બૃહત્સંહિતા · અધ્યાય 17

યુદ્ધં યથા યદા વા *ભવિષ્યમ્[ક્.ભવિષ્યદ્] આદિશ્યતે ત્રિકાલજ્ઞૈઃ।
તદ્વિજ્ઞાનં કરણે મયા કૃતં સૂર્ય^*સિદ્ધાન્તે[ક્.સિદ્ધાન્તાત્]॥

વિયતિ ચરતાં ગ્રહાણામ્ ઉપર્યુપર્ય્ આત્મમાર્ગસંસ્થાનામ્।
અતિદૂરાદ્ દૃગ્વિષયે સમતામ્ ઇવ સમ્પ્રયાતાનામ્॥

આસન્ન^ક્રમ^યોગાદ્ ભેદ^ઉલ્લેખ^અંશુ^મર્દન^*અસવ્યૈઃ[ક્.અસવ્યઃ]।
યુદ્ધં ચતુષ્પ્રકારં પરાશર^આદ્યૈર્ મુનિભિર્ ઉક્તમ્॥

ભેદે વૃષ્ટિવિનાશો ભેદઃ સુહૃદાં મહાકુલાનાં ચ।
ઉલ્લેખે શસ્ત્ર^ભયં મન્ત્રિવિરોધઃ પ્રિયાન્નત્વમ્॥

અમ્શુવિરોધે યુદ્ધાનિ ભૂભૃતાં શસ્ત્ર^રુક્^ક્ષુદ્^અવમર્દાઃ।
યુદ્ધે ચ^અપ્ય્ અપસવ્યે ભવન્તિ યુદ્ધાનિ ભૂપાનામ્॥

રવિર્ આક્રન્દો મધ્યે પૌરઃ પૂર્વે +અપરે સ્થિતો યાયી।
પૌરા બુધ^ગુરુ^રવિજા નિત્યં શીતાંશુર્ *આક્રન્દઃ[ક્.આક્રન્દ્રઃ]॥

કેતુ^કુજ^રાહુ^શુક્રા યાયિન એતે હતા *ઘ્નન્તિ[ક્.ગ્રહા હન્યુઃ]।
આક્રન્દ^યાયિ^પૌરાન્ જયિનો *જયદાઃ[ક્.જયદા] સ્વ^વર્ગસ્ય॥

પૌરે પૌરેણ હતે પૌરાઃ પૌરાન્ નૃપાન્ વિનિઘ્નન્તિ।
એવં *યાય્યાક્રન્દા[ક્.યાય્યાક્રન્દૌ] નાગર^યાયિ^ગ્રહાશ્ ચ^એવ॥

દક્ષિણદિક્સ્થઃ પરુષો વેપથુર્ અપ્રાપ્ય સન્નિવૃત્તો +અણુઃ।
અધિરૂઢો વિકૃતો નિષ્પ્રભો વિવર્ણશ્ ચ યઃ સ જિતઃ॥

ઉક્તવિપરીતલક્ષણસમ્પન્નો જયગતો *વિનિર્દેશ્યઃ[ક્.વિનિર્દિષ્ટઃ]।
વિપુલઃ સ્નિગ્ધો દ્યુતિમાન્ દક્ષિણદિક્સ્થો +અપિ જયયુક્તઃ॥

દ્વાવ્ અપિ મયૂખયુક્તૌ વિપુલૌ સ્નિગ્ધૌ સમાગમે ભવતઃ।
તત્ર *અન્યોન્યં પ્રીતિર્[ક્.અન્યોન્યપ્રીતિર્] વિપરીતાવ્ આત્મપક્ષઘ્નૌ॥

યુદ્ધં સમાગમો વા યદ્ય્ અવ્યક્તૌ *સ્વલક્ષણૈર્[ક્.તુ લક્ષણૈર્] ભવતઃ।
ભુવિ ભૂભૃતામ્ અપિ તથા ફલમ્ અવ્યક્તં વિનિર્દેશ્યમ્॥

ગુરુણા જિતે +અવનિસુતે બાહ્લીકા યાયિનો *+અગ્નિવાર્તાશ્ ચ[ક્.અગ્નિવાર્ત્તાશ્ ચ]।
શશિજેન શૂરસેનાઃ કલિઙ્ગ^*શાલ્વાશ્[ક્.સાલ્વાશ્] ચ પીડ્યન્તે॥

સૌરેણ^અરે વિજિતે જયન્તિ પૌરાઃ પ્રજાશ્ ચ સીદન્તિ।
*કોષ્ઠાગાર[ક્.કોષ્ઠાગાર]^મ્લેચ્છ^ક્ષત્રિય^તાપશ્ ચ શુક્રજિતે॥

ભૌમેન હતે શશિજે વૃક્ષ^સરિત્^તાપસ^અશ્મક^નરેન્દ્રાઃ।
ઉત્તરદિક્સ્થાઃ ક્રતુ^દીક્ષિતાશ્ ચ સન્તાપમ્ આયાન્તિ॥

ગુરુણા *જિતે બુધે[ક્.બુધે જિતે] મ્લેચ્છ^શૂદ્ર^ચૌર^અર્થયુક્ત^પૌરજનાઃ।
ત્રૈગર્તપાર્વતીયાઃ પીડ્યન્તે કમ્પતે ચ મહી॥

રવિજેન બુધે ધ્વસ્તે નાવિક^યોધ^અબ્જ^સધન^ગર્ભિણ્યઃ।
ભૃગુણા જિતે +અગ્નિકોપઃ સસ્ય^અમ્બુદ^યાયિ^વિધ્વંસઃ॥

જીવે શુક્ર^અભિહતે કુલૂત^ગાન્ધાર^કૈકયા મદ્રાઃ।
*શાલ્વા[ક્.સાલ્વા] વત્સા વઙ્ગા ગાવઃ સસ્યાનિ *પીડ્યન્તે[ક્.નશ્યન્તિ]॥

ભૌમેન હતે જીવે મધ્યો દેશો નરેશ્વરા ગાવઃ।
સૌરેણ ચ^અર્જુનાયન^વસાતિ^યૌધેય^શિબિ^વિપ્રાઃ॥

શશિતનયેન^અપિ જિતે બૃહસ્પતૌ મ્લેચ્છ^સત્ય^શસ્ત્ર^ભૃતઃ।
ઉપયાન્તિ મધ્યદેશશ્ ચ સંક્ષયં યચ્ ચ ભક્તિફલમ્॥

શુક્રે બૃહસ્પતિ^*જિતે[ક્.હતે] યાયી શ્રેષ્ઠો વિનાશમ્ ઉપયાતિ।
બ્રહ્મક્ષત્રવિરોધઃ સલિલં ચ ન વાસવસ્ ત્યજતિ॥

કોશલ^કલિઙ્ગ^વઙ્ગા વત્સા મત્સ્યાશ્ ચ મધ્યદેશ^યુતાઃ।
મહતીં વ્રજન્તિ પીડાં નપુંસકાઃ શૂરસેનાશ્ ચ॥

કુજ^વિજિતે ભૃગુ^તનયે બલ^મુખ્ય^વધો નરેન્દ્ર^સંગ્રામાઃ।
સૌમ્યેન પાર્વતીયાઃ ક્ષીરવિનાશો +અલ્પવૃષ્ટિશ્ ચ॥

રવિજેન સિતે વિજિતે *ગુણમુખ્યાઃ[ઉ.ગણમુખ્યાઃ] શસ્ત્ર^જીવિનઃ ક્ષત્રમ્।
જલજાશ્ ચ નિપીડ્યન્તે સામાન્યં ભક્તિફલમ્ અન્યત્॥

અસિતે સિતેન નિહતે +અર્ઘ^વૃદ્ધિર્ અહિ^વિહગ^માનિનાં પીડા।
ક્ષિતિજેન તઙ્ગણ^અન્ધ્ર^ઉડ્ર^કાશિ^બાહ્લીક^દેશાનામ્॥

સૌમ્યેન પરાભૂતે મન્દે +અઙ્ગ^વણિગ્^વિહઙ્ગ^પશુ^નાગાઃ।
સન્તાપ્યન્તે ગુરુણા સ્ત્રી^બહુલા મહિષક^શકાશ્ ચ॥

અયં વિશેષો +અભિહિતો હતાનાં કુજ^જ્ઞ^વાગીશ^સિત^અસિતાનામ્।
ફલં તુ વાચ્યં ગ્રહ^ભક્તિતો +અન્યદ્ યથા તથા ઘ્નન્તિ હતાઃ સ્વભક્તીઃ॥
18 શશિગ્રહસમાગમાધ્યાયઃ