Language

ENहिગુ
Scripture Library

Divyāvadāna · Chapter 16

16.1

140.027. tasyaiva karmaṇo vipākato me nagaramapi sauvarṇakāñcanaṃ babhūva mahāsudarśanasya ramaṇīyā kuśāvatī nāma purī babhūva//
140.029. bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--kīdṛśaṃ bhadanta rājñā mūrdhātena karma kṛtam yasya karmaṇo vipākena caturṣu dvīpeṣu rājyaiśvaryādhipatyaṃ kāritam, devāṃstrāyastriṃśānadhirūḍhah? bhagavānāha--
141.001. <141>bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani vipaśyī nāma tathāgato 'rhan samyaksambuddho loke utpannaḥ/
141.002. atha sa vipaśyī samyaksabuddho janapadeṣu caryāṃ caramāṇo 'nupūrveṇa bandhumatīṃ rājadhānīmanuprāptaḥ/
141.003. atha vipaśyī samyaksambuddhaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bandhumatīṃ piṇḍāya prāviśāt/
141.004. tatrānyataraścautkariko nāma vaṇik/
141.004. bhagavantaṃ vipaśyinamasecanakadarśanarūpaṃ dṛṣṭvā adhikaḥ prasāda utpannaḥ/
141.005. prasādajātena tasya mudgānāṃ muṣṭiṃ gṛhītvā pātre prakṣiptā/
141.006. tato mudgāścatvāraḥ pātre patitāḥ, ekaḥ kaṇṭakamāhatya bhūmau patitaḥ/
141.006. avaśiṣṭaṃ naivaṃ saṃprāptaṃ pātram, asamprāptā eva bhūmau patitāḥ/
141.007. tato vaṇik prasādajātaḥ praṇidhiṃ karoti--
141.009. anena dānena mahadgatena buddho bhaveyaṃ sugataḥ svayambhūḥ/
141.011. tīrṇaśca tārayeyaṃ mahājanaughān na tāritā ye pūrvakairjinendraiḥ//11/
141.013. bhagavānāha--yo 'sau otkariko vaṇik, ahameva tena kālena tena samayena/
141.013. yanmayā vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya prasādajātena mudgānāṃ muṣṭiḥ pātre pakṣiptā, tasmāccatvāro mudgāḥ pātre patitā avaśiṣṭā bhūmau patitāḥ, tasya karmaṇo vipākena caturṣu dvīpeṣu rājyaiśvaryādhipatyaṃ kāritam/
141.016. yaścāsau mudgaḥ pātrakaṇṭakamāhatya bhūmau patitaḥ, tasya karmaṇo vipākena trāyastriṃśān devānadhirūḍaḥ/
141.017. sacedbhikṣavaḥ sa mudgaḥ pātre patito 'bhaviṣyanna bhūmau, sthāanametadvidyate yaddeveṣu ca manuṣyeṣu ca rājyaiśvaryādhipatyaṃ kāritamabhaviṣyat/
141.018. yo 'sau otkariko vaṇik tena kālena tena samayena, sa eṣa rājā mūrdhātaḥ/
141.019. yo mūrdhāto rājā, ahameva sa tena kālena tena samayena/
141.020. yasmādevaṃ buddhe bhagavati mahākāruṇike kārāḥ kṛtā atyarthaṃ mahāphalā bhavanti mahānuśaṃśā mahādyutayo mahāvaistārikā iti, tasmādbhavabodhiḥ/
141.021. kiṃ karaṇīyam? buddhe dharme saṃghe kārāḥ karaṇīyāḥ samyakpraṇidhānāni ca karaṇīyānīti//
141.023. idamavocadbhagavān/
141.023. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//
141.024. iti śrīdivyāvadāne māndhātāvadānaṃ saptadaśamam//
********** Avadāna 18 **********
142.001. div18 dharmarucyavadānam/
142.003. evaṃ mayā śrutam/
142.003. ekasmin samaye bhagavāñ śrāvastyāṃ viharati sma jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme/
142.004. tena khalu samayena pañcamātrāṇi vaṇikśatāni bhāṇḍaṃ samudānīya anupūrveṇa grāmanigamapallīpattanarājadhānīṣu cañcūryamāṇāni mahāsamudrataṭamanuprāptāni/
142.005. tair nipuṇataḥ sāmudram yānapātraṃ pratipāditam/
142.006. yato vaṇijastaṃ mahāsamudraṃ dṛṣṭvā saṃbhinnamanaso na prasahante samavataritum/
142.007. paścāttervaṇigbhiḥ karṇadhāra uktah--uddhoṣaya naḥ puruṣo mahāsamudrasya bhūtaṃ varṇam/
142.008. yato varṇadhāra uddhoṣayituṃ pravṛttah--śṛṇvantu bhavanto jambudvīpakā manuṣyāḥ, santyasmin mahāsamudre evaṃvidhāni ratnāni, tadyathā--maṇayo muktā vaiḍūryaśaṅkhaśilā pravālo rajataṃ jātarūpamaśmagarbho musāragalvo lohitikā dakṣiṇāvartāḥ/
142.010. ya icchati evamrūpai ratnairātmānaṃ samyaksukhena prīṇayituṃ mātāpitarau putradāraṃ dāsīdāsakarmakarapauruṣeyaṃ mitrāmātyajñātisālohitam, kālena ca kālaṃ dakṣiṇīyebhyaḥ śramaṇabrāhmaṇebhyo dakṣiṇāṃ pratiṣṭhāpayitumūrdhvagāminīṃ saubhāgyakarīṃ sukhavipākāmāyatyāṃ svargasaṃvartanīm, so 'smin mahāsamudre avataratu dhanahetoḥ/
142.014. evamukte ca punaḥ sarva eva sattvāḥ saṃpattikāmā vipattipratikūlāstaṃ śrutvā tasmin mahāsamudre vyavasitāḥ samavataritum/
142.015. yatastadvahanamatiprabhūtairmanuṣyairatibhāreṇa ca ākrāntatvāt tatraivāvasīdati/
142.016. tataḥ karṇadhāreṇoktam--asahyaṃ vahanam/
142.016. yato vaṇijaḥ kathayanti--kasyedānīṃ vakṣyāmo vahanāt pratyavatarasveti/
142.017. tairvaṇigbhiḥ karṇadhārasyoktam--mahāsamudrasya bhūtaṃ varṇamudghoṣayata/
142.018. tataḥ sa udghoṣayituṃ pravṛttah--śṛṇvantu bhavanto jambudvīpakā manuṣyāḥ, santyasmin mahāsamudre imāni evamrūpāṇi mahānti mahābhayāni, tadyathā timibhayaṃ timiṃgilabhayamūrmibhayaṃ kūrmabhayaṃ sthale utsīdanabhayaṃ jale saṃsīdanabhayamantarjalagatānāṃ parvatānāmāghaṭṭanabhayaṃ kālikāvātabhayam/
142.021. caurā api āgacchanti nīlavāsaso dhanahāriṇaḥ/
142.021. yena cātmano jīvitaparityāgo vyavāsthito mātāpitarau putradāraṃ dāsīdāsakarmakarapauruṣeyaṃ mitrāmātyajñātisālohitaṃ citraṃ ca jambudvīpaṃ parityaktum, sa mahāsamudramavataratu/
142.023. alpāḥ śūrā bahavaḥ kātarāḥ/
142.023. taṃ śrutvā tathodghuṣya tu tasmādyānapātrādavatīrṇā bahavaḥ, kecidavaśiṣṭāḥ/
142.024. tatastairvaṇigbhirvahanasyaikaṃ varatraṃ chinnam/
142.025. paścād dvau trayo yāvadanupūrveṇa sarve varatrāśchinnāḥ/
142.025. tāsu cchinnāsu tadvahanaṃ mahākarṇadhārasampreritaṃ gagane mahāvātasamprerito megha iva balavadvāyusampreritaṃ kṣiprameva saṃprasthitam/
142.027. yāvadratnadvīpamanuprāptaḥ/
142.027. sa taṃ pradeśamanuprāptānāṃ karṇadhāraḥ kathayati--santyasmin ratnadvīpe kācamaṇayo ratnasadṛśāḥ, te bhavadbhirupaparīkṣyopaparīkṣya gṛhītavyāḥ/
142.028. mā vaḥ paścājjambudvīpagatānāṃ tāpyaṃ bhaviṣyati/
142.029. tatraiva ca kroñcakumārikā nāma striyo bhavanti/
142.029. tāḥ puruṣaṃ labdhvā tathopalāṃstāḍayanti, yathā atraivānayena vyasanamāpadyate/
142.030. atraiva ca madanīyāni phalāni bhavanti/
142.031. tāni yo bhakṣayati, sa sapta rātriṃdivasān suptastiṣṭhati/
142.031. asminneva ca ratnadvīpe saptāhāt pareṇa amanuṣyā na sahante, tāvadvidhān viparītān vāyūnutpādayanti yairvahanamapahriyate yathāpi tadakṛtakāryāṇām/
142.033. tāni bhavadbhirlabdhāni na bhakṣayitavyāni/
143.001. <143>tacchrutvā vaṇijo 'vahitamanaso 'pramādenāvasthitāḥ/
143.001. prāpya ca taṃ ratnadvīpaṃ prayatnamāsthāya ratnānveṣaṇaṃ kṛtvā anupūrveṇopaparīkṣya ratnānāṃ tadvahanaṃ pūritaṃ tadyathā yavānāṃ vā yavasasyānāṃ vā mudgānāṃ vā bhāṣāṇāṃ vā/
143.003. vahanaṃ pūryitvā te 'nukūlaṃ jambudvīpābhimukhena vāyunā saṃprasthitāḥ/

143.004. mahāsamudre ca tribhiḥ skandhaiḥ prāṇinaḥ saṃmiśritāḥ/
143.004. prathame yojanaśatikā ātmabhāvāḥ, dvistriyojanaśatikā ātmabhāvaḥ/
143.005. dvitīye skandhe 'ṣṭayojanaśatikā ātmabhāvā navadaśayāvaccaturdaśayojanaśatikā ātmabhāvāḥ/
143.006. tṛtīye skandhe pañcadaśayojanaśatikā ātmabhāvāḥ, ṣoḍaśayojanaśatikā yāvadekaviṃśatikā ātmabhāvāḥ/
143.007. tatra ca mahāsamudre tā matsyajātayaḥ parasparānyonyabhakṣaṇaparāḥ/
143.008. ye prathamāyāṃ bhūmau avasthitāḥ, te dvitīyabhūmisthairbhakṣyante/
143.008. ye dvitīyabhūmisthāḥ, te tṛtīyabhūmisthairbhakṣyante/
143.009. tatra timiṃgilo nāma matsyāstṛtīyādudakaskandadhādabhyudgamya uparimandakaskandhamādāya carati/
143.010. sa yasyāṃ velāyāṃ mukhamāvṛṇoti, tasyāṃ velāyāṃ mahāsamudrāt pānīyaṃ mahatā vegenākṣiptaṃ mukhadvāram yato dhāvati/
143.011. tenaivodakaskandhenākṣiptā matsyakacchapavallabhakaśuśumāramakarādyā matsyajātayo mukhadvāreṇodare patanti/
143.012. tasyaivaṃ carata ātmabhāvācchira evaṃ lakṣyate dūrata eva, tadyathā--parvato nabhaḥpramāṇaḥ/
143.013. akṣīṇi cāsya durata eva saṃlakṣyante nabhasīvādityau/
143.014. yatastairvaṇigbhirdūrata evopadhāritam/
143.014. tanmahārṇavarūpamupadhārya cintayituṃ pravṛttāh--kimetadbhavanta ādityadvayasyodayanam? teṣāmevaṃ cintayatāṃ tadvahanaṃ tasya mukhadvāram yato vegenopahartumārabdham/
143.016. teṣāṃ vahanaṃ vegenāpahriyamāṇaṃ dṛṣṭvā ādotuadvayotpādanaṃ ca saṃlakṣya saṃvega utpannah--kiṃ bhavanto yat tacchrūyate saptādityāḥ kalpasaṃvartanyāṃ samudāgamiṣyantīti, tadevedānīṃ proditāḥ syuḥ/
143.018. yataḥ karṇadhāreṇa teṣāṃ vimarśajātānāmuktam--yat tadbhavantaḥ śrūyate timitimiṃgila iti, timitimiṃgilabhayamidam/
143.019. tat paśyantu bhavantaḥ/
143.020. pānīyādabhyudgataparvatavadālokyate etattasya śiraḥ/
143.020. paśyatha caiṣā tasya parā dantamālā/
143.022. paśyatha etau dūrata eva sūryavadavalokyete etau akṣitārakau/
143.022. punasasau karṇadhāro vaṇijāṃ kathayati--śṛṇvantu bhavantaḥ, nāsmākamidānīṃ jīvitopāyaḥ kaścidyena vayamasmādbhayāt mucyema/
143.024. sarvoṣāmevāsmākaṃ maraṇaṃ pratyupasthitam/
143.024. tadidānīṃ bhavadbhiḥ kiṃ karaṇīyam? yasya vo yasmin deve bhaktiḥ sa tamāyācatu/
143.025. yadi tenāpi tāvadāyācanena kāciddevatā asmākamasmānmahābhayādvimoṣkaṇaṃ kuryāt/
143.026. na cānyo 'sti kaścidupāyo jīvitasya/
143.027. yatastairvaṇigbhirmaraṇabhayabhītaiḥ śivavaruṇakuberamahendropendrādayo devā jīvitaparitrāṇārthamāyācitumārabdhāḥ/
143.028. naiva ca teṣāmāyācatāṃ tasmānmaraṇabhayāt jīvitaparitrāṇaviśeṣaḥ kaścit/
143.029. tathaiva tadvahanaṃ salilavegāt bhikṣiptaṃ timiṃgilamukhadvāram yato 'pahriyate/
143.029. tatra copāsako 'bhirūḍhaḥ/
143.030. tenoktam--bhavantaḥ, nāsmākamasmānmaraṇabhayānmokṣaḥ kaścit/
143.030. sarvairevāsmābhirmartavyam/
143.031. kiṃ tu sarva evaikaraveṇa namo buddhāyeti vadāmaḥ/
143.031. sati maraṇe buddhāvalambanayā smṛtyā kālaṃ kariṣyāmaḥ/
143.032. sugatigamanaṃ bhaviṣyati/
143.032. yatastairvaṇigbhirekaraveṇa namo buddhāyeti <144>praṇāmaḥ kṛtaḥ sarvaireva/
144.001. bhagavatā ca jetavanasthena sa vādaḥ śruto divyena śrotreṇa viśuddhena atikrāntamānuṣeṇa/
144.002. śrutvā ca punarbhagavatā sa nādastathā adhiṣṭhito yathā tena timiṃgilena śrutam/
144.003. tasya taṃ namo buddhāyeti rāvaṃ śrutvā manaso 'marṣa utpanno viklavībhūtaśca--buddho bata loka utpannaḥ/
144.004. na mama pratirūpaṃ syāt yadahaṃ buddhasya bhagavato nāmodghoṣaṃ śrutvā āhāramāhareyam/
144.005. sa cintayituṃ pravṛttah--yadyahamidanīṃ sahasaiva mukhadvāraṃ pidhāsyāmi, salilavegapratyāhatasya vahanasya vināśo bhaviṣyati, eteṣāṃ cānekānāṃ jīvitavināśaḥ/
144.006. yannvahaṃ mṛdunopakrameṇa svairaṃ svairaṃ mukhadvāraṃ saṃpidadhyām/
144.007. tatastena timiṃgilenātmīyaṃ mukhadvāraṃ mṛdunopakrameṇa svairaṃ svairaṃ pihitam/
144.008. paścāt tadvahanaṃ tasmānmahāgrāhamukhādvinirmuktamanuguṇaṃ vāyumāsādya tīramanuprāptam/
144.009. atha te vaṇijastīramāsādya tadbhāṇḍaṃ śakaṭoṣṭragogardabhādibhiḥ purayitvā anupūrveṇa grāmanigamapallīpattanādiṣu cañcūryamāṇāḥ śrāvastīmanuprāptāḥ/
144.010. te tatra gatvā saṃlakṣayanti--dharmataiṣā yasya nāṃnā vahanaṃ saṃsiddhayānapātramāgacchati, tasyaiva tāni ratnāni gamyāni bhavanti/
144.012. yannu vayametāni ratnāni buddhasya bhagavato dadyāmaḥ/
144.012. te tāni ratnāni saṃgṛhya bhagavataḥ sakāśamupagatāḥ/
144.013. anupūrveṇa bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavataḥ kathayanti--bhagavan, asmākaṃ samudre yānapātreṇāvatīrṇānāṃ timiṃgilagrāheṇa tasmin yānapāre 'pahriyamāṇe jīvitavināśe pratyupasthite bhagavataḥ smaraṇaparāyaṇānāṃ nāmagrahaṇaṃ tasmāt mahāgrāhamukhādvinirmuktam, tato vayaṃ bhagavan saṃsiddhayānapārāḥ kṣemasvastinā ihāgatāḥ/
144.016. dharmatā caiṣā yasya nāṃnā vahanaṃ saṃsiddhayānapātrā āgacchanti, tasya tadgamyaṃ bhavati/
144.017. tadvayaṃ bhagavato nāmagrahaṇena maraṇabhayādūttīrṇāḥ/
144.018. tadasmākametāni ratnāni bhagavān gṛhṇātu/
144.018. bhagavānāha--yena mayendrāya(?) balabodhyaṅgaratnānyadhigatāni, kiṃ tathāgatasya bhūyaḥ prākṛtaratnaiḥ karaṇīyam? yadi cecchata asmacchāsane vatsāḥ pravrajitum, āgacchatha/
144.020. yataste saṃlakṣayanti vaṇijah--yadasmākaṃ kiṃcit jīvitam, tatsarvaṃ buddhasya bhagavatastejasā/
144.021. yadvayametāni ratnāni tyaktvā bhagavato 'ntike pravrajema iti/
144.022. paścāt te tāni ratnāni mātāpitṛbhyaḥ putradāradāsīdāsakarmakaramitrāmātyajñātisālohitebhyo yathānyāyataḥ saṃvibhajya pravrajitāḥ/
144.023. pravrajya tairyujyadbhirghaṭadbhirvyāyacchadbhiryāvadarhattvaṃ sākṣātkṛtam//
144.024. yato bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--kīdṛśāni karmāṇi bhagavan, ebhirvaṇigbhiḥ kṛtānyupacitāni, yeṣāṃ karmaṇāṃ vipākena bhagavānārāgito na virāgitah? bhagavānāha--
144.027. bhūtapūrvaṃ bhikṣavaḥ kāśyapaḥ samyaksambuddho loka utpanno 'bhūt/
144.027. tasya ca śāsane eta eva ca pravrajitā abhūvan/
144.028. tatra pravrajya ca na kaścit tadrūpo guṇagaṇo 'dhigato nānyatra sabrahmacāriṇāmuddiṣṭamadhītaṃ svādhyāyitaṃ ca/

144.029. maraṇakālasamaye praṇidhānaṃ kṛtavantah--yadasmābhiḥ kāśyapaṃ samyaksambuddhamāsādyoddiṣṭamadhītaṃ svādhyāyitaṃ ca, na kaścit guṇagaṇo 'dhigato 'sti, asya karmaṇo vipākena vayam yo 'sau anāgato 'dhvani kāśyapena samyaksambuddhena śākyamuninarmā samyaksambuddho vyākṛtaḥ, taṃ vayamārāgayemo na virāgayemaḥ//
145.001. <145>bhagavānāha--kiṃ manyadhve bhikṣavo yāni tāni pañcabhikṣuśatānyatīte 'dhvanyāsan kāśyapasya samyaksambuddhasya śāsane pravrajitāni, etāvantyetāni pañcabhikṣuśatāni/
145.002. tadā caiṣāmindriyāṇi paripācitāni, etarhi arhattvaṃ sākṣātkṛtam/
145.003. yaścāsau mahāsamudre timistimiṃgilo nāma matsyo buddhaśabdaṃ śrutvā anāhāratāyāṃ vyavasthitaḥ, sa svabhāvenaiva tīkṣṇāgnitayā kṣudduḥkhasyāsahatvāccyutaḥ kālagataḥ/
145.005. tena śrāvastyāṃ ṣaṭkarmanirate brāhmaṇakule pratisaṃghirgṛhītaḥ/
145.006. tasya taccharīraṃ kalevaraṃ mahāsamudre utplutam/
145.006. nāgaiśca tasya svabhavanasamīpasthasya gandhamasahadbhiranyato vikṣiptam/
145.007. yatra ca vikṣiptaṃ tatrāpi samīpe nāgasyaiva bhavanam/
145.008. tenāpi gandhamasahatā anyataḥ kṣiptam/
145.008. evaṃ kṣiptena pāramparyeṇa tat kalevaraṃ mahāsamudrataṭaṃ samudānītam/
145.009. yato 'nantaraṃ smudravelayotsārya sthale prakṣiptam/
145.009. taccānekaiḥ kākagṛdhraśvaśṛgālaśvāpadādyaiḥ pakṣibhistatsamucchritaiśca kṛmibhirbhakṣyamāṇamasthikaraṅkajīrṇamāsaṃ śvetaṃ śvetaṃ vyavasthitam/
145.011. asyāṃ ca śrāvastyāṃ tasya brāhmaṇasya yadā patnī antarvartinī saṃvṛttā, tadeva tasyā garbhotpādādatīva kṣudduḥkhena pīḍyamānayā gṛhasvāmyabhihitah--āryaputra, kṣuddukhenātīva bādhye/
145.013. tasyā evaṃ vadantyā gṛhasvāminoktam--bhadre, yadasmadgṛhe 'nnapānaṃ tatsarvamabhyavaharasva/
145.014. tayā abhyavahartumārabdham/
145.014. sā ca tadannapānaṃ sarvamabhyavahṛtya naiva tṛptimupayāti/
145.015. punarapi gṛhasvāmin vijñāpayati--āryaputra, naiva tṛptimupagacchāmi/
145.015. yatastena tiraḥprātiveśyasuhṛtsvajanādibhyo 'ntikadannapānamanviṣya tasyā anupradattam/
145.016. sā tamapyavahṛtya naiva tṛptiṃ gacchati/
145.017. bhūyo gṛhasvāminaḥ kathayati--āryaputra, naiva tṛptimupagacchāmi/
145.017. yato 'sau brāhmaṇaḥ saṃvignamanāḥ khedamāpannaḥ/
145.018. kimetadbhavantaḥ syāt--asyāḥ sattvamudare utpannam yasyotpādānnaiva tṛptimupayāti? yataḥ sa brāhmaṇo naimittakānāṃ darśayitvā saṃśayanirṇayanārthaṃ vaidyādīn bhūtatantravidaśca--paśyantu bhavantaḥ, iyaṃ brāhmaṇī kiṃ mahatā rogeṇābhibhūtā syādatha bhūtagrahāviṣṭā syādanyadvā syādrūpaṃ maraṇaliṅgamanenopasaṃkrameṇa pratyupasthitā syāt/
145.021. taiḥ śrutvā tathāvidha upakramaḥ kṛtaḥ/
145.022. tasyā brāhmaṇyāste indriyāṇāmanyathātvamupalakṣayanti/
145.022. yadā asyā indriyāṇāmanyathātvaṃ nopalakṣayanti, tadā tairvaidyanaimittakabhūtatantravidbhiścikitsakaiḥ sā brāhmaṇīparyanuyuktā--kasmāt kālādārabhya tavaivaṃvidhā dīptāgnitā samutpannā? tayā abhihitam--garbhalambhasamakālameva sa evaṃvidha upakramaḥ kṛtaḥ/
145.025. yato naimittakavaidyacikitsakairabhihitam--nāsyāḥ kaścidanyastadrūpo rogo nāpi bhūtagrahāveśo bādhākara utpannaḥ/
145.027. asyaivaiṣā garbhasyānubhāvenaivaṃvidhā dīptāgnitā/
145.027. yato 'sau brāhmaṇa upalabdhavṛttāntaḥ svasthībhūtaḥ/
145.028. sāpi brāhmaṇī naiva kadācidannapānasya tṛptā/
145.028. anupūrveṇa samakālameva putro jātaḥ/
145.029. tasya dārakasya jātamātrasya sā brāhmaṇī vinītakṣudduḥkhā saṃvṛttā/
145.029. sa dārako jātamātra eva atyarthaṃ bubhukṣayopapīḍyate/
145.030. tasya bubhukṣayā pīḍyamānasya mātā stanaṃ dātuṃ pravṛttā/
145.031. sa ca dārakaḥ stanaṃ pītvāpi sarvaṃ naiva tṛptimupayāti/
145.031. paścāt tena brāhmaṇena tayā ca brāhmaṇyā tiraskṛtaprātiveśyasvajanayuvatyaścābhyarthya stanaṃ tasya dārakasya dāpayituṃ pravṛttāḥ/
146.001. <146>sa ca dārakaḥ sarvāsāmapi stanaṃ pītvā naiva tṛptimabhyupagacchate/
146.001. paścāt tena brāhmaṇena tayārthe chagalikā kṛtvā/
146.002. sa dārakastasyā api cchagalikāyāḥ kṣīraṃ pītvā janikāyāśca stanaṃ naiva tṛpyate/
146.003. tatra kālena kālaṃ bhikṣavo bhikṣuṇyaśca piṇḍapātaṃ praviṣya parikathāṃ kurvanti/
146.004. sa dārakastāṃ parikathāṃ śrutvā tasyāṃ velāyāṃ na roditi, avahitaśrotrastūṣṇībhūtvā tāṃ dharmaśravaṇakathāṃ śṛṇoti/
146.005. pratyavāsṛteṣu bhikṣubhikṣuṇīṣu ca punaḥ pipāsāduḥkhaṃ pratisaṃvedayamāno rohituṃ pravṛttaḥ/
146.006. taiḥ saṃlakṣitam--dharme vatsāya ruciriti/
146.006. tasya dharmarucīti nāma pratiṣṭhāpitam/
146.007. sa ca dārako 'nupūrveṇa māsārdharmāsādīnāmatyayādbhuñjāno naiva kadācidannapānasya tṛpyati/
146.008. yadā ca viśiṣṭe vasasi sthitaḥ, tadā tasya mātāpitṛbhyāṃ bhakṣabhājanaṃ dattam/
146.009. gaccha vatsa, idaṃ te bhaikṣabhājanam/
146.009. gṛhītvā śrāvastyāṃ bhikṣāṃ paryaṭitvā āhārakṛtyaṃ kuru/
146.010. yataḥ sa dārako bhaikṣabhājanaṃ gṛhītvā śrāvastyāṃ bhaikṣaṃ paryaṭati/
146.010. paryaṭanneva ca bhuktvā bhuktvā atṛpyamāna eva gṛhamāgacchati/
146.011. yato 'sau saṃlakṣayati--kiṃ mayā karma kṛtam yasya karmaṇo vipākena na kadācit vitṛpyamāna āhāramārāgayāmi? sa viṣaṇṇacetāścintayituṃ pravṛttah--kiṃ tāvadagnipraveśaṃ karomi, uta jalapraveśamatha taṭaprapātaṃ karomi? sa evaṃ cintayā sthitaḥ/
146.014. upāsakenopalakṣitaḥ/
146.014. tasya tenoktam--kiṃ cintāpara evaṃ tiṣṭhasi? gaccha tvam/
146.015. mahāntaṃ buddhaśāsanaṃ maharddhikaṃ mahānubhāvam/
146.015. tatra pravraja/
146.015. tatra ca tvaṃ pravrajitaḥ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ saṃcayaṃ kariṣyasi/
146.016. akuśalāśca te dharmā ye 'sminnapi janmani saṃcitā bhaviṣyanti, te tanvībhaviṣyanti/
146.017. yadi tāvadguṇagaṇānadhigamiṣyasi, paryatīkṛtaste saṃsāro bhaviṣyati/
146.018. atha sa mahātmā upāsakena codito jetavanaṃ gataḥ/
146.018. jetavanaṃ gatvā tatra bhikṣūn pāṭhasvādhyāyamanasikārodyuktān dṛṣṭvā atīva prasādajātaḥ/
146.019. bhikṣumupasaṃkramyaivaṃ vadati--arya, pravrajitumicchāmi/
146.020. yato bhikṣubhiruktah--mātāpitṛbhyāmanujñāto 'si? sa kathayati--nāhaṃ mātāpitṛbhyāmanujñātaḥ/
146.021. tairuktah--gaccha vatsa, mātāpitṛbhyāmanujñāṃ mārgasva/
146.021. yataḥ sa mātāpitṛbhyāṃ sakāśādanujñāṃ mārgituṃ pravṛttaḥ/
146.022. sa mātāpitṛbhyāmabhihitah--gaccha vatsa, yathābhipretaṃ kuru/
146.023. sa labdhānujño bhikṣusakāśaṃ gataḥ/
146.023. paścādbhikṣuṇā pravrājitaḥ/

146.024. tatra ca bhikṣūṇāṃ kadācit piṇḍapāto bhavati, kadācit nimantraṇaṃ bhavati/
146.024. sa ca yasmin divase piṇḍapāto bhavati, tatropādhyāyenocyate--vatsa, kiṃ tṛpto 'si uta na? sa upādhyāyasya kathayati--nāsti tṛptiḥ/
146.026. yata upādhyāyenāsya saṃlakṣitah--taruṇavayasā pravrajito dīptāgnitayā na tṛptimupayāti/
146.027. sa ātmīyādapi piṇḍapatāt tasya saṃvibhāgaṃ prārabdhaḥ kartum/
146.028. punaśca pṛcchati--vatsa, kimidānīṃ tṛpto 'si? atha sa tamupādhyāyaṃ vadati--na tṛpto 'smi/
146.029. yata upādhyāyastaṃ śrutvā sapremān bhikṣūnanyāṃśca sārdhavihāriṇaḥ prārabdho vaktum/
146.030. yataḥ samānopādhyāyaiḥ samānācāryairanyaiśca sapremakairbhikṣubhirupasaṃhāra ārabdhaḥ kartum/
146.031. teṣāmantikāllabhamāno naiva tṛptimupayāti/
146.031. yadā ca nimantraṇaṃ bhavati, tadāpi te tathaiva tasyopasaṃhāraṃ kurvanti/
146.032. dānapatirapi viditvā yadyadadhikaṃ tattadasmai datvā āgacchati/
147.001. <147>atha pānakaṃ bhavati tadapi tathaiva yadadhikaṃ bhavati tattasyānupradīyate/
147.001. tasya ca yataḥ pravrajitasya na kadācidannapānena kukṣiḥ pūṇaḥ/
147.002. tena khalu samayena anyatamena gṛhapatinā buddhapramukho bhikṣusaṃgha upanimantritaḥ/
147.003. bhagavān bhikṣusaṃghena sārdhamantargṛhaṃ praviṣṭaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya/
147.004. dharmarucirvihāre upadhivāriko vyavasthāpitaḥ//
147.005. tatra ca śrāvastyāmanyatamo gṛhapatiḥ prativasati/
147.005. tena caivamupalabdham yo 'saṃviditameva buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayati sa sahasaiva bhogairabhyudgacchati/
147.006. yatastena pañcamātrāṇāṃ bhikṣuśatānāmāhāraḥ samudānītaḥ/
147.007. sa tasyāhārasya śakaṭaṃ pūrayitvā praṇītapraṇītasya śucinaḥ sārdhaṃ sarvarūpairmitrasvajanasahāyo buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayiṣyāmīti vihāraṃ nirgataḥ/
147.009. sa paśyati tasmiñ jetavane bhikṣava eva na santi/
147.009. tena tatrānvāhiṇḍatā upadhivāriko dharmaruṣirdṛṣṭaḥ/
147.010. tasya tena gṛhapatinoktam--ārya, kva gatā bhikṣavah? sa kathayati--antargṛhe upanimantritāḥ praviṣṭāḥ/
147.011. sa gṛhapatistacchutvā durmanā vyavasthitah--kaṣṭam, evamasmākaṃ viphalaḥ pariśramo jātaḥ/
147.012. saṃcintya ca tasya dharmaruceḥ kathayati--ārya, bhakṣa tvamapi tāvat/
147.012. sa kathayati--yadi te mahātman parityaktaṃ bhavati/
147.013. tatastena gṛhapatinā saṃlakṣayitvā yenāhāreṇaikasya bhikṣoḥ paryāptaṃ bhavati, tāvadannapānaṃ śakaṭaṃ gṛhītvā taṃ dharmaruciṃ pariveṣayituṃ pravṛttaḥ/
147.014. tena dharmarucinā bhoktumārabdhaṃ tanniravaśiṣṭam/
147.015. naiva tṛptaḥ/
147.015. gṛhapatiḥ saṃlakSayati--nāyaṃ tṛptaḥ/
147.016. tena ucyate--ārya, punarbhokṣyase? sa kathayati--mahātman, yadi te parityaktam/
147.016. tatastena gṛhapatinā bhūyastasmāt śakaṭādyena bhikṣudvayasyāhāreṇa paryāptaṃ syāt, tāvadannapānaṃ śakaṭaṃ gṛhītvā bhojayituṃ pravṛttaḥ/
147.018. yato dharmarucistadapi bhuktvā naiva tṛptaḥ/
147.018. gṛhaptinā bhūyaḥ saṃlakṣitam--nāyaṃ tṛptaḥ/
147.019. tenoktam--ārya, punarbhokṣyase? sa kathayati--mahātman, yadi te parityaktam/
147.020. yatastasmācchakaṭādannapānaṃ gṛhītvā trayāṇāṃ bhikṣūṇāṃ paryāptaṃ syāditi punarbhojayituṃ pravṛttaḥ/
147.021. sa dharmarucistadapi bhuktvā naiva tṛptaḥ/
147.021. pṛṣṭah--ārya, punarbhokṣyase? sa kathayati--yadi te parityaktam/
147.022. yataḥ sa gṛhapatistasmādannapānaṃ gṛhītvā yena caturṇāṃ bhikṣūṇāṃ paryāptaṃ syāditi punarbhojayituṃ pravṛttaḥ/
147.023. sa dharmarucistadapi bhuktvā naiva tṛptaḥ/
147.023. pṛṣṭah--ārya, punarbhokṣyase? bhūyaḥ sa kathayati--yadi te parityaktam/
147.024. yataḥ punastasmācchakaṭādyena pañcabhikṣūṇāmannapānaistṛptiḥ syāt, tāvadgṛhītvā punarbhojayituṃ pravṛttaḥ/
147.025. tadapi cābhyavahṛtam/
147.025. naiva tṛptaḥ/
147.026. vistareṇa yāvaddaśānāṃ bhikṣūṇāmannapānena paryāptaṃ syāt, tāvad bhuktvā naiva tṛpyate/
147.026. yatastena saṃlakṣitam--nāyaṃ manuṣyo manuṣyavikāraḥ/
147.027. yataḥ śrūyate pañcabhir nīlavāsaso yakṣaśatairjetavanamaśūnyamiti teṣāṃ bhaviṣyatyeva anyatamaḥ/
147.028. iti saṃcintya garbharūpāṇi gṛhe 'nupraveśayituṃ pravṛttah--gacchatha yūyaṃ śīghraṃ gṛhameva, ahamevaiko yadi jīvāmi mriye veti/
147.029. sa gṛhajanaṃ visarjya maraṇabhayabhītastasmāt śakaṭādannapānaṃ gṛhītvā pariveṣayitumārabdhaḥ/
147.030. sa ca svairaṃ bhuñjati/
147.031. gṛhapatinā uktam--ārya, tvaritatvaritaṃ pratīcchasva/
147.031. yatastena dharmarucinā kṣipraṃ pratigṛhītvā bhiktumārabdham/
147.032. sa gṛhapatistvaritatvaritaṃ pariveṣayitvā niravaśeṣatastadannapānaṃ śakaṭaṃ dattvā <148>dakṣiṇādeśanāmapi bhayagṛhīto 'śrutvā tvaritatvaritaṃ vandāmyāryeti pṛṣṭhamanavalokayamāno nagaraṃ prasthitaḥ/
148.002. tasmānnagarāt piṇḍapātanirhārako bhikṣu tasyaiva piṇḍapātaṃ gṛhītvā gataḥ/
148.003. tena tadapi bhuktam/
148.003. tasya dharmarucer na kadācidyato jātasya kuṣkiṃ pūrṇaḥ/
148.003. taddivasaṃ cāsya tenāhāreṇa tṛptirjātā/
148.004. tasya ca gṛhapater nagaraṃ praviśato 'bhimukhaṃ bhagavān bhikṣusaṃghaparivṛtaḥ saṃprāptaḥ/
148.005. sa gṛhapatirbhagavataḥ kathayati--bhagavan, ahaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghamuddiśya pañcānāṃ bhikṣuśatānāṃ tṛptitaḥ śakaṭamannapānasya pūrayitvā jetavanaṃ gato buddhapramyukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayiṣyāmīti/
148.007. na ca me tatra bhikṣavo labdhāḥ/
148.007. eko me bhikṣurdṛṣṭaḥ/
148.007. tena samākhyātaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghamantargṛham upanimantraṇaṃ praviṣṭam/
148.008. tasya mamaivaṃ cittamutpannam--eṣo 'pi tāvadeko bhuṅktāmiti/
148.009. yatastasya mamānupūrveṇa sarvaṃ tadannapānaṃ śakaṭaṃ dattam/
148.009. tena sarvaṃ nipuṇato 'bhyavahṛtam/
148.010. kiṃ bhagavan manuṣyo 'tha vā amanuṣyah? bhagavatābhihitam--gṛhapate, bhikṣuḥ sa dharmarucir nāṃnā/
148.011. prāmodyamutpādaya, adya sa tvadīyenānnapānnena tṛpto 'rhattvaṃ sākṣātkariṣyati//
148.012. atha bhagavāñ jetavanamabhyāgataḥ/
148.012. bhagavān saṃlakṣayati--ko 'sau dānapatirbhaviṣyati yo 'sau dharmaruceretāvatā āhāreṇa pratidivasam yogodvahanaṃ kariṣyati? yato 'sya bhagavatā abhihitam--dṛṣṭastvayā dharmaruce mahāsamudraḥ/
148.014. sa kathayati--no bhagavan/
148.014. yato bhagavānāha--gṛhāṇa madīyaṃ cīvarakarṇikam, paścāt te 'haṃ mahāsamudraṃ darśayāmi/

148.015. yato dharmarucinā bhagavataścīvarakarṇiko 'valambitaḥ, paścādbhagavān vitatapakṣa iva haṃsarājaḥ sahacittotpādāt ṛddhyā dharmaruciṃ gṛhītvā samudrataṭamanuprāptaḥ/
148.017. yasmiṃścāsya sthāne timitimiṃgilabhūtasyāsthaśakalā tiṣṭhati, tatra nītvā sthāpitaḥ/
148.018. uktaṃ cāsya--gaccha vatsa, manasikāraṃ cintaya/
148.018. yato 'sau dhramarucistāṃ samīkṣitumārabdhaḥ/
148.019. kimetat kāṣṭhaṃ syādathāsthiśakalā, atha phalakinī syāt/
148.020. sa tasmād vyaktimalabhamānaḥ paryantamanveṣituṃ pravṛttaḥ/
148.020. vyaktiṃ copalabdham/
148.020. sa itaścāmutaśca tasyā anupārśvanaṃ tāṃ paryeṣamāṇaḥ śramamupagataḥ/
148.021. na cāsya paryantamāsādayati/
148.022. tasyaitadabhavat--nāhamasya vyaktiṃ jñāsyāmi kimetaditi, na ca paryantamāsādayiṣye/
148.022. gacchāmi, asminnarthe bhagavantameva pṛcchāmi/
148.023. yato 'sau bhagavato 'ntikaṃ gatvā bhagavantaṃ pṛcchati--kiṃ tadbhagavan? nāhaṃ tasya vyaktimupalabhāmi/
148.024. yato 'sya bhagavānāha--vatsa, asthiśakalaiṣā/
148.025. sa kathayati--bhagavan, evaṃvidho 'sau sattvo yasyedṛśī asthiśakalā? bhagavatoktam--tṛpyasva dharmaruce bhavebhyaḥ, tṛpyasva bhavopakaraṇebhyaḥ/
148.026. tavaiṣā asthiśakalā/
148.026. dharmarucistaṃ śrutvā bhagavadvaco vyākulitacetāḥ kathayati--mamaiṣedṛśī asthiśakalā? tasyoktam--eṣā dharmaruce tavāsthiśakalā/
148.028. tathāvidhamupaśrutya atīva saṃvignaḥ/
148.028. yato 'sya bhagavatā avavādo dattah--dharmaruce, idaṃ cedaṃ manasikuru/
148.029. ityuktvā bhagavān vitatapakṣa iva rājahaṃsa ṛddhyā jetavanamanuprāptaḥ/
148.030. atha dharmarucinā cintayatā manasikāramanutiṣṭhatā uṣmagatānyutpāditāni murdhānaḥ kṣāntayo laukikā agradharmā darśanamārgo bhāvanāmārgaḥ/
148.031. srotāpattiphalaṃ prāptam/
148.032. sakṛdāgamiphalamanāgamiphalamarhattvaṃ prāptam/
148.032. arhan saṃvṛttastraidhātukavītarāgaḥ samaloṣṭakāñcana <149>ākāśapāṇitalasamacitto 'nunayapratighaprahīṇo vidyāvidāritāṇḍakośo vidyābhijñāpratisaṃvitprāpto bhavalābhalobhasatkāraparānmukho vāsīcandanakalpaḥ/
149.002. sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyo mānyo 'bhivādyaśca saṃvṛttaḥ/
149.003. samanvāhartumātmanaḥ pūrvajātiṃ pravṛttah--kuto hyahaṃ cyutaḥ, kutropapanna iti/
149.014. yataḥ paśyati anekāni jātiśatāni narakatiryakpretacyutaścopapannaśca/
149.014. tasyaitadabhavat--yadahaṃ bhagavatā na samanvāhṛto 'bhaviṣyam, anāgatāsvapi jātiṣu upasṛto 'bhaviṣyam/
149.005. yataḥ saṃlakṣayati--anāgatāpyātmano jātisaṃtatir nirantaramanuparataprabandhena narakapretopapattiḥ/
149.006. sa evaṃ saṃlakṣya duṣkarakārako bata me bhagavān/
149.007. yadi ca bhagavatā mamaivaikasyārthe 'nuttarā samyaksambodhiradhigatā syāt, tanmahaddhi upakṛtaṃ syāt, prāgevānekeṣāṃ sattvasahasrāṇāmapāyagatigamanamapanayati/
149.009. tato 'sau dharmarucirṛddhyā jetavanamanuprāpto bhagavantaṃ darśanāya/
149.009. tena khalu samayena bhagavānanekaśatāyā bhikṣuparṣadaḥ purastānniṣaṇṇo 'bhūt/
149.010. dharmaṃ deśayati/
149.010. athāsau dharmaruciryena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
149.011. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte nyaṣīdat/
149.012. ekāntaniṣaṇṇo bhagavatā abhihitah--cirasya dharmaruce? dharmaricirāha--cirasya bhagavan/
149.013. bhagavānāha--sucirasya dharmaruce? dharmarucirāha--sucirasya bhagavan/
149.013. bhagavānāha--suciracirasya dhramaruce? dharmarucirasya bhagavan//
149.015. yato bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--bhagavan dharmarucirihaiva śrāvastyāṃ jāto 'sminneva jetavane pravrajito na kutaścidāgato na kutracidgataḥ/
149.017. ihaiva tiṣṭhan bhagavatā dharmarucirevamucyate--cirasya dharmaruce, sucirasya dharmaruce, suciracirasya dharmaruce/
149.018. kiṃ saṃdhāya bhagavān kathayati? evamukte bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma--na bhikṣavaḥ pratyutpannaṃ saṃdhāya kathayāmi/
149.019. atītaṃ saṃdhāya kathayāmi/
149.019. atītaṃ saṃdhāya mayaivamuktam/
149.019. icchatha bhikṣavo 'sya dharmaruceḥ pūrvikāṃ karmaplotimārabhya dhārmikathāṃ śrotum? etasya bhagavan kālaḥ, etasya sugata samayo yadbhagavān dharmarucimārabhya bhikṣūṇāṃ dhārmikathāṃ kuryāt/
149.021. bhagavataḥ śrutvā bhikṣavo dhārayiṣyanti//
149.023. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani prathame 'saṃkhyeye kṣemaṃkaro nāma tathāgato loka utpanno vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān/
149.025. sa ca kṣemāvatīṃ rājadhānīmupaniśritya viharati/
149.025. tasyāṃ ca kṣemāvatyāṃ kṣemo nāma rājā rājyaṃ kārayati/
149.026. tasyāṃ ca kṣemāvatyāṃ rājadhānyāmanyatamo vaṇikśreṣṭhī prativasati/
149.027. tenāsau kṣemaṃkaraḥ samyaksambuddhaḥ ṣaṣṭiṃ traimāsān sārdhaṃ bhikṣusaṃghena sarvopakaraṇairupasthitaḥ/
149.028. yato 'sau śreṣṭhī saṃlakṣayati--gacchāmi mahāsamudram/
149.028. bhāṇḍaṃ samudānīya tasmācca ratnānyānīya saṃghe pañcavārṣikaṃ kariṣyāmīti/
149.029. evaṃ saṃcintya bhāṇḍaṃ samudānīya grāmanigamapallīpattanarājadhānīṣvanupūrveṇa cañcūryamāṇaḥ samudramanuprāptaḥ/
149.030. ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kṛtvā sāmudreṇa yānapātreṇa mahāsamudramavatīrṇaḥ/
149.031. asya tasmin mahāsamudre 'vatīrṇasya kṣemaṃkaraḥ samyaksambuddhaḥ sakalambuddhakāryaṃ kṛtvā nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtaḥ/
149.032. tasya parinirvṛtasya vaśino bhikṣavah <150>parinirvṛtāḥ/
150.001. saptāhaparinirvṛtasya śāsanamantarhitam/
150.001. sa ca śreṣṭhī saṃsiddhayānapātreṇa devatāmānuṣyaparigṛhītena tasmānmahāsamudrāt tīrṇaḥ/
150.002. uttīrya ca taṃ bhāṇḍaṃ śakaṭairuṣṭrairgobhirgardabhaiśca cotkṣipya anupūrveṇa saṃprasthitaḥ/
150.003. sa ca panthānaṃ gacchan prātipathikān pṛcchati--kiṃ bhavanto jānīdhvaṃ kṣemāvatyāṃ rājadhānyāṃ pravṛttih? tairuktam--jānīmaḥ/
150.004. sa kathayati--asti kaścit kṣemāvatyāṃ rājadhānyāṃ kṣemaṃkaro nāma samyaksambuddhah? te kathayanti--parinirvṛtaḥ sa bhagavān kṣemaṃkaraḥ samyaksambuddhaḥ/
150.006. sa ca tacchrutvā paraṃ khedamupagataḥ/
150.006. saṃmūrchitaśca bhūmau patitaḥ/
150.007. tasmācca jalābhiṣekeṇa pratyāgataprāṇo jīvita utthāya bhūyaḥ pṛcchati--kiṃ bhavanto jānīdhvaṃ śrāvakā api tāvattasya bhagavatastiṣṭhanti? tairuktah--te 'pi vaśino bhikṣavaḥ parinirvṛtāḥ/

150.009. saptāhaparinirvṛtasya ca buddhasya bhagavataḥ kṣemaṃkarasya samyaksambuddhasya kṣemeṇa rājñā caityamalpeśākhyaṃ pratiṣṭhāpitam/
150.010. tena ca gatvā śreṣṭhinā janapadāḥ pṛṣṭāḥ/
150.010. asti bhavantastasya bhagavato buddhasya kiṃcit stūpaṃ pratiṣṭhāpitam/
150.011. tairuktam--asti, kṣemeṇa rājñā alpeśākhyaṃ caityaṃ pratiṣṭhapitam/
150.012. tasya etadabhavat--etaṃ mayā suvarṇaṃ kṣemaṃkaraṃ samyaksambuddham uddiśyānītam/
150.013. sa ca parinirvṛtaḥ/
150.013. yannvahametenaiva suvarṇena tasyaiva bhagavataścaityaṃ maheśākhyataraṃ kārayeyam/
150.014. evaṃ vicintya kṣemaṃ rājānaṃ vijñāpayati--mahārāja, idaṃ mayā suvarṇaṃ kṣemaṃkaraṃ samyaksambuddhamuddiśyānītam/
150.015. sa ca bhagavān parinirvṛtaḥ/
150.015. idānīṃ mahārāja yadi tvamanujānīyāt, ahametenaiva suvarṇenaitat tasya bhagavataścaityaṃ maheśākhyataraṃ kārayeyam/
150.016. sa rājñā abhihitah--yathābhipretaṃ kuru/
150.017. tato brāhmaṇā nagaraṃ prati nivāsinaḥ saṃbhūya sarve tasya mahāśreṣṭhinaḥ sakāśaṃ gatvā kathayanti--bho mahāśreṣṭhin, yadā kṣemaṃkaro buddho loke 'nutpanna āsīt, tadā vayaṃ lokasya dakṣiṇīyā āsan/
150.019. yadā tūtpannaḥ, tadā dakṣiṇīyo jātaḥ/
150.019. idānīṃ tu tasya parinirvṛtasya vayameva dakṣiṇīyāḥ/
150.020. etat suvarṇamasmākaṃ gamyam/
150.020. sa teṣāṃ kathayati--nāham yuṣmākametat suvarṇaṃ dāsyāmi/
150.021. te kathayanti--yadyasmākaṃ na dāsyasi, na vayaṃ tava kāmakāraṃ dāsyāmaḥ/
150.022. te brāhmaṇā bahavaḥ, śreṣṭhī cālpaparivāraḥ/
150.022. teṣāṃ tathā vyutpadyatāṃ na lebhe taccaityam yathepsitaṃ tena suvarṇena kārayitum/
150.023. atha sa śreṣṭhī rājñaḥ sakāśaṃ gatvā kathayati--mahārāja, taccaityaṃ na labhe brāhmaṇānāṃ sakāśādyathābhipretaṃ kārayitum/
150.024. yato 'sya rājñā svapuruṣo dattaḥ sahasrayodhī/
150.025. evaṃ ca rājñā svapuruṣa ājñaptah--yadyasya mahāśreṣṭhinaḥ stūpamabhisaṃskurvataḥ kaścidapanayaṃ karoti, sa tvayā mahatā daṇḍena śāsayitavyaḥ/
150.026. evaṃ deveti sahasrayodhī puruṣo rājñaḥ pratiśrutya nirgataḥ/
150.027. nirgamya ca tān brāhmaṇānevaṃ vadati--śṛṇvantu bhavantaḥ, ahaṃ rājñāsya mahāśreṣṭhinaḥ svapuruṣo dattah--yadyasya stūpamabhisaṃskurvataḥ kaścidvighātaṃ kuryāt, sa tvayā mahatā daṇḍena śāsayitavya iti/
150.029. yadi yūyamatra kiṃcid vighnaṃ kariṣyatha, ahaṃ vo mahatā daṇḍenānuśāsayiṣyāmi/
150.030. te brāhmaṇāḥ sahasrayodhinaḥ puruṣasyaivaṃ śrutvā bhītāḥ/
150.030. yatastena mahāśreṣṭhinā saṃcintya yathaitat suvarṇaṃ tatraiva garbhasaṃsthaṃ syāt tathā kartavyamiti tasya stūpasya sarvaireva caturbhiḥ pārśvaiḥ pratikaṇṭhukayā catvāri sopānāni ārabdhāni kārayitum/
150.032. yāvadanupūrveṇa<151> prathamā meḍhī tato 'nupūrveṇa dvitīyā tatastṛtīyā meḍhī yāvadanupūrveṇāṇḍam/
151.001. tathāvidhaṃ ca stūpasyāṇḍaṃ kṛtam yatra sā yūpayaṣṭirabhyantare pratipāditā/
151.002. paścāt tasyātinavāṇḍasyopari harmikā kṛtā/
151.003. anupūrveṇa yaṣṭyāropaṇaṃ kṛtam/
151.003. varṣasthāle mahāmaṇiratnāni tānyāropitāni/
151.004. tatra ca kriyamāṇe sahasrayodhinaḥ puruṣasyaivamutpannam--nātra kaścididānīṃ prahariṣyati/
151.005. viśvastamanāḥ kenacitkāryeṇa janapadeṣu gataḥ/
151.005. tena ca mahāśreṣṭhinā tasya stūpasya caturbhiḥ pārśvaiścatvāro dvārakoṣṭhakā māpitāḥ, caturbhiḥ pārśvaiścatvāri mahācaityāni kāritāni, tadyathā jātirabhisambodhirdharmacakrapravartanaṃ parinirvāṇam/
151.007. tacca stūpāṅgaṇaṃ ratnaśilābhiścitam/
151.008. catvāraścopāṅgāścaturdiśaṃ māpitāḥ/
151.008. puṣkariṇyaścaturdiśamanupārśvena māpitāḥ/
151.008. tatra ca vividhāni jalajāni mālyāni ropitāni tadyathā utpalaṃ padmaṃ kumudaṃ puṇḍarīkaṃ sugandhikaṃ mṛdugandhikam/
151.010. vividhāni ca puṣkariṇītīreṣu sthalajāni mālyāni ropitāni, tadyathā atimuktakaṃ campakapāṭalāvārṣikāmallikāsumanāyūthikā dhātuṣkārī/
151.012. sarvartukālikāḥ puṣpaphalāḥ stūpapūjārtham/
151.012. sthāvarā vṛttiḥ prajñaptāḥ/
151.012. stūpadāsā dattāḥ/
151.013. śaṅkhapaṭahavādyāni tūryāṇi dattāni/
151.013. ye tasmiṃścaitye gandhairdhūpairmālyaiśca cūrṇaiḥ kārāḥ kurvanti/
151.014. tasmāccādhiṣṭhānādviṣayāccāgamya janapadā gandhairmālyairdhūpaiścūrṇaistasmiṃścaitye kāraṃ kurvanti/
151.014. yadi ca dakṣiṇo vāyurvāti, dakṣiṇena vāyunā sarvapuṣpajātīnāṃ gandhena taccaityamaṅgaṇaṃ cāsya sphuṭaṃ bhavatyanubhāvitam/
151.016. evaṃ paścimena vāyunā, anupūrveṇāpi ca vāyunā/
151.016. vāyatā vāyatā taccaityāṅgaṇaṃ ca tena vividhena gandhamālyena sphuṭaṃ bhavatyanubhāvitam/
151.017. tasmiṃśca stūpe sarvajātakṛtaniṣṭite sahasrayodhī abhyāgataḥ/
151.018. sa taṃ stūpaṃ dṛṣṭvā sarvajātakṛtaniṣṭhitaṃ kathayati--asmiṃścaitye kārāṃ kṛtvā kimavāpyate? yato 'sau śreṣṭhī buddhodāharaṇaṃ pravṛttaḥ kartum--evaṃ tribhirasaṃkhyeyairvīryeṇa vyāyamatā anuttarā bodhiravāpyate/
151.020. sa taṃ śrutvā viṣādamāpanno hīnotsāhatayā kathayati--nāhaṃ śakṣyāmi anuttarāṃ samyaksambodhiṃ samudānayitum/
151.021. tato 'sau śreṣṭhī pratyekabuddhodāharaṇaṃ pravṛttaḥ kartum--evaṃ sahasrayodhī tasyāpi varṇodāharaṇaṃ śrutvā viṣaṇṇacetāḥ kathayati--etāmapyahaṃ pratyekabodhiṃ na śaktaḥ samudānayitum/
151.023. tataḥ sa mahāśreṣṭhī śrāvakavarṇodāharaṇaṃ kṛtvā kathayati--asminnapi tāvat praṇidhatsva cittam/
151.024. yataḥ sahasrayodhyāha--tvayā punarmahāśreṣṭhin katamasyāṃ bodhau praṇidhānaṃ kṛtam? tena mahāśreṣṭhinoktam--anuttarasyāṃ bodhau cittamutpāditam/
151.026. sahasrayodhyāha--yadi tvayā anuttarasyāṃ bodhau cittamutpāditam, ahaṃ tavaiva śrāvakaḥ syām/
151.027. tvayāhaṃ samanvāhartavyaḥ/
151.027. yato 'sya śreṣṭhī āhabahukilbiṣakārī bata bhavān/
151.028. kiṃ tu loke yadā tvaṃ buddhotpādaśabdaṃ śrutvā smṛtiṃ pratilabhethāḥ/
151.029. sa ca śreṣṭhī taṃ caityaṃ kṛtvā nirīkṣya pādayor nipatya praṇidhānaṃ karoti--
151.030. anena dānena mahadgatena buddho bhaveyaṃ sugataḥ svayambhūḥ/
151.032. tīrṇo 'haṃ tārayeyaṃ janaughānatāritā ye paurvakairjinendraiḥ

16.2

152.001. <152>bhagavānāha--yo 'sau atīte 'dhvani śreṣṭhī abhūt, ahameva sa tasmin samaye bodhisattvacaryāṃ vartāmi/
152.002. yo 'sau sahasrayodhī, eṣa eva dharmarucistena kālena tena samayena/
152.003. idaṃ mama prathame 'saṃkhyeye etasya dharmarucerdarśanam/
152.003. tatsaṃdhāya kathayāmi--cirasya dharmaruce/
152.004. yato dharmarucirājñāyāha--cirasya bhagavan//
152.005. dvitīye dīpaṃkaro nāma samyaksambuddho loka utpanno vidyācaraṇasamyaksambuddhaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān/
152.006. atha dīpamakaraḥ samyaksambuddho janapadeṣu cārikāṃ caran dvīpāvatīṃ rājadhānīmanuprāptaḥ/
152.007. dvīpāvatyāṃ rājadhānyāṃ dvīpo nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/
152.009. tatra dīpena rājñā dīpaṃkaraḥ samyaksambuddhaḥ sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśenopanimantritaḥ/
152.010. tasya ca dīpasya rājño vāsavo nāma sāmantarājo 'bhūt/
152.010. tena tasya dūto 'nupreṣitah--āgaccha, iha mayā dīpaṃkaraḥ samyaksambuddhaḥ sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśenopanimantritaḥ/
152.011. tasya pūjāṃ kariṣyāma iti/
152.012. tadā ca vāsavena rājñā dvādaśavarṣāṇi yajñamiṣṭvā yajñāvasāne rājñā pañca mahāpradānāni vyavasthāpitāni, tadyathā--sauvarṇakaṃ daṇḍakamaṇḍalu, sauvarṇā sapātrī, catūratnamayī śayyā, pañca kārṣāpaṇaśatāni, kanyā ca sarvālaṃkāravibhūṣitā/
152.014. tena khalu samayena anyeṣu janapadeṣu dvau māṇavakau prativasataḥ/
152.015. tābhyāṃ copadhyāyasakāśādvedādhyayanaṃ kṛtam/
152.016. dharmatā ācāryasyācāryadhanamupādhyāyasyopādhyāyadhanaṃ pradeyamiti jñātvā cintayataḥ/
152.017. tābhyāṃ ca śrutaṃ vāsavena rājñā pañca mahāpradānāni yajñāvasāne samudānītāni, yo brāhmaṇaḥ svādhyāyasampanno bhaviṣyati sa lapsyatīti/
152.018. tayoretadabhavat--gacchavastatra, taṃ pradānaṃ pratigṛhṇīvaḥ/
152.019. ko 'smākaṃ tatra bahuśrutatamo vā svādhyāyatamo bhaviṣyatīti saṃcintya yena vāsavasya rājño mahānagaraṃ tena saṃprasthitau/
152.020. tasya ca rājño devatayā ārocitam/
152.020. yau etau dvau māṇavakau āgacchataḥ sumatiśca matiśca, anayordvayoḥ sumateretatpradānaṃ dada/
152.021. yadevaṃ dvau māṇakakau āgacchataḥ sumitaśca matiśca, anayordvayoḥ sumateretatpradānaṃ dada/
152.021.yadevaṃ mahārāja tvayā dvādaśa varṣāṇi yajña iṣṭaḥ, asmāt puṇyaphalānmahattamapadasya sumatermāṇavakasya mahāpradānaṃ dāsyasi/
152.023. sa rājā saṃlakṣayati--nūnametau mahātmānau yeṣāmāmarthāya devatā apyārocayanti/
152.024. yato 'sau rājā paśyati māṇavakau dūrata evāgacchantau agrasanamībhiruhyavasthitau/
152.025. yato rājā vāsavastyau sumatiṃ māṇavaṃ pṛcchati--bhavān sumati? tenoktam--aham/
152.028. yato rājā vāsavaḥ sumatiṃ māṇavamagrāsane bhojayitvā pañca pradānāni prayacchati/
152.029. sumatirmāṇavaścatvāri mahāpradānāni gṛhṇāti daṇḍakamaṇḍaluprabhṛtīni, ekaṃ kanyāpradānaṃ na pratigṛhṇāti/
152.030. sa kathayati--ahaṃ brahmacārī/
152.030. yataḥ sā kanyā sumatiṃ māṇavaṃ prāsādikamabhirūpaṃ dṛṣṭvā lubdhā snehotpannā, taṃ sumatiṃ māṇavamevamāha--pratigṛhṇa māṃ brāhmaṇa/
152.032. sa kathayati--na śakyaṃ pratigṛhītum/
152.032. yataḥ sā kanyā rājñā pradānabuddhyā parityaktā <153>na punargṛhītā, sumatināpi māṇavenāpratigṛhyamāṇā rājño dīpasya dīpāvatīṃ nagarīṃ gatā/
153.002. sā tatra gatvā tadātmīyamalaṃkāraṃ śarīrādavatārya mālākārāyānuprayacchati--asyālaṃkārasya mūlyaṃ me pratidivasaṃ devasyārthe nīlotpalāni dadasva/
153.003. sā tenopakrameṇa tadalaṃkārikaṃ suvarṇaṃ datvā devaśuśraūṣikā saṃvṛttā/
153.004. sa ca māṇavakaḥ sumatistāni catvāri mahāpradānāni gṛhya upādhyāyasakāśaṃ gataḥ/
153.005. gatvā copādhyāyāya tāni catvāri mahāpradānānyanuprayacchati/
153.006. tebhyaścopādhyāyastrīṇi pratigṛhṇāti, kārṣāpaṇānāṃ tu pañca śatāni tasyaiva sumaterdadāti/
153.006. sa ca sumatistasyāmeva rātrau daśa svapnānadrākṣīt--mahāsamudraṃ pibāmi, vaihāyasena gacchāmi, imau candrādityau evaṃmaharddhikau evaṃmahānubhāvau pāṇinā āmārṣṭi parimārṣṭi, rājño rathe yojayāmi ṛṣīn, śvetān hastinaḥ, haṃsān, siṃhān, mahāśailaṃ parvatāniti/
153.009. sa tān dṛṣṭvā pratibuddhaḥ/
153.010. pratibuddhasyaitadabhavat--ka eṣāṃ svapnānāṃ mama vyākaraṇaṃ kariṣyati? tatra pañcābhijña ṛṣir nātidūre prativasati/
153.011. atha sumatirmāṇavaḥ saṃśayanirṇayanārtham ṛṣeḥ sakāśaṃ gataḥ/
153.012. sumatistasya ṛṣeḥ pratisaṃmodanaṃ kṛtvā svapnānākhyāyāha--kuruṣva me eṣāṃ svapnānāṃ nirṇayam/
153.013. sa ṛṣirāha--nāhameṣāṃ svapnānāṃ vyākaraṇaṃ kariṣyāmi/
153.013. gaccha dīpāvatīṃ rājadhānīm/
153.013. tatra dīpena rājñā dīpaṃkaro nāma samyaksambuddhaḥ sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśenopanimantritaḥ/
153.014. sa eṣāṃ svapnānāṃ vyākaraṇaṃ kariṣyati/
153.015. atha vāsavo rājā tasya dīpasya rājñaḥ pratiśrutya aśītyamātyasahasraparivṛto dīpāvatīṃ rājadhānīmanuprāptaḥ/
153.016. tena ca dīpena rājñā saptamāddivasāddīpaṃkarasya samyaksambuddhasya sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśaṃ kariṣyāmīti sarvaviṣayādhiṣṭhānāñca sarvapuṣpāṇāṃ saṃgrahaṃ kartumārabdhaḥ/
153.018. tatra ca yasmin divase rājñā dīpena tasya dīpaṃkarasya samyaksambuddhasya sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśa ārabdhaḥ kartum, tasminneva divase sumatirapi tatraivāgataḥ/
153.020. tatra rājñā sarvapuṣpāṇāṃ saṃgrahaḥ kāritaḥ/
153.020. sā ca devopasthāyikā dārikā mālākārasakāśaṃ gatā--prayaccha me nīlotpalāni, devārcanaṃ kariṣyāmīti/
153.022. mālākāra āha--adya rājñā sarvapuṣpāṇi gṛhītāni dīpaṃkaranagarapraveśasyārthe/
153.022. sā kathayati--gacchata, punarapi tatra puṣkiriṇyām yadi matpuṇyair nīlotpalapadmamanuddhṛtamāsādyeta/
153.023. tatra puṣkiriṇyāṃ sumateḥ puṇyānubhāvāt sapta nīlapadmāni prādurbhūtāni/
153.024. yataḥ sa mālākāro gataḥ, sa tāni paśyati/
153.025. dṛṣṭvā ca dārikayā mālākārasyoktam--uddharaitāni padmāni/
153.025. mālākāraḥ kathayati--nāhamuddhariṣyāmi/
153.026. rājakulānmamopālambho bhaviṣyati/
153.026. yataḥ sā kathayati--na/
153.027. tvayā sarvapuṣpāṇyuddhṛtya rājñaḥ pūrvaṃ dattānyeva/
153.027. mālākāra āha--datāni/
153.027. yataḥ sā dārikā kathayati--madīyaiḥ puṇyairetāni prādurbhūtāni, prayacchoddhṛtāni mama/
153.028. mālākāraḥ kathayati--kathametāni praveśakāni bhaviṣyantyasaṃviditaṃ rājakulasya? dārikā āha--uddharatu bhavān/

153.030. ahamudakakumbhe prakṣiptaṃ praveśayiṣyāmi/
153.030. tena mālākāreṇaivaṃ śrutvā tasyā dārikayāstānyuddhṛtya anupradattāni/
153.031. sā tāni gṛhītvā udakakumbhe prakṣipya tatkumbhamudakasya pūrayitvā adhiṣṭhānaṃ gatā prasthitā/
153.032. sa ca sumatistatsthānamanusamprāptaḥ/
153.032. tasyaitadabhavat--kathamahaṃ buddhaṃ bhagavantam <154>dṛṣṭvā na pūjayāmi? sa mālākāragṛhāṇyanvāhiṇḍati sarvapuṣpānveṣaṇaparaḥ, na ca kiṃcidekapuṣpamāsādayati/
154.002. paścādbāhyenādhiṣṭhānānnirgamya ārāmeṇārāmaṃ puṣpāṇi paryeṣamāṇaḥ paryaṭati, na caikapuṣpamāsādayati/
154.003. atha paryaṭamānastadudyānaṃ saṃprāptaḥ/
154.003. sā ca dārikā tasmādudyānāt tasya sumatermāṇavasyābhimukhamāgatā/
154.004. yataḥ puṇyānubhāvena tāni nīlapadmāni tasmādudakakumbhādabhyudgatāni/
154.005. yatastāni sumatirdṛṣṭvā tasyā dārikāyāḥ kathayati--prayaccha mamaitāni padmāni/
154.006. matsakāśādeṣāṃ niṣkrayaṃ pañcakārṣāpaṇaśataṃ gṛhāṇa/
154.006. sā dārikā tasya sumateḥ kathayati--tadā necchasi māṃ pratigṛhītum/
154.007. idānīṃ māṃ padmāni yācase/
154.007. nāhaṃ dāsyāmi/
154.008. evamuktvā taṃ sumatiṃ māṇavamuvāca--kimebhiḥ kariṣyasi? sumatirāha--buddhaṃ bhagavantamarcayiṣyāmi/
154.009. paścāddārikā kathayati--kiṃ mama kārṣāpaṇaiḥ kṛtyam? evamahaṃ buddhāya dāsye, yadi tvameṣāṃ padmānāṃ pradānaphalena mamāpi jātyāṃ jātyāṃ patnīmicchasi, asya dānasya pradānakāle yadyevaṃ praṇidhānaṃ karoṣi--jātyāṃ jātyāṃ mama bhāryā syāditi/
154.011. sumatirāha--vayaṃ dānābhiratāḥ svagarbharūpaparityāgaṃ svamāṃsaparityāgaṃ ca kurmaḥ/
154.012. tataḥ sā dārikā sumateḥ kathayati--tvamevaṃ praṇidhānaṃ kuru, paścādyenābhyarthīyase, tasya māmanuprayacchethāḥ/
154.013. evamukte tayā dārikayā tasya sumateḥ pañca padmānyanupradattāni, ātmanā dve gṛhīte/
154.014. gāthāṃ ca bhāṣate--
154.015. praṇidhām yatra kuryāstvaṃ buddhamāsādya nāyakam/
154.016. tatra te 'haṃ bhavet patnī nityaṃ sahadharmacāriṇī

16.3

154.017. tena rājñā tatra sarvamapagatapāṣāṇaśarkarakapālaṃ kāritamucchritadhvajapatākātoraṇamāmuktapaṭṭadāmaṃ gandhodakacūrṇapariṣiktam/
154.018. nagaradvārādārabhya yāvacca vihāro yāvacca nagarametadantaramapagatapāṣāṇaśarkarakapālaṃ kāritamucchritadhvajapatākatoraṇamāmuktapaṭṭadāma gandhodakacūrṇapariṣiktam/
154.020. sa ca rājā śataśalākaṃ chatraṃ gṛhītvā dīpaṃkarasya samyaksambuddhasya pratyudgataḥ/
154.021. evamevāmātyāḥ/
154.021. evameva vāsavo rājā amātyaiḥ saha pratyudgataḥ/
154.021. dīpo rājā bhagavato buddhasya pādayor nipatya vijñāpayati--bhagavan, adhiṣṭhānaṃ praviśa/
154.022. yataḥ sa bhagavān bhikṣusaṃghapuraskṛto 'dhiṣṭhānapraveśābhimukhaḥ saṃprasthitaḥ/
154.023. sa ca rājā dīpaḥ śataśalākaṃ chatraṃ dīpaṃkarasya samyaksambuddhasya dhārayati/
154.024. tathaivāmātyāḥ, vāsavo rājā amātyasahāyaḥ/
154.024. bhagavatā ṛddhyā tathā adhiṣṭhitam yathā ekaikaḥ saṃlakṣayati--ahaṃ bhagavataśchatraṃ dhārayāmīti/
154.025. atha bhagavāṃstathāvidhayā śobhayā janamadhyamanuprāptaḥ/
154.026. tatra bhagavatā sābhisaṃskāra indrakīle pādo vyavasthāpitaḥ/
154.027. yadaiva bhagavatā indrakīle pādo vyavathāpitaḥ, tadaiva samanantarakālaṃ pṛthivī ṣaḍvikāraṃ prakampitā--calitā pracalitā saṃpracalitā, vedhitā pravedhitā saṃpravethitā/
154.028. dharmatā ca buddhānāṃ bhagavatām yadendrakīle sābhisaṃskāreṇa pādau vyavasthāpayanti, citrāṇyāścaryaṇyadbhutadharmāḥ prādurbhavanti--unmattāḥ svacittaṃ pratilabhante, andhāścakṣūṃṣi pratilabhante, badhirāḥ śrotraśravaṇasamarthā bhavanti, mūkāḥ pravyāharaṇasamarthā bhavanti, paṅgavo gamanasamarthā bhavanti, mūḍhā garbhiṇīnāṃ strīṇāṃ garbhā anulomībhavanti, hiḍinigaḍabaddhānāṃ ca sattvānāṃ bandhanāni <155>śithilībhavanti, janmajanmavairānubaddhāstadanantaraṃ maitracittatāṃ pratilabhante, vatsā dāmāni cchittvā mātṛbhiḥ saṃgacchanti, krośanti, aśvā hreṣante, ṛṣabhā garjanti, śukasārikākokilajīvaṃjīvakā
madhuraṃ nikūjanti, aneritāni vāditrabhāṇḍāni madhuraśabdān niścārayanti, peḍākṛtā alaṃkārā madhuraśabdānniścaranti, unnatāḥ pṛthivīpradeśā avanamanti, avanatāśconnamanti, apagatapāṣāṇaśarkarakapālāstiṣṭhanti, antarikṣāddevatā
divyānyutpalāni kṣipanti, padmāni kumudāni puṇḍarīkānyagurucūrṇāni candanacūrṇāni tagaracūrṇāni tamālapatrāṇi divyāni mandāravāṇi puṣpāṇi kṣipanti, pūrvo digbhāga unnamati paścimo 'vanamati, paścima unnamati pūrvo 'vanamati, dikṣiṇa unnamatyuttaro 'vanamati, uttara unnamati dakṣiṇo 'vanamati, madhya unnamatyanto 'vanamati, anta unnamati madhyo 'vanamati/
155.009. tatra ca dīpāvatyāṃ rājadhānyāmanekāni prāṇiśatasahasrāṇi puṣpairdhūpairgandhaiśca kārāṃ kurvanti/
155.010. te 'pi ca sumatiśca dārikā ca yena dīpaṃkaraḥ samyaksambuddhastenānugacchanti padmāni gṛhya/
155.011. te ca tatra mahājanakāyena pūjārthaṃ saṃparivṛtasya bhagavata upaśleṣaṃ na labhante/
155.012. bhagavān saṃlakṣayati--bahutaraṃ sumatirmāṇavo 'smānmahājanakāyāt puṇyaprasavaṃ kariṣyati iti/
155.013. matvā mahatīṃ tumulāṃ vātavṛṣṭimabhinirmiṇoti/
155.014. yatastena janakāyenāvakāśo dattaḥ/
155.014. labdhāvakāśaśca sumatirmāṇavo bhagavantamasecanakadarśanaṃ dṛṣṭvā atīva prasādajātaḥ/
155.015. prasādajātena ca tāni pañca padmāni bhagavataḥ kṣiptāni/
155.016. tāni ca bhagavatā dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena tathā adhiṣṭhitāni, yathā śakaṭīcakramātrāṇi vitānaṃ buddhvā vyavasthitāni/
155.017. gacchato 'nugacchanti, tiṣṭhato 'nutiṣṭhanti/
155.018. tathā dṛṣṭvā tayā dārikayā prasādajātayā dvau padmau bhagavataḥ kṣiptau/
155.018. tau cāpi bhagavatā tathā adhiṣṭhitau yathā śakaṭīcakramātrau karṇasamīpe vitānaṃ baddhvā vyavasthitau/
155.019. tatra ca pradeśe tumulena vātavarṣeṇa kardamo jātaḥ/
155.020. paścāt sumatirmāṇavo buddhaṃ bhagavantaṃ sakardamaṃ pṛthivīpradeśamupagataḥ/
155.021. tasmin sakardame pṛthivīpradeśe jātaṃ saṃtīrya bhagavato bhagavataḥ purato gāthāṃ bhāṣate--
155.022. yadi buddho bhaviṣyāmi bodhāya buddhavodhana/
155.023. ākramiṣyasi me padbhyāṃ jaṭāṃ janmajarāntakām

16.4

155.024. tatastena dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena samyaksambuddhena tasya sumatermāṇavasya jaṭāsu pādau vyavasthāpitau/
155.025. tasya ca sumateḥ pṛṣṭhato 'nubuddha eva matirmāṇavastiṣṭhati/
155.025. tena kupitenābhihitaṃ bhagavato dīpaṃkarasya--paśya tāvadbhoḥ, anena dīpaṃkareṇa samyaksambuddhenāsya sumatermāṇavasya tiraścām yathā padbhyāṃ jaṭā avaṣṭabdhāḥ/
155.027. paścāt dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena sumatirmāṇavo vyākṛtah--bhaviṣyasi tvaṃ nṛbhavādvimukto mukto vimurlokahitāya śāstā/
155.030. śākyātmajaḥ śākyamunīti nāṃnā trilokasāro jagataḥ pradīpaḥ

16.5

156.001. <156>yadā ca sa sumatirmāṇavo dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena vyākṛtaḥ, tatsamakālameva vaihāyasaṃ saptatālānabhyudgataḥ/
156.002. tāścāsya jaṭāḥ śīrṇāḥ, anyāḥ praviśiṣṭatarā jaṭāḥ prādurbhūtāḥ/
156.003. sa vaihāyasastho mahatā janakāyena dṛṣṭaḥ/
156.003. dṛṣṭvā ca praṇidhānaṃ kṛtam--yadā anenānuttarajñānamadhigataṃ tadāsya vayaṃ śrāvakā bhavema/
156.004. sāpi ca dārikā praṇidhānaṃ karoti--
156.005. praṇidhānam yatra kuryāstvaṃ buddhamāsādya nāyakam/
156.006. tatra te 'haṃ bhavetpatnī nityaṃ sahadharmacāriṇī

16.6

156.007. yadā bhavasi saṃbuddho loke jyeṣṭhavināyakaḥ/
156.008. śrāvikā te bhaviṣyāmi tasmin kāla upasthite

16.7

156.009. khagasthaṃ māṇavaṃ dṛṣṭvā sahasrāṇi śatāni ca/
156.010. śrāvakatvaṃ prārthayante sarve tatra hyanāgate

16.8

156.011. yadā bhavasi saṃbuddho loke jyeṣṭhavināyakaḥ/
156.012. śrāvakāste bhaviṣyāmastasmin kāle hyupasthite

Original text: Divyāvadāna · Edition: L. Vaidya, Mithila 1959 (Buddhist Sanskrit Texts ; 20) · Data entry Kensuke Okamoto · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc