બૃહત્સંહિતા · અધ્યાય 51

સિત^રક્ત^પીત^કૃષ્ણા વિપ્રાદીનાં ક્રમેણ પિટકા યે।
તે ક્રમશઃ પ્રોક્તફલા વર્ણાનાં *ન^અગ્રજાતાનામ્[ક્.અગ્રજાદીનામ્]॥

સુસ્નિગ્ધ^વ્યક્ત^શોભાઃ શિરસિ ધનચયં મૂર્ધ્નિ સૌભાગ્યમ્ આરાદ્
દૌર્ભાગ્યં ભ્રૂયુગોત્થાઃ પ્રિયજન^ઘટનામ્ આશુ દુઃશીલતાં ચ।
તન્મધ્યોત્થાશ્ ચ શોકં નયનપુટગતા નેત્રયોર્ ઇષ્ટદૃષ્ટિં
પ્રવ્રજ્યાં શઙ્ખદેશે +અશ્રુજલનિપતન^*સ્થાનગા રાન્તિ ચિન્તામ્[ક્.સ્થાનગાશ્ ચ અતિચિન્તામ્]॥

ઘ્રાણા^ગણ્ડે વસનસુતદાશ્ ચ^ઓષ્ઠયોર્ અન્નલાભં
કુર્યુસ્ તદ્વચ્ ચિબુકતલગા ભૂરિ વિત્તં લલાટે।
હન્વોર્ એવં ગલકૃતપદા ભૂષણાન્ય્ અન્નપાને
શ્રોત્રે *ષડ્ભૂતણ[ક્.ઊ.તદ્ભૂષણ]ગણમ્ અપિ જ્ઞાનમ્ આત્મસ્વરૂપમ્॥

શિરઃ^સન્ધિ^ગ્રીવા^હૃદય^કુચ^પાર્શ્વ^ઉરસિ ગતા
અયોઘાતં ઘાતં સુત^તનય^લાભં શુચમ્ અપિ।
પ્રિયપ્રાપ્તિં સ્કન્ધે +અપ્ય્ અટનમ્ અથ ભિક્ષાર્થમ્ અસકૃદ્
વિનાશં કક્ષોત્થા વિદધતિ ધનાનાં *બહુમુખમ્[ક્.બહુસુખમ્]॥

દુઃખ^શત્રુનિચયસ્ય *વિનાશં[ક્.વિઘાતં] પૃષ્ઠ^બાહુ^યુગજા રચયન્તિ।
સંયમં ચ મણિબન્ધન^જાતા ભૂષણ^આદ્યમ્ ઉપબાહુ^યુગ્^ઉત્થાઃ॥

ધનાપ્તિં સૌભાગ્યં શુચમ્ અપિ કર^અઙ્ગુલ્ય્^ઉદરગાઃ
સુપાનાન્નં નાભૌ તદધ ઇહ ચૌરૈર્ ધનહૃતિમ્।
ધનં ધાન્યં બસ્તૌ યુવતિમ્ અથ મેઢ્રે સુતનયાન્
ધનં સૌભાગ્યં વા ગુદ^વૃષણજાતા વિદધતિ॥

ઊર્વોર્ યાન^અઙ્ગના^લાભં જાન્વોઃ શત્રુજનાત્ ક્ષતિમ્।
શસ્ત્રેણ જઙ્ઘયોર્ ગુલ્ફે +અધ્વ^બન્ધ^ક્લેશદાયિનઃ॥

સ્ફિક્^પાર્ષ્ણિ^પાદ^જાતા ધનનાશ^અગમ્યગમનમ્ અધ્વાનમ્॥
બન્ધનમ્ અઙ્ગુલિનિચયે +અઙ્ગુષ્ઠે ચ જ્ઞાતિલોકતઃ પૂજામ્॥

ઉત્પાત^ગણ્ડ^પિટકા દક્ષિણતો વામતસ્ ત્વ્ અભીઘાતાઃ।
ધન્યા ભવન્તિ પુંસાં તદ્^વિપરીતાશ્ *ચ[ક્.તુ] નારીણામ્॥

ઇતિ પિટકવિભાગઃ પ્રોક્ત આમૂર્ધતો +અયં
વ્રણ^તિલક^વિભાગો +અપ્ય્ એવમ્ એવ પ્રકલ્પ્યઃ।
ભવતિ મશક^લક્ષ્મ^આવર્તજન્મ^અપિ તદ્વન્
નિગદિતફલકારિ પ્રાણિનાં દેહ^સંસ્થમ્॥
52 વાસ્તુવિદ્યા