બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 2.7

નારાયણ ઉવાચ ॥
પુણ્યક્ષેત્રે હ્યાજગામ ભારતે સા સરસ્વતી ॥
ગઙ્ગાશાપેન કલયા સ્વયં તસ્થૌ હરેઃ પદે

ભારતી ભારતં ગત્વા બ્રાહ્મી ચ બ્રહ્મણઃ પ્રિયા ॥
વાગધિષ્ઠાતૃદેવી સા તેન વાણી ચ કીર્ત્તિતા

સર્વં વિશ્વં પરિવ્યાપ્ય સ્રોતસ્યેવ હિ દૃશ્યતે ॥
હરિઃ સરસ્સુ તસ્યેયં તેન નામ્ના સરસ્વતી

સરસ્વતી નદી સા ચ તીર્થરૂપાઽતિપાવની ॥
પાપિપાપેધ્મદાહાય જ્વલદગ્નિસ્વરૂપિણી

પશ્ચાદ્ભગીરથાનીતા મહીં ભાગીરથી શુભા ॥
સમાજગામ કલયા વાણીશાપેન નારદ

તત્રૈવ સમયે તાં ચ દધાર શિરસા શિવઃ ॥
વેગં સોઢુમશક્તાયા ભુવઃ પ્રાર્થનયા વિભુઃ

પદ્મા જગામ કલયા સા ચ પદ્માવતી નદી ॥
ભારતં ભારતીશાપાત્સ્વયં તસ્થૌ હરેઃ પદે

તતોઽન્યયા સા કલયા ચાલભજ્જન્મ ભારતે ॥
ધર્મધ્વજસુતા લક્ષ્મીર્વિખ્યાતા તુલસીતિ ચ

પુરા સરસ્વતીશાપાત્તત્પશ્ચાદ્ધરિશાપતઃ ॥
બભૂવ વૃક્ષરૂપા સા કલયા વિશ્વપાવની

કલેઃ પઞ્ચસહસ્રં ચ વર્ષં સ્થિત્વા ચ ભારતે ॥
જગ્મુસ્તાશ્ચ સરિદ્રૂપં વિહાય શ્રીહરેઃ પદમ્

યાનિ સર્વાણિ તીર્થાનિ કાશીં વૃન્દાવનં વિના ॥
યાસ્યન્તિ સાર્દ્ધં તાભિશ્ચ હરેર્વૈકુણ્ઠમાજ્ઞયા

શાલગ્રામો હરેર્મૂર્ત્તિર્જગન્નાથશ્ચ ભારતમ્॥
કલેર્દશસહસ્રાન્તે યયૌ ત્યક્ત્વા હરેઃ પદમ્

વૈષ્ણવાશ્ચ પુરાણાનિ શઙ્ખાશ્ચ શ્રાદ્ધતર્પણમ્ ॥
વેદોક્તાનિ ચ કર્માણિ યયુસ્તૈઃ સાર્દ્ધમેવ ચ

હરિપૂજા હરેર્નામ તત્કીર્ત્તિગુણકીર્ત્તનમ્ ॥
વેદાઙ્ગાનિ ચ શાસ્ત્રાણિ યયુસ્તૈઃ સાર્દ્ધમેવ ચ

સત્ત્વં ચ સત્યં ધર્મશ્ચ વેદાશ્ચ ગ્રામ્યદેવતાઃ ॥
વ્રતં તપસ્યાઽનશનં યયુસ્તૈઃ સાર્દ્ધમેવ ચ

વામાચારરતાઃ સર્વે મિથ્યાકાપટ્યસંયુતાઃ॥
તુલસીવર્જિતા પૂજા ભવિષ્યતિ તતઃ પરમ્

એકાદશીવિહીનાશ્ચ સર્વે ધર્મવિવર્જિતાઃ ॥
હરિપ્રસઙ્ગવિમુખા ભવિષ્યન્તિ તતઃ પરમ્

શઠાઃ ક્રૂરા દામ્ભિકાશ્ચ મહાહઙ્કારસંયુતાઃ ॥
ચૌરાશ્ચ હિંસકાઃ સર્વે ભવિષ્યન્તિ તતઃ પરમ્

પુંસાં ભેદસ્તથા સ્ત્રીણાં વિવાહો વાદનિર્ણયઃ ॥
સ્વસ્વામિભેદો વસ્તૂનાં ન ભવિષ્યત્યતઃ પરમ્

સર્વે જનાઃ સ્ત્રીવશાશ્ચ પુંશ્ચલ્યશ્ચ ગૃહે ગૃહે ॥
તર્જનૈર્ભર્ત્સનૈઃ શશ્વત્સ્વામિનં તાડયન્તિ ચ

ગૃહેશ્વરી ચ ગૃહિણી ગૃહી ભૃત્યાધિકોઽધમઃ ॥
ચેટીભૃત્યાસમા વધ્વઃ શ્વશ્રૂશ્ચ શ્વશુરસ્તથા

કર્ત્તારો બલિનો ગેહે યોનિસમ્બન્ધિબાન્ધવાઃ ॥
વિદ્યાસમ્બન્ધિભિઃ સાર્દ્ધં સમ્ભાષાઽપિ ન વિદ્યતે

યથા પરિચિતા લોકાસ્તથા પુંસશ્ચ બાન્ધવાઃ ॥
સર્વકર્માક્ષમાઃ પુંસો યોષિતામાજ્ઞયા વિના

બ્રહ્મક્ષત્ત્રિયવિટ્શૂદ્રા જાત્યા ચારવિનિર્ણયઃ ॥
સંધ્યા ચ યજ્ઞસૂત્રં ચ ભાવલુપ્તં ન સંશયઃ

મ્લેચ્છાચારા ભવિષ્યન્તિ વર્ણાશ્ચત્વાર એવ ચ ॥
મ્લેચ્છશાસ્ત્રં પઠિષ્યન્તિ સ્વશાસ્ત્રાણિ વિહાય તે ॥
બ્રહ્મક્ષત્રવિશાં વંશાઃ શૂદ્રાણાં સેવકાઃ કલૌ

સૂપકારા ભવિષ્યન્તિ ધાવકા વૃષવાહકાઃ ॥
સત્યહીના જનાઃ સર્વે સસ્યહીના ચ મેદિની

ફલહીનાશ્ચ તરવોઽપત્યહીનાશ્ચ યોષિતઃ ॥
ક્ષીરહીનાસ્તથા ગાવઃ ક્ષીરં સર્પિર્વિવર્જિતમ્

દમ્પતી પ્રીતિહીનૌ ચ ગૃહિણઃ સુખવર્જિતાઃ ॥
પ્રતાપહીના ભૂપાશ્ચ પ્રજાશ્ચ કરપીડિતાઃ

જલહીના નદા નદ્યો દીર્ઘિકાઃ કન્દરાદયઃ ॥
ધર્મહીના પુણ્યહીના વર્ણાશ્ચત્વાર એવ ચ

લક્ષેષુ પુણ્યવાન્કોઽપિ ન તિષ્ઠતિ તતઃ પરમ્ ॥
કુત્સિતા વિકૃતાકારા નરા નાર્ય્યશ્ચ બાલકાઃ

કુવાર્ત્તાઃ કુત્સિતપથા ભવિષ્યન્તિ તતઃ પરમ્ ॥
કેચિદ્ગ્રામાશ્ચ નગરા નરશૂન્યા ભયાનકાઃ

કેચિત્સ્વલ્પકુટીરેણ નરેણ ચ સમન્વિતાઃ ॥
અરણ્યાનિ ભવિષ્યન્તિ ગ્રામેષુ નગરેષુ ચ

અરણ્યવાસિનઃ સર્વે જનાશ્ચ કરપીડિતાઃ ॥
સસ્યાનિ ચ ભવિષ્યન્તિ તડાગેષુ નદીષુ ચ

ક્ષેત્રાણિ સસ્યહીનાનિ પ્રકૃષ્ટાન્યર્થતઃ પરમ્ ॥
હીનાઃ પ્રકૃષ્ટા ધનિનો બલદર્પસમન્વિતાઃ

પ્રકૃષ્ટવંશજા હીના ભવિષ્યન્તિ કલૌ યુગે ॥
અલીકવાદિનો ધૂર્ત્તાઃ શઠા વૈ સત્યવાદિનઃ

પાપિનઃ પુણ્યવન્તશ્ચાપ્યશિષ્ટઃ શિષ્ટ એવ ચ ॥
જિતેન્દ્રિયા લમ્પટાશ્ચ પુંશ્ચલ્યશ્ચ પતિવ્રતાઃ

તપસ્વિનઃ પાતકિનો વિષ્ણુભક્તા અવૈષ્ણવાઃ ॥
હિંસકાશ્ચ દયાયુક્તાશ્ચૌરાશ્ચ નરઘાતિનઃ

ભિક્ષુવેષધરા ધૂર્ત્તા નિન્દન્ત્યુપહસન્તિ ચ ॥
ભૂતાદિસેવાનિપુણા જનાનાં મોદકારિણઃ

પૂજિતાસ્તે ભવિષ્યન્તિ વઞ્ચકા જ્ઞાનદુર્બલાઃ ॥
વામના વ્યાધિયુક્તાશ્ચ નરા નાર્ય્યશ્ચ સર્વતઃ

અલ્પાયુષો જરાયુક્તા યૌવનેષુ કલૌ યુગે ॥
પલિતા ષોડશે વર્ષે મહાવૃદ્ધાસ્તુ વિંશતૌ

અષ્ટવર્ષા ચ યુવતી રજોયુક્તા ચ ગર્ભિણી ॥
વત્સરાન્તે પ્રસૂતા સ્ત્રી ષોડશેન જરાન્વિતા

એતાઃ કાશ્ચિત્સહસ્રેષુ વન્ધ્યાશ્ચાપિ કલૌ યુગે ॥
કન્યાવિક્રયિણઃ સર્વે વર્ણાશ્ચત્વાર એવ ચ

માતૃજાયાવધૂનાં ચ જારોપાર્જનતત્પરાઃ ॥
કન્યાનાં ભગિનીનાં ચ જારોપાર્જનજીવિનઃ

હરેર્નામ્નાં વિક્રયિણો ભવિષ્યન્તિ કલૌ યુગે ॥
સ્વયમુત્સૃજ્ય દાનં ચ કીર્તિવર્દ્ધનહેતવે

તત્પશ્ચાન્મનસાઽઽલોચ્ય સ્વયમુલ્લઙ્ઘયિષ્યતિ ॥
દેવવૃત્તિં બ્રહ્મવૃત્તિં વૃત્તિં ગુરુકુલસ્ય ચ

સ્વદત્તાં પરદત્તાં વા સર્વમુલ્લઙ્ઘયિષ્યતિ ॥
કન્યકાગામિનઃ કેચિત્કેચિચ્છ્વશ્ર્વભિગામિનઃ

કેચિદ્વધૂગામિનશ્ચ કેચિત્સર્વત્રગામિનઃ ॥
ભગિનીગામિનઃ કેચિત્સપત્નીમા તૃગામિનઃ

ભ્રાતૃજાયાગામિનશ્ચ ભવિષ્યતિ કલૌ યુગે ॥
અગમ્યાગમનં ચૈવ કરિષ્યન્તિ ગૃહે ગહે

આત્મયોનિં પરિત્યજ્ય વિહરિષ્યન્તિ સર્વતઃ ॥
પત્નીનાં નિર્ણયો નાસ્તિ ભર્તૄણાં ચ કલૌ યુગે

પ્રજાનાં ચૈવ વસ્તૂનાં ગ્રામાણાં ચ વિશેષતઃ॥
અલીકવાદિનઃ સર્વે સર્વે ચૌર્યાર્થલમ્પટાઃ

પરસ્પરં હિંસકાશ્ચ સર્વે ચ નરઘાતિનઃ ॥
બ્રહ્મક્ષત્રવિશાં વંશા ભવિષ્યન્તિ ચ પાપિનઃ

લાક્ષાલોહરસાનાં ચ વ્યાપારં લવણસ્ય ચ ॥
વૃષવાહા વિપ્રવંશાઃ શૂદ્રાણાં શવદાહિનઃ

શૂદ્રાન્નભોજિનઃ સર્વે સર્વે ચ વૃષલીરતાઃ ॥
પઞ્ચપર્વપરિત્યક્તાઃ કુહૂરાત્રિષુ ભોજિનઃ

યજ્ઞસૂત્રવિહીનાશ્ચ સન્ધ્યાશૌચવિહીનકાઃ

પુંશ્ચલી વાર્ધુષાઽવીરા કુટ્ટિની ચ રજસ્વલા॥
વિપ્રાણાં રન્ધનાગારે ભવિષ્યન્તિ ચ પાચિકાઃ

અન્નાનાં નિર્ણયો નાસ્તિ યોનીનાં ચ વિશેષતઃ ॥
આશ્રમાણાં જનાનાં ચ સર્વે મ્લેચ્છાઃ કલૌ યુગે

એવં કલૌ સંપ્રવૃત્તે સર્વે મ્લેચ્છમયા ભવે ॥
હસ્તપ્રમાણે વૃક્ષે ચાઙ્ગુષ્ઠમાને ચ માનવે

વિપ્રસ્ય વિષ્ણુયશસઃ પુત્રઃ કલ્કી ભવિષ્યતિ ॥
નારાયણકલાંશશ્ચ ભગવાન્બલિનાં બલી

દીર્ઘેણ કરવાલેન દીર્ઘઘોટકવાહનઃ ॥
મ્લેચ્છશૂન્યાં ચ પૃથિવીં ત્રિરાત્રેણ કરિષ્યતિ

નિર્મ્લેચ્છાં વસુધાં કૃત્વા ચાન્તર્દ્ધાનં કરિષ્યતિ ॥
અરાજકા ચ વસુધા દત્યુગ્રસ્તા ભવિષ્યતિ

સ્થૂલપ્રમાણં ષડ્રાત્રં વર્ષાધારાપ્લુતા મહી ॥
લોકશૂન્યા વૃક્ષશૂન્યા ગૃહશૂન્યા ભવિષ્યતિ

તતશ્ચ દ્વાદશાદિત્યાઃ કરિષ્યન્ત્યુદયં મુને ॥
પ્રાપ્નોતિ શુષ્કતાં પૃથ્વી સમા તેષં ચ તેજસા

કલૌ ગતે ચ દુર્દ્ધર્ષે સંપ્રવૃત્તે કૃતે યુગે ॥
તપસ્સત્યસમાયુક્તો ધર્મઃ પૂર્ણો ભવિષ્યતિ

તપસ્વિનશ્ચ ધર્મિષ્ઠા વેદજ્ઞા બ્રાહ્મણા ભુવિ ॥
પતિવ્રતાશ્ચ ધર્મિષ્ઠા યોષિતશ્ચ ગૃહે ગૃહે

રાજાનઃ ક્ષત્રિયાઃ સર્વે વિપ્રભક્તાઃ સ્વધર્મિણઃ ॥
પ્રતાપવન્તો ધર્મિષ્ઠાઃ પુણ્યકર્મરતાઃ સદા

વૈશ્યા વાણિજ્યનિરતા વિપ્રભક્તાશ્ચ ધાર્મિકાઃ ॥
શૂદ્રાશ્ચ પુણ્યશીલાશ્ચ ધર્મિષ્ઠા વિપ્રસેવિનઃ

વિપ્રક્ષત્ત્રવિશાં વંશા વિષ્ણુયજ્ઞપરાયણાઃ ॥
વિષ્ણુમન્ત્રરતાઃ સર્વે વિષ્ણુભક્તાશ્ચ વૈષ્ણવાઃ

શ્રુતિસ્મૃતિપુરાણજ્ઞા ધર્મજ્ઞા ઋતુગામિનઃ ॥
લેશો નાસ્તિ હ્યધર્માણાં ધર્મપૂર્ણે કૃતે યુગે

ધર્મસ્ત્રિપાચ્ચ ત્રેતાયાં દ્વિપાચ્ચ દ્વાપરે સ્મૃતઃ॥
કલૌ પ્રવૃત્તે પાદાત્મા સર્વલોપસ્તતઃ પરમ્

વારાઃ સપ્ત યથા વિપ્ર તિથયઃ ષોડશ સ્મૃતાઃ ॥
યથા દ્વાદશ માસાશ્ચ ઋતવશ્ચ ષડેવ હિ

દ્વૌ પક્ષૌ ચાયને દ્વે ચ ચતુર્ભિઃ પ્રહરૈર્દિનમ્ ॥
ચતુર્ભિઃ પ્રહરે રાત્રિર્માસસ્ત્રિંશદ્દિનૈસ્તથા

વર્ષઃ પઞ્ચવિધો જ્ઞેયઃ કાલસંખ્યાં નિબોધ મે ॥
યથા ચાયાન્તિ યાન્ત્યેવ તથા યુગચતુષ્ટયમ્

વર્ષે પૂર્ણે નરાણાં ચ દેવાનાં ચ દિવાનિશમ્ ॥
શતત્રયે ષષ્ટ્યધિકે નરાણાં ચ યુગે ગતે ॥
દેવાનાં ચ યુગો જ્ઞેયઃ કાલસંખ્યાવિદાં મતઃ

મન્વન્તરં તુ દિવ્યાનાં યુગાનામેકસપ્તતિઃ ॥
મન્વતરસમં જ્ઞેયં ચેન્દ્રાયુઃ પરિકીર્તિતમ્

અષ્ટાવિંશતિમે ચેન્દ્રે ગતે બ્રાહ્મં દિવાનિશમ્ ॥
અષ્ટોત્તરે વર્ષશતે ગતે પાતો વિધેર્ભવેત્

પ્રલયઃ પ્રાકૃતો જ્ઞેયસ્તત્રાદૃષ્ટા વસુન્ધરા ॥
જલપ્લુતાનિ વિશ્વાનિ બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદયઃ

ઋષયો જીવિનઃ સર્વે લીનાઃ કૃષ્ણે પરાત્પરે ॥
તત્રૈવ પ્રકૃતિર્લીના તેન પ્રાકૃતિકો લયઃ

લયે પ્રાકૃતિકેઽતીતે પાતે ચ બ્રહ્મણો મુને ॥
નિમેષમાત્રઃ કાલશ્ચ કૃષ્ણસ્ય પરમાત્મનઃ

એવં નશ્યન્તિ સર્વાણિ બ્રહ્માણ્ડાન્યખિલાનિ ચ ॥
સ્થિતૌ ગોલોકવૈકુણ્ઠૌ શ્રીકૃષ્ણશ્ચ સપાર્ષદઃ

નિમેષમાત્રઃ પ્રલયો યત્ર વિશ્વં જલપ્લુતમ્ ॥
નિમેષાનન્તરે કાલે પુનઃ સૃષ્ટિઃ ક્રમેણ ચ

એવં કતિવિધા સૃષ્ટિર્લયઃ કતિવિધોઽપિ વા ॥
કતિકૃત્વો ગતાયાતઃ સંખ્યાં જાનાતિ કઃ પુમાન્

સૃષ્ટીનાં ચ કલાનાં ચ બ્રહ્માણ્ડાનાં ચ નારદ ॥
બ્રહ્માદીનાં ચ વિધ્યણ્ડે સંખ્યાં જાનાતિ કઃ પુમાન્

બ્રહ્માણ્ડાનાં ચ સર્વેષામીશ્વરશ્ચૈક એવ સઃ ॥
સર્વેષાં પરમાત્મા ચ શ્રીકૃષ્ણઃ પ્રકૃતેઃ પરઃ

બ્રહ્માદયશ્ચ તસ્યાંશાસ્તસ્યાંશશ્ચ મહાવિરાટ્ ॥
તસ્યાંશશ્ચ વિરાટ્ ક્ષુદ્રસ્તસ્યાંશા પ્રકૃતિઃ સ્મૃતા

સ ચ કૃષ્ણો દ્વિધાભૂતો દ્વિભુજશ્ચ ચતુર્ભુજઃ ॥
ચતુર્ભુજશ્ચ વૈકુણ્ઠે ગોલોકે દ્વિભુજઃ સ્વયમ્

બ્રહ્માદિતૃણપર્ય્યન્તં સર્વં પ્રાકૃતિકં ભવેત્ ॥
યદ્યત્પ્રાકૃતિકં સૃષ્ટં સર્વં નશ્વરમેવ ચ

વિદ્ધ્યેકં સૃષ્ટિમૂલં તત્સત્યં નિત્યં સનાતનમ્ ॥
સ્વેચ્છામયં પરં બ્રહ્મ નિર્લિપ્તં નિર્ગુણં પરમ્

નિરુપાધિં નિરાકારં ભક્તાનુગ્રહવિગ્રહમ્ ॥
અતીવ કમનીયં ચ નવીનઘનસન્નિભમ્

દ્વિભુજં મુરલીહસ્તં ગોપવેષં કિશોરકમ્ ॥
સર્વજ્ઞં સર્વસેવ્યં ચ પરમાત્માનમીશ્વરમ્

કરોતિ ધાતા બ્રહ્માણ્ડં જ્ઞાનાત્મા કમ લોદ્ભવઃ ॥
શિવો મૃત્યુઞ્જયશ્ચૈવ સંહર્ત્તા સર્વતત્ત્વવિત્

યસ્ય જ્ઞાનાદ્યત્તપસા સર્વેશસ્તત્સમો મહાન્ ॥
મહાવિભૂતિયુક્તશ્ચ સર્વજ્ઞઃ સર્વદા સ્વયમ્

સર્વવ્યાપી સર્વપાતા સ દાતા સર્વસમ્પદામ્ ॥
વિષ્ણુઃ સર્વેશ્વરઃ શ્રીમાન્યસ્ય જ્ઞાનાજ્જગત્પતિઃ

મહામાયા ચ પ્રકૃતિઃ સર્વશક્તિમતીશ્વરી ॥
યજ્જ્ઞાનાદ્યસ્ય તપસા યદ્ભક્ત્યા યસ્ય સેવયા

સાવિત્રી વેદમાતા ચ વેદાધિષ્ઠાતૃદેવતા ॥
પૂજ્યા દ્વિજાનાં વેદજ્ઞા યજ્ઞાદ્યસ્યાશ્ચ સેવયા

સર્વવિદ્યાધિદેવી સા પૂજ્યા ચ વિદુષાં પુરા ॥
યત્સેવયા યત્તપસા યસ્ય જ્ઞાનાત્સરસ્વતી

યત્સેવયા યત્તપસા પ્રદાત્રી સર્વસંપદામ્ ॥
ધનસસ્યાધિદેવી સા મહાલક્ષ્મીઃ સનાતની

યત્સેવયા યત્તપસા સર્વવિશ્વેષુ પૂજિતા ॥
સર્વગ્રામાધિદેવી સા સર્વસમ્પત્પ્રદા યિની

સર્વેશ્વરી સર્વવન્દ્યા સર્વેશં પ્રાપ યા પતિમ્ ॥
સર્વસ્તુતા ચ સર્વજ્ઞા દુર્ગા દુર્ગતિનાશિની

કૃષ્ણવામાંશસમ્ભૂતા કૃષ્ણપ્રેમાધિદેવતા ॥
કૃષ્ણપ્રાણાધિકા પ્રેમ્ણા રાધિકા કૃષ્ણસેવયા

સર્વાધિકં ચ રૂપં ચ સૌભાગ્યં માનગૌરવમ્ ॥
કૃષ્ણવક્ષસ્થલસ્થાનં પત્નીત્વં પ્રાપ સેવયા

તપશ્ચકાર સા પૂર્વં શતશૃઙ્ગે ચ પર્વતે ॥
દિવ્યં યુગસહસ્રં ચ નિરાહારાઽતિકર્શિતા

કૃશાં નિઃશ્વાસરહિતાં દૃષ્ટ્વા ચન્દ્રકલોપમામ્ ॥
કૃષ્ણો વક્ષઃસ્થલે કૃત્વા રુરોદ કૃપયા વિભુઃ ॥

વરં તસ્યૈ દદૌ સારં સર્વેષામપિ દુર્લભમ્ ॥
મમ વક્ષઃસ્થલે તિષ્ઠ મયિ તે ભક્તિરસ્ત્વિતિ

સૌભાગ્યેન ચ માનેન પ્રેમ્ણા વૈ ગૌરવેણ ચ ॥
ત્વં મે શ્રેષ્ઠા પરં પ્રેમ્ણા જ્યેષ્ઠા ત્વં સર્વયોષિતામ્

વરિષ્ઠા ચ ગરિષ્ઠા ચ સંસ્તુતા પૂજિતા મયા ॥
સન્તતં તવ સાધ્યોઽહં બાધ્યશ્ચ પ્રાણવલ્લભે

ઇત્યુક્ત્વા જગતાં નાથશ્ચક્રે તચ્ચેતનાં તતઃ ॥
સપત્નીરહિતાં તાં ચ ચકાર પ્રાણવલ્લભામ્

યેષાં યા યાશ્ચ દેવ્યો વૈ પૂજિતાસ્તસ્ય સેવયા ॥
તપસ્યા યાદૃશી યાસાં તાસાં તાદૃક્ફલં મુને

દિવ્યં વર્ષસહસ્રં ચ તપસ્તપ્ત્વા હિમાલયે ॥
દુર્ગા ચ તત્પદં ધ્યાત્વા સર્વપૂજ્યા બભૂવ હ

સરસ્વતી તપસ્તપ્ત્વા પર્વતે ગન્ધમાદને ॥
લક્ષવર્ષં ચ દિવ્યં ચ સર્વવન્દ્યા બભૂવ સા

લક્ષ્મીર્યુગશતં દિવ્યં તપસ્તપ્ત્વા ચ પુષ્કરે ॥
સર્વસમ્પત્પ્રદાત્રી સા ચાભવત્તસ્ય સેવયા

સાવિત્રી મલયે તપ્ત્વા દ્વિજપૂજ્યા બભૂવ સા ॥
ષષ્ટિવર્ષસહસ્રં ચ દિવ્યં ધ્યાત્વા ચ તત્પદમ્

શતમન્વન્તરં તપ્તં શંકરેણ પુરા વિભો ॥
શતમન્વન્તરં ચૈવ બ્રહ્મણા તસ્ય ભક્તિતઃ

શતમન્વન્તરં વિષ્ણુસ્તપ્ત્વા પાતા બભૂવ હ ॥
શતમન્વન્તરં ધર્મસ્તપ્ત્વા પૂજ્યો બભૂવ હ

મન્વન્તરં તપસ્તેપે શેષો ભક્ત્યા ચ નારદ ॥
મન્વન્તરં ચ સૂર્ય્યશ્ચ શક્રશ્ચન્દ્રસ્તથા ગુરુઃ

દિવ્યં શતયુગં ચૈવ વાયુસ્તપ્ત્વા ચ ભક્તિતઃ ॥
સર્વપ્રાણઃ સર્વપૂજ્યઃ સર્વાધારો બભૂવ સઃ

એવં કૃષ્ણસ્ય તપસા સર્વે દેવાશ્ચ પૂજિતાઃ ॥
મુનયો માનવા ભૂપા બ્રાહ્મણાશ્ચૈવ પૂજિતાઃ

એવં તે કથિતં સર્વં પુરાણં ચ તથાઽઽગમમ્ ॥
ગુરુવક્ત્રાદ્યથા જ્ઞાતં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે દ્વિતીયે પ્રકૃતિખણ્ડે નારદ નારાયણસંવાદે યુગતન્માહાત્મ્યમન્વન્તરકાલેશ્વરગુણનિરૂપણં નામ સપ્તમોઽધ્યાયઃ