Dharmasamuccaya · Chapter 35

// iti mitravargaścatustriṃśaḥ //
(35) rājāvavādavargaḥ
dhārmiko rājā svarga yāti
bhuvaṃ parijano paśyan dharmacārī jitendriyaḥ /
sa rājā dhārmiko dhīmān svargalokopapattaye

kaḥ lobhanirmukto rājā?
niyataṃ yaḥ karaṃ kāle dharmeṇa paribhujyate /
sa rājā lobhanirmukto yāmānāmadhipo bhavet

rājñaḥ svarūpam
kṣamāvān priyavākyo yaḥ krodhaharṣādidhārakaḥ /
sa mahīṃ pālayettvenāṃ loke hi śreṣṭhatāṃ gataḥ

apakṣapātinaḥ śraddhā mitreṇa ca (vi)hanyate /
sa rājanyasabhājetā devalokāya kalpyate

baddhadarśī mahātmā yo gurupūjaka eva ca /
alolo yo dṛḍhamatirdevānāmantikaṃ vrajet

pūrve yat pitṛbhirdattaṃ devānupadiśanti ca /
na ca hiṃsati bhūtāni sa deveṣūpapadyate

dānaśīle sadā dakṣo dharmavādī jitendriyaḥ /
sa matvāryāṃ mahīṃ kṛtsnāṃ devalokaṃ mahīyate

nādhārmikaṃ dhārayati dhārmikeṣu ca rakṣati /
sa dharmaśīlasaṃśuddho devānāmantikaṃ vrajet

na strīṇāṃ vaśago rājā sādhūnāṃ ca vaset sadā /
sa nirmalamatirdhīraḥ suralokopapattaye

na sarvasya vacogrāhī priyaḥ sādhujanasya tu /
so 'mṛtastattvadarśīvā nākṛṣṭa iva rohati

ko yāmānāmadhipo?
yo dharmalobhamāyāti draviṇaṃ naiva lapsyate /
sa lobhamalanirmukto yāmānāmadhipo bhavet

na mithyādarśanenāpi strītvadarśanatatparaḥ /
sa śuddha eva vimalo yāmānāmadhipo bhavet

kaḥ rājā devapriyo bhavati?
prājñaḥ śīle sadāyukto dānenābhīkṣṇatāṃ gataḥ /
pravijitya mahīṃ kṛtsnāṃ pretya devapriyo bhavet

priyasya tu bhaved vākyaṃ stotrotsavakaraṃ param /
āhlādayitvā vasudhāmante devopapattaye

avisaṃvādakaṃ vākyaṃ yasya merurivācalam /
satyasopānamāruhya devānāmantike gataḥ

hrāsavṛddhī ca bhūtānāmakasmāt kurute hi yaḥ /
sa rājā vai paro devairdevaloke ca tiṣṭhati

manuṣyāntaratattvajño yo vetti hi balābalam /
sa dhībalābhyāṃ saṃyukto yāmānāmadhipo bhavet

traidhātukapadaṃ yacca ratnatrayamihocyate /
yastat pūjayate rājā sa deveṣūpajāyate

kālaṃ niyatadarśī yaḥ prajānāṃ ca hite rataḥ /
sarvato bhadrakāntāro devānāmadhipaḥ smṛtaḥ

nindāmalavinirmuktaḥ saṅgadoṣavivarjitaḥ /
jñānagocarasampūjyo niyataṃ deva eva saḥ

kaḥ svarga yāti?
kausīdyadoṣarahito nityaṃ dṛḍhaparākramaḥ /
nāśayitvā sa doṣaughān pretya svargeṣu jāyate

sanmitraiḥ parivārito rājā devādhipo bhavati
hitāni yasya mitrāṇi karmakartṛṇi nityaśaḥ /
sa mitraiḥ samparivṛto nṛpo devādhipo bhavet

nānuseveta durvṛttān vākkṣepeṇa ca varjitaḥ /
sa sadyo viṣanirmuktaḥ surāṇāmadhipo bhavet

krodhaharṣavighātāya na ca pāpeṣu rakṣyate /
sa pāpapaṅkanidhautaḥ suralokādhipaḥ sadā

na śaktaḥ pānabhojyeṣu saṃsaktastu śubhe sadā /
sa śuddhadharmasandarśī vibudho 'dhikatāṃ vrajet

kaḥ padamuttamaṃ prāpnoti?
sucintitaṃ cintayati (yo) dharmeṣu ca vartate /
dharmodayena dṛṣṭena yathā yāti triviṣṭapam

saṃsārād dīrghasūtrād yastvaritaṃ dharmamācaret /
sa dīrghasūtranirmuktaḥ prayāti padamuttamam

dharmeṇa prajāpālakaḥ svargasukhaṃ yāti
dharmeṇaiva prajā nityaṃ prapālayati (yo) nṛpaḥ /
sa dhārmikaḥ praśastātmā suraloke mahīyate

daśeme kuśalā dharmā ihoktāstattvadarśinā /
yaste prakurute dharmān sa surādhipatāṃ vrajet

hetupratyayasandarśī mārgāmārgau tathaiva ca /
sa dṛṣṭimalanirmukto vibudho 'dhikatāṃ gataḥ

kīdṛśairguṇayutaiḥ rājā devānāmadhipo bhavati
yo devatāṃ pūjayati yathā cāhni mahīpatiḥ /
sa devapūjito bhūyo devānāmadhipo bhavet

anāvilena manasā prasannaścādhidārakaḥ /
svasvadāraiśca santuṣṭo devānāmadhipo bhavet

kaḥ śīlavān?
hīyate yo na viṣayaiḥ sarvabālāpahāribhiḥ /
sa śīlavān divaṃ yāti nityaṃ śīlena rakṣitaḥ

avidyāvarjakān nityaṃ sevate yaḥ sudhārmikān /
saddharmacintakaḥ saukhyaṃ kalpate sura(saṃ)sadi

(vyāpāraiḥ svasthacitto yaḥ) pārṣadālāpahāribhiḥ /
sa śīlavān divaṃ yāti nityaṃ śīlena rakṣitaḥ

saddharmī rājā eva vasudhādhipatiḥ
sadvyāpārāddharmamimaṃ pālayan vasudhādhipaḥ /
praśāsti ca mahīṃ kṛtsnāṃ yāmānāmadhipo bhavet

satkarmaniratasya rājño bhṛtyo 'pi śobhate
satkarmanirato bhṛtyo nṛpe sadguṇaśālini /
jano nirmalatāṃ yāti śaraccandra ivāmbare

kaḥ rājā devatulyo bhavati?
hetulakṣyavidhijñā ye aviruddhāḥ parasparam /
samyaksvāmyarthakarttāraḥ devānāṃ vaśamāgatāḥ