બૃહત્સંહિતા · અધ્યાય 26
આષાઢ્યાં સમતુલિતાધિવાસિતાનામ્
અન્યેદ્યુર્ યદ્ અધિકતામ્ ઉપૈતિ બીજમ્।
તદ્વૃદ્ધિર્ ભવતિ ન જાયતે યદૂનં
મન્ત્રો +અસ્મિન્ ભવતિ તુલાભિમન્ત્રણાય॥
સ્તોતવ્યા મન્ત્રયોગેન સત્યા દેવી સરસ્વતી।
દર્શયિષ્યસિ યત્સત્યં સત્યે સત્યવ્રતા હ્ય્ અસિ॥
યેન સત્યેન ચન્દ્રાર્કૌ ગ્રહા જ્યોતિર્ગણાસ્ તથા।
ઉત્તિષ્ઠન્તીહ પૂર્વેણ પશ્ચાદ્ અસ્તં વ્રજન્તિ ચ॥
યત્સત્યં સર્વવેદેષુ યત્સત્યં બ્રહ્મવાદિષુ।
યત્સત્યં ત્રિષુ લોકેષુ તત્સત્યમ્ ઇહ દૃશ્યતામ્॥
બ્રહ્મણો દુહિતાસિ ત્વમ્ આદિત્ય^ઇતિ પ્રકીર્તિતા।
કાશ્યપી ગોત્રતશ્ ચ^એવ નામતો વિશ્રુતા તુલા॥
ક્ષૌમં ચતુઃસૂત્રકસન્નિબદ્ધં
ષડઙ્ગુલં શિક્યકવસ્ત્રમ્ અસ્યાઃ।
સૂત્રપ્રમાણમ્ ચ દશાઙ્ગુલાનિ
ષડ્ એવ *કક્ષ્ય[ક્.કક્ષ]^ઉભયશિક્યમધ્યે॥
યામ્યે શિક્યે કાઞ્ચનં સન્નિવેશ્યં
શેષદ્રવ્યાણ્ય્ ઉત્તરે +અમ્બૂનિ *ચ^એવ[ક્.ચ^એવમ્]।
તોયૈઃ કૌપ્યૈઃ *સૈન્ધવૈઃ[ક્.સ્યન્દિભિઃ] સારસૈશ્ ચ
વૃષ્ટિર્[વર્.વૃદ્ધિર્] હીના મધ્યમા ચોત્તમા ચ॥
દન્તૈર્ નાગા ગો^હય^આદ્યાશ્ ચ લોમ્ના
હેમ્ના ભૂપાઃ શિક્થકેન દ્વિજાદ્યાઃ।
તદ્વદ્ દેશા વર્ષમાસા દિશશ્ ચ
શેષદ્રવ્યાણ્ય્ આત્મરૂપસ્થિતાનિ॥
હૈમી પ્રધાના રજતેન મધ્યા તયોર્ અલાભે ખદિરેણ કાર્યા।
વિદ્ધઃ પુમાન્ યેન શરેણ સા વા તુલા પ્રમાણેન ભવેદ્ વિતસ્તિઃ॥
હીનસ્ય નાશો +અભ્યધિકસ્ય વૃદ્ધિસ્ તુલ્યેન તુલ્યં તુલિતં તુલાયામ્।
એતત્તુલા^કોશ^રહસ્યમ્ ઉક્તં પ્રાજેશયોગે +અપિ નરો વિદધ્યાત્॥
સ્વાતાવ્ અષાઢાસ્વ્ અથ રોહિણીષુ
પાપગ્રહા યોગગતા ન શસ્તાઃ।
ગ્રાહ્યં તુ યોગદ્વયમ્ અપ્ય્ ઉપોષ્ય
યદાધિમાસો દ્વિગુણીકરોતિ॥
ત્રયો +અપિ યોગાઃ સદૃશાઃ ફલેન
યદા તદા વાચ્યમ્ અસંશયેન।
વિપર્યયે યત્ત્વ્ ઇહ રોહિણીજં
ફલં તદ્ એવાભ્યધિકં નિગદ્યમ્॥
નિષ્પત્તિર્ અગ્નિકોપો વૃષ્ટિર્ મન્દાથ મધ્યમા શ્રેષ્ઠા।
બહુજલપવના પુષ્ટા શુભા ચ પૂર્વાદિભિઃ પવનૈઃ॥
[ક્.26.14અબ્। વૃત્તાયામ્ આષાઢ્યામ્ કૃષ્ણચતુર્થ્યામ્ અજૈકપાદ^ઋક્ષે।]
[ક્.26.14ચ્દ્। યદિ વર્ષતિ પર્જન્યઃ પ્રાવૃટ્ શસ્તા ન ચેન્ ન તતઃ॥]
[ક્.26.15અબ્। આષાઢ્યામ્ પૌર્ણમાસ્યાં તુ યદ્ય્ ઐશાનો +અનિલો ભવેત્।]
[ક્.26.15ચ્દ્। અસ્તં ગચ્છતિ તીક્ષ્ણાંશૌ સસ્યસમ્પત્તિર્ ઉત્તમા॥]
27 વાતચક્રાધ્યાયઃ
27.01અબ્[ક્.ઓમિત્તેદ્]। આષાઢ^પૌર્ણમાસ્યાં તુ યદ્ય્ ઐશાનો +અનિલો ભવેત્।
27.01ચ્દ્[ક્.ઓમિત્તેદ્]। અસ્તં ગચ્છતિ તીક્ષ્ણાંશૌ સસ્ય સમ્પત્તિર્ ઉત્તમા॥
મૂળ પાઠ: Bṛhatsaṃhitā · Edition: of A.V.Tripathi (Sarasvati Bhavan Granthamala Edition) with reference to H.Kern's text and his translation [variants marked by K. & K's tr.] and Utpala's commentary [marked by U.] · Data entry Michio Yano Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0