બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 3.35

નારાયણ ઉવાચ ॥
મનોરમા પ્રાણનાથં ક્ષણં કૃત્વા સ્વવક્ષસિ ॥
ભવિષ્યં મનસા ચક્રે યદ્યત્સ્વામિમુખાચ્છુતમ્

પુત્રાંશ્ચ પુરતઃ હૃત્વા બાન્ધવાંશ્ચ સ્વકિંકરાન્ ॥
સસ્માર સા હરિપદં મેને સત્યં ભવેન્મુને

યોગેન ભિત્ત્વા ષટ્ચક્રં વાયું સંસ્થાપ્ય મૂર્દ્ધનિ ॥
બ્રહ્મરન્ધ્રસ્થકમલે સહસ્રદલસંયુતે

સ્વાન્તમાકૃષ્ય વિષયાજ્જલબુદ્બુદસન્નિભાત્ ॥
સંસ્થાપ્ય બદ્ધ્વા જ્ઞાનેન લોલં બ્રહ્મણિ નિષ્કલે

દ્વિવિધં કર્મ સંન્યસ્ય નિર્મૂલમપુનર્ભવમ્ ॥
તત્ર પ્રાણાંશ્ચ તત્યાજ ન ચ પ્રાણાધિકં પ્રિયમ્

સ રાજા તાં મૃતાં દૃષ્ટ્વા વિલલાપ રુરોદ ચ ॥
સન્નાહં સંપરિત્યજ્ય કૃત્વા વક્ષસ્યુવાચ તામ્

રાજોવાચ ॥
મનોરમે સમુત્તિષ્ઠ ન યાસ્યામિ રણાજિરમ્ ॥
સચેતના માં પશ્યેતિ વિલપન્તં મુહુમુર્હુઃ

મનોરમે સમુત્તિષ્ઠ મયા સાર્દ્ધં ગૃહં વ્રજ ॥
ન કરિષ્યામિ સમરં ભૃગુણા સહ ભામિનિ

મનોરમે સમુત્તિષ્ઠ શ્રીશૈલં વ્રજ સુન્દરિ ॥
તત્ર ક્રીડાં કરિષ્યામિ ત્વયા સાર્દ્ધં યથા પુરા

મનોરમે સમુત્તિષ્ઠ વ્રજ ગોદાવરીં પ્રિયે ॥
જલક્રીડાં કરિષ્યામિ ત્વયા સાર્ધં યથા પુરા

મનોરમે સમુત્તિષ્ઠ નન્દનં વ્રજ સુન્દરિ ॥
પુષ્પભદ્રાનદીતીરે વિહરિષ્યામિ નિર્જને

મનોરમે સમુત્તિષ્ઠ મલયં વ્રજ સુન્દરિ ॥
ત્વયા સાર્દ્ધં રમિષ્યેઽહં તત્ર ચન્દનકાનને

શીતેન ગન્ધયુક્તેન વાયુના સુરભીકૃતે ॥
ભ્રમરધ્વનિસંયુક્તે પુંસ્કોકિલ રુતશ્રિતે

ચન્દનાગુરુકસ્તૂરીકુંકુમાલેપનં કુરુ ॥
ચન્દનોક્ષિતસર્વાઙ્ગં પશ્ય માં સસ્મિતે સતિ

સુધાતુલ્યં સુમધુરં વચનં રચય પ્રિયે ॥
કુટિલભ્રૂવિકારં ચ કથં ન કુરુષેઽધુના

નૃપસ્ય રોદનં શ્રુત્વા વાગ્બભૂવાશરીરિણી ॥
સ્થિરીભવ મહારાજ કુરુષે રોદનં કથમ્

ત્વં મહાજ્ઞાનિનાં શ્રેષ્ઠો દત્તાત્રેયપ્રસાદતઃ ॥
જલબુદ્બુદવત્સર્વં સંસારં પશ્ય શોભનમ્

કમલાંશા ચ સા સાધ્વી જગામ કમલાલયમ્ ॥
ત્વમેવ ગચ્છ વૈકુણ્ઠં રણં કૃત્વા રણાજિરે

ઇત્યેવ વચનં શ્રુત્વા જહૌ શોકં નરાધિપઃ ॥
તતશ્ચન્દનકાષ્ઠેન ચિતાં દિવ્યાં ચકાર હ

સંસ્કારાગ્નિં કારયિત્વા પુત્રદ્વારા દદાહ તામ્ ॥
નાનાવિધાનિ રત્નાનિ બ્રાહ્મણેભ્યો દદૌ મુદા

નાનાવિધાનિ દાનાનિ વસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ ॥
મનોરમાયાઃ પુણ્યેન બ્રાહ્મણેભ્યો દદૌ મુદા

ભુજ્યતાં ભુજ્યતાં શશ્વદ્દીયતાં દીયતામિતિ ॥
શબ્દો બભૂવ સર્વત્ર કાર્ત્તવીર્ય્યાશ્રમે મુને

કોષેષુ સ્વાધિકારેષુ સ્થિતં યદ્યદ્ધનં તદા ॥
મનોરમાયાઃ પુણ્યેન બ્રાહ્મણેભ્યો દદૌ મુદા

રાજા જગામ સમરં હૃદયેન વિદૂયતા ॥
સાર્ધં સૈન્યસમૂહૈશ્ચ વાદ્યભાણ્ડૈરસંખ્યકૈઃ

દદર્શ મઙ્ગલં રાજા પુરો વર્ત્મનિ વર્ત્મનિ ॥
યયૌ તથાપિ સમરં નાજગામ ગૃહં પુનઃ

મુક્તકેશીં છિન્નનાસાં રુદતીં ચ દિગમ્બરામ્ ॥
કૃષ્ણવસ્ત્રપરીધાનામપરાં વિધવામપિ

મુખદુષ્ટાં યોનિદુષ્ટાં વ્યાધિયુક્તાં ચ કુટ્ટિનીમ્ ॥
પતિપુત્રવિહીનાં ચ ડાકિનીં પુંશ્ચલી તથા

કુમ્ભકારં તૈલકારં વ્યાધં સર્પોપજીવિનમ્ ॥
કુચૈલમતિરૂક્ષાંગં નગ્નં કાષાયવાસિનમ્

વસાવિક્રયિણં ચૈવ કન્યાવિક્રયિણં તથા ॥
ચિતાદગ્ધં શવં ભસ્મ નિર્વાણાઙ્ગારમેવ ચ

સર્પક્ષતં નરં સર્પં ગોધાં ચ શશકં વિષમ્॥
શ્રાદ્ધપાકં ચ પિણ્ડં ચ મોટકં ચ તિલાંસ્તથા

દેવલં વૃષવાહં ચ શૂદ્રશ્રાદ્ધાન્નભોજિનમ્ ॥
શૂદ્રાન્નપાચકં શૂદ્રયાજકં ગ્રામયાજકમા।૩૧॥
કુશપુત્તલિકાં ચૈવ શવદાહનકારિણમ્ ॥
શૂન્યકુમ્ભં ભગ્નકુમ્ભં તૈલં લવણમસ્થિ ચ

કાર્પાસં કચ્છપં ચૂર્ણં કુક્કુરં શબ્દકારિણમ્ ॥
દક્ષિણે ચ સૃગાલં ચ કુર્વન્તં ભૈરવં રવમ્

કપર્દકં ચ ક્ષૌરં ચ ચ્છિન્નકેશં નખં મલમ્ ॥
કલહં ચ વિલાપં ચ તથા તત્કારિણં જનમ્

અમઙ્ગલં રુદન્તં ચ રુદન્તં શોકકારિણમ્

મિથ્યાસાક્ષ્ય પ્રદાતારં ચૌરં ચ નરઘાતિનમ્॥
પુંશ્ચલીપતિપુત્રૌ ચ પુંશ્ચલ્યોદનભોજિનમ્

દેવતાગુરુવિપ્રાણાં વસ્તુવિત્તાપહારિણમ્ ॥
દત્તાપહારિણં દસ્યું હિંસકં સૂચકં ખલમ્

પિતૃમાતૃવિરક્તં ચ દ્વિજાશ્વત્થવિઘાતિનમ્ ॥
સત્યઘ્નં ચ કૃતઘ્નં ચ સ્થાપ્યસ્યાપ્યપહારિણમ્

વિપ્રમિત્રદ્રોહમેવં ક્ષતં વિશ્વાસઘાતકમ્ ॥
ગુરુદેવદ્વિજાનાં ચ નિન્દકં સ્વાંગઘાતકમ્

જીવાનાં ઘાતકં ચૈવ સ્વાંગહીનં ચ નિર્દયમ્॥
વ્રતોપવાસહીનં ચ દીક્ષાહીનં નપુંસકમ્

ગલિતવ્યાધિગાત્રં ચ કાણં બધિરમેવ ચ ॥
પુલ્કસં છિન્નલિઙ્ગં ચ સુરામત્તં સુરાં તથા

ક્ષિપ્તં વમન્તં રુધિરં મહિષં ગર્દભં તથા ॥
મૂત્રં પુરીષં શ્લેષ્માણં રૂક્ષિણં નૃકપાલકમ્

ચણ્ડવાતં રક્તવૃષ્ટિં વાદ્યં વૈ વૃક્ષપાતનમ્ ॥
વૃકં ચ સૂકરં ગૃધ્રં શ્યેનં કઙ્કં ચ ભલ્લુકમ્

પાશં ચ શુષ્કકાષ્ઠં ચ વાયસં ગન્ધકં તથા

પ્રતિગ્રાહિબ્રાહ્મણં ચ તન્ત્રમન્ત્રોપજીવિનમ્॥
વૈદ્યં ચ રક્તપુષ્પં ચાપ્યૌષધં તુષમેવ ચ

કુવાર્ત્તાં મૃતવાર્તાં ચ વિપ્રશાપં ચ દારુણમ્॥
દુર્ગન્ધિવાતં દુશ્શબ્દં રાજાઽપશ્યત્સ વર્ત્મનિ

મનશ્ચ કુત્સિતં પ્રાણાઃ ક્ષુભિતાશ્ચ નિરન્તરમ્॥
વામાંગસ્પન્દનં દેહજાડ્યં રાજ્ઞો બભૂવ હ

તથાઽપિ રાજા નિશ્શઙ્કો દદર્શ સમરાઙ્ગણમ્ ॥
સર્વસૈન્યસમાયુક્તઃ પ્રવિવેશ રણાજિરમ્

અવરુહ્ય રથાત્તૂર્ણં દૃષ્ટ્વા ચ પુરતો ભૃગુમ્ ॥
નનામ દણ્ડવદ્ભૂમૌ રાજેન્દ્રૈઃ સહ ભક્તિતઃ

આશિષં યુયુજે રામઃ સ્વર્ગં યાહીતિ વાઞ્છિતમ્ ॥
તેષાં સહ્યં તદ્બભૂવુર્દુલંઘ્યા બ્રાહ્મણાશિષઃ

ભૃગું પ્રણમ્ય રાજેન્દ્રો રાજેન્દ્રૈઃ સહ તત્ક્ષણાત્ ॥
આરુરોહ રથં તૂર્ણં નાનાયુધસમન્વિતમ્

નાનાપ્રકારવાદ્યં ચ દુન્દુભિં મુરજાદિકમ્ ॥
વાદયામાસ સહસા બ્રાહ્મણેભ્યો દદૌ ધનમ્

ઉવાચ રામો રાજેન્દ્રં રાજેન્દ્રાણાં ચ સંસદિ ॥
હિતં સત્યં નીતિસારં વાક્યં વેદવિદાં વરઃ

પરશુરામ ઉવાચ ॥
શૃણુ રાજેન્દ્ર ધર્મિષ્ઠ ચન્દ્રવંશસમુદ્ભવ ॥
વિષ્ણોરંશસ્ય શિષ્યસ્ત્વં દત્તાત્રેયસ્ય ધીમતઃ

સ્વયં વિદ્વાંશ્ચ વેદાંશ્ચ શ્રુત્વા વેદવિદો મુખાત્ ॥
કથં દુર્બુદ્ધિરધુના સજ્જનાનાં વિહિંસના

ત્વં પૂર્વમહનો લોભાન્નિરીહં બ્રાહ્મણં કથમ્ ॥
બ્રાહ્મણી શોકસન્તપ્તા ભર્ત્રા સાર્દ્ધં ગતા સતી

કિં ભવિષ્યતિ તે ભૂપ પરત્રૈવાનયોર્વધાત્ ॥
સર્વં મિથ્યૈવ સંસારં પદ્મપત્રે યથા જલમ્

સત્કીર્ત્તિશ્ચાથ દુષ્કીર્તિઃ કથામાત્રાવશેષિતા ॥
વિડમ્બના વા કિમતો દુષ્કીર્ત્તેશ્ચ સતામહો

ક્વ ગતા કપિલા ત્વં ક્વ ક્વ વિવાદો મુનિઃ કુતઃ ॥
યત્કૃતં વિદુષા રાજ્ઞા ન કૃતં હાલિકેન તત્

ત્વામુપોષિતમીશં હિ દૃષ્ટ્વા તાતો હિ ધાર્મિકઃ ॥
પારણાં કારયામાસ દત્તં તસ્ય ફલં ત્વયા

અધીતં વિધિવદ્દત્તં બ્રાહ્મણેભ્યો દિને દિને ॥
જગતે યશસા પૂર્ણમયશો વાર્દ્ધકે કથમ્ ॥

દાતા વરિષ્ઠો ધર્મ્મિષ્ઠો યશસ્વી પુણ્યવાન્સુધીઃ ॥
કાર્ત્તવીર્યાર્જુનસમો ન ભૂતો ન ભવિષ્યતિ

પુરાતના વદન્તીતિ બન્દિનો ધરણીતલે ॥
યો વિખ્યાતઃ પુરાણેષુ તસ્ય દુષ્કીર્ત્તિરીદૃશી

દુર્વાક્યં દુઃસહં રાજંસ્તીક્ષ્ણાસ્ત્રાદપિ જીવિનામ્ ॥
સંકટેઽપિ સતાં વક્ત્રાદ્દ્વિરુક્તિર્ન વિનિર્ગતા

ન દદામિ દ્વિરુક્તિં તે પ્રકૃતં કથયામ્યહમ્ ॥
ઉત્તરં દેહિ રાજેન્દ્ર મહ્યં રાજેન્દ્રસંસદિ

સૂર્ય્યચન્દ્રમનૂનાં ચ વંશજાઃ સન્તિ સંસદિ ॥
સત્યં વદ સભાયાં ચ શૃણ્વન્તુ પિતરઃ સુરાઃ

શૃણ્વન્તુ સર્વે રાજેન્દ્રાઃ સદસદ્વક્તુમીશ્વરાઃ ॥
પશ્યન્તો હિ સમં સન્તઃ પાક્ષિકં ન વદન્તિ ચ

ઇત્યુક્ત્વા રૈણુકેયશ્ચ વિરરામ રણસ્થલે ॥
રાજા બૃહસ્પતિસમઃ પ્રવક્તુમુપચક્રમે

કાર્ત્તવીર્ય્યાર્જુન ઉવાચ ॥
શૃણુ રામ હરેરંશો હરિભક્તો જિતેન્દ્રિયઃ ॥
શ્રુતો ધર્મો મુખાદ્યેષાં ત્વં ચ તેષાં ગુરોર્ગુરુઃ

કર્મ્મણા વાઽપ્યસદ્બુધ્યા કરોતિ બ્રહ્મભાવનામ્ ॥
સ્વધર્મનિરતઃ શુદ્ધસ્તસ્માદ્બ્રાહ્મણ ઉચ્ચતે

અન્તર્બહિશ્ચ મનનાત્કુરુત કર્મ્મ નિત્યશઃ ॥
મૌની શશ્વદ્વદેત્કાલે યો વૈ સ મુનિરુચ્યતે

સ્વર્ણે લોષ્ટે ગૃહેઽરણ્યે પંકે સુસ્નિગ્ધચન્દને ॥
સમતાભાવના યસ્ય સ યોગી પરિકીર્ત્તિતઃ

સર્વજીવેષુ યો વિષ્ણું ભાવયેત્સમતા ધિયા ॥
હરૌ કરોતિ ભક્તિં ચ હરિભક્તઃ સ ચ સ્મૃતઃ

તપોધનં બ્રાહ્મણાનાં તપઃ કલ્પતરુર્યથા ॥
તપસ્યા કામધેનુશ્ચ સન્તતં તપસિ સ્પૃહા

ઐશ્વર્ય્યે ક્ષત્રિયાણાં ચ વાણિજ્યે ચ તથા વિશામ્॥
ક્ષત્રિયાણાં ચ તપસિ સ્પૃહાઽતીવાઽપ્રશંસિતા

બ્રાહ્મણાનાં વિવાદે ચ સ્પૃહાઽતીવ વિનિન્દિતા

રાગી રાજસિકં કાર્ય્યં કુરુતે કર્મ્મ રાગતઃ ॥
રાગાન્ધો યો રાજસિકસ્તેન રાજા પ્રકીર્તિતઃ

રાગતઃ કામધેનુશ્ચ મયા વૈ યાચિતા મુને ॥
કો દોષ એક મે જાતઃ ક્ષત્રિયસ્યાનુરાગિણઃ

કુતઃ કસ્ય મુનેરસ્તિ કામધેનુસ્ત્વયા વિના॥
સ્પૃહા રણે વા ભોગે વા યુષ્માકં ચ વ્યતિક્રમઃ

ત્રિંશદક્ષૌહિણીં સેનાં રાજેન્દ્રાણાં ત્રિકોટિકામ્॥
નિહત્યાયાન્તમેકં માં ન હન્તું સહનં મુને

આત્માનં હન્તુમાયાન્તમપિ વેદાંગપારગમ્ ॥
ન દોષો હનને તસ્ય ન તેન બ્રહ્મહાઽભવમ્

પ્રાયશ્ચિત્તં હિંસકાનાં ન વેદેષુ નિરૂપિતમ્ ॥
વધઃ સમુચિતસ્તેષામિત્યાહ કમલોદ્ભવઃ

પિત્રા તે નિહતા ભૂપા મહાબલપરાક્રમાઃ ॥
ઇદાનીં રાજપુત્રાશ્ચ શિશવોઽત્ર સમાગતાઃ

ત્રિઃસપ્તકૃત્વો નિર્ભૂપાં કૃત્સ્નાં કર્તું મહીમિતિ ॥
ત્વયા કૃતા પ્રતિજ્ઞા યા તસ્યાસ્ત્વં પાલનં કુરુ

ક્ષત્રિયાણાં રણો ધર્મો રણે મૃત્યુર્ન ગર્હિતઃ ॥
રણે સ્વાહા બ્રાહ્મણાનાં લોકે વેદે વિડમ્બના

તપોધનાનાં વિપ્રાણાં વાગ્બલાનાં યુગે યુગે ॥
શાન્તિઃ સ્વસ્ત્યયનં કર્મ વિપ્રધર્મો ન સંગરઃ

ક્ષત્રિયાણાં બલં યુદ્ધં વ્યાપારશ્ચ બલં વિશામ્ ॥
ભિક્ષા બલં ભિક્ષુકાણાં શૂદ્રાણાં વિપ્રસેવનમ્

હરૌ ભક્તિર્હરેર્દાસ્યં વૈષ્ણવાનાં બલં હરિઃ ॥
હિંસા બલં ખલાનાં ચ તપસ્યા ચ તપસ્વિનામ્

બલં વેષશ્ચ વેશ્યાનાં યોષિતાં યૌવનં બલમ્ ॥
બલં પ્રતાપો ભૂપાનાં બાલાનાં રોદનં બલમ્

સતાં સત્યં બલં મિથ્યા બલમેવાસતાં સદા ॥
અનુગાનામનુગમઃ સ્વલ્પસ્વાનાં ચ સઞ્ચયઃ

વિદ્યા બલં પણ્ડિતાનાં ધૈર્ય્યં સાહસિનાં બલમ્

ધનં બલં ચ ધનિનાં શુચીનાં ચ વિશેષતઃ ॥
બલં વિવેકઃ શાન્તાનાં ગુણિનાં બલમેકતા

ગુણો બલં ચ ગુણિનાં ચૌરાણાં ચૌર્ય્યમેવ ચ ॥
પ્રિયવાક્યં ચ કાપટ્યમધર્મ્મઃ પુંશ્ચલીબલમ્

હિંસા ચ હિંસ્રજન્તૂનાં સતીનાં પતિસેવનમ્ ॥
વરશાપૌ સુરાણાં ચ શિષ્યાણાં ગુરુસેવનમ્

બલં ધર્મો ગૃહસ્થાનાં ભૃત્યાનાં રાજસેવનમ્ ॥
બલં સ્તવઃ સ્તાવકાનાં બ્રહ્મ ચ બ્રહ્મચારિણામ્

યતીનાં ચ સદાચારો ન્યાસઃ સંન્યાસિનાં બલમ્ ॥
પાપં બલં પાતકિનામશક્તાનાં હરિર્બલમ્

પુણ્યં બલં પુણ્યવતાં પ્રજાનાં નૃપતિર્બલમ્ ॥
ફલં બલં ચ વૃક્ષાણાં જલજાનાં જલં બલમ્

જલં બલં ચ સસ્યાનાં મત્સ્યાનાં ચ જલં બલમ્ ॥
શાન્તિર્બલં ચ ભૂપાનાં વિપ્રાણાં ચ વિશેષતઃ

વિપ્રઃ શાન્તો રણોદ્યોગી નૈવ દૃષ્ટો ન ચ શ્રુતઃ ॥
સ્થિતે નારાયણે દેવે બભૂવાન્યવિપર્ય્યયઃ

ઇત્યેવમુક્ત્વા રાજેન્દ્રો વિરરામ રણાજિરે ॥
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સદ્યસ્તૂષ્ણીં બભૂવ હ

રામસ્ય ભ્રાતરઃ સર્વે તીક્ષ્ણશસ્ત્રાસિપાણયઃ ॥
આરેભિરે રણં કર્ત્તું મહાવીરાસ્તદાજ્ઞયા

રણોન્મુખાંશ્ચ તાન્દૃષ્ટ્વા મત્સ્યરાજો મહાબલઃ ॥
સમારેભે રણં કર્તું મઙ્ગલો મઙ્ગલાલયઃ

શરજાલેન રાજેન્દ્રો વારયામાસ તાનપિ ॥
ચિચ્છિદુઃ શરજાલં ચ જમદગ્નિસુતાસ્તદા

રાજા ચિક્ષેપ દિવ્યાસ્ત્રં શતસૂર્ય્યપ્રભં મુને ॥
માહેશ્વરેણ મુનયશ્ચિચ્છિદુશ્ચૈવ લીલયા

દિવ્યાસ્ત્રેણૈવ મુનયશ્ચિચ્છિદુઃ સશરં ધનુઃ॥
રથં ચ સારથિં ચૈવ રાજ્ઞઃ સન્નાહમેવ ચ॥૧૦૫
ન્યસ્તશસ્ત્રં નૃપં દૃષ્ટ્વા મુનયો હર્ષવિહ્વલાઃ ॥
દધાર શૂલિનઃ શૂલં મત્સ્યરાજજિઘાંસયા

શૂલનિક્ષેપસમયે વાગ્બભૂવાશરીરિણી ॥
શૂલં ત્યજત વિપ્રેન્દ્રાઃ શિવસ્યાવ્યર્થમેવ ચ

શિવસ્ય કવચં દિવ્યં દત્તં દુર્વાસસા પુરા ॥
મત્સ્યરાજગલેઽસ્ત્યેતત્સર્વાવયવરક્ષકમ્

પ્રાણાનાં ચ પ્રદાતારં કવચં યાચતં નૃપમ્ ॥
તદા નિક્ષિપ્તશૂલં ચ જઘાન નૃપતિશ્ચિરમ્

તચ્છૂલં તં નૃપં પ્રાપ્ય શતખણ્ડં ગતં મુને ॥
શ્રુત્વૈવાકાશવાણીં ચ શૃઙ્ગી સંન્યાસવેષકૃત્

યયાચે કવચં ભૂપં જમદગ્નિસુતો મહાન્ ॥
રાજા દદૌ ચ કવચં બ્રહ્માણ્ડવિજયં પરમ્

ગૃહીત્વા કવચં તચ્ચ શૂલેનૈવ જઘાન હ ॥
પપાત મત્સ્યરાજશ્ચ શતચન્દ્રસમાનનઃ ॥
મહાબલિષ્ઠો ગુણવાંશ્ચન્દ્રવંશસમુદ્ભવઃ

નારદ ઉવાચ ॥
શિવસ્ય કવચં બ્રૂહિ મત્સ્યરાજેન યદ્ધૃતમ્ ॥
નારાયણ મહાભાગ શ્રોતું કૌતૂહલં મમ

નારાયણ ઉવાચ ॥
કવચં શૃણુ વિપ્રેન્દ્ર શઙ્કરસ્ય મહાત્મનઃ ॥
બ્રહ્માણ્ડવિજયં નામ સર્વાવયવરક્ષણમ્

પુરા દુર્વાસસા દત્તં મત્સ્યરાજાય ધીમતે ॥
દત્ત્વા ષડક્ષરં મન્ત્રં સર્વપાપપ્રણાશનમ્

સ્થિતે ચ કવચે દેહે નાસ્તિ મૃત્યુશ્ચ જીવિનામ્ ॥
અસ્ત્રે શસ્ત્રે જલે વહ્નૌ સિદ્ધિશ્ચેન્નાસ્તિ સંશયઃ

યદ્ધૃત્વા પઠનાદ્બાણઃ શિવત્વં પ્રાપ લીલયા ॥
બભૂવ શિવતુલ્યશ્ચ યદ્ધૃત્વા નન્દિકેશ્વરઃ

વીરશ્રેષ્ઠો વીરભદ્રઃ સામ્બોઽભૂદ્ધારણાદ્યતઃ॥
ત્રૈલોક્યવિજયી રાજા હિરણ્યકશિપુઃ સ્વયમ્ ॥

હિરણ્યાક્ષશ્ચ વિજયી ચાભવદ્ધારણાદ્ધિ સઃ ॥
યદ્ધૃત્વા પઠનાત્સિદ્ધો દુર્વાસા વિશ્વપૂજિતઃ

જૈગીષવ્યો મહાયોગી પઠનાદ્ધારણાદ્યતઃ ॥
યદ્ધૃત્વા વામદેવશ્ચ દેવલઃ પવનઃ સ્વયમ્ ॥
અગસ્ત્યશ્ચ પુલસ્ત્યશ્ચાપ્યભવદ્વિશ્વપૂજિતઃ

ૐ નમઃ શિવાયેતિ ચ મસ્તકં મે સદાઽવતુ ॥
ૐ નમઃ શિવાયેતિ ચ સ્વાહા ભાલં સદાઽવતુ

ૐ હ્રીં શ્રીં ક્લીં શિવાયેતિ સ્વાહા નેત્રે સદાઽવતુ ॥
ૐ હ્રીં શ્રીં હૂઁ શિવાયેતિ નમો મે પાતુ નાસિકામ્

ૐ નમઃ શિવાય શાન્તાય સ્વાહા કણ્ઠં સદાઽવતુ ॥
ૐ હ્રીં શ્રીં હૂઁ સંહારકર્ત્રે સ્વાહા કર્ણૌ સદાઽવતુ

ૐ હ્રીં શ્રીં પઞ્ચવક્ત્રાય સ્વાહા દન્તં સદાઽવતુ ॥
ૐ હ્રીં મહેશાય સ્વાહા ચાધરં પાતુ મે સદા

ૐ હ્રીં શ્રીં ક્લીં ત્રિનેત્રાય સ્વાહા કેશાન્સદાઽવતુ ॥
ૐ હ્રીં ઐં મહાદેવાય સ્વાહા વક્ષઃ સદાઽવતુ

ૐ હ્રીં શ્રીં ક્લીં મૈં રુદ્રાય સ્વાહા નાભિં સદાઽવતુ ॥
ૐ હ્રીં મૈં શ્રીમીશ્વરાય સ્વાહા પૃષ્ઠં સદાઽવતુ ॥

ૐ હ્રીં ક્લીં મૃત્યુઞ્જયાય સ્વાહા ભ્રુવૌ બાહૂ સદાઽવતુ ॥
ૐ હ્રીં શ્રીં હ્રીમીશાનાય સ્વાહા પાર્શ્વં સદાઽવતુ

ૐ હ્રીમીશ્વરાય સ્વાહા ચોદરં પાતુ મે સદા ॥
ૐ શ્રીં હ્રીં મૃત્યુઞ્જયાય સ્વાહા બાહૂ સદાઽવતુ

ૐ હ્રીં શ્રીં ક્લીમીશ્વરાય સ્વાહા પાતુ કરૌ મમ ॥
ૐ મહેશ્વરાય રુદ્રાય નિતમ્બં પાતુ મે સદા

ૐ હ્રીં શ્રીં ભૂતનાથાય સ્વાહા પાદૌ સદાઽવતુ ॥
ૐ સર્વેશ્વરાય સર્વાય સ્વાહા પાદૌ સદાઽવતુ

પ્રાચ્યાં માં પાતુ ભૂતેશ આગ્નેય્યાં પાતુ શઙ્કરઃ ॥
દક્ષિણે પાતુ માં રુદ્રો નૈરૃત્યાં સ્થાણુરેવ ચ

પશ્ચિમે ખણ્ડપરશુર્વાયવ્યાં ચન્દ્રશેખરઃ ॥
ઉત્તરે ગિરિશઃ પાતુ ચૈશાન્યામીશ્વરઃ સ્વયમ્

ઊર્ધ્વે મૃડઃ સદા પાતુ ચાધો મૃત્યુઞ્જયઃ સ્વયમ્ ॥
જલે સ્થલે ચાન્તરિક્ષે સ્વપ્ને જાગરણે સદા

પિનાકી પાતુ માં પ્રીત્યા ભક્તં સવૈ ભક્તવત્સલઃ ॥
ઇતિ તે કથિતં વત્સ કવચં પરમાદ્ભુતમ્

દશલક્ષજપેનૈવ સિદ્ધિર્ભવતિ નિશ્ચિતમ્ ॥
યદિ સ્યાત્સિદ્ધકવચો રુદ્રતુલ્યો ભવેદ્ધ્રુવમ્

તવ સ્નેહાન્મયાઽઽખ્યાતં પ્રવક્તવ્યં ન કસ્યચિત્ ॥
કવચં કણ્વશાખોક્તમતિગોપ્યં સુદુર્લભમ્

અશ્વમેધસહસ્રાણિ રાજસૂયશતાનિ ચ ॥
સર્વાણિ કવચસ્યાસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્

કવચસ્ય પ્રસાદેન જીવન્મુક્તો ભવેન્નરઃ ॥
સર્વજ્ઞઃ સર્વસિદ્ધીશો મનોયાયી ભવેદ્ધ્રુવમ્

ઇદં કવચમજ્ઞાત્વા ભજેદ્યઃ શઙ્કરં પ્રભુમ્ ॥
શતલક્ષં પ્રજપ્તોઽપિ ન મન્ત્રઃ સિદ્ધિદાયકઃ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે તૃતીયે ગણપતિખણ્ડે નારદનારાયણસંવાદે શઙ્કરકવચપ્રકથનં નામ પઞ્ચત્રિંશોઽધ્યાયઃ