Dharmasamuccaya · અધ્યાય 34

॥ ઇતિ સુખવર્ગો ત્રયસ્ત્રિંશઃ ॥
(34) મિત્રવર્ગઃ
કઃ પાપાન્નિવારયતિ?
તન્મિત્રં મિત્રમિત્યુક્તં યન્મિત્રં સામ્પરાયિકમ્ ।
નિવર્તયતિ યઃ પાપાદ્ વ્યસનાચ્ચાપિ રક્ષતિ

પ્રવેશયતિ યન્નિત્યં તદ્ધિતં સામ્પરાયિકમ્ ।
મિત્રં ભવતિ તન્નૃણાં ન મિત્રં પાપકારકમ્

સંસર્ગજા દોષગુણા ભવન્તિ
અપૂતિઃ પૂતિસંશ્લેષાત્ પૂતિરેવોપજાયતે ।
ન પૂતિઃ પૂતસંશ્લેષમપૂતિં કર્ત્તુમર્હતિ

યાદૃશેન (હિ) સંશ્લેષં કુરુતે પુરુષઃ સદા ।
તદ્દોષાત્ સદૃશો દૃષ્ટઃ શુભો વા યદિ વાશુભઃ

ન શુભં દુઃખકારકમ્
શુભાર્થી પુરુષઃ સર્વાનશુભાન્નૈવ સેવતે ।
તેનાસૌ દુઃખમાપ્નોતિ ન શુભં દુઃખકારણમ્

ગુણદોષયોર્લક્ષણમ્
સંશ્લેષજા ગુણાઃ દૃષ્ટા દોષાઃ સંશ્લેષજાતયઃ ।
લક્ષણં ગુણદોષાણામિદમુક્તં સ્વભાવજમ્

યશસા યુજ્યતે યો હિ નિત્યં સાધુસમાગમાત્ ।
અસાધુઽસઙ્ગમાચ્છ્રીઘ્રં પ્રયાતિ પુરુષાધમઃ

સત્સઙ્ગતિફલમ્
એતત્ સારં સદા કાર્ય યદસાધુવિવર્જનમ્ ।
સાધુભિશ્ચ સદા વાસો દુષ્ટાણાં ચ વિવર્જનમ્

દોષાન્ સમુદ્ધરેદ્ધીમાન્ ગુણવૃદ્ધિં સમાચરેત્ ।
(સાધુ) મિત્રં પ્રકુર્વીત કૌસીદ્યવિમુખો ભવેત્

ન માનિનં કુસીદં વા નિત્યં સર્વાનુશઙ્કિનમ્ ।
લિપ્તપાપમતિક્રૂરં મિત્રં કુર્યાન્ન પણ્ડિતઃ

ઉદ્યુક્તં મૃદુજાતીયં ધર્મિષ્ઠં દોષવર્જિતમ્ ।
સમ્યગ્દૃષ્ટિરચપલં મિત્રં સેવેત પણ્ડિતઃ

ન પાપકં ભવેન્મિત્રં ભવેદુત્તમપૌરુષઃ ।
ઉત્તમં ભજમાનસ્ય ન દોષેભ્યો ભયં ભવેત્

કઃ લઘુતાં યાતિ?
રૂપૈશ્વર્યકુલાદીનિ ભિદ્યન્તે (યસ્ય) દેહિનઃ ।
ભયપ્રદં તં માતઙ્ગઃ પ્રયાન્તં નૈવ પશ્યતિ

ઉદ્વૃત્તઃ પુરુષો નિત્યં પ્રમાદાકુલિતેન્દ્રિયઃ ।
લઘુતાં યાતિ લોકે ઽસ્મિન્ પ્રેત્યપાપેષુ પચ્યતે

રૂપૈશ્વર્યમદાર્થા યે તે નરાઃ પાપકારિણઃ ।
તેષાં ન સુશમં (કર્મ) પ્રેત્યપાપેષુ પચ્યતે

રૂપૈશ્વર્યકુલાર્થા યે ન તે તત્ત્વસ્ય ભાગિનઃ ।
અતત્ત્વબુદ્ધયો બાલા ન તરન્તિ ભવાર્ણવમ્

જ્ઞાનશીલાદિયુતં કુલં શ્રેષ્ઠમ્
એતત્કુલં યે વિભવા યચ્ચાન્યત્ સુખમિષ્યતે ।
સર્વાણ્યેતાન્યનિત્યાનિ તસ્માત્તેષુ ન વિશ્રમેત્

ન જ્ઞાનશીલનિર્મુક્તં કુશલં યાન્તિ પણ્ડિતાઃ ।
યેષાં જ્ઞાનં ચ શીલં ચ તે કુલે મહતિ સ્થિતાઃ

ચરિતું ચામલં શીલં શીલમેવ મહાદ્ભુતમ્ ।
મહાકુલપ્રસૂતાસ્તે (પણ્ડિતાઃ) વશમાનિનઃ

દાનશીલતપોધ્યાનસત્યૈશ્વર્યપરાક્રમૈઃ ।
સંયુક્તા યે કુલીનાસ્તે યે ન ધર્મવિવર્જિતાઃ

નૈશ્વર્યજ્ઞાનહીનસ્ય ન કુલં નાપિ સઙ્ગતિઃ ।
તસ્માત્કુલં જ્ઞાનમયં જ્ઞાનહીનં ન તત્ કુલમ્