બૃહત્સંહિતા · અધ્યાય 12

સમુદ્રો +અન્તઃ શૈલૈર્ મકર^નખર^ઉત્ખાત^શિખરૈઃ
કૃતસ્ તોય^ઉચ્છિત્ત્યા સપદિ સુતરાં યેન રુચિરઃ।
પતન્ મુક્તામિશ્રૈઃ પ્રવર^મણિરત્ન^અમ્બુનિવહૈઃ
સુરાન્ પ્રત્યાદેષ્ટું *મિત[ક્.સિત]^મુકુટ^રત્નાન્ ઇવ પુરા॥

યેન ચ^અમ્બુહરણે +અપિ વિદ્રુમૈર્ ભૂધરૈઃ સ^મણિરત્ન^વિદ્રુમૈઃ।
નિર્ગતૈસ્ તદ્^ઉરગૈશ્ ચ રાજિતઃ સાગરો +અધિકતરં વિરાજિતઃ॥

પ્રસ્ફુરત્^તિમિ^જલેભ^જિહ્મગઃ ક્ષિપ્ત^રત્ન^નિકરો મહોદધિઃ।
આપદાં પદગતો +અપિ યાપિતો યેન પીતસલિલો +અમરશ્રિયમ્॥

પ્રચલત્^તિમિ^શુક્તિજ^શઙ્ખ^ચિતઃ સલિલે +અપહૃતે +અપિ પતિઃ સરિતામ્।
સ^તરઙ્ગ^સિતોત્પલ^હંસ^ભૃતઃ સરસઃ શરદિ^ઇવ વિભર્તિ *રુચિમ્[ક્.રુચમ્]॥

તિમિ^સિતામ્બુધરં મણિ^તારકં સ્ફટિક^ચન્દ્રમ્ અનમ્બુ^શરદ્^દ્યુતિઃ।
ફણિ^ફણ^ઉપલ^રશ્મિ^શિખિગ્રહં કુટિલગેશ^વિયચ્ ચ ચકાર યઃ॥

દિનકર^રથ^માર્ગ^વિચ્છિત્તયે +અભ્યુદ્યતં યચ્ ચલત્^શૃઙ્ગમ્ ઉદ્ભ્રાન્ત^વિદ્યાધર^અંસ^અવસક્ત^પ્રિયા^વ્યગ્ર^દત્ત^અઙ્ક^દેહ^અવલમ્બ^અમ્બર^*અત્ય્[ક્.અભ્ય્]ઉચ્છ્રિત^ઉદ્ધૂયમાન^ધ્વજૈઃ શોભિતમ્।
કરિકટ^મદ^મિશ્ર^રક્ત^અવલેહ^અનુવાસ^અનુસારિ^દ્વિરેફ^અવલીન^ઉત્તમાઙ્ગૈઃ કૃતાન્ બાણપુષ્પૈર્ ઇવ^ઉત્તંસકાન્ ધારયદ્ભિર્ મૃગેન્દ્રૈઃ સનાથીકૃત^અન્તર્^દરી^નિર્ઝરમ્।
ગગન^તલમ્ ઇવ^ઉલ્લિખન્તં પ્રવૃદ્ધૈર્ ગજ^આકૃષ્ટ^ફુલ્લ^દ્રુમ^ત્રાસ^વિભ્રાન્ત^મત્ત^દ્વિરેફ^આવલી^*હૃષ્ટ[ક્.ગીત]^મન્દ્ર^સ્વનૈઃ શૈલકૂટૈસ્ તરક્ષ^ઋક્ષ^શાર્દૂલ^શાખામૃગ^અધ્યાસિતૈઃ।
રહસિ મદનસક્તયા રેવયા કાન્તયા^ઇવ^ઉપગૂઢં સુર^અધ્યાસિત^ઉદ્યાનમ્ અમ્ભોશન^અન્ન^મૂલ^અનિલાહાર^વિપ્ર^અન્વિતં વિન્ધ્યમ્ અસ્તમ્ભયદ્ યશ્ ચ તસ્ય^ઉદયઃ શ્રૂયતામ્॥

ઉદયે ચ મુનેર્ અગસ્ત્યનામ્નઃ કુસમાયોગમલપ્રદૂષિતાનિ।
હૃદયાનિ સતામ્ ઇવ સ્વભાવાત્ પુનર્ અમ્બૂનિ ભવન્તિ નિર્મલાનિ॥

પાર્શ્વદ્વય^અધિષ્ઠિત^ચક્રવાકામાપુષ્ણતી સસ્વન^હંસ^પઙ્ક્તિમ્।
તામ્બૂલ^રક્ત^ઉત્કષિત^અગ્રદન્તી વિભાતિ યોષા^ઇવ *શરત્[ક્.સરિત્] સહાસા॥

ઇન્દીવર^આસન્ન^સિતોત્પલ^અન્વિતા *શરદ્[ક્.સરિત્] ભ્રમત્ષટ્પદપઙ્ક્તિભૂષિતા।
સભ્રૂલતાક્ષેપકટાક્ષવીક્ષણા વિદગ્ધયોષા^ઇવ વિભાતિ સસ્મરા॥

ઇન્દોઃ પયોદવિગમોપહિતાં વિભૂતિં
દ્રષ્ટું તરઙ્ગવલયા કુમુદં નિશાસુ।
ઉન્મીલયત્ય્ અલિનિલીનદલં સુપક્ષ્મ
વાપી વિલોચનમ્ ઇવ^અસિત^તારકાન્તમ્॥

નાના^વિચિત્ર^અમ્બુજ^હંસ^કોક^કારણ્ડવ^આપૂર્ણ^તડાગ^હસ્તા।
રત્નૈઃ પ્રભૂતૈઃ કુસુમૈઃ ફલૈશ્ ચ ભૂર્યચ્છતીવાર્ઘમ્ અગસ્ત્યનામ્ને॥

સલિલમ્ અમરપાજ્ઞયા^ઉજ્ઝિતં યદ્ ધન^પરિવેષ્ટિત^મૂર્તિભિર્ ભુજઙ્ગૈઃ।
ફણિ^જનિત^વિષ^અગ્નિ^સમ્પ્રદુષ્ટં ભવતિ શિવં તદ્ અગસ્ત્ય^દર્શનેન॥

સ્મરણાદ્ અપિ પાપમ્ અપાકુરુતે કિમ્ ઉત સ્તુતિભિર્ વરુણાઙ્ગરુહઃ।
મુનિભિઃ કથિતો +અસ્ય યથાર્ઘવિધિઃ કથયામિ તથ^એવ નરેન્દ્રહિતમ્॥

સંખ્યાવિધાનાત્ પ્રતિદેશમ્ અસ્ય વિજ્ઞાય સન્દર્શનમ્ આદિશેજ્ જ્ઞઃ।
તચ્ ચ^*ઉજ્જયિન્યામ્[ક્.ઉજ્જયન્યામ્] અગતસ્ય કન્યાં ભાગૈઃ સ્વરાખ્યૈઃ સ્ફુટ^ભાસ્કરસ્ય॥

ઈષત્પ્રભિન્ને +અરુણરશ્મિજાલૈર્ નૈશે +અન્ધકારે દિશિ દક્ષિણસ્યામ્।
સાંવત્સરાવેદિતદિગ્વિભાગે ભૂપો +અર્ઘમ્ ઉર્વ્યાં પ્રયતઃ પ્રયચ્છેત્॥

કાલોદ્ભવૈઃ સુરભિભિઃ કુસુમૈઃ ફલૈશ્ ચ
રત્નૈશ્ ચ સાગરભવૈઃ કનકામ્બરૈશ્ ચ।
ધેન્વા વૃષેણ પરમાન્ન^યુતૈશ્ ચ ભક્ષ્યૈર્
દધ્ય્^અક્ષતૈઃ સુરભિ^ધૂપ^વિલેપનૈશ્ ચ॥

નરપતિર્ ઇમમ્ અર્ઘં શ્રદ્દધાનો દધાનઃ
પ્રવિગતગદદોષો નિર્જિતારાતિપક્ષઃ।
ભવતિ યદિ ચ દદ્યાત્ સપ્ત વર્ષાણિ સમ્યગ્
જલનિધિ*રશનાયાઃ[ક્.રસનાયાઃ] સ્વામિતાં યાતિ ભૂમેઃ॥

દ્વિજો યથાલાભમ્ ઉપાહૃતાર્ઘઃ પ્રાપ્નોતિ વેદાન્ પ્રમદાશ્ ચ પુત્રાન્।
વૈશ્યશ્ ચ ગાં ભૂરિ ઘનં ચ શૂદ્રો રોગક્ષયં ધર્મફલં ચ સર્વે॥

રોગાન્ કરોતિ પરુષઃ કપિલસ્ ત્વ્ અવૃષ્ટિં
ધૂમ્રો ગવામ્ અશુભકૃત્ સ્ફુરણો ભયાય।
માઞ્જિષ્ઠરાગ^સદૃશઃ ક્ષુધમ્ આહવાંશ્ ચ
કુર્યાદ્ અણુશ્ ચ પુરરોધમ્ અગસ્ત્યનામા॥

શાતકુમ્ભસદૃશઃ સ્ફટિકાભસ્ તર્પયન્ન્ ઇવ મહીં *કિરણાગ્રૈઃ[ક્.કિરણૌઘૈઃ]।
દૃશ્યતે યદિ *તદા[ક્.તતઃ] પ્રચુરાન્ના ભૂર્ ભવત્ય્ અભય^રોગ^જન^આઢ્યા॥

ઉલ્કયા વિનિહતઃ શિખિના વા ક્ષુદ્ભયં મરકમ્ એવ *વિધત્તે[ક્.ધત્તે]।
દૃશ્યતે સ કિલ હસ્તગતે +અર્કે રોહિણીમ્ ઉપગતે +અસ્તમ્ ઉપૈતિ॥
13 સપ્તર્ષિચારાધ્યાયઃ