Dharmasamuccaya · અધ્યાય 35

॥ ઇતિ મિત્રવર્ગશ્ચતુસ્ત્રિંશઃ ॥
(35) રાજાવવાદવર્ગઃ
ધાર્મિકો રાજા સ્વર્ગ યાતિ
ભુવં પરિજનો પશ્યન્ ધર્મચારી જિતેન્દ્રિયઃ ।
સ રાજા ધાર્મિકો ધીમાન્ સ્વર્ગલોકોપપત્તયે

કઃ લોભનિર્મુક્તો રાજા?
નિયતં યઃ કરં કાલે ધર્મેણ પરિભુજ્યતે ।
સ રાજા લોભનિર્મુક્તો યામાનામધિપો ભવેત્

રાજ્ઞઃ સ્વરૂપમ્
ક્ષમાવાન્ પ્રિયવાક્યો યઃ ક્રોધહર્ષાદિધારકઃ ।
સ મહીં પાલયેત્ત્વેનાં લોકે હિ શ્રેષ્ઠતાં ગતઃ

અપક્ષપાતિનઃ શ્રદ્ધા મિત્રેણ ચ (વિ)હન્યતે ।
સ રાજન્યસભાજેતા દેવલોકાય કલ્પ્યતે

બદ્ધદર્શી મહાત્મા યો ગુરુપૂજક એવ ચ ।
અલોલો યો દૃઢમતિર્દેવાનામન્તિકં વ્રજેત્

પૂર્વે યત્ પિતૃભિર્દત્તં દેવાનુપદિશન્તિ ચ ।
ન ચ હિંસતિ ભૂતાનિ સ દેવેષૂપપદ્યતે

દાનશીલે સદા દક્ષો ધર્મવાદી જિતેન્દ્રિયઃ ।
સ મત્વાર્યાં મહીં કૃત્સ્નાં દેવલોકં મહીયતે

નાધાર્મિકં ધારયતિ ધાર્મિકેષુ ચ રક્ષતિ ।
સ ધર્મશીલસંશુદ્ધો દેવાનામન્તિકં વ્રજેત્

ન સ્ત્રીણાં વશગો રાજા સાધૂનાં ચ વસેત્ સદા ।
સ નિર્મલમતિર્ધીરઃ સુરલોકોપપત્તયે

ન સર્વસ્ય વચોગ્રાહી પ્રિયઃ સાધુજનસ્ય તુ ।
સો ઽમૃતસ્તત્ત્વદર્શીવા નાકૃષ્ટ ઇવ રોહતિ

કો યામાનામધિપો?
યો ધર્મલોભમાયાતિ દ્રવિણં નૈવ લપ્સ્યતે ।
સ લોભમલનિર્મુક્તો યામાનામધિપો ભવેત્

ન મિથ્યાદર્શનેનાપિ સ્ત્રીત્વદર્શનતત્પરઃ ।
સ શુદ્ધ એવ વિમલો યામાનામધિપો ભવેત્

કઃ રાજા દેવપ્રિયો ભવતિ?
પ્રાજ્ઞઃ શીલે સદાયુક્તો દાનેનાભીક્ષ્ણતાં ગતઃ ।
પ્રવિજિત્ય મહીં કૃત્સ્નાં પ્રેત્ય દેવપ્રિયો ભવેત્

પ્રિયસ્ય તુ ભવેદ્ વાક્યં સ્તોત્રોત્સવકરં પરમ્ ।
આહ્લાદયિત્વા વસુધામન્તે દેવોપપત્તયે

અવિસંવાદકં વાક્યં યસ્ય મેરુરિવાચલમ્ ।
સત્યસોપાનમારુહ્ય દેવાનામન્તિકે ગતઃ

હ્રાસવૃદ્ધી ચ ભૂતાનામકસ્માત્ કુરુતે હિ યઃ ।
સ રાજા વૈ પરો દેવૈર્દેવલોકે ચ તિષ્ઠતિ

મનુષ્યાન્તરતત્ત્વજ્ઞો યો વેત્તિ હિ બલાબલમ્ ।
સ ધીબલાભ્યાં સંયુક્તો યામાનામધિપો ભવેત્

ત્રૈધાતુકપદં યચ્ચ રત્નત્રયમિહોચ્યતે ।
યસ્તત્ પૂજયતે રાજા સ દેવેષૂપજાયતે

કાલં નિયતદર્શી યઃ પ્રજાનાં ચ હિતે રતઃ ।
સર્વતો ભદ્રકાન્તારો દેવાનામધિપઃ સ્મૃતઃ

નિન્દામલવિનિર્મુક્તઃ સઙ્ગદોષવિવર્જિતઃ ।
જ્ઞાનગોચરસમ્પૂજ્યો નિયતં દેવ એવ સઃ

કઃ સ્વર્ગ યાતિ?
કૌસીદ્યદોષરહિતો નિત્યં દૃઢપરાક્રમઃ ।
નાશયિત્વા સ દોષૌઘાન્ પ્રેત્ય સ્વર્ગેષુ જાયતે

સન્મિત્રૈઃ પરિવારિતો રાજા દેવાધિપો ભવતિ
હિતાનિ યસ્ય મિત્રાણિ કર્મકર્તૃણિ નિત્યશઃ ।
સ મિત્રૈઃ સમ્પરિવૃતો નૃપો દેવાધિપો ભવેત્

નાનુસેવેત દુર્વૃત્તાન્ વાક્ક્ષેપેણ ચ વર્જિતઃ ।
સ સદ્યો વિષનિર્મુક્તઃ સુરાણામધિપો ભવેત્

ક્રોધહર્ષવિઘાતાય ન ચ પાપેષુ રક્ષ્યતે ।
સ પાપપઙ્કનિધૌતઃ સુરલોકાધિપઃ સદા

ન શક્તઃ પાનભોજ્યેષુ સંસક્તસ્તુ શુભે સદા ।
સ શુદ્ધધર્મસન્દર્શી વિબુધો ઽધિકતાં વ્રજેત્

કઃ પદમુત્તમં પ્રાપ્નોતિ?
સુચિન્તિતં ચિન્તયતિ (યો) ધર્મેષુ ચ વર્તતે ।
ધર્મોદયેન દૃષ્ટેન યથા યાતિ ત્રિવિષ્ટપમ્

સંસારાદ્ દીર્ઘસૂત્રાદ્ યસ્ત્વરિતં ધર્મમાચરેત્ ।
સ દીર્ઘસૂત્રનિર્મુક્તઃ પ્રયાતિ પદમુત્તમમ્

ધર્મેણ પ્રજાપાલકઃ સ્વર્ગસુખં યાતિ
ધર્મેણૈવ પ્રજા નિત્યં પ્રપાલયતિ (યો) નૃપઃ ।
સ ધાર્મિકઃ પ્રશસ્તાત્મા સુરલોકે મહીયતે

દશેમે કુશલા ધર્મા ઇહોક્તાસ્તત્ત્વદર્શિના ।
યસ્તે પ્રકુરુતે ધર્માન્ સ સુરાધિપતાં વ્રજેત્

હેતુપ્રત્યયસન્દર્શી માર્ગામાર્ગૌ તથૈવ ચ ।
સ દૃષ્ટિમલનિર્મુક્તો વિબુધો ઽધિકતાં ગતઃ

કીદૃશૈર્ગુણયુતૈઃ રાજા દેવાનામધિપો ભવતિ
યો દેવતાં પૂજયતિ યથા ચાહ્નિ મહીપતિઃ ।
સ દેવપૂજિતો ભૂયો દેવાનામધિપો ભવેત્

અનાવિલેન મનસા પ્રસન્નશ્ચાધિદારકઃ ।
સ્વસ્વદારૈશ્ચ સન્તુષ્ટો દેવાનામધિપો ભવેત્

કઃ શીલવાન્?
હીયતે યો ન વિષયૈઃ સર્વબાલાપહારિભિઃ ।
સ શીલવાન્ દિવં યાતિ નિત્યં શીલેન રક્ષિતઃ

અવિદ્યાવર્જકાન્ નિત્યં સેવતે યઃ સુધાર્મિકાન્ ।
સદ્ધર્મચિન્તકઃ સૌખ્યં કલ્પતે સુર(સં)સદિ

(વ્યાપારૈઃ સ્વસ્થચિત્તો યઃ) પાર્ષદાલાપહારિભિઃ ।
સ શીલવાન્ દિવં યાતિ નિત્યં શીલેન રક્ષિતઃ

સદ્ધર્મી રાજા એવ વસુધાધિપતિઃ
સદ્વ્યાપારાદ્ધર્મમિમં પાલયન્ વસુધાધિપઃ ।
પ્રશાસ્તિ ચ મહીં કૃત્સ્નાં યામાનામધિપો ભવેત્

સત્કર્મનિરતસ્ય રાજ્ઞો ભૃત્યો ઽપિ શોભતે
સત્કર્મનિરતો ભૃત્યો નૃપે સદ્ગુણશાલિનિ ।
જનો નિર્મલતાં યાતિ શરચ્ચન્દ્ર ઇવામ્બરે

કઃ રાજા દેવતુલ્યો ભવતિ?
હેતુલક્ષ્યવિધિજ્ઞા યે અવિરુદ્ધાઃ પરસ્પરમ્ ।
સમ્યક્સ્વામ્યર્થકર્ત્તારઃ દેવાનાં વશમાગતાઃ