Dharmasamuccaya · અધ્યાય 24

॥ ઇતિ શીલવર્ગસ્ત્રયોવિંશઃ ॥
(24) ક્ષાન્તિવર્ગઃ
ક્ષમાભૂષણેનૈવ ભૂષિતો ભવતિ પુમાન્
ક્ષાન્ત્યા વિભૂષિતઃ જીવ ભૂષિતો નેતરૈર્ધનૈઃ ।
ધનં વિના સમાયાતિ ક્ષાન્તિં નૈવ કથઞ્ચન

ક્ષમાવાન્ પુરુષઃ સર્વપ્રિયો ભવતિ દેહિનામ્ ।
પૂજ્યતે દૈવતૈર્નિત્યં તસ્માત્ ક્ષાન્તિઃ પરન્તપ !

ક્ષમાવાન્ પુરુષઃ સર્વત્ર પૂજ્યતે
ક્ષમાવાન્ પુરુષઃ સર્વૈઃ ક્રોધદોષૈર્વિવર્જિતઃ ।
યશસા પૂજ્યતે નિત્યમિહ લોકે પરત્ર ચ

ક્ષાન્તિધનં સર્વોત્તમમ્
ક્ષાન્તિર્ધનં ધનં શીલપ્રજ્ઞાવર્ધનમેવ ચ ।
ધનાન્યન્યાનિ શસ્તાનિ ન હિતસ્ય કથઞ્ચન

સદ્ભિઃ ક્ષમાવાનેવ પૂજ્યતે
પૂજ્યતે સતતં સદ્ભિર્યશસા ચૈવ પૂજ્યતે ।
ક્ષમાવાન્ પુરુષઃ સર્વસ્તમાત્ ક્ષાન્તિપરો ભવેત્

ક્રોધવિષસ્ય ક્ષમૈવ ભેષજમ્
ક્ષાન્તિઃ ક્રોધવિષસ્યાસ્ય ભેષજં પરમં મતમ્ ।
ક્ષાન્ત્યાવિનાશિતઃ ક્રોધો ઽનર્થાયોપજાયતે

જ્ઞાનશીલાભિભૂતાનાં બાલિશાનાં વિશેષતઃ ।
પ્રતીપકાર્ય કુરુતે ક્ષાન્તિર્માર્ગનિદર્શિકા

ક્ષમાવન્ત એવ લોકે ધનિનઃ
સ ધર્મધનહીનાનાં ભ્રમતાં ગતિપઞ્ચકે ।
યેષાં ક્ષાન્તિમયં દ્રવ્યં તે લોકે ધનિનઃ સ્મૃતાઃ

તમોનિચયકાન્તારે દૃઢક્રોધેન દુસ્તરે ।
ક્ષાન્ત્યા યથા સ્મૃતાઃ સદ્ભિસ્તરન્તિ ખુલ માનવાઃ

સદ્ધર્મપાઠનષ્ટાનાં દેશિકા ક્ષાન્તિરુત્તમા ।
અપાયભયભીતાનાં ન ભયં ક્ષાન્તિરુચ્યતે

નૃણાં ક્ષાન્તિઃ સુખાવહા
સુખાવહા સદા નૃણાં દુઃખસ્ય ચ વિઘાતિકા ।
ક્ષેમસમ્પ્રાપિકા નિત્યં વિશ્વાસગુણકારિકા

શુભાસ્તિ નાયિકા ધન્યા હ્યશુભેભ્યો વિવર્જિતા ।
મોક્ષસંદેશિકા પુંસાં સંસારભયનાશિકા

ક્ષાન્તિઃ નરકાગ્નિવિનાશિકા સ્વર્ગસોપાનભૂતા ચ
સ્વર્ગસોપાનભૂતા સા નરકાગ્નિવિનાશિકા ।
ત્રાયતે પ્રેતલોકાત્સા તિર્યગ્યોનૌ તથૈવ ચ

ક્ષાન્તિઃ સન્માર્ગામૃતદીપિકા
સા ગુણૌધૈઃ સદા પૂર્ણા શિવા ભવતિ દેહિનામ્ ।
સા પ્રશસ્તે સુખે પ્રાપ્તે ક્ષાન્તિઃ કાર્યા પ્રયત્નતઃ ।
સર્વલોકસ્ય માતેવ સન્માર્ગામૃતદીપિકા