Buddhacarita · અધ્યાય 5

સ તથા વિષયૈર્ વિલોભ્યમાનઃ (પરમાર્હૈર્ ચ્પરમોહૈર્ )અપિ શાક્યરાજસૂનુઃ
ન જગામ (ધૃતિં ચ્રતિં )ન શર્મ લેભે હૃદયે સિંહ ઇવાતિદિગ્ધવિદ્ધઃ ॥

અથ મન્ત્રિસુતૈઃ ક્ષમૈઃ કદાચિત્ સખિભિશ્ ચિત્રકથૈઃ કૃતાનુયાત્રઃ
વનભૂમિદિદૃક્ષયા શમેપ્સુર્ નરદેવાનુમતો (બહિઃ ચ્વહિઃ )પ્રતસ્થે ॥

નવરુક્મખલીનકિઙ્કિણીકં પ્રચલચ્ચામરચારુહેમભાણ્ડમ્
અભિરુહ્ય સ (કન્થકં ચ્કણ્ઠકં )સદશ્વં પ્રયયૌ કેતુમ્ ઇવ દ્રુમાબ્જકેતુઃ ॥

સ (વિકૃષ્ટતરાં ચ્નિકૃષ્ટતરાં )વનાન્તભૂમિં વનલોભાચ્ ચ યયૌ મહી(ગુણાચ્ ચ ચ્ગુણેચ્છુઃ )
સલિલોઉર્મિવિકારસીરમાર્ગાં વસુધાં ચૈવ દદર્શ કૃષ્યમાણામ્ ॥

હલભિન્નવિકીર્ણશષ્પદર્ભાં હતસૂક્ષ્મક્રિમિ(કીટચ્કાણ્ડ)જન્તુકીર્ણામ્
સમવેક્ષ્ય રસાં તથાવિધાં તાં સ્વજનસ્યેવ (વધે ચ્બધે )ભૃશં શુશોચ ॥

કૃષતઃ પુરુષાંશ્ ચ વીક્ષમાણઃ પવનાર્કાંશુરજોવિભિન્નવર્ણાન્
વહનક્લમવિક્લવાંશ્ ચ ધુર્યાન્ પરમાર્યઃ પરમાં કૃપાં ચકાર ॥

અવતીર્ય તતસ્ તુરંગપૃષ્ઠાચ્ છનકૈર્ ગાં (વ્યચરચ્ છુચા ચ્વ્યચરત્ શુચા )પરીતઃ
જગતો જનનવ્યયં વિચિન્વન્ કૃપણં ખલ્વ્ ઇદમ્ ઇત્ય્ ઉવાચ (ચાર્તઃ ચ્ચાર્ત્તઃ ) ॥

મનસા ચ વિવિક્તતામ્ અભીપ્સુઃ સુહૃદસ્ તાન્ અનુયાયિનો નિવાર્ય
(અભિતશ્ ચલચભિતારલ)ચારુપર્ણવત્યા વિજને મૂલમ્ ઉપેયિવાન્ સ જમ્બ્વાઃ ॥

નિષસાદ (સ યત્ર શૌચવત્યાં ચ્ચ પત્રખોરવત્યાં ભુવિ (વૈડૂર્યચ્વૈદૂર્ય)નિકાશશાદ્વલાયામ્
જગતઃ પ્રભવવ્યયૌ (વિચિન્વન્ ચ્વિચિન્ત્ય મનસશ્ ચ સ્થિતિમાર્ગમ્ આલલમ્બે ॥

સમવાપ્તમનઃસ્થિતિશ્ ચ સદ્યો વિષયેચ્છાદિભિર્ આધિભિશ્ ચ મુક્તઃ
સવિતર્કવિચારમ્ આપ શાન્તં પ્રથમં ધ્યાનમ્ અન્(આસ્રવચાશ્રવ)પ્રકારમ્ ॥

અધિગમ્ય તતો વિવેકજં તુ પરમપ્રીતિસુખં ((ચ્મનઃચ્))સમાધિમ્
ઇદમ્ એવ તતઃ પરં પ્રદધ્યૌ મનસા લોકગતિં (નિશામ્ય ચ્નિશમ્ય )સમ્યક્ ॥

કૃપણં (બત ચ્વત )યજ્ જનઃ સ્વયં સન્ન્ અ(વશો ચ્રસો )વ્યાધિજરાવિનાશ(ધર્મા ચ્ધર્મઃ )
જરયાર્દિતમ્ આતુરં મૃતં વા પરમ્ અજ્ઞો વિજુગુપ્સતે મદાન્ધઃ ॥

ઇહ ચેદ્ અહમ્ ઈદૃશઃ સ્વયં સન્ વિજુગુપ્સેય પરં તથાસ્વભાવમ્
ન ભવેત્ સદૃશં હિ તત્ ક્ષમં વા પરમં ધર્મમ્ ઇમં વિજાનતો મે ॥

ઇતિ તસ્ય વિપશ્યતો યથાવજ્ જગતો વ્યાધિજરાવિપત્તિદોષાન્
બલયૌવનજીવિત(પ્રવૃત્તો ચ્પ્રવૃત્તૌ વિજગામાત્મગતો મદઃ ક્ષણેન ॥

ન જહર્ષ ન ચાપિ ચાનુતેપે વિચિકિત્સાં ન યયૌ ન તન્દ્રિનિદ્રે
ન ચ કામગુણેષુ સંરરઞ્જે ન (વિદિદ્વેષ ચ્ચ દિદ્વેષ )પરં ન ચાવમેને ॥

ઇતિ બુદ્ધિર્ ઇયં ચ નીરજસ્કા વવૃધે તસ્ય મહાત્મનો વિશુદ્ધા
પુરુષૈર્ અપરૈર્ અદૃશ્યમાનઃ પુરુષશ્ ચોપસસર્પ ભિક્ષુ(વેષઃ ચ્વેશઃ ) ॥

નરદેવસુતસ્ તમ્ અભ્યપૃચ્છદ્ વદ કો ઽસીતિ શશંસ સો ઽથ તસ્મૈ
(નરપુંચ્સ ચ પું)ગવ જન્મમૃત્યુભીતઃ શ્રમણઃ પ્રવ્રજિતો ઽસ્મિ મોક્ષહેતોઃ ॥

જગતિ ક્ષયધર્મકે મુમુક્ષુર્ મૃગયે ઽહં શિવમ્ અક્ષયં પદં તત્
સ્વ(જને ઽન્યજને ચ તુલ્યચ્જનો ઽન્યજનૈર્ અતુલ્ય)બુદ્ધિર્ વિષયેભ્યો વિનિ.વ્ર્ત્તરાગદોષઃ ॥

નિવસન્ ક્વચિદ્ એવ વૃક્ષમૂલે વિજને વાયતને ગિરૌ વને વા
વિચરામ્ય્ અપરિગ્રહો નિરાશઃ પરમાર્થાય યથોપપન્ન(ભૈક્ષઃ ચ્ભિક્ષુઃ ) ॥

ઇતિ પશ્યત એવ રાજસૂનોર્ ઇદમ્ ઉક્ત્વા સ નભઃ સમુત્પપાત
સ હિ તદ્વપુર્ અન્ય(બુદ્ધચ્બુદ્ધિ)દર્શી સ્મૃતયે તસ્ય સમેયિવાન્ દિવૌકાઃ ॥

ગગનં ખગવદ્ ગતે ચ તસ્મિન્ નૃવરઃ સંજહૃષે વિસિસ્મિયે ચ
ઉપલભ્ય તતશ્ ચ ધર્મસંજ્ઞામ્ અભિનિર્યાણવિધૌ મતિં ચકાર ॥

તત ઇન્દ્રસમો (જિતેન્દ્રિયાશ્વઃ ચ્જિતેન્દ્રિયશ્ ચ પ્રવિવિક્ષુઃ (પુરમ્ અશ્વમ્ ચ્પરમાશ્વમ્ )આરુરોહ
(પરિવારજનં ચ્પરિવર્ત્ય જનં )ત્વ્ અવેક્ષમાણસ્ તત એવાભિમતં વનં ન ભેજે ॥

સ જરામરણક્ષયં ચિકીર્ષુર્ વનવાસાય મતિં સ્મૃતૌ નિધાય
પ્રવિવેશ પુનઃ પુરં ન કામાદ્ વનભૂમેર્ ઇવ મણ્ડલં દ્વિપેન્દ્રઃ ॥

સુખિતા (બત ચ્વત )નિર્વૃતા ચ સા સ્ત્રી પતિર્ ઈ(દૃક્ષ ઇહાયતાક્ષ ચ્દૃક્ ત્વમ્ ઇવાયતાક્ષ )યસ્યાઃ
ઇતિ તં સમુદીક્ષ્ય રાજકન્યા પ્રવિશન્તં પથિ સાઞ્જલિર્ જગાદ ॥

અથ ઘોષમ્ ઇમં મહાભ્રઘોષઃ પરિશુશ્રાવ શમં પરં ચ લેભે
(શ્રુતવાન્ સ ચ્શ્રુતવાંશ્ ચ )હિ નિર્વૃતેતિ શબ્દં પરિનિર્વાણવિધૌ મતિં ચકાર ॥

અથ કાઞ્ચનશૈલશૃઙ્ગવર્ષ્મા ગજમેઘર્1ષભબાહુનિસ્વનાક્ષઃ
ક્ષયમ્ અક્ષયધર્મજાતરાગઃ શશિસિંહાનનવિક્રમઃ પ્રપેદે ॥

મૃગરાજગતિસ્ તતો ઽભ્યગચ્છન્ નૃપતિં મન્ત્રિગણૈર્ ઉપાસ્યમાનમ્
સમિતૌ મરુતામ્ ઇવ જ્વલન્તં મઘવન્તં ત્રિદિવે સનત્કુમારઃ ॥

પ્રણિપત્ય ચ સાઞ્જલિર્ બભાષે દિશ મહ્યં નરદેવ સાધ્વ્ અનુજ્ઞામ્
પરિવિવ્રજિષામિ મોક્ષહેતોર્ નિયતો હ્ય્ અસ્ય જનસ્ય વિપ્રયોગઃ ॥

ઇતિ તસ્ય વચો નિશમ્ય રાજા કરિણેવાભિહતો દ્રુમશ્ ચચાલ
કમલપ્રતિમે ઽઞ્જલૌ ગૃહીત્વા વચનં ચેદમ્ ઉવાચ (બાષ્પચ્વાષ્પ)કણ્ઠઃ ॥

પ્રતિસંહર તાત બુદ્ધિમ્ એતાં ન હિ કાલસ્ તવ ધર્મસંશ્રયસ્ય
વયસિ પ્રથમે મતૌ ચલાયાં બહુદોષાં હિ વદન્તિ ધર્મચર્યામ્ ॥

વિષયેષુ કુતૂહલેન્દ્રિયસ્ય વ્રતખેદેષ્વ્ અસમર્થનિશ્ચયસ્ય
તરુણસ્ય મનશ્ ચલત્ય્ અરણ્યાદ્ અનભિજ્ઞસ્ય વિશેષતો (વિવેકે ચવિવેકમ્ ) ॥

મમ તુ પ્રિયધર્મ ધર્મકાલસ્ ત્વયિ લક્ષ્મીમ્ અવસૃજ્ય (લક્ષ્મચ્લક્ષ્ય)ભૂતે
સ્થિરવિક્રમ વિક્રમેણ ધર્મસ્ તવ હિત્વા તુ ગુરું ભવેદ્ અધર્મઃ ॥

તદ્ ઇમં વ્યવસાયમ્ ઉત્સૃજ ત્વં ભવ તાવન્ નિરતો ગૃહસ્થધર્મે
પુરુષસ્ય વયઃસુખાનિ ભુક્ત્વા રમણીયો હિ તપોવનપ્રવેશઃ ॥

ઇતિ વાક્યમ્ ઇદં નિશમ્ય રાજ્ઞઃ કલવિઙ્કસ્વર ઉત્તરં બભાષે
યદિ મે પ્રતિભૂશ્ ચતુર્ષુ રાજન્ ભવસિ ત્વં ન તપોવનં શ્રયિષ્યે ॥

ન ભવેન્ મરણાય જીવિતં મે વિહરેત્ સ્વાસ્થ્યમ્ ઇદમ્ ચ મે ન રોગઃ
ન ચ યૌવનમ્ આક્ષિપેજ્ જરા મે ન ચ સંપત્તિમ્ (ઇમાં હરેદ્ ચપાહરેદ્ )વિપત્તિઃ ॥

ઇતિ દુર્લભમ્ અર્થમ્ ઊચિવાંસં તનય્.અમ્ વાક્યમ્ ઉવાચ શાક્યરાજઃ
ત્યજ બુદ્ધિમ્ (ઇમામ્ અતિચિમાં ગતિ)પ્રવૃત્તામ્ અવહાસ્યો ઽતિમનો(રથો ઽચ્રથ)ક્રમશ્ ચ ॥

અથ મેરુગુરુર્ ગુરું બભાષે યદિ નાસ્તિ ક્રમ એષ (નાસ્મિ ચ્નાસ્તિ )વાર્યઃ
શરણાજ્ જ્વલનેન દહ્યમાનાન્ ન હિ (નિશ્ચિક્રમિષુઃ ચ્નિશ્ચિક્રમિષું )ક્ષમં ગ્રહીતુમ્ ॥

જગતશ્ ચ (યદા ચ્યથા )ધ્રુવો વિયોગો (નનુ ચ્ન તુ )ધર્માય વરં (સ્વયંવિયોગઃ ચ્ત્વ્ અયં વિયોગઃ )
અવશં નનુ વિપ્રયોજયેન્ મામ્ અકૃતસ્વાર્થમ્ અતૃપ્તમ્ એવ મૃત્યુઃ ॥

ઇતિ ભૂમિપતિર્ નિશમ્ય તસ્ય વ્યવસાયં તનયસ્ય નિર્મુમુક્ષોઃ
અભિધાય ન યાસ્યતીતિ ભૂયો વિદધે રક્ષણમ્ ઉત્તમાંશ્ ચ કામાન્ ॥

સચિવૈસ્ તુ નિદર્શિતો યથાવદ્ બહુમાનાત્ પ્રણયાચ્ ચ શાસ્ત્રપૂર્વમ્
ગુરુણા ચ નિવારિતો ઽશ્રુપાતૈઃ પ્રવિવેશાવસથં તતઃ સ શોચન્ ॥

ચલકુણ્દલચુમ્બિતાનનાભિર્ ઘનનિશ્વાસવિકમ્પિતસ્તનીભિઃ
વનિતાભિર્ અધીરલોચનાભિર્ મૃગશાવાભિર્ ઇવાભ્યુદીક્ષ્યમાણઃ ॥

સ હિ કાઞ્ચનપર્વતાવદાતો હૃદયોન્માદકરો વરાઙ્ગનાનામ્
શ્રવનાઙ્ગવિલોચનાત્મભાવાન્ વચનસ્પર્શવપુર્ગુણૈર્ જહાર ॥

વિગતે દિવસે તતો વિમાનં વપુષા સૂર્ય ઇવ પ્રદીપ્યમાનઃ
તિમિરં વિજિઘાંસુર્ આત્મભાસા રવિર્ ઉદ્યન્ન્ ઇવ મેરુમ્ આરુરોહ ॥

કનકોજ્જ્વલદીપ્તદીપવૃક્ષં વરકાલાગુરુધૂપપૂર્ણગર્ભમ્
અધિરુહ્ય સ વજ્રભક્તિચિત્રં પ્રવરં કાઞ્ચનમ્ આસનં સિષેવે ॥

તત ઉત્તમમ્ (ઉત્તમાઙ્ગનાસ્ તં ચુત્તમાશ્ ચ નાર્યો નિશિ તૂર્યૈર્ ઉપતસ્થુર્ ઇન્દ્રકલ્પમ્
હિમવચ્છિરસીવ ચન્દ્રગૌરે દ્રવિણેન્દ્રાત્મજમ્ અપ્સરોગણૌઘાઃ ॥

પરમૈર્ અપિ દિવ્યતૂર્યકલ્પૈઃ સ તુ તૈર્ નૈવ રતિં યયૌ ન હર્ષમ્
પરમાર્થસુખાય તસ્ય સાધોર્ અભિનિશ્ચિક્રમિષા યતો ન રેમે ॥

અથ તત્ર સુરૈસ્ તપોવરિષ્ઠૈર્ અકનિષ્ઠૈર્ વ્યવસાયમ્ અસ્ય બુદ્ધ્વા
યુગપત્ પ્રમદાજનસ્ય નિદ્રા વિહિતાસીદ્ વિકૃતાશ્ ચ ગાત્રચેષ્ટાઃ ॥

અભવચ્ છયિતા હિ તત્ર કાચિદ્ વિનિવેશ્ય પ્રચલે કરે કપોલમ્
દયિતામ્ અપિ રુક્મપત્ત્રચિત્રાં કુપિતેવાઙ્કગતાં વિહાય વીણામ્ ॥

વિબભૌ કરલગ્નવેણુર્ અન્યા સ્તનવિસ્રસ્તસિતાંશુકા શયાના
ઋજુષટ્પદપઙ્ક્તિજુષ્ટપદ્મા જલફેનપ્રહસત્તટા નદીવ ॥

નવપુષ્કરગર્ભકોમલાભ્યાં તપનીયોજ્જ્વલસંગતાઙ્ગદાભ્યામ્
સ્વપિતિ સ્મ (તથાપરા ચ્તથા પુરા )ભુજાભ્યાં પરિરભ્ય પ્રિયવન્ મૃદઙ્ગમ્ એવ ॥

નવહાટકભૂષણાસ્ તથાન્યા વસનં પીતમ્ અનુત્તમં વસાનાઃ
અવશા (ઘનનિદ્રયા ચ્વત નિદ્રયા )નિપેતુર્ ગજભગ્ના ઇવ કર્ણિકારશાખાઃ ॥

અવલમ્બ્ય ગવાક્ષપાર્શ્વમ્ અન્યા શયિતા ચાપવિભુગ્નગાત્રયષ્ટિઃ
વિરરાજ વિલમ્બિચારુહારા રચિતા તોરણશાલભઞ્જિકેવ ॥

મણિકુણ્ડલદષ્ટપત્ત્રલેખં મુખપદ્મં વિનતં તથાપરસ્યાઃ
શતપત્ત્રમ્ ઇવાર્ધ(વક્રચ્ચક્ર)નાડં સ્થિતકારણ્ડવઘટ્ટિતં ચકાશે ॥

અપરાઃ શયિતા યથોપવિષ્ટાઃ સ્તનભારૈર્ અવનમ્યમાનગાત્રાઃ
ઉપગુહ્ય પરસ્પરં વિરેજુર્ ભુજપાશૈસ્ તપનીયપારિહાર્યૈઃ ॥

મહતીં પરિવાદિનીં ચ કાચિદ્ વનિતાલિઙ્ગ્ય સખીમ્ ઇવ પ્રસુપ્તા
વિજુઘૂર્ણ ચલત્સુવર્ણ(સૂત્રા ચ્સૂત્રાં વદનેનાકુલ(યોક્ત્રકેણ ચ્કર્ણિકોજ્જ્વલેન ) ॥

પણવં યુવતિર્ ભુજાંસદેશાદ્ અવવિસ્રંસિતચારુપાશમ્ અન્યા
સવિલાસરતાન્તતાન્તમ્ ઊર્વોર્ વિવરે કાન્તમ્ ઇવાભિનીય શિશ્યે ॥

અપરા બભુર્ નિમીલિતાક્ષ્યો વિપુલાક્ષ્યો ઽપિ શુભભ્રુવો ઽપિ સત્યઃ
પ્રતિસંકુચિતારવિન્દકોશાઃ સવિતર્ય્ અસ્તમ્ ઇતે યથા નલિન્યઃ ॥

શિથિલાકુલમૂર્ધજા તથાન્યા જઘનસ્રસ્તવિભૂષણાંશુકાન્તા
અશયિષ્ટ વિકીર્ણકણ્ઠસૂત્રા ગજભગ્ના (પ્રતિયાતનાઙ્ગનેવ ચ્પ્રતિપાતિતાઙ્ગનેવ ) ॥

અપરાસ્ ત્વ્ અવશા હ્રિયા વિયુક્તા ધૃતિમત્યો ઽપિ વપુર્ગુણૈર્ ઉપેતાઃ
વિનિશશ્વસુર્ (ઉલ્બણં ચુલ્વણં )શયાના (વિકૃતાઃ ક્ષિપ્તચ્વિકૃતાક્ષિપ્ત)ભુજા જજૃમ્ભિરે ચ ॥

વ્યપવિદ્ધવિભૂષણસ્રજો ઽન્યા (વિસૃતાગ્રન્થનચ્વિસૃતાગ્રન્થન)વાસસો વિસંજ્ઞાઃ
અનિમીલિતશુક્લનિશ્ચલાક્ષ્યો ન વિરેજુઃ શયિતા ગતાસુકલ્પાઃ ॥

વિવૃતાસ્યપુટા વિવૃદ્ધ(ગાત્રી ચ્ગાત્રા પ્રપતદ્વક્ત્રજલા પ્રકાશગુહ્યા
અપરા મદઘૂર્ણિતેવ શિશ્યે ન (બભાસે ચ્બભાષે )વિકૃતં વપુઃ પુપોષ ॥

ઇતિ સત્ત્વ(કુલાન્વયાનુરૂપં ચ્કુલાનુરૂપરૂપં વિવિધં સ પ્રમદાજનઃ શયાનઃ
સરસઃ સદૃશં બભાર રૂપં પવનાવર્જિત(રુગ્નચ્રુગ્ણ)પુષ્કરસ્ય ॥

સમવેક્ષ્ય (તથા તથા ચ્તતશ્ ચ તાઃ )શયાના વિકૃતાસ્ તા યુવતીર્ અધીરચેષ્ટાઃ
ગુણવદ્વપુષો ઽપિ વલ્ગુ(ભાષા ચ્ભાસો નૃપસૂનુઃ સ વિગર્હયાં બભૂવ ॥

અશુચિર્ વિકૃતશ્ ચ જીવલોકે વનિતાનામ્ અયમ્ ઈદૃશઃ સ્વભાવઃ
વસનાભરણૈસ્ તુ વઞ્ચ્યમાનઃ પુરુષઃ સ્ત્રીવિષયેષુ રાગમ્ એતિ ॥

વિમૃશેદ્ યદિ યોષિતાં મનુષ્યઃ પ્રકૃતિં સ્વપ્નવિકારમ્ ઈદૃશં ચ
ધ્રુવમ્ અત્ર ન વર્ધયેત્ પ્રમાદં ગુણસંકલ્પહતસ્ તુ રાગમ્ એતિ ॥

ઇતિ તસ્ય તદન્તરં વિદિત્વા નિશિ નિશ્ચિક્રમિષા સમુદ્બભૂવ
અવગમ્ય મનસ્ તતો ઽસ્ય દેવૈર્ ભવનદ્વારમ્ અપાવૃતં બભૂવ ॥

અથ સો ઽવતતાર હર્મ્યપૃષ્ઠાદ્ યુવતીસ્ તાઃ શયિતા વિગર્હમાણઃ
અવતીર્ય તતશ્ ચ નિર્વિશઙ્કો ગૃહકક્ષ્યાં (પ્રથમાં ચ્પ્રથમં )વિનિર્જગામ ॥

તુરગાવચરં સ બોધયિત્વા જવિનં છન્દકમ્ ઇત્થમ્ ઇત્ય્ ઉવાચ
હયમ્ આનય કન્થકં ત્વરાવાન્ અમૃતં પ્રાપ્તુમ્ ઇતો ઽદ્ય મ યિયાસા ॥

હૃદિ યા મમ તુષ્ટિર્ અદ્ય જાતા વ્યવસાયશ્ ચ યથા (મતૌ ચ્ધૃતૌ )નિવિષ્ટઃ
વિજને ઽપિ ચ નાથવાન્ ઇવાસ્મિ ધ્રુવમ્ અર્થો ઽભિમુખઃ (સમેત ચ્સ મે ય )ઇષ્ટઃ ॥

હ્રિયમ્ એવ ચ સંનતિં ચ હિત્વા શયિતા મત્પ્રમુખે યથા યુવત્યઃ
વિવૃતે ચ યથા સ્વયં કપાટે નિયતં યાતુમ્ (અતો મમાદ્ય ચનામયાય )કાલઃ ॥

પ્રતિગૃહ્ય તતઃ સ ભર્તુર્ આજ્ઞાં વિદિતાર્થો ઽપિ નરેન્દ્રશાસનસ્ય
મનસીવ પરેણ ચોદ્યમાનસ્ તુરગસ્યાનયને મતિં ચકાર ॥

અથ હેમખલીનપૂર્ણવક્ત્રં લઘુશય્યાસ્તરણોપગૂઢપૃષ્ઠમ્
બલસત્ત્વ(જવાન્વયોપપન્નં ચ્જવત્વરોપપન્નં સ વરાશ્વં તમ્ ઉપાનિનાય ભર્ત્રે ॥

પ્રતતત્રિકપુચ્છમૂલપાર્ષ્ણિં (નિભૃતહ્રસ્વચ્નિભૃતં હ્રસ્વ)તનૂજ(પુચ્છચ્પૃષ્ઠ)કર્ણમ્
વિનતોન્નતપૃષ્ઠકુક્ષિપાર્શ્વં વિપુલપ્રોથલલાટકઠ્યુરસ્કમ્ ॥

ઉપગુહ્ય સ તં વિશાલવક્ષાઃ કમલાભેન ચ સાન્ત્વયન્ કરેણ
મધુરાક્ષરયા ગિરા શશાસ ધ્વજિનીમધ્યમ્ ઇવ પ્રવેષ્ટુકામઃ ॥

બહુશઃ (કિલ શત્રવો ચ્કલિશત્રવો )નિરસ્તાઃ સમરે ત્વામ્ અધિરુહ્ય પાર્થિવેન
અહમ્ અપ્ય્ અમૃતં (પદં ચ્પરં )યથાવત્ તુરગશ્રેષ્ઠ લભેય તત્ કુરુષ્વ ॥

સુલભાઃ ખલુ સંયુગે સહાયા વિષયાવાપ્તસુખે ધનાર્જને વા
પુરુષસ્ય તુ દુર્લભાઃ સહાયાઃ પતિતસ્યાપદિ ધર્મસંશ્રયે વા ॥

ઇહ ચૈવ ભવન્તિ યે સહાયાઃ કલુષે (કર્મણિ ચ્ધર્મણિ )ધર્મસંશ્રયે વા
અવગચ્છતિ મે યથાન્તરાત્મા નિયતં તે ઽપિ જનાસ્ તદંશભાજઃ ॥

તદ્ ઇદં પરિગમ્ય ધર્મયુક્તં મમ નિર્યાણમ્ (ઇતો ચતો )જગદ્ધિતાય
તુરગોત્તમ વેગવિક્રમાભ્યાં પ્રયતસ્વાત્મહિતે જગદ્ધિતે ચ ॥

ઇતિ સુહૃદમ્ ઇવાનુશિષ્ય કૃત્યે તુરગવરં નૃવરો વનં યિયાસુઃ
સિતમ્ અસિતગતિદ્યુતિર્ વપુષ્માન્ રવિર્ ઇવ શારદમ્ અભ્રમ્ આરુરોહ ॥

અથ સ પરિહરન્ નિશીથચણ્ડં પરિજનબોધકરં ધ્વનિં સદશ્વઃ
વિગતહનુરવઃ પ્રશાન્તહેષશ્ ચકિતવિમુક્તપદ(ક્રમો ચ્ક્રમા )જગામ ॥

કનકવલયભૂષિતપ્રકોષ્ઠૈઃ કમલનિભૈઃ (કમલાન્ ઇવ ચ્કમલાનિ ચ )પ્રવિધ્ય
અવનતતનવસ્ તતો ઽસ્ય યક્ષાશ્ ચકિત(ગતૈર્ ચ્ગતેર્ )દધિરે ખુરાન્ કરાગ્રૈઃ ॥

ગુરુપરિઘકપાટસંવૃતા યા ન સુખમ્ અપિ દ્વિરદૈર્ અપાવ્રિયન્તે
વ્રજતિ નૃપસુતે ગતસ્વનાસ્ તાઃ સ્વયમ્ અભવન્ વિવૃતાઃ પુરઃ પ્રતોલ્યઃ ॥

પિતરમ્ અભિમુખં સુતં ચ બાલં જનમ્ અનુરક્તમ્ અનુત્તમાં ચ લક્ષ્મીમ્
કૃતમતિર્ અપહાય નિર્વ્યપેક્ષઃ પિતૃનગરાત્ સ તતો વિનિર્જગામ ॥

અથ સ (વિમલચ્વિકચ)પઙ્કજાયતાક્ષઃ પુરમ્ અવલોક્ય નનાદ સિંહનાદમ્
જનનમરણયોર્ અદૃષ્ટપારો ન (પુરમ્ ચ્પુનર્ )અહં કપિલાહ્વયં (પ્રવેષ્ટા ચ્પ્રવિષ્ટા ) ॥

ઇતિ વચનમ્ ઇદં નિશમ્ય તસ્ય દ્રવિણપતેઃ પરિષદ્ગણા નનન્દુઃ
પ્રમુદિતમનસશ્ ચ દેવસઙ્ઘા વ્યવસિતપારણમ્ આશશંસિરે ઽસ્મૈ ॥

હુતવહવપુષો દિવૌકસો ઽન્યે વ્યવસિતમ્ અસ્ય (સુદુષ્ચ્ચ દુષ્)કરં વિદિત્વા
(અકૃષત ચકુરુત )તુહિને પથિ પ્રકાશં ઘનવિવરપ્રષ્ર્તા ઇવેન્દુપાદાઃ ॥

અરુણપરુષ(તારમ્ અન્તરિક્ષં ચ્ભારમ્ અન્તરીક્ષં (સ ચ સુબહૂનિ ચ્સરસબહૂનિ )જગામ યોજનાનિ ॥