બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 2.52

શ્રીપાર્વત્યુવાચ ॥
અન્યેષાં ચ કૃતઘ્નાનાં યદ્યત્કર્મફલં પ્રભો ॥
તેષાં કિમૂચુર્મુનયો વેદવેદાઙ્ગપારગાઃ

શ્રીમહેશ્વર ઉવાચ ॥
પ્રશ્નં કુર્વતિ રાજેન્દ્રે સર્વેષુ મુનિષુ પ્રિયે ॥
તત્ર પ્રવક્તુમારેભે ઋષિર્નારાયણો મહાન્

શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥
સ્વદત્તાં પરદત્તાં વા બ્રહ્મવૃત્તિં હરેત્તુ યઃ ॥
સ કૃતઘ્ન ઇતિ જ્ઞેયઃ ફલં ચ શૃણુ ભૂમિપ

યાવન્તો રેણવઃ સિક્તા વિપ્રાણાં નેત્રબિન્દુભિઃ ॥
તાવદ્વર્ષસહસ્રં ચ શૂલપોતે સ તિષ્ઠતિ

તપ્તાઙ્ગારં ચ તદ્ભક્ષ્યં પાનં વૈ તપ્તમૂત્રકમ્ ॥
તપ્તાઙ્ગારે ચ શયનં તાડિતો યમકિઙ્કરૈઃ

તદન્તે ચ મહાપાપી વિષ્ઠાયાં જાયતે કૃમિઃ ॥
ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ દેવમાનેન ભારતે

તતો ભવેદ્ભૂમિહીનઃ પ્રજાહીનશ્ચ માનવઃ ॥
દરિદ્રઃ કૃપણો રોગી શૂદ્રો નિન્દ્યસ્તતઃ શુચિઃ

નારદ ઉવાચ ॥
હન્તિ યઃ પરકીર્ત્તિં ચ સ્વકીર્ત્તિં વા નરાધમઃ॥
સ કૃતઘ્ન ઇતિ ખ્યાતસ્તત્ફલં ચ નિશામય

અન્ધકૂપે વસેત્સોઽપિ યાવદિન્દ્રાશ્ચતુર્દશ॥
કીટૈર્નકુલગૃધ્રૈશ્ચ ભક્ષિતઃ સતતં નૃપ

તપ્તક્ષારોદકં પાપી નિત્યં પિબતિ વૈ તતઃ ॥
સપ્તજન્મસ્વતઃ સર્પઃ કાકઃ પઞ્ચસ્વતઃ શુચિઃ

દેવલ ઉવાચ ॥
બ્રહ્મસ્વં વા ગુરુસ્વં વા દેવસ્વં વાઽપિ યો હરેત્ ॥
સ કૃતઘ્ન ઇતિ જ્ઞેયો મહાપાપી ચ ભારતે

અવટોદે વસેત્સોઽપિ યાવદિન્દ્રાશ્ચતુર્દશ ॥
તતો ભવેત્સુરાપી સ તતઃ શૂદ્રસ્તતઃ શુચિઃ

જૈગીષવ્ય ઉવાચ ॥
પિતૃમાતૃગુરૂંશ્ચાપિ ભક્તિહીનો ન પાલયેત્ ॥
વાચાઽપિ તાડયેત્તાંશ્ચ સ કૃતઘ્ર ઇતિ સ્મૃતઃ ॥
વાચા ચ તાડયેન્નિત્યં સ્વામિનં કુલટા ચ યા

સા કૃતઘ્નીતિ વિખ્યાતા ભારતે પાપિની વરા ॥
વહ્નિકુણ્ડં મહાઘોરં તૌ પ્રયાતસ્સુનિશ્ચિતમ્

તત્ર વહ્નૌ વસત્યેવ યાવચ્ચન્દ્રદિવાકરૌ ॥
તતો ભવેજ્જલૌકાશ્ચ સપ્તજન્મસ્વતઃ શુચિઃ

વાલ્મીકિરુવાચ ॥
યથા તરુષુ વૃક્ષત્વં સર્વત્ર ન જહાતિ ચ ॥
તથા કૃતઘ્નતા રાજન્સર્વપાપેષુ વર્ત્તતે

મિથ્યાસાક્ષ્યં યો દદાતિ કામાત્ક્રોધાત્તથા ભયાત્ ॥
સભાયાં પાક્ષિકં વક્તિ સ કૃતઘ્ન ઇતિ સ્મૃતઃ

પુણ્યમાત્રં ચાપિ રાજન્યો હન્તિ સ કૃતઘ્નકઃ ॥
સર્વત્રાપિ ચ સર્વેષાં પુણ્યહાનૌ કૃતઘ્નતા

મિથ્યાસાક્ષ્યં પાક્ષિકં વા ભારતે વક્તિ યો નૃપ ॥
યાવદિન્દ્રસહસ્રં ચ સર્પકુણ્ડે વસેદ્ધ્રુવમ્

સન્તતં વેષ્ટિતઃ સર્પૈર્ભીતો વૈ ભક્ષિતસ્તથા ॥
ભુઙ્ક્તે ચ સર્વવિણ્મૂત્રં યમદૂતેન તાડિતઃ

કૃકલાસો ભવેત્તત્ર ભારતે સપ્તજન્મસુ ॥
સપ્તજન્મસુ મણ્ડૂકઃ પિતૃભિઃ સપ્તભિઃ સહ

તતો ભવેદ્વૈ વૃક્ષશ્ચ મહારણ્યે તુ શાલ્મલિઃ ॥
તતો ભવેન્નરો મૂકસ્તતઃ શૂદ્રસ્તતઃ શુચિઃ

આસ્તીક ઉવાચ ॥
ગુર્વઙ્ગનાનાં ગમને માતૃગામી ભવેન્નરઃ ॥
નરાણાં માતૃગમને પ્રાયશ્ચિત્તં ન વિદ્યતે

ભારતે ચ નૃપશ્રેષ્ટ યો દોષો માતૃગામિનામ્ ॥
બ્રાહ્મણીગમને ચૈવ શૂદ્રાણાં તાવદેવ હિ

બ્રાહ્મણ્યાસ્તાવદેવ સ્યાદ્દોષઃ શૂદ્રેણ મૈથુને ॥
કન્યાનાં પુત્રપત્નીનાં શ્વશ્રૂણાં ગમને તથા

સગર્ભભ્રાતૃપત્નીના ભગિનીનાં તથૈવ ચ ॥
દોષં વક્ષ્યામિ રાજેન્દ્ર યદાહ કમલોદ્ભવઃ

યઃ કરોતિ મહાપાપી ચૈતાભિઃ સહ મૈથુનમ્ ॥
જીવન્મૃતો ભવેત્સોઽપિ ચણ્ડાલોઽસ્પૃશ્ય એવ ચ

નાધિકારો ભવેત્તસ્ય સૂર્ય્યમણ્ડલદર્શને ॥
શાલગ્રામં તજ્જલં ચ તુલસ્યાશ્ચ દલં જલમ્

સર્વતીર્થજલં ચૈવ વિપ્રપાદોદકં તથા ॥
સ્પ્રષ્ટું ચ નૈવ શક્નોતિ વિટ્તુલ્યઃ પાતકી નરઃ

દૈવં ગુરું બ્રાહ્મણં ચ નમસ્કર્તું ન ચાર્હતિ ॥
વિષ્ઠાધિકં તદન્નં ચ જલં મૂત્રાધિકં તથા

દેવતાઃ પિતરો વિપ્રા નૈવ ગૃહ્ણન્તિ ભારતે ॥
ભવેત્તદઙ્ગવાતેન તીર્થમઙ્ગારવાહનમ્

સપ્તરાત્રં હ્યુપવસેદ્દૈવસ્પર્શાત્તથા દ્વિજઃ ॥
ભારક્રાન્તા ચ પૃથિવી તદ્ભારં વોઢુમક્ષમા

તત્પાપાત્પતિતો દેશઃ કન્યાવિક્રયિણો યથા ॥
તત્સ્પર્શાચ્ચ તદાલાપાચ્છયનાશ્રયભોજનાત્

નૃણાં ચ તત્સમં પાપં ભવત્યેવ ન સંશયઃ ॥
કુમ્ભીપાકે વસેત્સોઽપિ યાવદ્વૈ બ્રહ્મણઃ શતમ્

દિવાનિશં ભ્રમેત્તત્ર ચક્રાવર્ત્તં નિરન્તરમ્ ॥
દગ્ધો વાઽગ્નિશિખાભિશ્ચ યમદૂતૈશ્ચ તાડિતઃ

એવં નિત્યં મહાપાપી ભુઙ્ક્તે નિરયયાતનામ્ ॥
વિષ્ઠાહારશ્ચ સર્વત્ર કુમ્ભીપાકેઽથ પાતિતઃ

ગતે પ્રાકૃતિકે ઘોરે મહતિ પ્રલયે તથા ॥
પુનઃ સૃષ્ટેઃ સમારમ્ભે તદ્વિધો વા ભવેત્પુનઃ

ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ વિષ્ઠાયાં ચ કૃમિર્ભવેત્ ॥
તતો ભવતિ ચણ્ડાલો ભાર્ય્યાહીનો નપુંસકઃ

સપ્તજન્મસુ શુદ્ધશ્ચ ગલત્કુષ્ઠી નપુંસકઃ ॥
તતો ભવેદ્બ્રાહ્મણશ્ચાપ્યન્ધઃ કુષ્ઠી નપુંસકઃ

લબ્ધ્વૈવં સપ્ત જન્માનિ મહાપાપી ભવેચ્છુચિઃ

મુનય ઊચુઃ॥
ઇત્યેવં કથિતં સર્વમસ્માભિર્વો યથાગમમ્ ॥
એભિસ્તુલ્યો ભવેદ્દોષોઽપ્યતિથીનાં પરાભવે

પ્રણામં કુરુ વિપ્રેન્દ્રં ગૃહં પ્રાપય નિશ્ચિતમ્ ॥
સંપૂજ્ય બ્રાહ્મણં યત્નાદ્ગૃહીત્વા બ્રાહ્મણાશિષમ્

વનં ગચ્છ મહારાજ તપસ્યાં કુરુ સત્વરમ્॥
બ્રહ્મશાપૈર્વિનિર્મુક્તઃ પુનરેવાગમિષ્યસિ

ઇત્યુક્ત્વા મુનયઃ સર્વે યયુસ્તૂર્ણં સ્વમન્દિરમ્॥
સુરાશ્ચાપિ ચ રાજાનો બન્ધુવર્ગાશ્ચ પાર્વતિ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે દ્વિતીયે પ્રકૃતિખણ્ડે નારદનારાયણસંવાદાન્તર્ગતહરગૌરીસંવાદે રાધોપાખ્યાને સુયજ્ઞોપાખ્યાને કર્મવિપાકો નામ દ્વિપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ