોતિ।
155.014. યતસ્તેન જનકાયેનાવકાશો દત્તઃ।
155.014. લબ્ધાવકાશશ્ચ સુમતિર્માણવો ભગવન્તમસેચનકદર્શનં દૃષ્ટ્વા અતીવ પ્રસાદજાતઃ।
155.015. પ્રસાદજાતેન ચ તાનિ પઞ્ચ પદ્માનિ ભગવતઃ ક્ષિપ્તાનિ।
155.016. તાનિ ચ ભગવતા દીપંકરેણ સમ્યક્સમ્બુદ્ધેન તથા અધિષ્ઠિતાનિ, યથા શકટીચક્રમાત્રાણિ વિતાનં બુદ્ધ્વા વ્યવસ્થિતાનિ।
155.017. ગચ્છતો ઽનુગચ્છન્તિ, તિષ્ઠતો ઽનુતિષ્ઠન્તિ।
155.018. તથા દૃષ્ટ્વા તયા દારિકયા પ્રસાદજાતયા દ્વૌ પદ્મૌ ભગવતઃ ક્ષિપ્તૌ।
155.018. તૌ ચાપિ ભગવતા તથા અધિષ્ઠિતૌ યથા શકટીચક્રમાત્રૌ કર્ણસમીપે વિતાનં બદ્ધ્વા વ્યવસ્થિતૌ।
155.019. તત્ર ચ પ્રદેશે તુમુલેન વાતવર્ષેણ કર્દમો જાતઃ।
155.020. પશ્ચાત્ સુમતિર્માણવો બુદ્ધં ભગવન્તં સકર્દમં પૃથિવીપ્રદેશમુપગતઃ।
155.021. તસ્મિન્ સકર્દમે પૃથિવીપ્રદેશે જાતં સંતીર્ય ભગવતો ભગવતઃ પુરતો ગાથાં ભાષતે--
155.022. યદિ બુદ્ધો ભવિષ્યામિ બોધાય બુદ્ધવોધન।
155.023. આક્રમિષ્યસિ મે પદ્ભ્યાં જટાં જન્મજરાન્તકામ્

155.024. તતસ્તેન દીપંકરેણ સમ્યક્સમ્બુદ્ધેન સમ્યક્સમ્બુદ્ધેન તસ્ય સુમતેર્માણવસ્ય જટાસુ પાદૌ વ્યવસ્થાપિતૌ।
155.025. તસ્ય ચ સુમતેઃ પૃષ્ઠતો ઽનુબુદ્ધ એવ મતિર્માણવસ્તિષ્ઠતિ।
155.025. તેન કુપિતેનાભિહિતં ભગવતો દીપંકરસ્ય--પશ્ય તાવદ્ભોઃ, અનેન દીપંકરેણ સમ્યક્સમ્બુદ્ધેનાસ્ય સુમતેર્માણવસ્ય તિરશ્ચામ્ યથા પદ્ભ્યાં જટા અવષ્ટબ્ધાઃ।
155.027. પશ્ચાત્ દીપંકરેણ સમ્યક્સમ્બુદ્ધેન સુમતિર્માણવો વ્યાકૃતહ્--ભવિષ્યસિ ત્વં નૃભવાદ્વિમુક્તો મુક્તો વિમુર્લોકહિતાય શાસ્તા।
155.030. શાક્યાત્મજઃ શાક્યમુનીતિ નાંના ત્રિલોકસારો જગતઃ પ્રદીપઃ

156.001. <156>યદા ચ સ સુમતિર્માણવો દીપંકરેણ સમ્યક્સમ્બુદ્ધેન વ્યાકૃતઃ, તત્સમકાલમેવ વૈહાયસં સપ્તતાલાનભ્યુદ્ગતઃ।
156.002. તાશ્ચાસ્ય જટાઃ શીર્ણાઃ, અન્યાઃ પ્રવિશિષ્ટતરા જટાઃ પ્રાદુર્ભૂતાઃ।
156.003. સ વૈહાયસસ્થો મહતા જનકાયેન દૃષ્ટઃ।
156.003. દૃષ્ટ્વા ચ પ્રણિધાનં કૃતમ્--યદા અનેનાનુત્તરજ્ઞાનમધિગતં તદાસ્ય વયં શ્રાવકા ભવેમ।
156.004. સાપિ ચ દારિકા પ્રણિધાનં કરોતિ--
156.005. પ્રણિધાનમ્ યત્ર કુર્યાસ્ત્વં બુદ્ધમાસાદ્ય નાયકમ્।
156.006. તત્ર તે ઽહં ભવેત્પત્ની નિત્યં સહધર્મચારિણી

156.007. યદા ભવસિ સંબુદ્ધો લોકે જ્યેષ્ઠવિનાયકઃ।
156.008. શ્રાવિકા તે ભવિષ્યામિ તસ્મિન્ કાલ ઉપસ્થિતે

156.009. ખગસ્થં માણવં દૃષ્ટ્વા સહસ્રાણિ શતાનિ ચ।
156.010. શ્રાવકત્વં પ્રાર્થયન્તે સર્વે તત્ર હ્યનાગતે

156.011. યદા ભવસિ સંબુદ્ધો લોકે જ્યેષ્ઠવિનાયકઃ।
156.012. શ્રાવકાસ્તે ભવિષ્યામસ્તસ્મિન્ કાલે હ્યુપસ્થિતે