બૃહત્સંહિતા · અધ્યાય 32

ક્ષિતિકમ્પમ્ આહુર્ એકે બૃહદન્તર્જલનિવાસિસત્ત્વ^કૃતમ્।
ભૂભાર^ખિન્ન^દિગ્ગજ^વિશ્રામ^સમુદ્ભવં ચ^અન્યે॥

અનિલો +અનિલેન નિહતઃ ક્ષિતૌ પતન્ સસ્વનં કરોત્ય્ *અન્યે[ક્.એકે]।
કે ચિત્ ત્વ્ અદૃષ્ટ^કારિતમ્ ઇદમ્ અન્યે પ્રાહુર્ આચાર્યાઃ॥

ગિરિભિઃ પુરા સપક્ષૈર્ વસુધા પ્રપતદ્ભિર્ ઉત્પદ્ભિશ્ ચ।
આકમ્પિતા પિતામહમ્ આહ^અમરસદસિ સવ્રીડમ્॥

ભગવન્ નામ મમ^એતત્ ત્વયા કૃતં યદ્ અચલ^ઇતિ તન્ ન તથા।
ક્રિયતે +અચલૈશ્ ચલદ્ભિઃ શક્તાહં નાસ્ય ખેદસ્ય॥

તસ્યાઃ *સગદ્ગદ^ગિરં[ક્.સગડ્ગદગિરં] કિં ચિત્ સ્ફુરિતાધરં વિનતમ્ ઈષત્।
સાશ્રુવિલોચનમ્ આનનમ્ આલોક્ય પિતામહઃ પ્રાહ॥

મન્યું હર^ઇન્દ્ર ધાત્ર્યાઃ ક્ષિપ કુલિશં શૈલ^પક્ષ^ભઙ્ગાય।
શક્રઃ કૃતમ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા મા ભૈર્ ઇતિ વસુમતીમ્ આહ॥

કિન્ત્વ્ અનિલ^દહન^સુરપતિ^વરુણાઃ સદસત્ફલ^અવબોધાર્થમ્।
પ્રાગ્ દ્વિત્રિચતુર્ભાગેષુ દિનનિશોઃ કમ્પયિષ્યન્તિ॥

ચત્વાર્ય્ આર્યમ્ણાદ્યાન્ય્ આદિત્યં મૃગશિરો +અશ્વયુક્ ચ^ઇતિ।
મણ્ડલમ્ એતદ્ વાયવ્યમ્ અસ્ય રૂપાણિ સપ્તાહાત્॥

ધૂમ^આકુલીકૃત^આશે નભસિ નભસ્વાન્ રજઃ ક્ષિપન્ ભૌમમ્।
વિરુજન્ દ્રુમાંશ્ ચ વિચરતિ રવિર્ અપટુ^કર^અવભાસી ચ॥

વાયવ્યે ભૂકમ્પે સસ્ય^અમ્બુ^વન^ઔષધી^ક્ષયો +અભિહિતઃ।
શ્વયથુ^શ્વાસ^ઉન્માદ^જ્વર^કાસ^*ભવો[ક્.ભવા] વણિક્^પીડા॥

રૂપ^આયુધ^ભૃદ્^વૈદ્યા^સ્ત્રી^કવિ^ગાન્ધર્વ^પણ્ય^શિલ્પિજનાઃ।
પીડ્યન્તે સૌરાષ્ટ્રક^કુરુ^મઘધ^દશાર્ણ^મત્સ્યાશ્ ચ॥

પુષ્ય^આગ્નેય^વિશાખા^ભરણી^પિત્ર્ય^અજ^ભાગ્ય^સંજ્ઞાનિ।
વર્ગો હૌતભુજો +અયં કરોતિ રૂપાણ્ય્ અથ^એતાનિ॥

તારા^ઉલ્કાપાત^આવૃતમ્ આદીપ્તમ્ ઇવ^અમ્બરં સદિગ્દાહમ્।
વિચરતિ મરુત્^સહાયઃ સપ્તાર્ચિઃ સપ્તદિવસાન્તઃ॥

આગ્નેયે +અમ્બુદ^નાશઃ સલિલાશય^સંક્ષયો નૃપતિ^વૈરમ્।
દદ્રૂ^વિચર્ચિકા^જ્વર^વિસર્પિકાઃ પાણ્ડુરોગશ્ ચ॥

દીપ્તૌજસઃ પ્રચણ્ડાઃ પીડ્યન્તે ચ^અશ્મક^અઙ્ગ^બાહ્લીકાઃ।
તઙ્ગણ^કલિઙ્ગ^વઙ્ગ^*દ્રવિડાઃ[ઉ.દ્રવિણાઃ] *શબરા અનેકવિધાઃ[ક્.શબરાશ્ ચ નૈકવિધાઃ]॥

અભિજિત્^શ્રવણ^ધનિષ્ઠા^પ્રાજાપત્ય^ઐન્દ્ર^વૈશ્વ^મૈત્રાણિ।
સુરપતિ^મણ્ડલમ્ એતદ્ ભવન્તિ *ચ^અપ્ય્ અસ્ય રૂપાણિ[ક્.ચ અસ્ય સ્વરૂપાણિ]॥

ચલિત^અચલ^વર્ષ્માણો ગમ્ભીર^વિરાવિણસ્ *તડિદ્વન્તઃ[ક્.તડિત્વન્તઃ]।
ગવલ^અલિકુલ^અહિનિભા વિસૃજન્તિ પયઃ પયોવાહાઃ॥

ઐન્દ્રં *સ્તુત[ક્.શ્રુતિ]^કુલજાતિ^ખ્યાત^અવનિપાલ^ગણપ^વિધ્વંસિ।
અતિસાર^ગલગ્રહ^વદનરોગ^કૃચ્ છર્દિકોપાય॥

કાશિ^યુગન્ધર^પૌરવ^કિરાત^કીર^અભિસાર^હલ^મદ્રાઃ।
અર્બુદ^*સુરાષ્ટ્ર[ક્.સુવાસ્તુ]^માલવ^પીડાકરમ્ ઇષ્ટવૃષ્ટિકરમ્॥

પૌષ્ણ^આપ્ય^આર્દ્રા^આશ્લેષા^મૂલ^અહિર્બુધ્ન્ય^વરુણદેવાનિ।
મણ્ડલમ્ એતદ્ વારુણમ્ અસ્યાપિ ભવન્તિ રૂપાણિ॥

નીલોત્પલ^અલિ^ભિન્ન^અઞ્જન^ત્વિષો મધુર^રાવિણો બહુલાઃ।
તડિદ્^ઉદ્ભાસિત^દેહા *ધારા^અઙ્કુર[ક્.ધારાઙ્કુશ]વર્ષિણો જલદાઃ॥

વારુણમ્ અર્ણવ^સરિદ્^આશ્રિત^ઘ્નમ્ અતિવૃષ્ટિદં વિગત^વૈરમ્।
ગોનર્દ^ચેદિ^કુકુરાન્ કિરાત^વૈદેહકાન્ હન્તિ॥

ષડ્ભિર્ માસૈઃ કમ્પો દ્વાભ્યાં પાકં ચ યાતિ નિર્ઘાતઃ।
અન્યાન્ અપ્ય્ ઉત્પાતાન્ જગુર્ અન્યે મણ્ડલૈર્ એતૈઃ॥
[ક્.3વેર્સેસ્ ઇન્સેર્તેદ્
ક્.32.24અબ્। ઉલ્કા હરિશ્ ચન્દ્રપુરં રજશ્ ચ નિર્ઘાતભૂકમ્પકકુપ્પ્રદાહાઃ।
ક્.32.24ચ્દ્। વાતો +અતિચણ્ડો ગ્રહણં રવીન્દ્વોર્ નક્ષત્રતારાગણવૈકૃતાનિ॥
ક્.32.25અબ્। વ્યભ્રે વૃષ્ટિર્ વૈકૃતં વાતવૃષ્ટિર્ ધૂમો +અનગ્નેર્ વિસ્ફુલિઙ્ગાર્ચિષો વા।
ક્.32.25ચ્દ્। વન્યં સત્ત્વં ગ્રામમધ્યે વિશેદ્વા રાત્રાવૈન્દ્રં કાર્મુકં દૃશ્યતે વા॥
ક્.32.26અબ્। સન્ધ્યાવિકારાઃ પરિવેષખણ્ડા નદ્યઃ પ્રતીપા દિવિ તૂર્યનાદાઃ।
ક્.32.26અબ્। અન્યચ્ ચ યત્સ્યાત્ પ્રકૃતેઃ પ્રતીપં તન્મણ્ડલૈર્ એવ ફલં નિગાદ્યમ્॥]

હન્ત્ય્ ઐન્દ્રો વાયવ્યં વાયુશ્ ચ^અપ્ય્ ઐન્દ્રમ્ એવમ્ અન્યોન્યમ્।
વારુણ^હૌતભુજાવ્ અપિ વેલા^નક્ષત્રજાઃ કમ્પાઃ॥

પ્રથિત^નરેશ્વર^મરણ^વ્યસનાન્ય્ આગ્નેય^વાયુમણ્ડલયોઃ।
ક્ષુદ્ભય^મરક^અવૃષ્ટિભિર્ ઉપતાપ્યન્તે જનાશ્ ચ અપિ॥

વારુણ^પૌરન્દરયોઃ સુભિક્ષ^શિવવૃષ્ટિ^હાર્દયો લોકે।
ગાવો +અતિભૂરિ^પયસો નિવૃત્ત^વૈરાશ્ ચ ભૂપાલાઃ॥

પક્ષૈશ્ ચતુર્ભિર્ અનિલસ્ ત્રિભિર્ અગ્નિર્ દેવરાટ્ ચ સપ્તાહાત્।
સદ્યઃ ફલતિ ચ વરુણો યેષુ ન કાલો +અદ્ભુતેષુ^ઉક્તઃ॥

ચલયતિ પવનઃ શતદ્વયં શતમ્ અનલો દશયોજન^અન્વિતમ્।
સલિલપતિર્ અશીતિસંયુતં કુલિશધરો +અભ્યધિકં ચ *ષષ્ટિતઃ[ક્.ષષ્ટિકમ્]॥

ત્રિચત્રુથસપ્તમદિને માસે પક્ષે તથા ત્રિપક્ષે ચે।
યદિ ભવતિ ભૂમિકમ્પઃ પ્રધાન^નૃપ^નાશનો ભવતિ॥
33 ઉલ્કાલક્ષણાધ્યાયઃ