બૃહત્સંહિતા · અધ્યાય 27
પૂર્વઃ પૂર્વસમુદ્ર^વીચિ^શિખર^પ્રસ્ફાલના^ઘૂર્ણિતશ્
ચન્દ્રાર્ક^અંશુ^સટા^*કલાપ[ક્.અભિઘાત]^કલિતો વાયુર્ યદા^આકાશતઃ।
નૈકાન્ત^સ્થિત^નીલમેઘ^*પટલા[ક્.પટલાં] શારદ્ય^*સંવર્ધિતા[ક્. સંવર્ધિતાં]।
વાસન્ત^ઉત્કટ^સસ્ય^મણ્ડિત^*તલા સર્વા મહી શોભતે[ક્.તલાં વિદ્યાત્ તદા મેદિનીમ્]॥
યદા *વહ્નૌ[ક્.અગ્નેયો] વાયુર્ *વહતિ ગગને +અખણ્ડિત^તનુઃ[ક્.મલય^શિખર^આસ્ફાલનપટુઃ]
પ્લવત્ય્ અસ્મિન્ યોગે ભગવતિ પતઙ્ગે પ્રવસતિ।
તદા નિત્ય^ઉદ્દીપ્તા જ્વલન^શિખર^આલિઙ્ગિતતલા
સ્વગાત્ર^ઉષ્મ^ઉચ્છ્વાસૈર્ વમતિ વસુધા ભસ્મનિકરમ્॥
તાલી^પત્ર^લતા^વિતાન^તરુભિઃ શાખામૃગાન્ નર્તયન્
યોગે +અસ્મિન્ પ્લવતિ *ધ્વનિઃ સપરુષો[ક્.ધ્વનન્સુપરુષો] વાયુર્ યદા દક્ષિણઃ।
*તદ્વદ્ યોગસમુત્થિતસ્ તુ[ક્.સર્વોદ્યોગસમુન્નતાશ્ ચ] ગજવત્ તાલ^અઙ્કુશૈર્ ઘટ્ટિતાઃ
કીનાશા ઇવ મન્દ^વારિ^*કણિકા[ક્.કણિકાન્] મુઞ્ચન્તિ મેઘાસ્ તદા॥
સૂક્ષ્મૈલા^લવલી^લવઙ્ગ^નિચયાન્ વ્યાઘૂર્ણયન્ સાગરે
ભાનોર્ અસ્તમયે પ્લવત્ય્ અવિરતો વાયુર્ યદા નૈરૃતઃ।
ક્ષુત્^*તૃષ્ણ^આવૃત[ક્.તૃષ્ણામૃત]^માનુષ^અસ્થિ^શકલ^પ્રસ્તાર^ભાર^ચ્છદા
મત્તા પ્રેતવધૂર્ ઇવ^ઉગ્ર^ચપલા ભૂમિસ્ તદા લક્ષ્યતે॥
યદા રેણુ^ઉત્પાતૈઃ *પ્રવિચલ^સટાટોપ^ચપલઃ[ક્.પ્રવિકટસટાટોપચપલઃ]
પ્રવાતઃ *પશ્ચાચ્ ચેદ્[ક્.પશ્ચાર્ધે] દિનકર^કર^આપાત^સમયે।
તદા સસ્યોપેતા *પ્રવર^નિકર^આબદ્ધ^સમરા[ક્.પ્રવરનૃવ્રાબદ્ધસમરા]
*ક્ષિતિઃ સ્થાનસ્થાનેષ્વ્[ક્.ધરા સ્થાને સ્થાનેષ્વ્] અવિરત^વસા^માંસ^રુધિરા॥
આષાઢી^પર્વ^કાલે યદિ કિરણપતેર્ અસ્તકાલ^ઉપપત્તૌ
વાયવ્યો વૃદ્ધવેગઃ *પવન^ઘન^વપુઃ પન્નગ^અર્દ્ધ^અનુકારિ[ક્.પ્લવતિ ધનરિપુઃ પન્નગાદાનુકારી]।
જાનીયાદ્ વારિ^ધારા^પ્રમુદિત^*મુદિત^આમુક્ત[ક્.મુદિતાં મુક્ત]^મણ્ડૂક^કણ્ઠાં
સસ્ય^ઉદ્ભાસ^એકચિહ્નાં સુખ^બહુલતયા ભાગ્યસેનામ્ ઇવ^ઉર્વીમ્॥
મેરુ^ગ્રસ્ત^મરીચિ^મણ્ડલ^તલે ગ્રીષ્મ^અવસાને રવૌ
વાત્ય્ આમોદિ^કદમ્બ^ગન્ધ^સુરભિર્ વાયુર્ યદા ચ^ઉત્તરઃ।
વિદ્યુદ્^ભ્રાન્તિ^સમસ્ત^કાન્તિ^કલના મત્તાસ્ તદા તોયદા
ઉન્મત્તા ઇવ નષ્ટ^ચન્દ્ર^કિરણાં ગાં પૂરયન્ત્ય્ અમ્બુભિઃ॥
*વૃત્તાયામ્ આષાઢ્યાં કૃષ્ણ^ચતુર્થ્યામ્ અજૈકપાદ^ઋક્ષે[ક્.ઐશાનો યદિ શીતલો +અમરગણૈઃ સંસેવ્યમાનો ભવેત્]।
*યદિ વર્ષતિ પર્જન્યઃ પ્રાવૃત્ શસ્તા ન ચેન્ ન તદા[ક્.પુન્નાગાગુરુપારિજાતસુરભિર્વાયુઃ પ્રચણ્ડધ્વનિઃ]॥
*નષ્ટચન્દ્રાર્કકિરનં નષ્ટતારં ન ચેન્ નભઃ[ક્.આપૂર્ણોદકયૌવના વસુમતી સમ્પન્નસસ્યાકુલા]।
*ન તાં ભદ્રપદાં મન્યે યત્ર દેવો ન વર્ષતિ[ક્.ધર્મિષ્ઠાઃ પ્રણતારયો નૃપતયો રક્ષન્તિ વર્ણાંસ્ તદા]॥
28 સદ્યોવર્ષણાધ્યાયઃ
મૂળ પાઠ: Bṛhatsaṃhitā · Edition: of A.V.Tripathi (Sarasvati Bhavan Granthamala Edition) with reference to H.Kern's text and his translation [variants marked by K. & K's tr.] and Utpala's commentary [marked by U.] · Data entry Michio Yano Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0