દિવ્યાવદાન · અધ્યાય 14

118.020. ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો ઽન્યતમસ્મિન્ કર્વટકે ગૃહપતિઃ પ્રતિવસતિ આઢ્યો મહાધનો મહાભોગો વિસ્તીર્ણવિશાલપરિગ્રહો વૈશ્રવણધનપ્રતિસ્પર્ધી।
118.021. સો ઽપરેણ સમયેન સુહૃત્સમ્બન્ધિબાન્ધવપરિવૃતો ઽન્તર્જનપરિવૃતશ્ચોદ્યાનભૂમિં નિર્ગતઃ।
118.022. અસતિ બુદ્ધાનામુત્પાદે પ્રત્યેકબુદ્ધા લોક ઉત્પદ્યન્તે હીનદીનાનુકમ્પકાઃ પ્રાન્તશયનાસનભક્તા એકદક્ષિણીયા લોકસ્ય।
118.023. યાવદન્યતમઃ પ્રત્યેકબુદ્ધો જનપદચારિકાં ચરંસ્તં કર્વટકમનુપ્રાપ્તઃ।
118.024. સો ઽધ્વપરિશ્રમાદ્ધાતુવૈષમ્યાશ્ચ ગ્લાનઃ પિણ્ડાર્થી તદુદ્યાનં પ્રવિષ્ટઃ।
118.025. સ ગૃહપતિસ્તં દૃષ્ટ્વા પર્યવસ્થિતઃ।
118.025. તેન પૌરુષેયાણામાજ્ઞા દત્તા--ભવન્તઃ, નિષ્કાસયતૈનં પ્રવ્રજિતમિતિ।
118.026. તેષાં ન કશ્ચિદુત્સહતે નિષ્કાસયિતુમ્।
118.027. તેન ગૃહપતિના ભૂયસા પર્યવસ્થિતેન સ મહાત્માઅ સ્વયમેવ ગ્રીવાયાં ગૃહીત્વા નિષ્કાસિતઃ, ઉક્તશ્ચ--ક્રોડમલ્લકાનાં મધ્યે પ્રતિવસેતિ।
118.028. સ દુર્બલપ્રાણો ભૂમૌ નિપતિતઃ।
118.028. સ સંલક્ષયતિ--હતો ઽયં તપસ્વી ગૃહપતિરુપહતશ્ચ।
118.029. અભ્યુદ્ધારો ઽસ્ય કર્તવ્યઃ।
118.029. ઇતિ વિદિત્વા ઉપરિવિહાયસમભ્યુદ્ગમ્ય જ્વલનતપનવર્ષણવિદ્યોતનપ્રાતિહાર્યાણિ કર્તુમારબ્ધઃ।
118.030. આશુ પૃથગ્જનસ્ય રિદ્ધિરાવર્જનકરી।
118.031. સ મૂલનિકૃત્ત ઇવ દ્રુમઃ પાદયોર્ નિપત્ય કથયતિ--અવતરાવતર મહાદક્ષિણીય, મમ દુશ્ચરિતપઙ્કનિમગ્નસ્ય હસ્તોદ્ધારમનુપ્રયચ્છેતિ।
118.032. સ તસ્યાનુગ્રહાર્થમવતીર્ણઃ।
118.032. તેન તસ્ય <119>પૂજાસત્કારં કૃત્વા પ્રણિધાનં કૃતમ્--યન્મયા એવંવિધે સદ્ભૂતદક્ષિણીયે ઽપકારઃ કૃતઃ, મા અસ્ય કર્મણો ભાગી સ્યામ્।
119.002. યત્તૂપકારઃ કૃતઃ, અનેનાહં કુશલમૂલેન આઢ્યે મહાધને મહાભોગે કુલે જાયેયમ્, એવંવિધાનાં ચ ધર્માણાં લાભી સ્યામ્, પ્રતિવિશિષ્ટતરં ચાતઃ શાસ્તારમારાગયેયં મા વિરાગયેયમિતિ॥
119.005. ભગવાનાહ--કિં કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવો યો ઽસૌ ગૃહપતિરેવ, અસૌ સ્વાગતો ભિક્ષુસ્તેન કાલેન તેન સમયેન।
119.006. યદનેન પ્રત્યેકબુદ્ધે કારાઃ કૃતાઃ, તેનાઢ્યે મહાધને મહાભોગે કુલે જાતઃ।
119.007. યદપકારઃ કૃતઃ, તેન પઞ્ચજન્મશતાનિ ક્રોડમલ્લકો જાતઃ।
119.007. યાવદેતર્હ્યપિ ચરમભવિકો ઽપિ તત્ક્રોડમલ્લક એવ જાતઃ।
119.008. યત્પ્રણિધાનં કૃતમ્, તેન મમ શાસને પ્રવ્રજ્ય સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્।
119.009. અહમનેન પ્રત્યેકબુદ્ધકોટિશતસહસ્રેભ્યઃ પ્રતિવિશિષ્ટતરઃ શાસ્તા આરાગિતો ન વિરાગિતઃ।
119.010. ભૂયો ઽપિ કાશ્યપે ભગવતિ સમ્યક્સમ્બુદ્ધે પ્રવ્રજિતો બભૂવ।
119.011. યસ્ય ભિક્ષોરન્તિકે પ્રવ્રજિતઃ, સ ભગવતા કાશ્યપેન સમ્યક્સમ્બુદ્ધેનાભીક્ષ્ણં તેજોધાતું સમાપદ્યમાનાનામગ્રો નિર્દિષ્ટઃ।
119.012. તત્રાનેન યાવદાયુર્બ્રહ્મચર્યં ચારિતમ્, ન ચ કશ્ચિદ્ગુણગણો ઽધિગતઃ।
119.013. સ મરણસમયે પ્રણિધાનં કર્તુમારબ્ધહ્--યન્મયા ભગવતિ કાશ્યપે સમ્યક્સમ્બુદ્ધે ઽનુત્તરે દક્ષિણીયે યાદવાયુર્બ્રહ્મચર્યં ચરિતમ્, ન ચ કશ્ચિદ્ગુણગુણો ઽધિગતઃ, અનેનાહં કુશલમૂલેન યો ઽસૌ ભગવતા કાશ્યપેન સમ્યક્સમ્બુદ્ધેનોત્તરો માણવો વ્યાકૃતહ્--ભવિષ્યસિ ત્વં માણવ વર્ષશતાયુષિ પ્રજાયાં શાક્યમુનિર્નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધ ઇતિ, તસ્યાહં શાસને પ્રવ્રજ્ય સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કુર્યામ્।
119.017. યથા મામ્ ઉપાધ્યાયો ભગવતા કાશ્યપેન સમ્યક્સમ્બુદ્ધેનાભીક્ષ્ણં તેજોધાતું સમાપદ્યમાનાનામગ્રો નિર્દિષ્ટઃ, એવં મામપિ સ ભગવાઞ્ શાક્યમુનિઃ શાક્યાધિરાજો ઽભીક્ષ્ણં તેજોધાતું સમાપદ્યમાનાનામગ્રં નિર્દિશેદિતિ।
119.019. તત્પ્રણિધાનવશાદેતર્હિ તથાગતેનાભીક્ષ્ણં તેજોધાતું સમાપદ્યમાનાનામગ્રો નિર્દિષ્ટઃ।
119.020. ઇતિ હિ ભિક્ષવ એકાન્તકૃષ્ણાનાં કર્મણામેકાન્તકૃષ્ણો વિપાકઃ, એકાન્તશુક્લાનામેકાન્તશુક્લઃ, વ્યતિમિશ્રાણાં વ્યતિમિશ્રઃ।
119.022. તસ્માત્તર્હિ ભિક્ષવ એકાન્તકૃષ્ણાનિ કર્મણ્યપાસ્ય વ્યતિમિશ્રાણિ ચ, એકાન્તશુક્લેષ્વેવ કર્મસ્વાભોગઃ કરણીયઃ।
119.023. ઇત્યેવં ભો ભિક્ષવઃ શિક્ષિતવ્યમ્॥
119.024. ઇત્યવોચદ્ભગવાન્।
119.024. આત્તમનસસ્તે ભિક્ષવો ભગવતો ભાષિતમભ્યનન્દન્॥
119.025. ઇતિ શ્રીદિવ્યાવદાને સ્વાગાવદાનં નામ ત્રયોદશમમ્॥
********** અવદાન 14 **********
120.001. દિવ્14 સૂકરિકાવદાનમ્।
120.002. ધર્મતા ખલુ ચ્યવનધર્મણો દેવપુત્રય્સ પઞ્ચ પૂર્વનિમિત્તાનિ પ્રાદુર્ભવન્તિ--અક્લિષ્ટાનિ વાસાંસિ ક્લિશ્યન્તિ, અમ્લાનાનિ માલ્યાનિ મ્લાયન્તિ, દૌર્ગન્ધં કાયેન નિષ્ક્રામતિ, ઉભાભ્યાં કક્ષાભ્યાં સ્વેદઃ પ્રાદુર્ભવન્તિ, ચ્યવનધર્મા દેવપુત્રઃ સ્વ આસને ધૃતિં ન લભતે।
120.003. અથાન્યતમશ્ચ્યવનધર્મા દેવપુત્રઃ પૃથિવ્યામાવર્તતે, સંપરિવર્ત્યૈવં ચાહ--હા મન્દાકિની, હા પુષ્કરિણી, હા વાપી, હા ચૈત્રરથ, હા પારુષ્યક, હા નન્દનવન, હા મિશ્રકાવન, હા પારિયાત્રક, હા પુણ્ડુકમ્બલશિલા, હા દેવસભા, હા સુદર્શન, ઇતિ કરુણકરુણં પરિદેવતે સ્મ।
120.007. અદ્રાક્ષીચ્છક્રો દેવાનામિન્દ્રસ્તં દેવપુત્રમત્યર્થં પૃથિવ્યામાવર્તન્તં પરિવર્તન્તમ્।
120.008. દૃષ્ટ્વા પુનર્યેન સ દેવપુત્રસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
120.009. ઉપસંક્રમ્ય તં દેવપુત્રમિદમવોચત્--હા કસ્માત્ ત્વં માર્ષ અત્યર્થં પૃથિવ્યામાવર્તસે, સંપરિવર્તસે, કરુણકરુણં પરિદેવસે--હા મન્દાકિની, હા પુષ્કિરિણી, હા વાપી, હા ચૈત્રરથ, હા પારુષ્યક, હા નન્દનવન, હા મિશ્રકાવન, હા પારિયાત્રક, હા પાણ્ડુકમ્બલશિલા, હા દેવસભા, હા સુદર્શન ઇતિ કરુણકરુણં પરિદેવસે? એવમુક્તે દેવપુત્રઃ શક્રં દેવાનામિન્દ્રમિદમવોચત્--એષો ઽહં કૌશિક દિવ્યં સુખમનુભૂય ઇતઃ સપ્તમે દિવસે રાજગૃહે નગરે સૂકર્યાઃ કુક્ષૌ ઉપપત્સ્યામિ।
120.014. તત્ર મયા બહૂનિ વર્ષાણ્યુચ્ચારપ્રસ્રાવઃ પરિભોક્તવ્ય ઇતિ।
120.014. અથ શક્રો દેવાનામિન્દ્રઃ કારુણ્યતયા તં દેવપુત્રમિદમવોચત્--એહિ ત્વં માર્ષ, બુદ્ધં શરણં ગચ્છ દ્વિપદાનામગ્ર્યમ્, ધર્મં શરણં ગચ્છ વિરાગાણામગ્ર્યમ્, સંઘં શરણં ગચ્છ ગણાનામગ્ર્યમિતિ।
120.016. અથ સ દેવપુત્રસ્તિર્યગ્યોન્યુપપત્તિભયભીતો મરણભયભીતશ્ચ શક્રં દેવાનામિન્દ્રમિદમવોચત્--એષો ઽહં કૌશિક બુદ્ધં શરણં ગચ્છામિ દ્વિપદાનામગ્ર્યમ્, ધર્મં શરણં ગચ્છામિ વિરાગાણામગ્ર્યમ્, સંઘં શરણં ગચ્છામિ ગણાનામગ્ર્યમ્।
120.019. અથ સ દેવપુત્રસ્ત્રિશરણપરિગૃહીતો ભૂત્વા ચ્યુતઃ કાલગતસ્તુષિતે દેવનિકાયે ઉપપન્નઃ॥
120.021. ધર્મતા ખલુ અધસ્તાદ્દેવાનાં જ્ઞાનદર્શનં પ્રવર્તતે નોર્ધ્વમ્।
120.021. અથ શક્રો દેવાનામિન્દ્રસ્તં દેવપુત્રમવલોકયતિ--કિમસૌ દેવપુત્રઃ સૂકરિકાયાઃ કુક્ષૌ ઉપપન્નો ન વેતિ।
120.022. યાવત્ પશ્યતિ--નોપપન્નસ્તિર્યક્પ્રેતેષુ।
120.023. નરકેષૂપપન્ન ઇતિ પશ્યતિ।
120.023. નોપપન્નઃ।
120.023. મનુષ્યાણાં સભાગતાયામુપપન્ન ઇતિ પશ્યતિ।
120.024. નોપપન્નઃ।

120.024. ચાતુર્મહારાજકાયિકાન્ દેવાંસ્ત્રાયસ્ત્રિંશાંશ્ચાવલોકયિતુમારબ્ધઃ।
120.025. તત્રાપિ નાદ્રાક્ષીત્।
120.025. અથ શક્રો દેવાનામિન્દ્રઃ કુતૂહલજાતો યેન ભગવાંસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
120.026. ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા એકાન્તે નિષણ્ણઃ।
120.026. એકાન્તનિષણ્ણઃ શક્રો દેવાનામિન્દ્રો ભગવન્તમિદમવોચત્--ઇહાહં ભદન્ત અદ્રાક્ષમન્યતમં દેવપુત્રં ચ્યવનધર્માણં પૃથિવ્યામાવર્તમાનં કરુણકરુણં ચ પરિદેવમાનમ્--હા મન્દાકિનિ, હા પુષ્કિરિણિ, હા વાપિ, હા ચૈત્રરથ, હા પારુષ્યક, હા નન્દનવન, હા મિશ્રકાવન, હા પારિયાત્રક, હા પાણ્ડુકમ્બલાશિલા, હા દેવસભા, હા સુદર્શન ઇતિ।
120.029. તમેનમેવં વદામિ--કસ્માત્ ત્વં માર્ષ અત્યર્થં શોચસિ પરિદેવસે ક્રન્દસિ ઉરસિ તાડયસિ સંમોહાપદ્યસ ઇતિ? સ એવમાહ--એષો ઽહં કૌશિક દિવ્યં સુખમપહાય ઇતઃ સપ્તમે દિવસે રાજગૃહે નગરે સૂકરિકાયાઃ કુક્ષૌ ઉપપત્સ્યામિ।
120.031. તત્ર મયા <121>બહૂનિ વર્ષાણિ ઉચ્ચારપ્રસ્રાવઃ પરિભોક્તવ્યં ભવિષ્યતિ।
121.001. તમેનમેવં વદામિ--એહિ ત્વં માર્ષ બુદ્ધં શરણં ગચ્છ દ્વિપદાનામગ્ર્યમ્, ધર્મં શરણં ગચ્છ વિરાગાણામગ્ર્યમ્, સંઘં શરણં ગચ્છ ગણાનામગ્ર્યમિતિ।
121.003. સ એવમાહ--એષો ઽહં કૌશિક બુદ્ધં શરણં ગચ્છામિ દ્વિપદાનામગ્ર્યમ્, ધર્મં શરણં ગચ્છામિ વિરાગાણામગ્ર્યમ્, સંઘં શરણં ગચ્છામિ ગણાનામગ્ર્યમ્।
121.004. ઇત્યુક્ત્વા સ દેવપુત્રઃ કાલગતઃ।
121.005. કુત્રાસૌ ભદન્ત દેવપુત્ર ઉપપન્નહ્? ભગવાનાહ--તુષિતા નામ કૌશિક દેવાઃ સર્વકામસમૃદ્ધયઃ।
121.006. તત્રાસૌ મોદતે દેવો ગત્વેહ શરણત્રયમ્।
121.006. અથ શક્રો દેવાનામિન્દ્ર આત્તમાનાસ્તસ્યાં વેલાયામિમાં ગાથાં ગાથાં ભાષતે--
121.008. યે બુદ્ધં શરણમ્ યાન્તિ ન તે ગચ્છન્તિ દુર્ગતિમ્।
121.009. પ્રહાય માનુષાન્ કાયાન્ દિવ્યાન્ કાયાનુપાસતે

121.010. યે ધર્મં શરણમ્ યાન્તિ ન તે ગચ્છન્તિ દુર્ગતિમ્।
121.011. પ્રહાય માનુષાન્ કાયાન્ દિવ્યાન્ કાયાનુપાસતે

121.012. યે સંઘં શરણમ્ યાન્તિ ન તે ગચ્છન્તિ દુર્ગતિમ્।
121.013. પ્રહાય માનુષાન્ કાયાન્ દિવ્યાન્ કાયાનુપાસતે

121.014. અથ ભગવાઞ્ શક્રસ્ય દેવાનામિન્દ્રસ્ય ભાષિતમનુસંવર્ણયન્નેવમાહ--એવમેતત્ કૌશિક, એવમેતત્।
121.016. યે બુદ્ધં શરણમ્ યાન્તિ ન તે ગચ્છન્તિ દુર્ગતિમ્।
121.017. પ્રહાય માનુષાન્ કાયાન્ દિવ્યાન્ કાયાનુપાસતે

121.018. યે ધર્મં શરણમ્ યાન્તિ ન તે ગચ્છન્તિ દુર્ગતિમ્।
121.019. પ્રહાય માનુષાન્ કાયાન્ દિવ્યાન્ કાયાનુપાસતે

121.020. યે સંઘં શરણમ્ યાન્તિ ન તે ગચ્છન્તિ દુર્ગતિમ્।
121.021. પ્રહાય માનુષાન્ કાયાન્ દિવ્યાન્ કાયાનુપાસતે