બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 2.48

નારદ ઉવાચ ॥
નારાયણ મહાભાગ નારાયણપરાયણ ॥
નારાયણાંશ ભગવન્બ્રૂહિ નારાયણીં કથામ્

શ્રુતં સુરભ્યુપાખ્યાનમતીવ સુમનોહરમ્ ॥
ગોપ્યં સર્વપુરાણેષુ પુરાવિદ્ભિઃ પ્રશંસિતમ્

અધુના શ્રોતુમિચ્છામિ રાધિકાખ્યાનમુત્તમમ્ ॥
તદુત્પત્તિં ચ તદ્ધ્યાનં સ્તોત્રં કવચમુત્તમમ્

શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥
પુરા કૈલાસશિખરે ભગવન્તં સનાતનમ્ ॥
સિદ્ધેશં સિદ્ધિદં સર્વસ્વરૂપં શંકરં પરમ્

પ્રફુલ્લવદનં પ્રીતં સસ્મિતં મુનિભિઃ સ્તુતમ્ ॥
કુમારાય પ્રરોચન્તં કૃષ્ણસ્ય પરમાત્મનઃ

રાસોત્સવરસાખ્યાનં રાસમણ્ડલવર્ણનમ્ ॥
તદાખ્યાનાવસાને ચ પ્રસ્તાવાવસરે સતી

પપ્રચ્છ પાર્વતી સ્ફીતા સસ્મિતા પ્રાણવલ્લભમ્ ॥
સ્તવનં કુર્વતી ભીતા પ્રાણેશેન પ્રસાદિતા ।

પ્રોવાચ તં મહાદેવં મહાદેવી સુરેશ્વરી ॥
અપૂર્વં રાધિકાખ્યાનં પુરાણેષુ સુદુર્લભમ્

શ્રીપાર્વત્યુવાચ ॥
આગમં નિખિલં નાથ શ્રુતં સર્વમનુત્તમમ્ ॥
પાઞ્ચરાત્રાદિકં નીતિશાસ્ત્રયોગં ચ યોગિનામ્

સિદ્ધાનાં સિદ્ધિશાસ્ત્રં ચ નાનાતન્ત્રં મનોહરમ્ ॥
ભક્તાનાં ભક્તિશાસ્ત્રં ચ કૃષ્ણસ્ય પરમાત્મનઃ

દેવીનામપિ સર્વાસાં ચરિતં ત્વન્મુખામ્બુજાત્ ॥
અધુના શ્રોતુમિચ્છામિ રાધિકાખ્યાનમુત્તમમ્ ॥૧ ૧॥
શ્રુતૌ શ્રુતં પ્રશસ્તં ચ રાધાયાશ્ચ સમાસતઃ ॥
ત્વન્મુખાત્કાણ્વશાખાયા વ્યાસેનોક્તાં વદાધુના

આગમાખ્યાનકાલે ચ ભવતા સ્વીકૃતં પુરા ॥
નહીશ્વરવ્યાહૃતિશ્ચ મિથ્યા ભવિતુમર્હતિ

તદુત્પતિં ચ તદ્ધ્યાનં નામ્નો માહાત્મ્યમુત્તમમ્ ॥
પૂજાવિધાનં ચરિતં સ્તોત્રં કવચમુત્તમમ્

આરાધનવિધાનં ચ પૂજાપદ્ધતિમીપ્સિતામ્॥
સામ્પ્રતં બ્રૂહિ ભગવન્માં ભક્તાં ભક્તવત્સલ

કથં ન કથિતં પૂર્વમાગમાખ્યાનકાલતઃ ॥
પાર્વતીવચનં શ્રુત્વા નમ્રવક્ત્રો બભૂવ સઃ

પઞ્ચવક્ત્રશ્ચ ભગવાઞ્છુષ્કકણ્ઠોષ્ઠતાલુકઃ ॥
સ્વસત્યભઙ્ગભીતશ્ચ મૌનીભૂય વિચિન્તયન્

સસ્માર કૃષ્ણં ધ્યાનેનાભીષ્ટદેવં કૃપાનિધિમ્ ॥
તદનુજ્ઞાં ચ સંપ્રાપ્ય સ્વાર્દ્ધાઙ્ગાં તામુવાચ સઃ

નિષિદ્ધોઽહં ભગવતા કૃષ્ણેન પરમાત્મના ॥
આગમારમ્ભસમયે રાધાખ્યાનપ્રસંગતઃ

મદર્દ્ધાંગસ્વરૂપા ત્વં ન મદ્ભિન્ના સ્વરૂપતઃ ॥
અતોઽનુજ્ઞાં દદૌ કૃષ્ણો મહ્યં વક્તું મહેશ્વરિ

મદિષ્ટદેવકાન્તાયા રાધાયાશ્ચરિતં સતિ ॥
અતીવ ગોપનીયં ચ સુખદં કૃષ્ણભક્તિદમ્

જાનામિ તદહં દુર્ગે સર્વં પૂર્વાપરં વરમ્ ॥
યજ્જાનામિ રહસ્યં ચ ન તદ્બ્રહ્મા ફણીશ્વરઃ

ન તત્સનત્કુમારશ્ચ ન ચ ધર્મઃ સનાતનઃ ॥
ન દેવેન્દ્રો મુનીંદ્રાશ્ચ સિદ્ધેન્દ્રાઃ સિદ્ધપુઙ્ગવાઃ

મત્તો બલવતી ત્વં ચ પ્રાણાંસ્ત્યક્તું સમુદ્યતા ॥
અતસ્ત્વાં ગોપનીયં ચ કથયામિ સુરેશ્વરિ

શૃણુ દુર્ગે પ્રવક્ષ્યામિ રહસ્યં પરમાદ્ભુતમ્ ॥
ચરિતં રાધિકાયાશ્ચ દુર્લભં ચ સુપુણ્યદમ્

પુરા વૃન્દાવને રમ્યે ગોલોકે રાસમણ્ડલે ॥
શતશૃંગૈકદેશે ચ માલતીમલ્લિકાવને

રત્નસિંહાસને રમ્યે તસ્થૌ તત્ર જગત્પતિઃ ॥
સ્વેચ્છામયશ્ચ ભગવાન્બભૂવ રમણોત્સુકઃ

રિરંસોસ્તસ્ય જગતાં પત્યુસ્તન્મલ્લિકાવને ॥
ઇચ્છયા ચ ભવેત્સર્વં તસ્ય સ્વેચ્છામયસ્ય ચ

એતસ્મિન્નન્તરે દુર્ગે દ્વિધારૂપો બભૂવ સઃ ॥
દક્ષિણાંગં ચ શ્રીકૃષ્ણો વામાર્દ્ધાંગા ચ રાધિકા

બભૂવ રમણી રમ્યા રાસેશા રમણોત્સુકા ॥
અમૂલ્યરત્નાભરણા રત્નસિંહાસનસ્થિતા

વહ્નિશુદ્ધાંશુકાધાના કોટિપૂર્ણશશિપ્રભા ॥
તપ્તકાઞ્ચનવર્ણાભા રાજિતા ચ સ્વતેજસા

સસ્મિતા સુદતી શુદ્ધા શરત્પદ્મનિભાનના ॥
બિભ્રતી કબરીં રમ્યાં માલતીમાલ્યમણ્ડિતામ્

રત્નમાલાં ચ દધતી ગ્રીષ્મસૂર્ય્યસમપ્રભામ્ ॥
મુક્તાહારેણ શુભ્રેણ ગંગાધારાનિભેન ચ

સંયુક્તં વર્તુલોત્તુંગં સુમેરુ ગિરિસન્નિભમ્ ॥
કઠિનં સુન્દરં દૃશ્યં કસ્તૂરીપત્રચિહ્નિતમ્

માંગલ્યં મંગલાર્હં ચ સ્તનયુગ્મં ચ બિભ્રતી ॥
નિતમ્બશ્રોણિભારાર્ત્તા નવયૌવનસુન્દરી

કામાતુરઃ સસ્મિતાં તાં દદર્શ રસિકેશ્વરઃ ॥
દૃષ્ટ્વા કાન્તાં જગત્કાન્તો બભૂવ રમણોત્સુકઃ

દૃષ્ટ્વા ચૈનં સુકાન્તં ચ સા દધાર હરેઃ પુરઃ ॥
તેન રાધા સમાખ્યાતા પુરાવિદ્ભિર્મહેશ્વરિ

રાધા ભજતિ તં કૃષ્ણં સ ચ તાં ચ પરસ્પરમ્ ॥
ઉભયોઃ સર્વસામ્યં ચ સદા સન્તો વદન્તિ ચ

ભવનં ધાવનં રાસે સ્મરત્યાલિંગનં જપન્ ॥
તેન જલ્પતિ સંકેતં તત્ર રાધાં સ ઈશ્વરઃ

રાશબ્દોચ્ચારણાદ્ભક્તો રાતિ મુક્તિં સુદુર્લભામ્ ॥
ધાશબ્દોચ્ચારણાદ્દુર્ગે ધાવત્યેવ હરેઃ પદમ્ ॥

કૃષ્ણવામાંશસમ્ભૂતા રાધા રાસેશ્વરી પુરા ॥
તસ્યાશ્ચાંશાંશકલયા બભૂવુર્દેવયોષિતઃ

રા ઇત્યાદાનવચનો ધા ચ નિર્વાણવાચકઃ ॥
તતોઽવાપ્નોતિ મુક્તિં ચ તેન રાધા પ્રકીર્તિતા

બભૂવ ગોપીસંઘશ્ચ રાધાયા લોમકૂપતઃ ॥
શ્રીકૃષ્ણલોમકૂપેભ્યો બભૂવુઃ સર્વબલ્લવાઃ

રાધાવામાંશભાગેન મહાલક્ષ્મીર્બભૂવ સા ॥
તસ્યાધિષ્ઠાતૃદેવી સા ગૃહલક્ષ્મીર્બભૂવ સા

ચતુર્ભુજસ્ય સા પત્ની દેવી વૈકુણ્ઠવાસિની॥
તદંશા રાજલક્ષ્મીશ્ચ રાજસમ્પત્પ્રદાયિની

તદંશા મર્ત્યલક્ષ્મીશ્ચ ગૃહિણાં ચ ગૃહે ગૃહે ॥
દીપાધિષ્ઠાતૃદેવી ચ સા ચૈવ ગૃહદેવતા

સ્વયં રાધા કૃષ્ણપત્ની કૃષ્ણવક્ષઃસ્થલસ્થિતા ॥
પ્રાણાધિષ્ઠાતૃદેવી ચ તસ્યૈવ પરમાત્મનઃ

આબ્રહ્મસ્તમ્બપર્યન્તં સર્વં મિથ્યૈવ પાર્વતિ ॥
ભજ સત્યં પરં બ્રહ્મ રાધેશં ત્રિગુણાત્પરમ્

પરં પ્રધાનં પરમં પરમાત્માનમીશ્વરમ્ ॥
સર્વાદ્યં સર્વપૂજ્યં વ નિરીહં પ્રકૃતેઃ પરમ્

સ્વેચ્છામયં નિત્યરૂપં ભક્તાનુગ્રહવિગ્રહમ્ ॥
તદ્ભિન્નાનાં ચ દેવાનાં પ્રાકૃતં રૂપમેવ ચ

તસ્ય પ્રાણાધિકા રાધા બહુસૌભાગ્યસંયુતા ॥
મહાવિષ્ણોઃ પ્રસૂઃ સા ચ મૂલપ્રકૃતિરીશ્વરી

માનિનીં રાધિકાં સન્તઃ સેવન્તે નિત્યશસ્સદા ॥
સુલભં યત્પદામ્ભોજં બ્રહ્માદીનાં સુદુર્લભમ્

સ્વપ્ને રાધાપદામ્ભોજં નહિ પશ્યન્તિ બલ્લવાઃ ॥
સ્વયં દેવી હરેઃ ક્રોડે છાયારૂપેણ કામિની

સ ચ દ્વાદશગોપાનાં રાયાણપ્રવરઃ પ્રિયે ॥
શ્રીકૃષ્ણાંશશ્ચ ભગવાન્વિષ્ણુતુલ્યપરાક્રમઃ

સુદામશાપાત્સા દેવી ગોલોકાદાગતા મહીમ્ ॥
વૃષભાનુગૃહે જાતા તન્માતા ચ કલાવતી

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે દ્વિતીયે પ્રકૃતિખણ્ડે નારદનારાયણસંવાદાન્તર્ગત હરગૌરીસંવાદે રાધોપાખ્યાને રાધોત્પત્તિતત્પૂજાદિકથનં નામાષ્ટચત્વારિંશત્તમોઽધ્યાયઃ