બૃહત્પારાશરહોરાશાસ્ત્રમ્ · અધ્યાય 46

અથ દશાધ્યાય

સર્વજ્ઞોઽસિ મહર્ષે ત્વં કૃપયા દીનવત્સલ ।
દશાઃ કતિવિધાઃ સન્તિ તન્મે કથય તત્ત્વતઃ

સાધુ પૃષ્ટં સ્વયા વિપ્ર લોકાનુગ્રહકારિણા ।
કથયામિ તવાગ્રેઽહં દશભેદાનનેકશઃ

દશાબહુવિધાસ્તાસુ મુખ્યા વિંશોત્તરી મતા ।
કૈશ્ચિદષ્ટોત્તરી કૈશ્ચિત્ કથિતા ષોડશોત્તરી

દ્વાદશાબ્દોત્તરી વિપ્ર દશા પઞ્ચોત્તરી તથા ।
દશા શતસમા તદ્વત્ ચતુરાશીતિવત્સરા

દ્વિસપ્તતિસમા ષષ્ટિસમા ષડ્ત્રિંશવત્સરા ।
નક્ષત્રાધારિકાશ્ચેતાઃ કથિતાઃ પૂર્વસૂરિભિઃ

અથા કાલદશા ચક્રદશા પ્રોક્તા મુનીશ્વરૈઃ ।
કાલચક્રદશા ચાઽયા માન્યાસર્વદશાસુ યા

દશાઽથ ચરપર્યાયા સ્થિરાખ્યા ચ દશા દ્વિજ ।
કેન્દ્રાદ્ય ચ દશા જ્ઞેયા કારકાદિગ્રહોદ્ભવા

બ્રહ્મગ્રહાશ્રિતર્ક્ષાદ્યા દશા પ્રોક્તા તુ કેનચિત્ ।
માણ્ડૂકી ચ દશા નામ તથા સ્થૂલદશા સ્મૃતા

યોગાર્ધજદશા વિપ્ર દૃગ્દશા ચ તતઃ પરમ્ ।
ત્રિકોણાખ્યા દશા નામ તથા રાશિદશા સ્મૃતા

પઞ્ચસ્વરદશા વિપ્ર વિજ્ઞેયા યોગિનીદશા ।
દશા પૈણ્ડી તથાંશી ચ નૈસર્ગિકદશા તથા

અષ્ટવર્ગદશ સન્ધ્યાદસા પાચકસંજ્ઞિકા ।
અન્યાસ્તારાદશાદ્યાશ્ચ ન સ્વર્ગાઃ સર્વસમ્મતાઃ

કૃત્તિકાતઃ સમારભ્ય ત્રિરાવૃત્ય દશાધિપાઃ ।
આચંકુરાગુશબુકેશુપૂર્વા વિહગાઃ ક્રમાત્

વહ્નિભાજ્જન્મભં યાવદ્ યા સંખ્યા નવતષ્ટિતા ।
શેષાદ્દશાધિપો જ્ઞેયસ્તમારભ્ય દશાં નયેત્

વિંશોત્તરશતં પૂર્ણમાયુઃ પૂર્વમુદાહૃતમ્ ।
કલૈ વિંશોત્તરી તસ્માદ્ દશા મુખ્યા દ્વિજોત્તમ

દશાસમાઃ ક્રમાદેષાં ષડ્ દશાઽશ્વા ગજેન્દવઃ ।
નૃપાલા નવચન્દ્રાશ્ચ નવચન્દ્રા નગા નખાઃ

દશામનાં ભયાતઘ્નં ભભોગેન હૃતં ફલમ્ ।
દશાયા ભુક્તવર્ષાદ્ય ભોગ્યં માનાદ્ વિશોધિતમ્

લગ્નેશાત્ કેન્દ્રકોણસ્થે રાહૌ લગ્નં વિના સ્થિતે ।
અષ્ટોત્તરી દશા વિપ્ર વિજ્ઞેયા રૌદ્રભાદિતઃ

ચતુષ્કં ત્રિતયં તસ્માત્ ચતુષ્કં ત્રિતયં પુનઃ ।
એવં સ્વજન્મભં યાવદ્ વિગણય્ય યથાક્રમમ્

સૂર્યશ્ચન્દ્રઃ કુજઃ સૌમ્યઃ શનિર્જીવસ્તમો ભૃગુઃ ।
એતે દશાધિપા વિપ્ર જ્ઞેયાઃ કેતું વિના ગ્રહાઃ

રસાઃ પઞ્ચેન્દવો નાગાઃ સપ્તચન્દ્રાશ્ચ ખેન્દવઃ ।
ગોઽબ્જાઃ સૂર્યાઃ કુનેત્રાશ્ચ રવ્યાદીનાં દશાસમાઃ

દશાબ્દાંઘ્રિશ્ચ પાપાનાં શુભાનાં ત્ર્યંશ એવ હિ ।
એકૈકભે દશામાનં વિજ્ઞેયં દ્વિજસત્તમ

તતસ્તદ્યાતભોગાધ્યાં ભુક્તં ભોગ્યં ચ સાધયેત્ ।
વિંશોત્તરીવદેવાત્ર તતસ્તત્ફલમાદિશેત્

કૃષ્ણપક્ષે દિવા જન્મ શુક્લપક્ષે તથા નિશિ ।
તદા હ્યષ્ટોત્તરી ચિન્ત્યા ફલાર્થઞ્ચ વિશેષતઃ

ચન્દ્રહોરાગતે કૃષ્ણે સૂર્યહોરાગતે સિતેએ ।
લગ્ને નૃણાં ફલજ્ઞપ્ત્યૈ વિચિન્ત્યા ષોડશોત્તરી

પુષ્યભાજ્જન્મભં યાવદ્ યા સંખ્યા ગજતષ્ટિતા ।
રવિર્ભૌમો ગુરુર્મન્દઃ કેતુશ્ચન્દ્રો બુધો ભૃગુઃ

ઇતિ ક્રમાદ્ દશાધીશાઃ જ્ઞેયા રાહું વિના ગ્રહાઃ ।
રુદ્રાદ્યેકોત્તરાઃ સંખ્યા ધૃત્યન્તં વત્સરાઃ ક્રમાત્

શુક્રાંશકે પ્રજાતસ્ય વિચિન્ત્યા દ્વાદશોત્તરી ।
જન્મભાત્ પૌષ્ણભં યાવત્ સંખ્યા હિ વસુતષ્ટિતા

સૂર્યો ગુરુઃ શિખી જ્ઞોઽગુઃ કુજો મન્દો નિશાકરઃ ।
વિના શુક્રં દશાધીશા દ્વિચયાત્ સપ્તતઃ સમાઃ

અર્કાંશ કર્કલગ્ને પઞ્ચોત્તરી મતા ।
મિત્રર્ક્ષાજ્જન્મભં યાવત્ સંખ્યા સપ્તવિભાજિતા

એકાદિશેષે વિજ્ઞ્યાઃ ક્રમાત્સપ્તદશાધિપાઃ ।
રવિર્જ્ઞોઽર્કસુતો ભૌમઃ શુક્રશ્ચન્દ્રો વૃહસ્પતિઃ

એકોત્તરાચ્ચ વિજ્ઞેયા દ્વાદશાદ્યાઃ ક્રમાત્સમાઃ ।
ધૃત્યન્તાઃ સપ્તખેટાનાં રાહુકેતૂ વિના દ્વિજ

વર્ગોત્તમગતે લગ્ને દશા ચિન્ત્યા શતાબ્દિકા ।
પૌષ્ણ્ભાજ્જન્મપર્યન્તં ગણયેત્ સપ્તભિર્ભજેત્

શેષાઙ્કે રવિતો જ્ઞેયા દશા શતસમાહ્વયા ।
રવિશ્ચન્દ્રો ભૃગુર્જ્ઞશ્ચ જીવો ભૌમઃ શનિસ્તથા

ક્રમદેતે દશાધીશા બાણા બાણા દિશો દશ ।
નખા નખાઃ ખરામાશ્ચ સમાજ્ઞેયા દ્વિજોત્તમ

કર્મેશે કર્મગે જ્ઞેયા ચતુરાશીતિકા દશા ।
પવનાજ્જન્મભં યાવદ્ યા સણ્ખ્યા સપ્તભાજિતા

શેષે રવીન્દુભૌમજ્ઞા ગુરુશુક્રશનૈશ્ચરાઃ ।
દશાધીશાઃ ક્રમાદેષાં જ્ઞેયા દ્વાદશવત્સરાઃ

મૂલાજ્જન્મર્ક્ષપર્યન્તં ગણયેદષ્ટભિર્ભજેત્ ।
શેષાદ્દશાધીપા જ્ન્ઽ એયા અષ્ટૌ રવ્યાદયઃ ક્રમાત્

નવ વર્ષાણિ સર્વેષાં વિકેતૂનાં નભઃસદામ્ ।
લગ્નેશે સપ્તમે યસ્ય લગ્ને વા સપ્તમાધિપે

ચિન્તનીયા દશા તસ્ય દ્વિસપ્તતિસમાહ્વયા ।
વિંશોત્તરીવદત્રાઽપિ ભુક્તં ભોગ્યં ચ સાધયેત્

યદાર્કો લગ્નરાશિસ્થશ્ચિન્ત્યા ષષ્ટિસમા તદા ।
દાસ્રાત્ ત્રયં ચતુષ્કં ચ ત્રયં ચેતિ પુનઃ પુનઃ

ગુર્વર્કભૂસુતાનાં ચ દશા દશ દશાબ્દકાઃ ।
તતઃ શશિજ્ઞશુક્રાર્કપુત્રાગૂનાં રસાબ્દકાઃ

શ્રવણાજ્જન્મભં યાવત્ સંખ્યા વસુવિભાજિતા ।
શેષે ચન્દ્રરવીજ્યારબુધાર્કિભૃગુરાહવઃ

ક્રમાદ્દશાધિપાસ્તેષામેકાદ્યેકોત્તરાઃ સમા ।
લગ્ને દિનેઽર્કહોરાયાં ચન્દ્રહોરાગતે નિશિ

સૂર્યસ્યાઽર્ધાસ્તયઃ પૂર્વં પરસ્તાદૂદયાદપિ ।
પઞ્ચ પઞ્ચ ઘટી સન્ધ્યા દશનાડી પ્રકીર્તિતા

સન્ધ્યાદ્વયઞ્ચ વિંશત્યા નાડિકાભિઃ પ્રકીર્તિતમ્ ।
દિનસ્ય વિંશતિર્ઘટ્યઃ પૂર્ણસંજ્ઞા ઉદાહૃતાઃ

નિશાયાઃ મુગ્ધસંજ્ઞાશ્ચ ઘટિકા વિંશતિશ્ચ યાઃ ।
સૂર્યોદયે ચ યા સન્ધ્યા ખણ્ડાખ્યા દ।સનાડિકા

અસ્તકાલે ચ યા સન્ધ્યા સુધાખ્યા દશનાડિકા ।
પૂર્ણમુગ્ધઘટીમાને દ્વિગુણે તિથિભિર્ભજેત્

તથા ખણ્ડસુધાઘટ્યૌ ચતુર્ઘ્ને તિથિભિર્ભજેત્ ।
લબ્ધં વર્ષાદિકં માનં સૂર્યાદીનાં ખચારિણામ્

એકાદિસંખ્યયા નિઘ્નં દશામાનં પૃથક્ ક્રમાત્ ।
રાહુકેતુયુતાનાં ચ નવાનાં કાલસંજ્ઞકમ્

રાત્રૌ લગ્નાશ્રિતાદ્રાશેર્દિને લગ્નેશ્વરાશ્રિતામ્ ।
સન્ધ્યાયાં વિત્તભાવસ્થાન્નેયા ચક્રદશા બુધૈઃ

દશા વર્ષાણિ રાશીનામેકૈકસ્ય દશામિતિઃ ।
ક્રમાચ્ચક્રસ્થિતાનાઞ્ચ વિજ્ઞાતવ્યા દ્વિજોત્તમ

અથાઽહં શઙ્કરં નત્વા કાલચક્રદશાં બ્રુવે ।
પાર્વત્યૈ કથિતા પૂર્વં સાદરં યા પિનાકિના

તસ્યાઃ સારં સમુદ્ધૃત્ય તવાગ્રે દ્વિજમન્દન ।
શુભાઽશુભં મનુષ્યાણાં યથા જાનન્તિ પણ્ડિતાઃ

દ્વાદશારં લિખેચ્ચક્રં તિર્યગૂર્ઘ્વસમાનકમ્ ।
ગૃહા દ્વાદશ જાયન્તે સવ્યેઽસવ્યે દ્વિધા દ્વિજ

દ્વિતીયાદિષુ કોષ્ઠેષુ રાશીન્ મેષાદિકાન્ લિખેત્ ।
એવં દ્વાદશરાશ્યાખ્યં કાલચક્રમુદીરિતમ્

અશ્વિન્યાદિત્રયં સવ્યમાર્ગે ચક્રે વ્યવસ્થિતમ્ ।
રોહિણ્યાદિત્રયં ચૈવમપસવ્યે વ્યવિસ્થિતમ્

એવમૃક્ષવિભાગં હિ કૃત્વા ચક્રં સમુદ્ધરેત્ ।
અશ્વિન્યદિતિહસ્તક્ષેમૂલપ્રોષ્ઠપદાભિધાઃ

વહ્નિવાતાદિવિશ્વર્ક્ષરેવત્યઃ સવ્યતારકાઃ ।
એતદ્દશોષુપાદાનામશ્વિન્યાદૌ ચ વીક્ષયેત્

દેહજીવૌ કથં વીક્ષ્યૌ નક્ષત્રાણાં પદેષુ ચ ।
વિશદં તત્પ્રકારં ચ મૈત્રેય કથયામયહમ્

દેહજીવૌ મેષચાપૌ દાસ્રાદ્યચરણસ્ય ચ ।
મેષાદ્યાશ્ચાપપર્યન્તં રાશિપાશ્ચ દશાધિપાઃ

મૃગયુગ્મે દેહજીવૌ દ્વિતીયચરણે સ્મૃતૌ ।
ક્રમાત્ મિથુનપર્યન્તં રાશિપાશ્ચ દશાધિપાઃ

દાસ્રાદિદશતારાણાં તૃતીયચરણે દ્વિજ ।
ગૌર્દેહો મિથુનં જીવો દ્વ્યેકાર્કેશદશાઙ્કપાઃ

ક્વક્ષિરામર્ક્ષનાથાશ્ચ દશાધિપતયઃ ક્રમાત્ ।
અશ્વિન્યાદિદશૌડૂનાં ચતુર્થચરણે તથા

કર્કમીનૌ દેહજીવૌ કર્કાદિનવરાશિપાઃ ।
દશાધીશાશ્ચ વિજ્ઞેયા નવૈતે દ્વિજસત્તમ

યમેજ્યચિત્રાતોયર્ક્ષાઽહીર્બુધ્ન્યાઃ સવ્યતારકાઃ ।
એતત્પઞ્ચોડુપાદાનાં ભરણ્યાદૌ વિચિન્તયેત્

યામ્યપ્રથમપાદસ્ય દેહજીવાવલિર્ઝષઃ ।
નાગાગર્તુપયોધીષુરામાક્ષીન્દ્વર્કભેશ્વરાઃ

યામ્યદ્વિતીયપાદસ્ય દેહજીવૌ ઘટાઙ્ગને ।
રુદ્રદિઙ્નન્દચન્દ્રાક્ષિરામાબ્ધીષ્વઙ્ગભેશ્વરાઃ

યામ્યતૃતીયપાદસ્ય દેહજીવૌ તુલાઙ્ગને ।
સપ્તાષ્ટાઙ્કદિગીશાર્કગજાદ્રિરમભેશ્વરાઃ

કર્કો દેહો ધનુર્જીવો યામ્યતુર્યપદે દ્વિજ ।
વેદબાણાગ્નિનેત્રેન્દુસૂર્યેશાશાઙ્કભેશ્વરાઃ

સપ્તમેવં વિજાનીયાદસવ્યં કથયામ્યહમ્ ।
દ્વાદશારાં લિખેચ્ચકં પૂર્વવદ્ દ્વિજસત્તમ

દ્વિતીયાદિષુ કોષ્ઠેષુ વૃશ્ચિકાદ્ વ્યસ્તમાલિખેએત્ ।
રોહિણી ચ મઘા દ્વીશઃ કર્ણશ્ચેતિ ચતુષ્ટયમ્

ઉક્તં ચાઽસવ્યનાક્ષત્રં પૂર્વાચાર્યૈર્દ્વિજોત્તમ ।
એતદ્વેદોડુપાદાનાં રોહિનીવન્નિરીક્ષયેત્

રોહિણ્યાદિપદે દેહજીવૌ કર્કિધનુર્ધરૌ ।
નવદિગ્રુદ્રસૂર્યેન્દુનેત્રાગ્નોષ્વબ્ધિભેશ્વરાઃ

ધાતૃદ્વિતીચરણે દેહજીવૌ તુલસ્ત્રિયૌ ।
અઙ્કાગવસુસૂર્યેશદિગઙ્કવસુજૂકપાઃ

તૃતીયચરણે બ્રાહ્મ દેએહજીવૌ ઘટાઙ્ગને ।
ષડ્બાણબ્ધિગુણક્ષીન્દુનન્દદિગ્રુદ્રભેશ્વરાઃ

રોહિણ્યન્તપદે દેહજીવાવલિજષૌ સ્મૃતૌ ।
સૂર્યેન્દુદ્વિગુણેષ્વબ્ધિતર્કશૈલાષ્ટભેશ્વરાઃ

ચાન્દ્રરૌદ્રભગાર્યમ્ણમિત્રેન્દુવસુવારુણમ્ ।
એતત્તારાષ્ટકં વિજ્ઞૈર્વિજ્ઞેયં ચાન્દ્રવત્ ક્રમાત્

કર્કો દેહો ઝષો જીવો મૃગાદ્યચરણે દ્વિજ ।
વ્યસ્તાન્મીનાદિકર્કાન્તરાશિપાશ્ચ દશાધિપાઃ

ગૌર્દેહો મિથુનં જીવો દ્વિતીયચરણે મૃગે ।
ત્રિદ્વ્યેકાઙ્કદિશીશાર્કચન્દ્રાક્ષિભવનાધિપાઃ

દેહજીવૌ નક્રયુગ્મે તૃતીયચરણે મૃગે ।
ત્રિબાણાબ્ધિરસાગાષ્ટસૂર્યેશદશભેશ્વરાઃ

મેષો દેહો ધનુર્જીવો ચતુર્થચરણે મૃગે ।
વ્યસ્તાચ્ચાપાદિમેષાન્તરાશિપાશ્ચ દશાધિપાઃ

અપસવ્યગણે ત્વેવં દેહજીવદશાદિકમ્ ।
પાર્વત્યૈ શમ્ભુના પ્રોક્તમિદાવીંકથિતં મયા

કેષાં ચ કતિ વર્ષાણિ દશેશાનાં મહામુને ।
દશાયા ભુક્તભોગ્યાદ્યં તદારમ્ભ પ્રચક્ષ્વ મે

ભૂતૈકવિંશગિરયો નવદિક્ષોડશાબ્ધયઃ ।
સૂર્યાદીનાં દશાબ્ધાઃ સ્યૂ રાશીનાં સ્વામિનો વશાત્

નરસ્ય જન્મકાલે વા પ્રશ્નકાલે યદંશકઃ ।
તદાદિનવરાશિનામબ્દાસ્તસ્યાયુરુચ્યતે

સમ્પૂર્ણાયુર્ભવેદાદાવર્ધમંશસ્ય મધ્યકે ।
અંશાન્તે પરમં કષ્ટમિત્યાહુરપરે બુધાઃ

જ્ઞાત્વૈવં સ્ફુટસિદ્ધાન્તં રાશ્યંશં ગણયેદ્ બુધઃ ।
અનુપાતેન વક્ષ્યામિ તદુપાયમતઃ પરમ્

ગતતારાસ્ત્રિભિર્ભક્તાઃ શેષં ચૈવ ચતુર્ગુણમ્ ।
વર્તમાનપદેનાઢ્યં રાશીનામંશકો ભવેત્

મેષે શતં વૃષેઽક્ષાષ્ટૌ મિથુને ત્રિગજાઃ સમાઃ ।
કર્કટેઽઙ્ગગજાઃ પ્રોક્તાસ્તાવન્તસ્તત્ત્રિકોણયોઃ

જનો યત્રાંશકે જાતો ગતનાડીપલાદિભિઃ ।
તદાંશસ્ય હતાઃ સ્વાબ્દાઃ પઞ્ચભૂમિવિભાજિતાઃ

એવં મહાદશારમ્ભો ભવેદંશાદ્યથા ક્રમાત્ ।
ગણયેન્નવપર્યન્તં તત્તદાયુઃ પ્રકીર્તિતમ્

પદસ્ય ભુક્તઘટ્યાદ્યૈઃ સ્વાબ્દમાનં હતં તતઃ ।
ભભોગાંઘ્રિહૃતં ભુક્તં ભોગ્યં માનાદ્ વિશોધિતમ્

ચન્દ્રાઙ્કાંશકલા ભુક્તાઃ સ્વાબ્દમાનહતા હૃતાઃ ।
દ્વિશત્યા ભુક્તવર્ષાદ્યં જ્ઞેયં ભોગ્યં તતો બુધૈઃ

સવ્યાખ્યે પ્રથમાંશો યઃ સ દેહ ઇતિ કથ્યતે ।
અન્ત્યાંશો જીવસંજ્ઞઃ સ્યાદ્ વિલોમમપસવ્યકે

દેહાદિં ગણયેત્ સવ્યે જીવાદિમપસવ્યકે ।
એવં વિજ્ઞાય દૈવજ્ઞસ્તતસ્તત્ફલમાદિશેત્

કાલચક્રગતિઃ પ્રોક્તા ત્રિધા પૂર્વમહર્ષિભિઃ ।
મણ્ડૂકાખ્યા ગતિશ્ચૈકા મર્કટીસંજ્ઞકાઽપરા

સિંહાવલોકનાખ્યા ચ તૃતીયા પરિકીર્તિતા ।
ઉત્પ્લુત્ય ગમનં વિજ્ઞા મણ્ડૂકાખ્યં પ્રચક્ષતે

પૃષ્ઠતો ગમનં નામ મર્કટીસંજ્ઞકં તથા ।
વાણાચ્ચ નવપર્યન્તં ગતિઃ સિંહાવલોકનમ્

કન્યાકર્કટયોઃ સિંહયુગ્મયોર્મણ્ડૂય્કી ગતિઃ ।
કર્કકેસરિણોરેવં કથ્યતે મર્કટીં ગતિઃ

મીનવૃશ્ચિકયોશ્ચાપમેષયોઃ સૈંહિકી ગતિઃ ।
ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય વિજ્ઞેયં કાલચક્રદશાફલમ્

મણ્ડૂકગતિકાલે હિ સવ્યે બન્ધુજને ભયમ્ ।
પિત્રોર્વા વિષશસ્ત્રાગ્નિજ્વરચોરાદિજં ભયમ્

કેસરીયુગ્મમણ્ડૂકે માતુર્મરણ્માદિશેત્ ।
સ્વમૃતિં રાજભિતિં વા સન્નિપાતભયં ભવેત્

મર્કટીગમને સવ્યે ધનધાન્યપશુક્ષયઃ ।
પિતુર્મરણમાલસ્યં તત્સમાનાં ચ વ મૃતિઃ

સવ્યે સિંહાવલોકે તુ પશુભીતિર્ભવેન્નૃણામ્ ।
સુહૃત્સ્નેહાદિનાશશ્ચ સમાનજનપીડનમ્

પતનં વાપિ કૂપાદૌ વિષશસ્ર્તાગ્નિજં ભયમ્ ।
વાહનાત્ પતનં વાપિ જ્વરાર્તિઃ સ્થાનનાશનમ્

મણ્ડૂકગમને વામે સ્ત્રીસુતાદિપ્રપીડનમ્ ।
જ્વરં ચ શ્વાપદાદ્ ભીતિં વદેદ્ વિજ્ઞઃ પદચ્યુતિમ્

મર્કટીગમને વાઽપિ જલભીતિં પદચ્યુતિમ્ ।
પિતુર્નાશં નૃપક્રોધં દુર્ગારણ્યાટનં વદેત્

સિંહાવલોકને વામે પદભ્રંશઃ પિતુર્મૃતિઃ ।
તત્સમાનમૃતિર્વાઽપિ ફલમેવં વિચિન્તયેત્

મીનાત્ તુ વૃશ્ચિકે યાતે જ્વરો ભવતિ નિશ્ચિતઃ ।
કન્યાતઃ કર્કટે યાતે ભ્રાતૃબન્ધુવિનાશનમ્

સિંહાત્તુ મિથુને યાતે સ્ત્રિયા વ્યાધિર્ભવેદ્ ધ્રુવમ્ ।
કર્કટાચ્ચ હરૌ યાતે વધો ભવતિ દેહિનામ્

પિતૃબન્ધુમૃતિં વિદ્યાચ્ચાપાન્મેષે ગતે પુનઃ ।
ભયં પાપખગૈર્યુક્તે શુભખેટયુતે શુભમ્

શુભં વાઽપ્યશુભં વાઽપિ કાલચક્રદશાફલમ્ ।
રાશિદિક્ભાગતો વાપિ પૂર્વાદિદિગ્તભશ્ચરાત્

તદ્દિગાવભાગે વક્તવ્યં તદ્દશાસમયે નૃણામ્ ।
યથોપદેશમાર્ગેણ સર્વેષાં દ્વિજસત્તમ

કન્યાતઃ કર્કટે યાતે પૂર્વભાગે મહત્ફલમ્ ।
ઉત્તરં દેશમાશ્રિત્ય શુભા યાત્રા ભવિષ્યતિ

સિંહાત્તુ મિથુને યાતે પૂર્વભાગં વિવર્જયેત્ ।
કાર્યાન્તેઽપિ ચ નૈઋત્યાં સુખં યાત્રા ભવિષ્યતિ

કર્કટાત્ સિંહભે યાતે કાર્યહાનિશ્ચ દક્ષિણે ।
દક્ષિણાં દિશમાશ્રિત્ય પ્રત્યગાગમનં ભવેત્

મીનાત્તુ વૃશ્ચિકે યાતે ઉદગ્ ગચ્છતિ સઙ્કટમ્ ।
ચાપાચ્ચ મકરે યાતે સઙ્કટં જાયતે ધ્રુવમ્

ચાપાન્મેષે તુ યાત્રાયાં વ્યાધિર્બન્ધો મૃતિર્ભવેત્ ।
વૃશ્ચિકે તુ સુખં સમ્પત્ સ્ત્રીપ્રાપ્તિશ્ચ દ્વિજોત્તમ

સિંહાચ્ચ કર્કટે યાતે પસ્ચિમાં વર્જયેદ્દિશમ્ ।
શુભયોગે શુભં બ્રૂયાદશુભે ત્વશુભં ફલમ્

શૂરશ્ચૌરશ્ચ મેષાંશે લક્ષ્મીવાંશ્ચ વૃષાંશકે ।
મિથુનાંશે ભવેજ્જ્ઞાની કર્કાંશે નૃપતિર્ભવેત્

સિંહાંશે રાજમાન્યશ્ચ કન્યાંશે પણ્ડિતો ભવેત્ ।
તુલાંશે રાજમન્ત્રી સ્યાદ્ વૃશ્ચિકાંશે ચ નિર્ધનઃ

ચાપાંશે જ્ઞાનસમ્પન્નો મરકાંશે ચ પાપકૃત્ ।
કુમ્ભાંશે ચ વણિક્કર્મા મીનાંશે ધનધાન્યવાન્

દેહો જીવોઽથવા યુક્તો રવિભૌમાર્કિરાહુભિઃ ।
એકૈકયોગે મૃત્યુઃ સ્યાદ્ બહુયોગે તુ કા કથા

ક્રૂરૈર્યુક્તે તનૌ રોગં જીવે યુક્તે મહદ્ ભયમ્ ।
આધી રોગો ભવેદ્ દ્વાભ્યા.મપમૃત્યુસ્ર્તિભિર્ભવેત્

ચતુર્ભિર્મૃતિમાપન્નો દેહે જીવેઽશુભૈર્યુતે ।
યુગપદ્દેહજીવૌ ચ ક્રૂરગ્રહયુતૌ તદા

રાજચોરાદિભીતિશ્ચ મૃતિશ્ચાપિ ન સંશયઃ ।
વહ્નિવાધા રવૌ જ્ઞેયા ક્ષીણેન્દૌ ચ જલાદ્ ભયમ્

કુજે શસ્ત્રકૃતા પીડા વાયુવાધા બુધે ભવેત્ ।
ગુલ્મવાધા શનૌ જ્ઞેયા રાહૌ કેતૌ વિષાદ્ ભયમ્

દેહજીવગૃહે યાતો બુધો જીવોઽથવા ભૃગુઃ ।
સુખસ્મ્પત્કરાઃ સર્વે રોગશોકવિનાશનાઃ

મિશ્રગૃહૈશ્ચ સંયુક્તે મિશ્રં ફલમવાપ્નુયાત્ ।
પાપક્ષેત્રદશાકાલે દેહજીવૌ તુ દુઃખિતૌ ।
શુભક્ષેત્રદશાકાલે શુભં ભવતિ નિશ્ચિતમ્

શુભયુક્તાશુભક્ષેત્રદશા મિશ્રફલા સ્મૃતા ।
ક્રૂરયુક્તશુભક્ષેત્રદશા મિશ્રફલા તથા

જનાનાં જન્મકાલે તુ યો રાશિસ્તનુભાવગઃ ।
તસ્ય ચક્રદશાકાલે દેહારોગ્યં સુખં મહત્

શુભે પૂર્ણસુખં પાપે દેહે રોગાદિસમ્ભવઃ ।
સ્વોચ્ચાદિગતખેટાઢ્યે રાજ્યમાનધનાપ્તયઃ

ધનભાવે ચ યો રાશિસ્તસ્ય ચક્રદશા યદા ।
તદા સુભોજન.મ્ પુત્રસ્ત્રિસુખં ચ ધનાપ્તયઃ

વિદ્યાપ્તિર્વાક્પટુત્વં ચ સુગોષ્ઠ્યા કાલયાપનમ્ ।
શુભર્ક્ષે ફલમેવં સ્યાત્ પાપભે ફલમન્યથા

તૃતીયભાવરાશેસ્તુ કાલચક્રદશા યદા ।
તદા ભ્રાતૃસુખં શૌર્યં ધૈર્યં ચાપિ મહત્સુખમ્

સ્વર્ણાભરણવસ્ત્રાપ્તિઃ સમ્માનં રાજસંસદિ ।
શુભર્ક્ષે ફલમેવં સ્યાત્ પાપર્ક્ષે ફલમન્યથા

સુખભાવગતર્ક્ષસ્ય કાલચક્રદશા યદા ।
તદા બન્ધુસુખં ભૂમિગૃહરાજ્યસુખાપ્તયઃ

આરોગ્યમર્થલાભશ્ચ વસ્ત્રવાહનજં સુખમ્ ।
શુભર્ક્ષે શોભનં જ્ઞેયં પાપભે ફલમન્યથા

સુતભાવગતર્ક્ષસ્ય કાલચક્રદશા યદા ।
સુતસ્ત્રીરાજ્યસૌખ્યાપ્તિરારોગ્યં મિત્રસંગમઃ

વિદ્યાબુદ્ધિયશોલાભો ધૈર્યં ચ વિક્રમોદયઃ ।
શુભરાશૌ શુભં પૂર્ણં પાપર્ક્ષે ફલમન્યથા

રિપુભાવગતર્ક્ષસ્ય કાલચક્રદશા યદા ।
તદા ચોરાદિભૂપાગ્નિવિષશસ્ત્રભયં મહત્

પ્રમેહગુલ્મપણ્ડ્વાદિરોગાણામપિ સંભવઃ ।
પાપર્ક્ષે ફલમેવં સ્યાત્ શુભર્ક્ષે મિશ્રમાદિશેત્

જાયાભાવગતર્ક્ષસ્ય કાલચક્રદશા યદા ।
તદા પાણિગ્રહઃ પત્નીપુત્રલાભાદિકં સુખમ્

કૃષિયોધનવસ્ત્રાપ્તિર્નૃપપૂજા મહદ્યશઃ ।
શુભરાશૌ ફલં પૂર્ણં પાપરાશૌ ચ તદ્દલમ્

મૃત્યુભાવસ્થિતર્ક્ષસ્ય કાલચક્રદશા તદા ।
સ્થાનનાશં મહદ્ દુઃખં બન્ધુનાશં ધનક્ષયમ્

દારિદ્ર્યમન્નવિદ્વોપમરિભીતિં ચ નિર્દિશેત્ ।
પાપરાશૌ ફલં પૂર્ણં શુભરાશૌ ચ તદ્દલમ્

ધર્મભાવગતર્ક્ષસ્ય કાલચક્રદશા યદા ।
તદા પુત્રકલત્રાર્થકૃષિગેહસુખં વદેત્

સત્કર્મધર્મસંસિદ્ધિં મહજ્જનપરિગ્રહમ્ ।
શુભરાશૌ શુભં પૂર્ણં પાપરાશૌ ચ તદ્દલમ્

કર્મભાવગતર્ક્ષસ્ય કાલચક્રદશા યદા ।
રાજ્યાપ્તિર્ભૂપસમ્માનં પુત્રદારાદિજં સુખમ્

સત્કર્મફલમૈશ્વર્યં સદ્ગોષ્ઠ્યા કાલયાપનમ્ ।
શુભરાશૌ ફલં પૂર્ણં પાપરાશૌ ચ મિશ્રિતમ્

લાભભાવસ્થિતર્ક્ષસ્ય કાલચક્રદશા યદા ।
પુત્રસ્ત્રીબન્ધુસૌખ્યાપ્તિર્ભૂપપ્રીતિર્મહત્સુખમ્

ધનવસ્ત્રાપ્તિરારોગ્યં સતાં સઙ્ગશ્ચ જાયતે ।
શુભરાશૌ ફલં પૂર્ણં પાપરાશૌ ચ ખણ્ડિતમ્

વ્યયભાવગતર્ક્ષસ્ય કાલચક્રદશા તદા ।
ઉદ્યોગભઙ્ગમાલસ્યં દેહપીડાં પદચ્યુતિમ્

દારિદ્યં કર્મવૈફલ્યં તથા વ્યર્થવ્યયં વદેત્ ।
પાપરાશૌ ફલં ત્વેવં શુભરાશૌ ચ તદ્દલમ્

લગ્નાદિવ્યયપર્યન્તં ભાનાં ચરદશાં બ્રુવે ।
તસ્માત્ તદીશપર્યન્તં સંખ્યામત્ર દશાં વિદુઃ

મેષાદિત્રિત્રિભૈર્જ્ઞેયં પદમોજપદે ક્રમાત્ ।
દશાબ્દાનયને કાર્યા ગણના વ્યુત્ક્રમાત્ સમે

વૃશ્ચિકાધિપતી દ્વૌ ચ કેતુભૌમૌ સ્મૃતૌ દ્વિજ ।
શનિરાહુ ચ કુમ્ભસ્ય સ્વામિનૌ પરિકીર્તિતો

દ્વિનાથક્ષેત્રયોરત્ર ક્રિયતે નિર્ણયોઽધુના ।
દ્વાવેવાધિપતી વિપ્ર યુક્તૌ સ્વર્ક્ષે સ્થિતૌ યદિ

વર્ષ દ્વાદશકં તત્ર ન ચેદેકાદિ ચિન્તયેત્ ।
એકઃ સ્વક્ષેત્રયોઽન્યસ્તુ પરત્ર યદિ સંસ્થિતઃ

તદાઽન્યત્ર સ્થિતં નાથં પરિગૃહ્ય દશાં નયેત્ ।
દ્વાવપ્યન્યર્ક્ષગૌ તૌ ચેત્ તમોર્મધ્યે ચ યો બલી

તત એવ દશા ગ્રાહ્યા ક્રમાદ્ વોત્ક્રમતો દ્વિજઃ ।
બલસ્યાઽત્ર વિચારે સ્યાદગ્રહાત્ સગ્રહો બલી

દ્વાવેવ સગ્રહૌ તૌ ચેત્ બલી તત્રાધિકગ્રહઃ ।
ગ્રહયોગસમાનત્વે જ્ઞેયં રાશિબલાદ્ બલમ્

જ્ઞેયાશ્ચરસ્થિરદ્વન્દ્વાઃ ક્રમતો બલશાલિનઃ ।
રાશિસત્ત્વસમાનત્વે બહુવર્ષો બલી ભવેદ્

એકઃ સ્વોચ્ચગતશ્ચાઽન્યઃ પરત્ર યદિ સંસ્થિતઃ ।
ગૃહ્ણીયાદુચ્ચખેટસ્થં રાશિમન્યં વિહાય વૈ

ઉચ્ચખેટસ્ય સદ્ભાવે વર્ષમેકં ચ નિક્ષિપેત્ ।
તથૈવ નીચખેટસ્ય વર્ષમેકં વિશોધયેત્

એવં સર્વં સમાલોચ્ય જાતકસ્ય ફલં વદેત્

ક્રમાદુત્ક્રમતો વાઽપિ ધર્મભાવપદક્રમાત્ ।
લગ્નરાશિં સમારભ્ય વિજ્ઞશ્ચરદશાં નયેત્

અથાઽહં સંપ્રવક્ષ્યામિ સ્થિરસંજ્ઞાં દશાં દ્વિજ ।
ચરે સપ્ત સ્થિરે ચાઽષ્ટૌ દ્વન્દ્વે નવ સમાઃ સ્મૃતાઃ

સ્થિરત્વાચ્ચ દશાબ્દાનાં સ્થિરાખ્યેતિ નિગદ્યતે ।
બ્રહ્મખેટાશ્રિતર્ક્ષાદિર્દશેયં પરિવર્તતે

યોઽસૌ બ્રહ્મગ્રહઃ પ્રોક્તઃ કથં સ જ્ઞાયતે મુને ।
ઇતિ સ્પષ્ટતરં બ્રૂહિ કૃપાઽસ્તિ યદિ તે મયિ

ષષ્ઠાષ્ટવ્યયનાથેષુ યો બલી વિષમર્ક્ષગઃ ।
પૃષ્ઠસ્થિતો ભવેદ્ બ્રહ્માં બલિનો લગ્નજાયયોઃ

કારકાદષ્ટમેશો વા બ્રહ્માઽપ્યષ્ટભાવગઃ ।
શનૌ પાતે ચ બ્રહ્મત્ત્વે બ્રહ્મા તત્ષષ્ઠખેચરઃ

બહવો લક્ષણક્રાન્તા જ્ઞેયસ્તેષ્વધિકાંશકઃ ।
અંશસામ્યે બલાધિક્યાદ્ વિજ્ઞેયો બ્રહ્મખેચરઃ

યોગાર્ધે ચ દશામાનં દ્વયોર્યોગાર્ધસમ્મિતમ્ ।
લગ્નસપ્તમપ્રાણ્યાદિર્દશેયં ચ પ્રવર્તતે

લગ્નસપ્તમયોર્મધ્યે યો રાશિર્બલવાન્ ભવેત્ ।
તતઃ કેન્દ્રાદિસંસ્થાનાં રાશીનાઞ્ચ બલક્રમાત્

કારકાદપિ રાશીનાં ખેટાનાં ચૈવમેવ હિ ।
દશાબ્દાશ્ચરવજ્જ્ઞેયાઃ ખેટાનાં ચ સ્વભાવધિ

દ્વિરાશ્યધિપક્ષેટસ્ય ગણ્યેદુભયાવધિ ।
ઉભયોર્ધિક સંખ્યા કારકસ્ય દશા સમાઃ

આત્મકારકમારભ્ય કારકાખ્યદશા ક્રમાત્ ।
લગ્નાત્ કારકપર્યન્તં સંખ્યામત્ર દશાં વિદુઃ

મણ્ડૂકાપરપર્યાયા ત્રિકૂટાખ્યદશા દ્વિજ ।
લગ્નસપ્તમયોર્મધ્યે યો રાશિર્બલવાન્ ભવેત્

તતઃ ક્રમેણૌજરાશૌ સમે નેયા તથોઽત્ક્રમાત્ ।
ત્રિકૂટાનાં ચ વિજ્ઞેયાઃ સ્થિરવચ્ચ દશા સમાઃ

નિર્યાણસ્ય વિચારાર્થં કૈશ્ચિછૂલદશા સ્મૃતા ।
લગ્નસપ્તમતો મૃત્યુભયોર્યો બલવાન્ ભવેત્

તદાદિર્વિષમે વિપ્ર ક્રમાદુત્ક્રમતઃ સમે ।
દશાબ્દાઃ સ્થિરવત્તત્ર બલિમારકભે મૃતિઃ

જન્મલગ્નત્રિકોણેષુ યો રાશિર્બલવાન્ ભવેત્ ।
તમાર્ભ્ય નયેદ્ ધીમાન્ ચરિપર્યાયવદ્ દશામ્

ક્રમાદુત્ક્રમતો ગ્રાહ્યં ત્રિકોણં વિષમે સમે ।
ત્રિકોણાખ્યદશા પ્રોક્તા સમા નાથાવસાનકાઃ

લગ્નાદ્ ધર્મસ્ય તદ્દૃષ્ટરાશીનાં ચ દશાસ્તતઃ ।
દશમસ્ય ચ તદ્દૃષ્ટરાશીનાં ચ નયેત્ પુનઃ

એકાદશસ્ય તદ્દૃષ્ટરાશીનાં સ્થિરવત્ સમાઃ ।
પ્રવૃત્તા દૃગ્ વશાદ્યસ્માદ્ દૃગ્દશેયં તતઃ સ્મૃતા

ચરે વ્યુત્ક્રમતો ગ્રાહ્યા દૃગ્યોગ્યાઃ સ્થિરભે ક્રમાત્ ।
વિષમે ક્રમતો દ્વન્દ્વે રાશયો વ્યુત્ક્રમાત્ સમે

ઋક્ષે લગ્નાદિરાશીનાં દશા રાશિદશા સ્મૃતા ।
ભયાતં રવિભિર્નિઘ્નં ભભોગવિહૃતં ફલમ્

રાશ્યાદ્યં લગ્નરાશ્યાદૌ યોજ્યં દ્વાદશશેષિતમ્ ।
તદારભ્ય ક્રમાદોજે દશા જ્ઞેયોત્ક્રમાત્ સમે

દશાબ્દા ભુક્તભાગઘ્ના ત્રિંશતા વિહૃતાહ્ ફલમ્ ।
ભુક્તં વર્ષાદિકં જ્ઞેયં ભોગ્યં માનાદ્ વિશોધિતમ્

અકારાદીન્ સ્વરાન્ પઞ્ચ પ્રથમં વિન્યસેત્ ક્રમાત્ ।
કાદિહાન્તાંલ્લિખેદ્ વર્ણાન્ સ્વરાધો ઙઞણોજ્ઝિતાન્

તિર્યક્ પંક્તિક્રમેણૈવ પઞ્ચપઞ્ચવિભાગતઃ ।
ન પ્રોક્તા ઙઞણા વર્ણા નામાદૌ સન્તિ તે નહિ

ચેદ્ ભવન્તિ તદા જ્ઞેયા ગજડાસ્તે યથાક્રમાત્ ।
યત્ર સ્વરે સ્વનામાદ્યવર્ણઃ સ્યાત્ તત્સ્વરાદયઃ

ક્રમાત્ પંચ દશાધીશાઃ દ્વાદશદ્વાદશાબ્દકાઃ ।
સ્વરાણાં ચ ક્રમાજ્જ્ઞેયાઃ દશાસ્વન્તર્દશાદયઃ

પૂર્વમેવ મયા પ્રોક્તા વર્ણદાખ્યા દશા દ્વિજ ।
ઇદાનીં શમ્ભુના પ્રોક્તા કથ્યતે યોગિની દશા

મઙ્ગલા પિઙ્ગલા ધન્યા ભ્રામરી ભદ્રિકા તથા ।
ઉલ્કા સિદ્ધા સંકટા ચ યોગિન્યોઽષ્ટૌ પ્રકીર્તિતાઃ

મઙ્ગલાતોઽભવચ્ચન્દ્રઃ પિઙ્ગલાતો દિવાકરઃ ।
ધન્યાતો દેવપૂજ્યોઽભૂદ્ ભ્રામરીતોઽભવત્ કુજઃ

ભર્દિકાતો બુધો જાતસ્તથોલ્કાતઃ શનૈશ્ચરઃ ।
સિદ્ધાતો ભાર્ગવિ જાતઃ સંકટાતસ્તમોઽભવદ્

જન્મર્ક્ષ ચ ત્રિભિર્યુક્તં વસુભિર્ભાગમાહરેત્ ।
એકાદિશેષે વિજ્ઞેયા યોગિન્યોઃ મઙ્ગલાદિકાઃ

એકાદ્યેકોત્તરા જ્ઞેયાઃ ક્રમાદાસાં દશાસમાઃ ।
નક્ષત્રયાતભોગાભ્યાં ભુક્તં ભોગ્યં ચ સાધયેત્

યેષાં યદાયુઃ સંપ્રોક્તં પૈણ્ડમાંશં નિસર્ગજમ્ ।
તક્ષત્ તેષાં દશા જ્ઞેયા પૈણ્ડી ચાંશી નિસર્ગજા

બલી લગ્નાર્કચન્દ્રાણાં યત્તસ્ય પ્રથમા દશા ।
તત્કેન્દ્રાદિગતાનાં ચ જ્ઞેયા બલવશાત્તતઃ

અષ્ટવર્ગબલેનૈષાં ફલાનિ પરિચિન્તયેત્ ।
અષ્ટવર્ગદશાશ્ચૈતાઃ કથિતાઃ પૂર્વસૂરિભિઃ

પરાયુર્દ્વાદશો ભાગસ્તસ્ય સન્ધ્યા પ્રકીર્તિતા ।
તન્મિતા લગ્નભાદીનાં ક્રમાત્ સન્ધ્યાદશા સ્મૃતા

સન્ધ્યા રસગુણા કાર્યા ચન્દ્રવહ્નિહૃતા ફલમ્ ।
સંસ્થાપ્યં પ્રથમે કોષ્ઠે તદર્ધં ત્રિષુ વિન્યસેત્

ત્રિભાગં વસુકોષ્ઠેષુ વિન્યસ્ય તત્ફલં વદેત્ ।
એવં દ્વાદશભાવેષુ પાચકાનિ પ્રકલ્પયેત્

વિંશત્તરિદશેવાઽત્ર કૈશ્ચિત્ તારાદશા સ્મૃતા ।
આશંકુરાગુશબુકેશ્વાદિસ્થાનેષુ તારકાઃ

અન્મસમ્પત્વિપત્ક્ષેમપ્રત્યરિઃ સાધકો બધઃ ।
મૈત્રં પરમમૈત્રં ચ કેન્દ્રસ્થબલિનો ગ્રહાત્

જ્ઞેયા તારાદશા વિપ્ર નામતુલ્યફલપ્રદા ।
યસ્ય કેન્દ્રે સ્થિતઃ ખેટો દશેયં તસ્ય કીર્તિતા

ઇતિ તે કથિતા વિપ્ર દશ ભેદા અનેકધા ।
એતદન્તર્દશાભેદાન્ કથયિષ્યામિ ચાગ્રતઃ