બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 2.32

સાવિત્ર્યુવાચ ॥
ધર્મરાજ મહાભાગ વેદવેદાઙ્ગપારગ ॥
નાનાપુરાણેતિહાસપાઞ્ચરાત્રપ્રદર્શકઃ

સર્વેષુ સારભૂતં યત્સર્વેષ્ટં સર્વસમ્મતમ્ ॥
કર્મચ્છેદે બીજરૂપં પ્રશંસ્યં સુખદં નૃણામ્

યશઃપ્રદં ધર્મદં ચ સર્વમંગલમંગલમ્ ॥
યેન યામીં ન તે યાંતિ યાતનાં ભવદુઃખદામ્

કુણ્ડાનિ ચ ન પશ્યન્તિ તત્ર નૈવ પતંતિ ચ ॥
ન ભવેદ્યેન જન્માદિ તત્કર્મ વદ સુવ્રત

કિમાકારાણિ કુણ્ડાનિ કાનિ તેષાં મતાનિ ચ ॥
કેન રૂપેણ તત્રૈવ સદા તિષ્ઠંતિ પાપિનઃ

સ્વદેહે ભસ્મસાદ્ભૂતે યાંતિ લોકાન્તરં નરાઃ ॥
કેન દેહેન વા ભોગં ભુઞ્જતે વા શુભાશુભમ્

સુચિરં ક્લેશભોગેન કથં દેહો ન નશ્યતિ ॥
દેહો વા કિંવિધો બ્રહ્મંસ્તન્મે વ્યાખ્યાતુમર્હસિ

નારાયણ ઉવાચ ॥ સાવિત્રીવચનં શ્રુત્વા ધર્મરાજો હરિં સ્મરન્ ॥
કથાં કથિતુમારેભે ગુરું નત્વા ચ નારદ

યમ ઉવાચ ॥
વત્સે ચતુર્ષુ વેદેષુ ધર્મો વૈ સંહિતાસુ ચ ॥
પુરાણેષ્વિતિહાસેષુ પાઞ્ચરાત્રાદિકેષુ ચ

અન્યેષુ સર્વશાસ્ત્રેષુ વેદાંગેષુ ચ સુવ્રતે ॥
સર્વેષ્ટં સારભૂતં ચ મંગલં કૃષ્ણસેવનમ્

જન્મમૃત્યુજરારોગશોકસન્તાપતારણમ્ ॥
સર્વમઙ્ગલરૂપં ચ પરમાનન્દકારણમ્

કારણં સર્વસિદ્ધીનાં નરકાર્ણવતારણમ્ ॥
ભક્તિવૃક્ષાંકુરકરં કર્મવૃક્ષનિકૃન્તનમ્

ગોલોકમાર્ગસોપાનમવિનાશિપદપ્રદમ્॥
સાલોક્યસાર્ષ્ટિસારૂપ્યસામીપ્યાદિપ્રદં શુભે

કુણ્ડાનિ યમદૂતં ચ યમં ચ યમકિઙ્કરાન્ ॥
સ્વપ્નેઽપિ નહિ પશ્યન્તિ સતિ શ્રીકૃષ્ણકિઙ્કરાઃ

હરિવ્રતં યે કુર્વંતિ ગૃહિણઃ કર્મભોગિનઃ ॥
યે સ્નાંતિ હરિતીર્થે ચ નાશ્નન્તિ હરિવાસરે

પ્રણમંતિ હરિં નિત્યં હર્ય્યર્ચાં પૂજયન્તિ ચ ॥
ન યાન્તિ તે ચ ઘોરાં ચ મમ સંયમનીં પુરીમ્

ત્રિસન્ધ્યપૂતા વિપ્રાશ્ચ શુદ્ધાચારસમન્વિતાઃ ॥
સ્વધર્મનિરતાઃ શાન્તા ન યાન્તિ યમમન્દિરમ્

તે સ્વર્ગભોગિનોઽન્યે ચ શુદ્ધા દેવાન્યકિંકરાઃ ॥
યાન્ત્યાયાન્તિ ચ મર્ત્યં ચ સ્વર્ગં ચ નહિ નિર્વૃતાઃ ॥
નિવૃત્તિં ન હિ લિપ્સન્તિ કૃષ્ણસેવાં વિના નરાઃ

સ્વધર્મ્મનિરતાશ્ચાપિ સ્વધર્મવિરતાસ્તથા ॥
ગચ્છન્તો મર્ત્યલોકં ચ દુર્દ્ધર્ષા યમકિઙ્કરાઃ

ભીતાઃ કૃષ્ણોપાસકાચ્ચ વૈનતેયાદિવોરગાઃ ॥
સ્વદૂતં પાશહસ્તં ચ ગચ્છન્તં તં વદામ્યહમ્

યાસ્યસીતિ ચ સર્વત્ર હરિભક્તાશ્રમં વિના ॥
કૃષ્ણમન્ત્રોપાસકાનાં નામાનિ ચ નિકૃન્તનમ્

કરોતિ નખરાઞ્જલ્યા ચિત્રગુપ્તશ્ચ ભીતવત્ ॥
મધુપર્કાદિકં બ્રહ્મા તેષાં ચ કુરુતે પુનઃ

વિલંઘ્ય બ્રહ્મલોકં ચ ગોલોકે ગચ્છતાં સતામ્ ॥
દુરિતાનિ ચ નશ્યન્તિ તેષાં સંસ્પર્શમાત્રતઃ

યથા સુપ્રજ્વલદ્વહ્નૌ કાષ્ઠાનિ ચ તૃણાનિ ચ ॥
પ્રાપ્નોતિ મોહઃ સંમોહં તાંશ્ચ દૃષ્ટ્વાઽતિભીતવત્

કામશ્ચ કામિનં યાતિ લોભ ક્રોધૌ તતઃ સતિ ॥
મૃત્યુઃ પલાયતે રોગો જરા શોકો ભયં તથા

કાલઃ શુભાશુભં કર્મ્મ હર્ષો ભોગસ્તથૈવ ચ ॥
યે યે ન યાન્તિ યામીં ચ કથિતાસ્તે મયા સતિ

શૃણુ દેહસ્ય વિવૃતિં કથયામિ યથાગમમ્ ॥
પૃથિવી વાયુરાકાશં તેજસ્તોયમિતિ સ્ફુટમ્

દેહિનાં દેહબીજં ચ સ્રષ્ટુઃ સૃષ્ટિવિધૌ પરમ્ ॥
પૃથ્વ્યાદિપઞ્ચભૂતૈશ્ચ યો દેહો નિર્મિતો ભવેત્

સ કૃત્રિમો નશ્વરશ્ચ ભસ્મસાચ્ચ ભવેદિહ ॥
વૃદ્ધાઙ્ગુષ્ઠપ્રમાણેન યો જીવઃ પુરુષાકૃતિઃ

બિભર્તિ સૂક્ષ્મદેહં ચ તદ્રૂપં ભોગહેતવે ॥
સ દેહો ન ભવેદ્ભસ્મ જ્વલદગ્નૌ મમાલયે

જલેન નષ્ટો દેહો વા પ્રહારે સુચિરં કૃતે ॥
ન શસ્ત્રે ચ ન ચાસ્ત્રે ચ સુતીક્ષ્ણે કણ્ટકે તથા

તપ્તદ્રવે તપ્તલૌહે તપ્તપાષાણ એવ ચ ॥
પ્રતપ્તપ્રતિમાશ્લેષેઽપ્યત્યૂર્ધ્વનેઽપિ ચ ॥

ન ચ દગ્ધો ન ભગ્નશ્ચ ભુંક્તે સંતાપમેવ ચ ॥
કથિતં દેવિ વૃત્તાન્તં કારણં ચ યથાગમમ્ ॥
કુણ્ડાનાં લક્ષણં સર્વં નિબોધ કથયામિ તે ॥

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે દ્વિતીયે પ્રકૃતિખણ્ડે નારદનારાયણસંવાદે સાવિત્ર્યુપાખ્યાને દ્વાત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ