Buddhacarita (અન્ય આવૃત્તિ) · અધ્યાય 12

ઇતિ બુદ્ધચરિતે મહાકાવ્યે કામવિગર્હણો નામૈકાદશ સર્ગઃ ॥ 11 ॥
ચન્તો xઇઇ
તતઃ શમવિહારસ્ય મુનેરિક્ષ્વાકુચન્દ્રમાઃ ।
અરાડસ્યાશ્રમં ભેજે વપુષા પૂરયન્નિવ

સ કાલામસગોત્રેણ તેનાલોક્યૈવ દૂરતઃ ।
ઉચ્ચૈઃ સ્વાગતમિત્યુક્તઃ સમીપમુપજગ્મિવાન્

તાવુભૌ ન્યાયતઃ પૃષ્ટ્વા ધાતુસામ્યં પરસ્પરમ્ ।
દારવ્યોર્મેધ્યયોર્વૃષ્યોઃ શુચૌ દેશે નિષેદતુઃ

તમાસીનં નૃપસુતં સો ઽબ્રવીન્મુનિસત્તમઃ ।
બહુમાનવિશાલાભ્યાં દર્શનાભ્યાં પિબન્નિવ

વિદિતં મે યથા સૌમ્ય નિષ્ક્રાન્તો ભવનાદસિ ।
છિત્ત્વા સ્નેહમયં પાશં પાશં દૃપ્ત ઇવ દ્વિપઃ

સર્વથા ધૃતિમચ્ચૈવ પ્રાજ્ઞં ચૈવ મનસ્તવ ।
યસ્ત્વં પ્રાપ્તઃ શ્રિયં ત્યક્ત્વા લતાં વિષફલામિવ

નાશ્ચર્ય જીર્ણવયસો યજ્જગ્મુઃ પાર્થિવા વનમ્ ।
અપત્યેભ્યઃ શ્રિયં દત્ત્વા ભુક્તોચ્છિષ્ટામિવ સ્રજમ્

ઇદં મે મતમાશ્ચર્યં નવે વયસિ યદ્ભવાન્ ।
અભુક્ત્વૈવ શ્રિયં પ્રાપ્તઃ સ્થિતો વિષયગોચરે

તદ્વિજ્ઞાતુમિમં ધર્મ પરમં ભાજનં ભવાન્ ।
જ્ઞાનપ્લમવધિષ્ઠાય શીઘ્રં દુઃખાર્ણવં તર

શિષ્યે યદ્યપિ વિજ્ઞાતે શાસ્ત્રં કાલેન વર્ણ્યતે ।
ગામ્ભીર્યાદ્વ્યવસાયાચ્ચ ન પરીક્ષ્યો ભવાન્મમ

ઇતિ વાક્યમરાડસ્ય વિજ્ઞાય સ નરર્ષભઃ ।
બભૂવ પરમપ્રીતઃ પ્રોવાચોત્તરમેવ ચ

વિરક્તસ્યાપિ યદિદં સૌમુખ્યં ભવતઃ પરમ્ ।
અકૃતાર્થો ઽપ્યનેનાસ્મિ કૃતાર્થ ઇવ સંપ્રતિ

દિદૃક્ષુરિવ હિ જ્યોતિર્યિયાસુરિવ દૈશિકમ્ ।
ત્વદ્દર્શનમહં મન્યે તિતીર્ષુરિવ ચ પ્લવમ્

તસ્માદર્હસિ તદ્વક્તું વક્તવ્યં યદિ મન્યસે ।
જરામરણરોગેભ્યો યથાયં પરિમુચ્યતે

ઇત્યરાડઃ કુમારસ્ય માહાત્મ્યાદેવ ચોદિતઃ ।
સંક્ષિપ્તં કથયાંચક્રે સ્વસ્ય શાસ્ત્રસ્ય નિશ્ચયમ્

શ્રૂયતામયમસ્માકં સિદ્ધાન્તઃ શૃણ્વતાં વર ।
યથા ભવતિ સંસારો યથા ચૈવ નિવર્તતે

પ્રકૃતિશ્ચ વિકારશ્ચ જન્મ મૃત્યુર્જરેવ ચ ।
તત્તાવત્સત્ત્વમિતુક્તં સ્થિરસત્ત્વ પરેહિ તત્

તત્ર તુ પ્રકૃતિં નામ વિદ્ધિં પ્રકૃતિકોવિદ ।
પઞ્ચ ભૂતાન્યહંકારં બુદ્ધિમવ્યક્તમેવ ચ

વિકાર ઇતિ બુધ્યસ્વ વિષયાનિન્દ્રિયાણિ ચ ।
પાણિપાદં ચ વાદં ચ પાયૂપસ્થં તથા મનઃ

અસ્ય ક્ષેત્રસ્ય વિજ્ઞાનાત્ક્ષેત્રજ્ઞ ઇતિ સંજ્ઞિ ચ ।
ક્ષેત્રજ્ઞ ઇતિ ચાત્માનં કથયન્ત્યાત્મચિન્તકાઃ

સશિષ્યઃ કપિલશ્ચેહ પ્રતિબુદ્ધ ઇતિ સ્મૃતિઃ ।
સપુત્રો ઽપ્રતિબુદ્ધસ્તુ પ્રજાપતિરિહોચ્યતે

જાયતે જીર્યતે ચૈવ બાધ્યતે મ્રિયતે ચ યત્ ।
તદ્વ્યક્તમિતિ વિજ્ઞેયમવ્યક્તં તુ વિપર્યયાત્

અજ્ઞાનં કર્મ તૃષ્ણા ચ જ્ઞેયાઃ સંસારહેતવઃ ।
સ્થિતો ઽસ્મિંસ્ત્રિતયે જન્તુસ્તત્સત્ત્વં નાતિવર્તતે

વિપ્રત્યયાદહંકારાત્સંદેહાદભિસંપ્લવાત્ ।
અવિશેષાનુપાયાભ્યાં સઙ્ગાદભ્યવપાતતઃ

તત્ર વિપ્રત્યયો નામ વિપરીતં પ્રવર્તતે ।
અન્યથા કુરુતે કાર્યં મન્તવ્યં મન્યતે ઽન્યથા

બ્રવીમ્યહમહં વેદ્મિ ગચ્છામ્યહમહં સ્થિતઃ ।
ઇતીહૈવમહંકારસ્ત્વનહંકાર વર્તતે

યસ્તુ ભાવાનસંદિગ્ધાનેકીભાવેન પશ્યતિ ।
મૃત્પિણ્ડવદસંદેહ સંદેહઃ સ ઇહોચ્યતે

ય એવાહં સ એવેદં મનો બુદ્ધિશ્ચ કર્મ ચ ।
યશ્ચૈવૈષ ગણઃ સો ઽહમિતિ યઃ સો ઽભિસંપ્લવઃ

અવિશેષં વિશેષજ્ઞ પ્રતિબુદ્ધાપ્રબુદ્ધયોઃ ।
પ્રકૃતીનાં ચ યો વેદ સો ઽવિશેષ ઇતિ સ્મૃતઃ

નમસ્કારવષટ્કારૌ પ્રોક્ષણાભ્યુક્ષણાદયઃ ।
અનુપાય ઇતિ પ્રાજ્ઞૈરુપાયજ્ઞ પ્રવેદિતઃ

સજ્જતે યેન દુર્મેધા મનોવાગ્બુદ્ધિકર્મભિઃ ।
વિષયેષ્વનભિષ્વઙ્ગ સો ઽભિષ્વઙ્ગ ઇતિ સ્મૃતઃ

મમેદમહમસ્યેતિ યદ્દુઃખમભિમન્યતે ।
વિજ્ઞેયો ઽભ્યવપાતઃ સ સંસારે યેન પાત્યતે

ઇત્યવિદ્યાં હિ વિદ્વાન્સ પઞ્ચપર્વા સમીહતે ।
તમો મોહં મહામોહં તામિસ્રદ્વયમેવ ચ

તત્રાલસ્યં તમો વિદ્ધિ મોહં મૃત્યું ચ જન્મ ચ ।
મહામોહસ્ત્વસંમોહ કામ ઇત્યેવ ગમ્યતામ્

યસ્માદત્ર ચ ભૂતાનિ પ્રમુહ્યન્તિ મહાન્ત્યપિ ।
તસ્માદેષ મહાબાહો મહામોહ ઇતિ સ્મૃતઃ

તામિસ્રમિતિ ચાક્રોધ ક્રોધમેવાધિકુર્વતે ।
વિષાદં ચાન્ધતામિસ્રમવિષાદ પ્રચક્ષતે

અનયાવિદ્યયા બાલઃ સંયુક્તઃ પઞ્ચપર્વયા ।
સંસારે દુઃખભૂયિષ્ઠે જન્મસ્વભિનિષિચ્યતે

દ્રષ્ટા શ્રોતા ચ મન્તા ચ કાર્યકરણમેવ ચ ।
અહમિત્યેવમાગમ્ય સંસારે પરિવર્તતે

ઇહૈભિર્હેતુભિર્ધીમન્ જન્મસ્ત્રોતઃ પ્રવર્તતે ।
હેત્વભાવાત્ફલાભાવ ઇતિ વિજ્ઞાતુમર્હસિ

તત્ર સમ્યઙ્મતિર્વિદ્યાન્મોક્ષકામ ચતુષ્ટયમ્ ।
પ્રતિબુદ્ધાપ્રબુદ્ધૌ ચ વ્યક્તમવ્યક્તમેવ ચ

યથાવદેતદ્વિજ્ઞાય ક્ષેત્રજ્ઞો હિ ચતુષ્ટયમ્ ।
આજવંજવતાં હિત્વા પ્રાપ્નોતિ પદમક્ષરમ્

ઇત્યર્થ બ્રાહ્મણા લોકે પરમબ્રહ્મવાદિનઃ ।
બ્રહ્મચર્ય ચરન્તીહ બ્રાહ્મણાન્વાસયન્તિ ચ

ઇતિ વાક્યમિદં શ્રુત્વા મુનેસ્તસ્ય નૃપાત્મજઃ ।
અભ્યુપાયં ચ પપ્રચ્છ પદમેવ ચ નૈષ્ઠિકમ્

બ્રહ્મચર્યમિદં ચર્યં યથા યાવચ્ચ યત્ર ચ ।
ધર્મસ્યાસ્ય ચ પર્યન્તં ભવાન્વ્યાખ્યાતુમર્હતિ

ઇત્યરાડો યથાશાસ્ત્રં વિસ્પષ્ટાર્થ સમાસતઃ ।
તમેવાન્યેન કલ્પેન ધર્મમસ્મૈ વ્યભાષત

અયમાદૌ ગૃહાન્મુક્ત્વા ભૈક્ષાકં લિઙ્ગમાશ્રિતઃ ।
સમુદાચારવિસ્તીર્ણ શીલમાદાય વર્તતે

સંતોષં પરમાસ્થાય યેન તેન યતસ્તતઃ ।
વિવિક્તં સેવતે વાસં નિર્દ્વન્દ્વઃ શાસ્ત્રવિત્કૃતી

તતો રાગાદ્ભયં દૃષ્ટ્વા વૈરાગ્યાચ્ચ પરં શિવમ્ ।
નિગૃહ્ણન્નિન્દ્રિયગ્રામં યતતે મનસઃ શમે

અથો વિવિક્તં કામેભ્યો વ્યાપાદાદિભ્ય એવ ચ ।
વિવેકજમવાપ્નોતિ પૂર્વધ્યાનં વિતર્કવત્

તચ્ચ ધ્યાનસુખં પ્રાપ્ય તત્તદેવ વિતર્કયાન્ ।
અપૂર્વસુખલાભેન હ્રિયતે બાલિશો જનઃ

શમેનૈવંવિધેનાયં કામદ્વેષવિગર્હિણા ।
બ્રહ્મલોકમવાપ્નોતિ પરિતોષેણ વઞ્ચિતઃ

જ્ઞાત્વા વિદ્વાન્વિતર્કાસ્તુ મનઃસંક્ષોભકારકાન્ ।
તદ્વિયુક્તમવાપ્નોતિ ધ્યાનં પ્રીતિસુખાન્વિતમ્

હ્રિયમાણસ્તયા પ્રીત્યા યો વિશેષં ન પશ્યતિ ।
સ્થાનં ભાસ્વરમાપ્નોતિ દેવેષ્વાભાસ્વરેષુ સઃ

યસ્તુ પ્રીતિસુખાત્તસ્માદ્વિવેચયતિ માનસમ્ ।
તૃતીયં લભતે ધ્યાનં સુખં પ્રીતિવિવર્જિતમ્

યસ્તુ તસ્મિન્સુખે મગ્નો ન વિશેષાય યત્નવાન્ ।
શુભકૃત્સ્નૈઃ સ સામાન્યં સુખં પ્રાપ્નોતિ દૈવતૈઃ

તાદૃશં સુખામાસાદ્ય યો ન રજ્યત્યુપેક્ષકઃ
ચતુર્થ ધ્યાનમાપ્નોતિ સુખદુઃખવિવર્જિતમ્

તત્ર કેચિદ્વ્યવસ્યન્તિ મોક્ષ ઇત્યભિમાનિનઃ ।
સુખદુઃખપરિત્યાગાદવ્યાપારાચ્ચ ચેતસઃ

અસ્ય ધ્યાનસ્ય તુ ફલં સમં દેવૈર્બૃહત્ફલૈઃ ।
કથયન્તિ બૃહત્કાલં બૃહત્પ્રજ્ઞાપરીક્ષકાઃ

સમાધેર્વ્યુત્થિતસ્તસ્માદ્ દૃષ્ત્વા દોષાંશ્છરીરિણામ્ ।
જ્ઞાનમારોહતિ પ્રાજ્ઞઃ શરીરવિનિવૃત્તયે

તતસ્તદ્ધ્યાનમુત્સૃજ્ય વિશેષે કૃતનિશ્ચયઃ ।
કામેભ્ય ઇવ સ પ્રાજ્ઞો રૂપાદપિ વિરજ્યતે

શરીરે ખાનિ યાન્યસ્મિન્તાન્યાદૌ પરિકલ્પયન્ ।
ઘનેષ્વપિ તતો દ્રવ્યેષ્વાકાશમધિમુચ્યતે

આકાશગતમાત્માનં સંક્ષિપ્ય ત્વપરો બુધઃ ।
તદેવાનન્તતઃ પશ્યન્વિશેષમધિગચ્છતિ

અધ્યાત્મકુશલસ્ત્વન્યો નિવર્ત્યાત્માનમાત્મના ।
કિંચિન્નાસ્તીતિ સંપશ્યન્નાકિંચન્ય ઇતિ સ્મૃતઃ

તતો મુઞ્જાદિષીકેવ શકુનિઃ પઞ્જરાદિવ ।
ક્ષેત્રજ્ઞો નિઃસૃતો દેહાન્મુક્ત ઇત્યભિધીયતે

એતત્તત્પરમં બ્રહ્મ નિર્લિઙ્ગ ધ્રુવમક્ષરમ્ ।
યન્મોક્ષ ઇતિ તત્ત્વજ્ઞાઃ કથયન્તિ મનીષિણઃ

ઇત્યુપાયંશ્ચ મોક્ષશ્ચ મયા સંદર્શિતસ્તવ ।
યદિ જ્ઞાતં યદિ રુચિર્યથાવત્પ્રતિપદ્યતામ્

જૈગીષવ્યો ઽથ જનકો વૃદ્ધશ્ચૈવ પરાશરઃ ।
ઇમં પન્થાનમાસાદ્ય મુક્તા હ્યન્યે ચ મોક્ષિણઃ

ઇતિ તસ્ય સ તદ્વાક્યં ગૃહીત્વા તુ વિચાર્ય ચ ।
પૂર્વહેતુબલપ્રાપ્તઃ પ્રત્યુત્તરમુવાચ હ

શ્રુતં જ્ઞાનમિદં સૂક્ષ્મં પરતઃ પરતઃ શિવમ્ ।
ક્ષેત્રજ્ઞસ્યાપરિત્યાગાદવૈમ્યેતદનૈષ્ઠિકમ્

વિકારપ્રકૃતિભ્યો હિ ક્ષેત્રજ્ઞં મુક્તમપ્યહમ્ ।
મન્યે પ્રસવધર્માણં બીજધર્માણમેવ ચ

વિશુદ્ધો યદ્યપિ હ્યાત્મા નિર્મુક્ત ઇતિ કલ્પ્યતે ।
ભૂયઃ પ્રત્યયસદ્ભાવાદમુક્તઃ સ ભવિષ્યતિ

ઋતુભૂમ્યમ્બુવિરહાદ્યથા બીજં ન રોહતિ ।
રોહતિ પ્રત્યયૈસ્તૈસ્તૈસ્તદ્વત્સો ઽપિ મતો મમ

યત્કર્માજ્ઞાનતૃષ્ણાનાં ત્યાગાન્મોક્ષશ્ચ કલ્પ્યતે ।
અત્યન્તસ્તત્પરિત્યાગઃ સત્યાત્મનિ ન વિદ્યતે

હિત્વા હિત્વા ત્રયમિદં વિશેષસ્તૂપલભ્યતે ।
આત્મનસ્તુ સ્થિતિર્યત્ર તત્ર સૂક્ષ્મમિદં ત્રયમ્

સૂક્ષ્મત્વાચ્ચૈવ દોષાણામવ્યાપારાચ્ચ ચેતસઃ ।
દીર્ઘત્વાદાયુષશ્ચૈવ મોક્ષસ્તુ પરિકલ્પ્યતે

અહંકારપરિત્યાગો યશ્ચૈષ પરિકલ્પ્યતે ।
સત્યાત્મનિ પરિત્યાગો નાહંકારસ્ય વિદ્યતે

સંખ્યાદિભિરમુક્તશ્ચ નિર્ગુણો ન ભવત્યયમ્ ।
તસ્માદસતિ નૈર્ગુણ્યે નાસ્ય મોક્ષો ઽભિધીયતે

ગુણિનો હિ ગુણાનાં ચ વ્યતિરેકો ન વિદ્યતે ।
રૂપોષ્ણાભ્યાં વિરહિતો ન હ્યગ્નિરુપલભ્યતે

પ્રાગ્દેહાન્ન ભવેદ્દેહી પ્રાગ્ગુણેભ્યસ્તથા ગુણી ।
તસ્માદાદૌ વિમુક્તઃ સન્ શરીરી બધ્યતે પુનઃ

ક્ષેત્રજ્ઞો વિશરીરશ્ચ જ્ઞો વા સ્યાદજ્ઞ એવ વા ।
યદિ જ્ઞો જ્ઞેયમસ્યાસ્તિ જ્ઞેયે સતિ ન મુચ્યતે

અથાજ્ઞ ઇતિ સિદ્ધો વઃ કલ્પિતેન કિમાત્મના ।
વિનાપિ હ્યાત્મનાજ્ઞાનં પ્રસિદ્ધં કાષ્ઠકુડ્યવત્

પરતઃ પરતસ્ત્યાગો યસ્માત્તુ ગુણવાન્ સ્મૃતઃ ।
તસ્માત્સર્વપરિત્યાગાન્મન્યે કૃત્સ્નાં કૃતાર્થતામ્

ઇતિ ધર્મમરાડસ્ય વિદિત્વા ન તુતોષ સઃ ।
અકૃત્સ્નમિતિ વિજ્ઞાય તતઃ પ્રતિજગામ હ

વિશેષમથ શુશ્રૂષુરુદ્રકસ્યાશ્રમં યયૌ ।
આત્મગ્રાહાચ્ચ તસ્યાપિ જગૃહે ન સ દર્શનમ્

સંજ્ઞાસંજ્ઞિત્વયોર્દોષં જ્ઞાત્વા હિ મુનિરુદ્રકઃ ।
આકિંચન્યાત્પરં લેભેઽસંજ્ઞાસંજ્ઞાત્મિકાં ગતિમ્

યસ્માચ્ચાલમ્બને સૂક્ષ્મે સંજ્ઞાસંજ્ઞે તતઃ પરમ્ ।
નાસંજ્ઞી નૈવ સંજ્ઞીતિ તસ્માત્તત્રગતસ્પૃહઃ

યતશ્ચ બુદ્ધિસ્તત્રૈવ સ્થિતાન્યત્રાપ્રચારિણી ।
સૂક્ષ્માપટ્વી તતસ્તત્ર નાસંજ્ઞિત્વં ન સંજ્ઞિતા

યસ્માચ્ચ તદપિ પ્રાપ્ય પુનરાવર્તતે જગત્ ।
બોધિસત્ત્વઃ પરં પ્રેપ્સુસ્તસ્માદુદ્રકમત્યજત્

તતો હિત્વાશ્રમં તસ્ય શ્રેયો ઽર્થી કૃતનિશ્ચયઃ ।
ભેજે ગયસ્ય રાજર્ષેર્નગરીસંજ્ઞમાશ્રમમ્

અથ નૈરઞ્જનાતીરે શુચૌ શુચિપરાક્રમઃ ।
ચકાર વાસમેકાન્તવિહારાભિરતિર્મુનિઃ

આગતાન્ તત્ર તત્પૂર્વપઞ્ચેન્દ્રિયવશોદ્ધતાન્ ।
તપઃપ્રવૃત્તાન્ વ્રતિનો ભિક્ષૂન્ પઞ્ચ નિરૈક્ષત

તે ચોપતસ્ત્થુર્દૃષ્ટ્વાત્ર ભિક્ષવસ્તં મુમુક્ષવઃ ।
પુણ્યાર્જિતધનારોગ્યમિન્દ્રિયાર્થા ઇવેશ્વરમ્

સંપૂજ્યમાનસ્તૈઃ પ્રવ્હૈર્વિનયાદનુવર્તિભિઃ ।
તદ્વશસ્થાયિભિઃ શિષ્યૈર્લોલૈર્મન ઇવેન્દ્રિયૈઃ

મૃત્યુજન્માન્તકરણે સ્યાદુપાયો ઽયમિત્યથ ।
દુષ્કરાણિ સમારેભે તપાંસ્યનશનેન સઃ

ઉપવાસવિધીન્નૈકાન્ કુર્વન્નરદુરાચરાન્ ।
વર્ષાણિ ષટ્ શમપ્રેપ્સુરકરોત્કાર્શ્યમાત્મનઃ

અન્નકાલેષુ ચૈકૈકૈઃ સ કોલતિલતણ્ડુલૈઃ ।
અપારપારસંસારપારં પ્રેપ્સુરપારયત્

દેહાદપચયસ્તેન તપસા તસ્ય યઃ કૃતઃ ।
સ એવોપચયો ભૂયસ્તેજસાસ્ય કૃતો ઽભવત્

કૃશો ઽપ્યકૃશકીર્તિશ્રીર્લ્હાદં ચક્રે ઽન્યચક્ષુષામ્ ।
કુમુદાનામિવ શરચ્છુક્લપક્ષાદિચન્દ્રમાઃ

ત્વગસ્થિશેષો નિઃશેષૈર્મેદઃપિશિતશોણિતૈઃ ।
ક્ષીણો ઽપ્યક્ષીણગામ્ભીર્યઃ સમુદ્ર ઇવ સ વ્યભાત્

અથ કષ્ટતપઃસ્પષ્ટવ્યર્થક્લિષ્ટતનુર્મુનિઃ ।
ભવભીરુરિમાં ચક્રે બુદ્ધિં બુદ્ધત્વકાઙ્ક્ષયા

નાયં ધર્મો વિરાગાય ન બોધાય ન મુક્તયે ।
જમ્બુમૂલે મયા પ્રાપ્તો યસ્તદા સ વિધિર્ધ્રુવઃ

ન ચાસૌ દુર્બલેનાપ્તું શક્યમિત્યાગતાદરઃ ।
શરીરબલવૃદ્ધ્યર્થમિદં ભૂયો ઽન્વચિન્તયત્

ક્ષુત્પિપાસાશ્રમક્લાન્તઃ શ્રમાદસ્વસ્થમાનસઃ ।
પ્રાપ્નુયાન્મનસાવાપ્યં ફલં કથમનિર્વૃતઃ

નિર્વૃતિઃ પ્રાપ્યતે સમ્યક્ સતતેન્દ્રિયતર્પણાત્ ।
સંતર્પિતેન્દ્રિયતયા મનઃસ્વાસ્થ્યમવાપ્યતે

સ્વસ્થપ્રસન્નમનસઃ સમાધિરુપપદ્યતે ।
સમાધિયુક્તચિત્તસ્ય ધ્યાનયોગઃ પ્રવર્તતે

ધ્યાનપ્રવર્તનાદ્ધર્માઃ પ્રાપ્યન્તે યૈરવાપ્યતે ।
દુર્લભં શાન્તમજરં પરં તદમૃતં પદમ્

તસ્માદાહારમૂલો ઽયમુપાય ઇતિનિશ્ચયઃ ।
આહારકરણે ધીરઃ કૃત્વામિતમતિર્મતિમ્

સ્નાતો નૈરઞ્જનાતીરાદુત્તતાર શનૈઃ કૃશઃ ।
ભક્ત્યાવનતશાખાગ્રૈર્દત્તહસ્તસ્તટદ્રુમૈઃ

અથ ગોપાધિપસુતા દૈવતૈરભિચોદિતા ।
ઉદ્ભુતહૃદયાનન્દા તત્ર નન્દબલાગમત્

સિતશઙ્ખોજ્જ્વલભુજા નીલકમ્બલવાસિની ।
સફેનમાલાનીલામ્બુર્યમુનેવ સરિદ્વરા

સા શ્રદ્ધાવર્ધિતપ્રીતિર્વિકસલ્લોચનોત્પલા ।
શિરસા પ્રણિપત્યૈનં ગ્રાહયામાસ પાયસમ્

કૃત્વા તદુપભોગેન પ્રાપ્તજન્મફલાં સ તામ્ ।
બોધિપ્રાપ્તૌ સમર્થો ઽભૂત્સંતર્પિતષડિન્દ્રિયઃ

પર્યાપ્તાપ્યાનમૂર્તિશ્ચ સાર્ધ સ્વયશસા મુનિઃ ।
કાન્તિધૈર્યે બભારૈકઃ શશાઙ્કાર્ણવયોર્દ્વયોઃ

આવૃત્ત ઇતિ વિજ્ઞાય તં જહુઃ પઞ્ચ ભિક્ષવઃ ।
મનીષિણમિવાત્માનં નિર્મુક્તં પઞ્ચ ધાતવઃ

વ્યવસાયદ્વિતીયો ઽથ શાદ્વલાસ્તીર્ણભૂતલમ્ ।
સો ઽશ્વત્થમૂલં પ્રયયૌ બોધાય કૃતનિશ્ચયઃ

તતસ્તદાનીં ગજરાજવિક્રમઃ પદસ્વનેનાનુપમેન બોધિતઃ ।
મહામુનેરાગતબોધિનિશ્ચયો જગાદ કાલો ભુજગોત્તમઃ સ્તુતિમ્

યથા મુને ત્વચ્ચરણાવપીડિતા મુહુર્મુહુર્નિષ્ટનતીવ મેદિની ।
યથા ચ તે રાજતિ સૂર્યવત્પ્રભા ધ્રૂવં ત્વમિષ્ટં ફલમદ્ય ભોક્ષ્યસે

યથા ભ્રમન્ત્યો દિવિ ચાષપઙ્ક્તયઃ પ્રદક્ષિણં ત્વાં કમલાક્ષ કુર્વતે ।
યથા ચ સૌમ્યા દિવિ વાન્તિ વાયવસ્ત્વમદ્ય બુદ્ધો નિયતં ભવિષ્યસિ

તતો ભુજઙ્ગપ્રવરેણ સંસ્તુતસ્તૃણાન્યુપાદાય શુચીનિ લાવકાત્ ।
કૃતપ્રતિજ્ઞો નિષસાદ બોધયે મહાતરોર્મૂલમુપાશ્રિતઃ શુચેઃ

તતઃ સ પર્યઙ્કમકમ્પ્યમુત્તમં બબન્ધ સુપ્તોરગભોગપિણ્ડિતમ્ ।
ભિનદ્મિ તાવદ્ભુવિ નૈતદાસનં ન યામિ યાવત્કુતકૃત્યતામિતિ

તતો યયુર્મદમતુલાં દિવૌકસો વવાશિરે ન મૃગગણા ન પક્ષિણઃ ।
ન સસ્વનુર્વનતરવો ઽનિલાહતાઃ કૃતાસને ભગવતિ નિશ્ચિતાત્મનિ