બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.37

શ્રીરાધિકોવાચ ॥
એવંભૂતસ્ય ચ વિભોઃ સર્વેશસ્ય મહાત્મનઃ ॥
ન શસ્તં કથમુચ્છિષ્ટં બ્રૂહિ સંદેહભઞ્જન

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ॥
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યેઽહમિતિહાસં પુરાતનમ્ ॥
પાપેન્ધનાનાં દહને જ્વલદાગ્નિશિખોપમમ્

સનત્કુમારો વૈકુણ્ઠમેકદા ચ જગામ હ ॥
દદર્શ ભુક્તવન્તં ચ નાથં નારાયણં દ્વિજઃ

તુષ્ટાવ ગૂઢૈઃ સ્તોત્રૈશ્ચ પ્રણમ્ય ભક્તિતો મુદા ॥
અવશેષં દદૌ તસ્મૈ સંતુષ્ટો ભક્તવત્સલઃ

પ્રાપ્તમાત્રેણ તત્રૈવ ભુક્તં તેનૈવ કિંચન॥
કિંચિદ્રરક્ષ બંધૂનાં ભક્ષણાય ચ દુર્લભમ્

સિદ્ધાશ્રમે ચ યદ્દત્તં ગુરવે શૂલપાણિને ॥
ભક્ત્યુદ્રેકાચ્ચ તત્સર્વં ભુક્તં ચ પ્રાપ્તિમાત્રતઃ

ભુક્ત્વા સુદુર્લભં વસ્તુ નનર્ત પ્રેમવિહ્વલઃ ॥
પુલકાઙ્કિતસર્વાઙ્ગઃ સાશ્રુનેત્રો મુદાઽન્વિતઃ

ગાયન્મમ ગુણાન્ભક્ત્યા સુકણ્ઠઃ પંચવક્ત્રતઃ ॥
રાગભેદૈકતાનેન તાલમાનેન સુંદરમ્

પપાત ડમરુર્હસ્તાચ્છૃઙ્ગં ચ વ્યાઘ્રચર્મ ચ ॥
સ્વયં નિપત્ય પશ્ચાચ્ચ રુદન્મૂર્ચ્છામવાપ હ

અતીવ કમનીયં તદ્રૂપં ધ્યાત્વૈકમાનમઃ ॥
સહસ્રદલમધ્યસ્થં માં પશ્યન્હૃત્સરોરુહે

એતસ્મિન્નન્તરે દેવી દુર્ગા દુર્ગાર્તિનાશિની ॥
મુદાઽઽજગામ શીઘ્રં તત્પ્રસન્નવદનેક્ષણા

રુદન્તં મૂર્ચ્છિતં દૃષ્ટ્વા નિપતન્તં ચ ભક્તિતઃ ॥
પ્રહસ્ય વાર્તાં પપ્રચ્છ કુમારં શૂલપાણિનઃ

સર્વં તાં કથયામાસ કુમારઃ સંપુટાઞ્જલિઃ ॥
શ્રુત્વા ચુકોપ સા દેવી શિવં પ્રસ્ફુરિતાધરા ॥

તાં શપ્તુમુદ્યતાં દેવીમુત્થાય ચ ત્રિલોચનઃ ॥
બોધયામાસ વિવિધં તુષ્ટાવ સંપુટાઞ્જલિઃ

શ્રુત્વા મનોહરં સ્તોત્રં ન શશાપ શિવં શિવા ॥
દુષ્ટં ચક્રે તદુચ્છિષ્ટમભક્ષ્યં વિદુષામપિ

ન લોકાનાં પ્રભાવશ્ચ તપઃસૌભાગ્યતેજસામ્ ॥
બ્રહ્માણ્ડે સર્વસંહર્તા ચકંપે પાર્વતીભયે

ઉવાચ તં જગન્માતા નીતિસારં પરં વચઃ ॥
ગણપ્રસૂઃ સકોપા ચ રક્તપઙ્કજલોચના

અહો તપઃપ્રભાવશ્ચ તેજસશ્ચ ન જીવિનામ્ ॥
સ બ્રહ્માણ્ડસ્ય સંહર્તા ચકમ્પે શૈલકન્યકા

પાર્વત્યુવાચ॥
ત્વં પોષ્ટા જગતાં પાતા મમૈવ ચ વિશેષતઃ ॥
વક્તા ચતુર્ણાં વેદાનાં જનકશ્ચ સ્વયં વિભુઃ

મુક્તિપ્રદાતા ભક્તાનાં દાતા ચ સર્વસંપદામ્ ॥
ત્વં ચેત્કરોષિ દુર્નીતિં કો વા ધર્મં ચ પાતિ વૈ

સદા તે પરિપાલ્યાઽહં પોષ્યા ભક્ત્યા ચ કિંકરી ॥
વંચિતા કર્મદોષેણ હરનિર્માલ્યભક્ષણે

કિંચિચ્છુદ્ધં હિરણ્યેન કિંચિદ્વસ્તુ ચ વાયુના ॥
કિંચિત્પ્રક્ષાલનેનૈવ સર્વં વિષ્ણોર્નિવેદનાત્

વિષ્ણોર્નિવેદિતાન્નેન યષ્ટવ્યાઃ સર્વદેવતાઃ ॥
પિતરોઽતિથયશ્ચૈવમિતિ વેદેષુ નિશ્ચિતમ્

અનિવેદ્યમભક્ષ્યં ચ નૈવેદ્યમુદરે હરેઃ ॥
ત્યક્ત્વા કરોતિ યો ભક્ત્યા પાર્ષદપ્રવરો ભવેત્

અમૃતં સર્વવસ્તૂનામિષ્ટસારં સુદુર્લભમ્ ॥
વિષ્ણોર્નિવેદિતાન્નસ્ય કલાં નાર્હતિ ષોડશીમ્

હન્ત્યકાલિકમૃત્યું તદમૃતં મૂઢરંજનમ્ ॥
નૈવેદ્યં ચ હરેરેવ હરિતુલ્યં કરોત્યહો

યદૃચ્છયા તં નૈવેદ્યં યો ભુઙ્ક્તે સાધુસંગતઃ ॥
ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણાં પ્રાપ્નોતિ તપસઃ ફલમ્

યો નિવેદ્ય હરિં ભુઙ્ક્તે ભક્ત્યા ભક્તશ્ચ નિત્યશઃ॥
કિં વા તપસ્યાં કર્તા ચ સ હરેસ્તેજસા સમઃ

શ્રુતં પુરા ત્વન્મુખતઃ પુષ્કરે મુનિસંસદિ ॥
અહં વેદવિધાતા ન કિમહં વક્તુમીશ્વરી ॥

સુચિરં ચ તપસ્તપ્ત્વા મયા લબ્ધસ્ત્વમીશ્વરઃ ॥
ત્વયા વિષ્ણોઃ પ્રસાદેન વંચિતાઽહં કથં પ્રભો

યતો ન દત્તં નૈવદ્યં વિષ્ણોર્મહ્યં ત્વયાઽધુના॥
અતો મત્તો ગૃહાણૈતત્ફલમેવ મહેશ્વર

અદ્યપ્રભૃતિ યે લોકા નૈવેદ્યં ભુઞ્જતે તવ ॥
તે જન્મૈકં સારમેયા ભવિષ્યન્ત્યેવ ભારતે

ઇત્યુક્ત્વા પાર્વતી માતા રુરોદ પુરતો વિભોઃ ॥
દૃષ્ટિઃ પપાત તત્કણ્ઠે નીલકણ્ઠો બભૂવ હ

તદા શિવઃ શિવાં ભક્ત્યા કૃત્વા વક્ષસિ સાદરમ્ ॥
તન્માનભઙ્ગં સ્તોત્રેણ વિનયેન ચકાર હ

કરેણ ચક્ષુષોર્નીરં સંમૃજ્ય ચ પુનઃપુનઃ ॥
બોધયામાસ વિવિધૈર્નીતિવાક્યૈર્મનોહરૈઃ

પરિતુષ્ટા ચ સા દેવી ભર્તારં સમુવાચ હ ॥
કલેવરં ચ ત્યક્ષ્યામિ નૈવેદ્યેન વિના હરેઃ

બિભર્તિ દેહં સતતં તવ સૌભાગ્યવર્દ્ધનમ્ ॥
કથં વહામિ સૌભાગ્યરહિતં ચ કલેવરમ્

અપૂર્વં તવ નૈવેદ્યં જન્મમૃત્યુજરાહરમ્ ॥
કૃતં દુષ્ટં ચ યત્તસ્માત્પશ્ય દેહં ત્યજામિ ચ

લિઙ્ગોપરિ ચ યદ્દત્તં તદેવાગ્રાહ્યમીશ્વર ॥
સુપવિત્રં ભવેત્તસ્ય વિષ્ણોર્નૈવેદ્યમિશ્રિતમ્

ઇત્યેવમુક્ત્વા સા દેવી દેહં ત્યક્તું સમુદ્યતા ॥
ત્રસ્તો હરસ્તત્પુરતઃ સ્તુત્વા ચ સ્વીચકાર હ

શંકર ઉવાચ ॥
સ્થિરા ભવ મહાદેવિ ચણ્ડિકે જગદંબિકે ॥
મમાપરાધમખિલં ક્ષન્તુમર્હસિ સુન્દરિ ॥

માં ભૃત્યં તપસા ક્રીતં કૃપાં કુરુ મમોપરિ ॥
બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાનાં બીજભૂતે સનાતનિ

અહો ગોલોકનાથસ્થ ગુણાતીતસ્ય નિર્ગુણે ॥
સર્વશક્તિસ્વરૂપે ચ સદૈવ સહચારિણિ

સાકારે ચ નિરાકારે નિત્યે સ્વેચ્છામયે પ્રિયે ॥
કૃપયા તદ્વિભોરેવ મમ વક્ષસિ સાંપ્રતમ્

સર્વબીજસ્વરૂપે ચ મહામાયે મનોહરે ॥
સર્વસિદ્ધિપ્રદે દેવિ મુક્તિદે કૃષ્ણભક્તિદે ॥ ૪૫
ઇચ્છૈવ શ્રીહરેઃ સાક્ષાન્નાહં દાતુમપિ ક્ષમઃ ॥
તદા દેહં પરિત્યજ્ય નિર્ગુણં વ્રજ નિર્ગુણે

ઇત્યેવમુક્ત્વા પુરતસ્તસ્થૌ ચ ચન્દ્રશેખરઃ ॥
બભૂવ સુપ્રસન્ના સા પ્રણનામ હરં પરમ્

ઇત્યેવં પાર્વતીસ્તોત્રં શઙ્કરેણ કૃતં પુરા ॥
યઃ પઠેદ્વિપદા ગ્રસ્તઃ સ ભયાદેવ મુચ્યતે

મિત્રભેદો ભવેદ્ દૂરં તત્સંમ્પ્રીતિર્ભવેત્પુરા ॥
પાર્વતી પરિતુષ્ટા ચ ન ત્યજેત્તસ્ય મન્દિરમ્

॥ શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ॥
શ્રુત્વા પ્રતિજ્ઞાં નાથસ્ય પરિતુષ્ટા બભૂવ સા ॥
જગામ સ્વર્ણદીં તૂર્ણં સ્નાનાર્થં શંકરાજ્ઞયા

સ્નાત્વા સંપૂજ્ય ભક્ત્યા ચ સુરમિષ્ટં ચ નિર્ગુણમ્ ॥
ચકાર પ્રસ્તુતં શીઘ્રં મિષ્ટાન્નં વ્યઞ્જનાનિ ચ

શિવઃ સ્નાત્વા ચ સંપૂજ્ય બ્રહ્મજ્યોતિઃ સનાતનમ્ ॥
તુષ્ટાવ પરયા ભક્ત્યા મામેવ હૃદયસ્થિતમ્

ગત્વા સર્વમહં ભુક્ત્વા તસ્મૈ દત્ત્વાઽભિવાઞ્છિતમ્ ॥
નૈવેદ્યં પાર્વતી લેભે તવ મૂલં સમાગતા

ભુક્ત્વાઽવશેષં સા દેવી સહ ભર્ત્રા મુદાઽન્વિતા ॥
તુષ્ટાવ શઙ્કરં ભક્ત્યા પ્રણનામ મુહુર્મુહુઃ

ઇત્યેવં કથિતં સર્વં ત્વયા પૃષ્ટં સુરેશ્વરિ ॥
અભિશપ્તં શઙ્કરસ્ય નિર્માલ્યં યેન હેતુના

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે શ્રીકૃષ્ણજન્મખણ્ડે નારાયણનારદસંવાદે હરનિર્માલ્યશાપપ્રસઙ્ગો નામ સપ્તત્રિંશોઽધ્યાયઃ