બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 1.12

શૌનક ઉવાચ ॥
ઋષિવંશપ્રસઙ્ગેન બભૂવુર્વિવિધાઃ કથાઃ ॥
ઉપાલમ્ભેન પ્રસ્તાવાત્કૌતુકેન શ્રુતા મયા

પ્રજા વા સસૃજુઃ કે વા ઊર્ધ્વરેતાશ્ચ કશ્ચન ॥
પિત્રા સહ વિરોધેન નારદઃ કિં ચકાર સઃ

પિતુઃ શાપેન પુત્રસ્ય કિં બભૂવ વિરોધતઃ ॥
પિતુર્વા પુત્રશાપેન સૌતે તત્કથ્યતાં શુભમ્

સૌતિરુવાચ ॥
હંસો યતિશ્ચારણિશ્ચ વોઢુઃ પઞ્ચશિખસ્તથા ॥
અપાન્તરતમાશ્ચૈવ સનકાદ્યાશ્ચ શૌનક

એતૈર્વિનાઽન્યે બહવો બ્રહ્મપુત્રાશ્ચ સન્તતમ્ ॥
સાંસારિકાઃ પ્રજાવન્તો ગુર્વાજ્ઞાપરિપાલકાઃ

અપૂજ્યઃ પુત્રશાપેન સ્વયં બ્રહ્મા પ્રજાપતિઃ ॥
તેનૈવ બ્રહ્મણો મન્ત્રં નોપાસન્તે વિપશ્ચિતઃ

નારદો ગુરુશાપેન ગન્ધર્વશ્ચ બભૂવ સઃ॥
કથયામિ સુવિસ્તીર્ણં તદ્વૃત્તાન્તં નિશામય

ગન્ધર્વરાજઃ સર્વેષાં ગન્ધર્વાણાં વરો મહાન્ ॥
પરમૈશ્વર્ય્યસંયુક્તઃ પુત્રહીનો હિ કર્મણા

ગુર્વાજ્ઞયા પુષ્કરે સ પરમેણ સમાધિના ॥
તપશ્ચકાર શમ્ભોશ્ચ કૃપણો દીનમાનસઃ

શિવસ્ય કવચં સ્તોત્રં મન્ત્રં ચ દ્વાદશાક્ષરમ્ ॥
દદૌ ગન્ધર્વરાજાય વસિષ્ઠશ્ચ કૃપાનિધિઃ

જજાપ પરમં મન્ત્રં દિવ્યં વર્ષશતં મુને ॥
પુષ્કરે સ નિરાહારઃ પુત્રદુઃખેન તાપિતઃ

વિરામે શતવર્ષસ્ય દદર્શ પુરતઃ શિવમ્ ॥
ભાસયંતં દશ દિશો જ્વલન્તં બ્રહ્મતેજસા

મહત્તેજસ્સ્વરૂપં ચ ભગવન્તં સનાતનમ્ ॥
ઈષદ્ધાસં પ્રસન્નાસ્યં ભક્તાનુગ્રહકારકમ્

તપોરૂપં તપોબીજં તપસ્યાફલદં ફલમ્ ॥
શરણાગતભક્તાય દાતારં સર્વસમ્પદામ્

ત્રિશૂલપટ્ટિશધરં વૃષભસ્થં દિગમ્બરમ્ ॥
શુદ્ધ સ્ફટિકસંકાશં ત્રિનેત્રં ચન્દ્રશેખરમ્

તપ્તસ્વર્ણપ્રભાજુષ્ટજટાજાલધરં વરમ્ ॥
નીલકણ્ડં ચ સર્વજ્ઞં નાગયજ્ઞોપવીતકમ્

સંહર્તારં ચ સર્વેષાં કાલં મૃત્યુંજયં પરમ્ ॥
ગ્રીષ્મમધ્યાહ્નમાર્ત્તણ્ડકોટિસંકાશમીશ્વરમ્

તત્ત્વજ્ઞાનપ્રદં શાંતં મુક્તિદં હરિભક્તિદમ્ ॥
દૃષ્ટ્વા નનામ સહસા ગન્ધર્વો દણ્ડવદ્ભુવિ

વસિષ્ઠદત્તસ્તોત્રેણ તુષ્ટાવ પરમેશ્વરમ્ ॥
વરં વૃણુષ્વેતિ શિવસ્તમુવાચ કૃપાનિધિઃ ॥
સ યયાચે હરે ભક્તિં પુત્રં પરમવૈષ્ણવમ્

ગન્ધર્વસ્ય વચઃ શ્રુત્વા ચાહ સીચ્ચન્દ્રશેખરઃ ॥
ઉવાચ દીનં દીનેશો દીનબન્ધુઃ સનાતનમ્

શ્રીમહાદેવ ઉવાચ ॥
કૃતાર્થસ્ત્વં વરાદેકાદન્યચ્ચર્વિતચર્વણમ્ ॥
ગન્ધર્વરાજ વૃણુષે કો વા તૃપ્તોઽતિમઙ્ગલે

યસ્ય ભક્તિર્હરૌ વત્સ સુદૃઢા સર્વમઙ્ગલા ॥
સ સમર્થઃ સર્વવિશ્વં પાતું કર્ત્તું ચ લીલયા

આત્મનઃ કુલકોટિં ચ શતં માતામહસ્ય ચ ॥
પુરુષાણાં સમુદ્ધૃત્ય ગોલોકં યાતિ નિશ્ચિતમ્

ત્રિવિધાનિ ચ પાપાનિ કોટિજન્માર્જિતાનિ ચ ॥
નિહત્ય પુણ્યભોગં ચ હરિદાસ્યં લભેદ્ ધ્રુવમ્

તાવત્પત્ની સુતસ્તાવત્તાવદૈશ્વર્ય્યમીપ્સિતમ્॥
સુખં દુઃખં નૃણાં તાવદ્યાવત્કૃષ્ણે ન માનસમ્

કૃષ્ણે મનસિ સંજાતે ભક્તિખડ્ગો દુરત્યયઃ ॥
નરાણાં કર્મવૃક્ષાણાં મૂલચ્છેદં કરોત્યહો

ભવેદ્યેષાં સુકૃતિનાં પુત્રાઃ પરમવૈષ્ણવાઃ ॥
કુલકોટિં ચ તેષાં તે ઉદ્ધરન્ત્યેવ લીલયા

ચરિતાર્થઃ પુમાનેકાદ્વરમિચ્છુર્વરાદહો॥
કિં વરેણ દ્વિતીયેન પુંસાં તૃપ્તિર્ન મઙ્ગલે

ધનં સંચિતમસ્માકં વૈષ્ણવાનાં સુદુર્લભમ્ ॥
શ્રીકૃષ્ણે ભક્તિદાસ્યં ચ ન વયં દાતુમુત્સુકાઃ

વરયાન્યં વરં વત્સ યત્તે મનસિ વાંછિતમ્॥
ઇન્દ્રત્વમમરત્વં વા બ્રહ્મત્વં લભ દુર્લભમ્

સર્વસિદ્ધિં મહાયોગં જ્ઞાનં મૃત્યુજયાદિકમ્ ॥
સુખેન સર્વં દાસ્યામિ હરિદાસ્યં ત્યજ ધ્રુવમ્

શઙ્કરસ્ય વચઃ શ્રુત્વા શુષ્કકણ્ઠોષ્ઠતાલુકઃ ॥
ઉવાચ દીનો દીનેશં દાતારં સર્વસમ્પદામ્

ગન્ધર્વ ઉવાચ ॥
યત્પક્ષ્મચાલનેનૈવ બ્રહ્મણઃ પતનં ભવેત્ ॥
તદ્બ્રહ્મત્વં સ્વપ્નતુલ્યં કૃષ્ણભક્તો ન ચેચ્છતિ

ઇન્દ્રત્વમમરત્વં વા સિદ્ધિયોગાદિકં શિવ ॥
જ્ઞાનં મૃત્યુજયાદ્યં વા ન હિ ભક્તસ્ય વાઞ્છિતમ્

સાલોક્યસાર્ષ્ટિસામીપ્યસાયુજ્યં શ્રીહરેરપિ ॥
તત્ર નિર્વાણમોક્ષં ચ ન હિ વાઞ્છન્તિ વૈષ્ણવાઃ

શશ્વત્તત્ર દૃઢા ભક્તિર્હરિદાસ્યં સુદુર્લભમ્ ॥
સ્વપ્ને જાગરણે ભક્તા વાઞ્છન્ત્યેવં વરં વરમ્

તદ્દાસ્યં વૈષ્ણવસુતં દેહિ કલ્પતરો વરમ્ ॥
ત્વાં પ્રાપ્ય લભતે તુષ્ટં વરં સર્વવરોઽવરઃ

ન દાસ્યસીદં ચેચ્છમ્ભો વરં દુષ્કૃતિનં ચ મામ્ ॥
કૃત્વા હિ સ્વશિરશ્છેદં પ્રદાસ્યામિ હુતાશને

ગન્ધર્વવચનં શ્રુત્વા તમુવાચ કૃપાનિધિઃ ॥
ભક્તં દીનં ચ ભક્તેશો ભક્તાનુગ્રહકારકઃ

શ્રીશંકર ઉવાચ ॥
હરિભક્તિં હરેર્દાસ્યં પુત્રં પરમવૈષ્ણવમ્॥
ચિરાયુષં ચ ગુણિનં શશ્વત્સુસ્થિરયૌવનમ્

જ્ઞાનિનં સુન્દરવરં ગુરુભક્તં જિતેન્દ્રિયમ્ ॥
ગન્ધર્વરાજપ્રવરં વરેમં લભ મા શુચઃ

ઇત્યુક્ત્વા શંકરસ્તસ્માજ્જગામ સ્વાલયં મુને ॥
ગન્ધર્વરાજઃ સન્તુષ્ટ આજગામ સ્વમન્દિરમ્

પ્રફુલ્લમાનસાઃ સર્વે માનવાઃ સિદ્ધકર્મણઃ ॥
નારદસ્તસ્ય ભાર્ય્યાયાં લેભે જન્મ ચ ભારતે

સુષાવ પુત્રં સા વૃદ્ધા પર્વતે ગન્ધમાદને ॥
ગુરુર્વસિષ્ઠો ભગવાન્નામ ચક્રે યથોચિતમ્

બાલકસ્ય ચ તસ્યૈવ મઙ્ગલં મઙ્ગલે દિને ॥
ઉપ શબ્દોઽધિકાર્થશ્ચ પૂજ્યે ચ બર્હણઃ પુમાન્ ॥
પૂજ્યાનામધિકો બાલસ્તેનોપબર્હણાભિધઃ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે સૌતિ શૌનકસંવાદે બ્રહ્મખણ્ડે નારદજન્મકથનં નામ દ્વાદશોઽધ્યાયઃ