બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 1.11

શૌનક ઉવાચ॥
દ્વિજઃ સ ભાર્ય્યાં સંત્યજ્ય કિઞ્ચકાર વિશેષતઃ॥
અશ્વિનોર્વા મહાભાગ કિં નામ કસ્ય વંશજૌ

સોતિરુવાચ॥
દ્વિજશ્ચ સુતપા નામ ભારદ્વાજો મહામુનિઃ॥
તપશ્ચકાર કૃષ્ણસ્ય લક્ષવર્ષં હિમાલિયે

મહાતપસ્વી તેજસ્વી પ્રજ્વલન્બ્રહ્મતેજસા॥
જ્યોતિર્દદર્શ કૃષ્ણસ્ય ગગને સહસા ક્ષણમ્

વરં સ વવ્રે નિર્લિપ્તમાત્માનં પ્રકૃતેઃ પરમ્॥
ન ચ મોક્ષં યયાચે તં દાસ્યં ભક્તિં ચ નિશ્ચલામ્

બભૂવાકાશવાણીતિ કુરુ દારપરિગ્રહમ્॥
પશ્ચાદ્દાસ્યં પ્રદાસ્યામિ ભક્તિં ભોગક્ષયે દ્વિજ

પિતૄણાં માનસીં કન્યાં દદૌ તસ્મૈ વિધિઃ સ્વયમ્॥
તસ્યાં કલ્યાણમિત્રશ્ચ બભૂવ મુનિપુઙ્ગવ

યસ્ય સ્મરણમાત્રેણ ન ભવેત્કુલિશાદ્ભયમ્॥
ન દ્રષ્ટવ્યં બન્ધુમાત્રં નૂનં તત્સ્મરણાલ્લભેત્

કલ્યાણમિત્રજનનીં પરિત્યજ્ય મહામુનિઃ॥
શશાપ સૂર્ય્યપુત્રં ચ યજ્ઞભાગ્વર્જ્જિતો ભવ

સ સોદરશ્ચ વા પૂજ્યો ભવેતિ ચ સુરાધમ॥
વ્યાધિગ્રસ્તો જડાઙ્ગશ્ચ ભૂયાત્તેઽકીર્તિમાનિતિ

ઇત્યુક્ત્વા સુતપા ગેહં પ્રતસ્થે સૂનુના સહ॥
અશ્વિભ્યાં સહિતઃ સૂર્ય્યઃ પ્રયયૌ ચ તદન્તિકમ્

પુત્રાભ્યાં વ્યાધિયુક્તાભ્યાં સૂર્ય્યસ્ત્રિજગતાં પતિઃ॥
મુનીન્દ્રં વૈ સુતપસં સ તુષ્ટાવ ચ શૌનક

સૂર્ય્ય ઉવાચ॥
ક્ષમસ્વ ભગવન્વિપ્ર વિષ્ણુરૂપ યુગે યુગે ॥
મમ પુત્રાપરાધં ચ ભારદ્વાજ મુનીશ્વર

બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાદ્યાઃ સુરાઃ સર્વે ચ સન્તતમ્॥
ભુઞ્જતે વિપ્રદત્તં તુ ફલપુષ્પજલાદિકમ્

બ્રાહ્મણાવાહિતા દેવાઃ શશ્વદ્વિશ્વેષુ પૂજિતાઃ॥
ન ચ વિપ્રાત્પરો દેવો વિપ્રરૂપી સ્વયં હરિઃ

બ્રાહ્મણે પરિતુષ્ટે ચ તુષ્ટો નારાયણઃ સ્વયમ્॥
નારાયણે ચ સન્તુષ્ટે સન્તુષ્ટાઃ સર્વદેવતાઃ

નાસ્તિ ગઙ્ગાસમં તીર્થં ન ચ કૃષ્ણાત્પરઃ સુરઃ॥
ન શઙ્કરાદ્વૈષ્ણવશ્ચ ન સહિષ્ણુર્ધરા પરા

ન ચ સત્યાત્પરો ધર્મો ન સાધ્વી પાર્વતીપરા॥
ન દૈવાદ્બલવાન્કશ્ચિન્ન ચ પુત્રાત્પરઃ પ્રિયઃ

ન ચ વ્યાધિસમઃ શત્રુર્ન ચ પૂજ્યો ગુરોઃ પરઃ॥
નાસ્તિ માતૃસમો બન્ધુર્ન ચ મિત્રં પિતુઃ પરમ્

એકાદશીવ્રતાન્નાન્યત્તપો નાનશનાત્પરમ્ ॥
પરં સર્વધનં રત્નં વિદ્યા રત્નં પરં તતઃ

સર્વાશ્રમૈઃ પરો વિપ્રો નાસ્તિ વિપ્રસમો ગુરુઃ॥
વેદવેદાઙ્ગતત્ત્વજ્ઞ ઇત્યાહ કમલોદ્ભવઃ

સૂર્ય્યસ્ય વચનં શ્રુત્વા ભારદ્વાજો નનામ તમ્॥
નીરુજૌ ચાપિ તત્પુત્રૌ ચકાર તપસઃ ફલાત્

પશ્ચાચ્ચ તવ પુત્રૌ ચ યજ્ઞભાજૌ ભવિષ્યતઃ॥
ઇત્યુક્ત્વા તં ચ સુતપાઃ પ્રણમ્યાહસ્કરં મુનિઃ

જગામ ગઙ્ગાં સંત્રસ્તો હરિસેવનતત્પરઃ॥
પુત્રાભ્યાં સહિતઃ સૂર્ય્યો જગામ નિજ મન્દિરમ્

બભૂવતુસ્તૌ પૂજ્યૌ ચ યજ્ઞભાજૌ દ્વિજાશિષા॥
એતત્સૂર્યકૃતં વિપ્રસ્તોત્રં યો માનવઃ પઠેત્॥
વિપ્રપાદપ્રસાદેન સર્વત્ર વિજયી ભવેત્

બ્રાહ્મણેભ્યો નમ ઇતિ પ્રાતરુત્થાય યઃ પઠેત્॥
સ સ્નાતઃ સર્વતીર્થેષુ સર્વયજ્ઞેષુ દીક્ષિતઃ

પૃથિવ્યાં યાનિ તીર્થાનિ તાનિ તીર્થાનિ સાગરે ॥
સાગરે યાનિ તીર્થાનિ વિપ્રપાદેષુ તાનિ ચ

વિપ્રપાદોદકં પીત્વા યાવત્તિષ્ઠતિ મેદિની ॥
તાવત્પુષ્કરપાત્રેષુ પિબંતિ પિતરો જલમ્

વિપ્રપાદોદકં પુણ્યં ભક્તિયુક્તશ્ચ યઃ પિબેત્ ॥
સ સ્નાતઃ સર્વતીર્થેષુ સર્વયજ્ઞેષુ દીક્ષિતઃ

મહારોગી યદિ પિબેદ્વિપ્રપાદોદકં દ્વિજ॥
મુચ્યતે સર્વરોગાચ્ચ માસમેકં તુ ભક્તિતઃ

અવિદ્યો વા સવિદ્યો વા સંધ્યાપૂતો હિ યો દ્વિજઃ॥
સ એવ વિષ્ણુસદૃશો ન હરૌ વિમુખો યદિ

ઘ્નન્તં વિપ્રં શપન્તં વા ન હન્યાન્ન ચ તં શપેત્।
ગોભ્યઃ શતગુણં પૂજ્યો હરિભક્તશ્ચ સ સ્મૃતઃ

પાદોદકં ચ નૈવેદ્યં ભુઙ્ક્તે વિપ્રસ્ય યો દ્વિજ॥
નિત્યં નૈવેદ્યભોજી યો રાજસૂયફલં લભેત્

એકાદશ્યાં ન ભુઙ્ક્તે યો નિત્યં કૃષ્ણં સમર્ચયેત્॥
તસ્ય પાદોદકં પ્રાપ્ય સ્થલં તીર્થં ભવેદ્ ધ્રુવમ્

યો ભુઙ્ક્તે ભોજનોચ્છિષ્ટં નિત્યં નૈવેદ્યભોજનમ્॥
કૃષ્ણદેવસ્ય પૂતોઽસૌ જીવન્મુક્તો મહીતલે

અન્નં વિષ્ઠા પયો મૂત્રં યદ્વિષ્ણોરનિવેદિતમ્॥
દ્વિજાનાં કુલજાતાનામિત્યાહ કમલોદ્ભવઃ

બ્રહ્મા ચ બ્રહ્મપુત્રાશ્ચ સર્વે વિષ્ણુપરાયણાઃ॥
બ્રાહ્મણસ્તત્કુલે જાતો વિમુખશ્ચ હરૌ કથમ્

પિત્રોર્માતામહાદીનાં સંસર્ગસ્ય ગુરોશ્ચ વા॥
દોષેણ વિમુખાઃ કૃષ્ણે વિપ્રા જીવન્મૃતાશ્ચ તે

સ કિંગુરુઃ સ કિંતાતઃ સ કિંપુત્રઃ સ કિંસખા॥
સ કિંરાજા સ કિંબન્ધુર્ન દદ્યાદ્યો હરૌ મતિમ્

અવૈષ્ણવાદ્દ્વિજાદ્વિપ્ર ચણ્ડાલો વૈષ્ણવો વરઃ॥
સગણઃ શ્વપચો મુક્તો બ્રાહ્મણો નરકં વ્રજેત્

સન્ધ્યાહીનોઽશુચિર્નિત્યં કૃષ્ણે વા વિમુખો દ્વિજઃ॥
સ એવ બ્રાહ્મણાભાસો વિષહીનો યથોરગઃ

ગુરુવક્ત્રાદ્વિષ્ણુમંત્રો યસ્ય કર્ણે પ્રવિશ્યતિ॥
તં વૈષ્ણવં મહાપૂતં જીવન્મુક્તં વદેદ્વિધિઃ

પુંસાં માતામહાદીનાં શતૈઃ સાર્દ્ધં હરેઃ પદમ્॥
પ્રયાતિ વૈષ્ણવઃ પુંસામાત્મનઃ કુલકોટિભિઃ

બ્રહ્મક્ષત્ત્રિયવિટ્શૂદ્રાશ્ચતસ્રો જાતયો યથા ॥
સ્વતન્ત્રા જાતિરેકા ચ વિશ્વસ્મિન્વૈષ્ણવાભિધા

ધ્યાયન્તિ વૈષ્ણવાઃ શશ્વદ્ગોવિન્દપદપઙ્કજમ્॥
ધ્યાયતે તાંશ્ચ ગોવિન્દઃ શશ્વત્તેષાં ચ સન્નિધૌ

સુદર્શનં સંનિયોજ્ય ભક્તાનાં રક્ષણાય ચ॥
તથાપિ ન હિ નિશ્ચિન્તોઽવતિષ્ઠેદ્ભક્તસન્નિધૌ

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત્તે મહાપુરાણે સૌતિશૌનકસંવાદે બ્રહ્મખણ્ડે વિષ્ણુવૈષ્ણવબ્રાહ્મણપ્રશંસા નામૈકાદશોઽધ્યાયઃ