દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 8.10

ભુવનકોશવર્ણને હિરણ્મયકિમ્પુરુષવર્ષવર્ણનમ્
શ્રીનારાયણ ઉવાચ
હિરણ્મયે નામ વર્ષે ભગવાન્કૂર્મરૂપધૃક્ ।
આસ્તે યોગપતિઃ સોઽયમર્યમ્ણા પૂજ્ય ઈડ્યતે

અર્યમોવાચ
ૐ નમો ભગવતે અકૂપારાય સર્વસત્ત્વગુણ-
વિશેષણાય નોપલક્ષિતસ્થાનાય નમો વર્ષ્મણે
નમો ભૂમે નમોઽવસ્થાનાય નમસ્તે ।
યદ્‌રૂપમેતન્નિજમાયયાર્પિત-
મર્થસ્વરૂપં બહુરૂપરૂપિતમ્ ।
સંખ્યા ન યસ્યાસ્ત્યયથોપલમ્ભના-
ત્તસ્મૈ નમસ્તેઽવ્યપદેશરૂપિણે

જરાયુજં સ્વેદજમણ્ડજોદ્‌‍ભિદં
ચરાચરં દેવર્ષિપિતૃભૂતમૈન્દ્રિયમ્ ।
દ્યૌઃ ખં ક્ષિતિઃ શૈલસરિત્સમુદ્રં
દ્વીપગ્રહર્ક્ષેત્યભિધેય એકઃ

યસ્મિનસંખ્યેયવિશેષનામ-
રૂપાકૃતૌ કવિભિઃ કલ્પિતેયમ્ ।
સંખ્યા યયા તત્ત્વદૃશાપનીયતે
તસ્મૈ નમઃ સાંખ્યનિદર્શનાય તે

એવં સ્તુવતિ દેવેશમર્યમા સહ વર્ષપૈઃ ।
ગીયતે ચાપિ ભજતે સર્વભૂતભવં પ્રભુમ્

તથોત્તરેષુ કુરુષુ ભગવાન્યજ્ઞપૂરુષઃ ।
આદિવારાહરૂપોઽસૌ ધરણ્યા પૂજ્યતે સદા

સમ્પૂજ્ય વિધિવદ્દેવં તદ્‍ભક્ત્યાર્દ્રાર્દ્રહૃત્કજા ।
ભૂમિઃ સ્તૌતિ હરિં યજ્ઞવારાહં દૈત્યમર્દનમ્

ભૂરુવાચ
ૐ નમો ભગવતે મન્ત્રતત્ત્વલિઙ્ગાય યજ્ઞક્રતવે
મહાધ્વરાવયવાય મહાવરાહાય નમઃ કર્મશુક્લાય
ત્રિયુગાય નમસ્તે

યસ્ય સ્વરૂપં કવયો વિપશ્ચિતો
ગુણેષુ દારુષ્વિવ જાતવેદસમ્ ।
મજ્જન્તિ મથ્ના મનસા દિદૃક્ષવો
ગૂઢં ક્રિયાર્થેર્નમ ઈરિતાત્મને

દ્રવ્યક્રિયાહેત્વયનેશકર્તૃભિ-
ર્માયાગુણૈર્વસ્તુભિરીક્ષિતાત્મને ।
અન્વીક્ષયાઙ્ગાતિશયાત્મબુદ્ધિભિ-
નિંરસ્તમાયાકૃતયે નમોઽસ્તુ તે

કરોતિ વિશ્વસ્થિતિસંયમોદયં
યસ્યેપ્સિતં નેષ્મિતુમીક્ષિતુર્ગુણૈઃ ।
માયા યથાઽયો ભ્રમતે તદાશ્રયં
ગ્રાવ્ણો નમસ્તે ગુણકર્મસાક્ષિણે

પ્રમથ્ય દૈત્યં પ્રતિવારણં મૃધે
યો માં રસાયા જગદાદિસૂકરઃ ।
કૃત્વાગ્રદંષ્ટ્રં નિરગાદુદન્વતઃ
ક્રીડન્નિવેભઃ પ્રણતાસ્મિ તં વિભુમ્

કિમ્પુરુષે વર્ષેઽસ્મિન્ભગવન્તં દાશરથિં ચ સર્વેશમ્ ।
સીતારામં દેવં શ્રીહનુમાનાદિપૂરુષં સ્તૌતિ

ૐ નમો ભગવતે ઉત્તમશ્લોકાય નમ ઇતિ ।
આર્યલક્ષણશીલવ્રતાય નમ ઉપશિક્ષિતાત્મને
ઉપાસિતલોકાય નમઃ । સાધુવાદનિકષણાય નમો
બ્રહ્મણ્યદેવાય મહાપુરુષાય મહાભાગાય નમ ઇતિ ।
યત્તદ્વિશુદ્ધાનુભવાત્મમેકં
સ્વતેજસા ધ્વસ્તગુણવ્યવસ્થમ્ ।
પ્રત્યક્ પ્રશાન્તં સુધિયોપલમ્ભનં
હ્યનામરૂપં નિરહં પ્રપદ્યે

મર્ત્યાવતારસ્ત્વિહ મર્ત્યશિક્ષણં
રક્ષોવધાયૈવ ન કેવલં વિભો ।
કુતોઽન્યથા સ્યાદ્ઽઽરમતઃ સ્વ આત્મનઃ
સીતાકૃતાનિ વ્યસનાનીશ્વરસ્ય

ન વૈ સ આત્માત્મવતાં સુહૃત્તમઃ
સક્તસ્વિલોક્યાં ભગવાન્વાસુદેવઃ ।
ન સ્ત્રીકૃતં કશ્મલમશ્નુવીત
ન લક્ષણં ચાપિ વિહાતુમર્હતિ

ન જન્મ નૂનં મહતો ન સૌભગં
ન વાઙ્ ન ચુદ્ધિર્નાકૃતિસ્તોષહેતુઃ ।
તૈર્યદ્વિસૃષ્ટાનપિ નો વનૌકસ-
શ્ચકાર સખ્યે બત લક્ષ્મણાગ્રજઃ

સુરોઽસુરો વાપ્યથવા નરોઽનરઃ
સર્વાત્મના યઃ સુકૃતજ્ઞમુત્તમમ્ ।
ભજેત રામં મનુજાકૃતિં હરિં
ય ઉત્તરાનનયત્કોસલાન્ દિવમ્

શ્રીનારાયણ ઉવાચ
એવં કિમ્પુરુષે વર્ષે સત્યસન્ધં દૃઢવ્રતમ્ ।
રામં રાજીવપત્રાક્ષં હનુમાન્ વાનરોત્તમઃ

સ્તૌતિ ગાયતિ ભક્ત્યા ચ સંપૂજયતિ સર્વશઃ ।
ય એતચ્છૃણુયાચ્ચિત્રં રામચન્દ્રકથાનકમ્ ।
સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા યાતિ રામસલોકતામ્

-
ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયામષ્ટમસ્કન્ધે
ભુવનકોશવર્ણને હિરણ્મયકિમ્પુરુષવર્ષવર્ણનં નામ દશમોઽધ્યાયઃ