બ્રાહ્મસ્ફુટસિદ્ધાન્ત · અધ્યાય 18

પ્રાયેણ યતસ્ પ્રશ્નાસ્ કુટ્ટાકારાત્ ઋતે ન શક્યન્તે।
જ્ઞાતુમ્ વક્ષ્યામિ તતસ્ કુટ્ટાકારમ્ સહ પ્રશ્નૈસ્॥

કુટ્ટક-#ખ-ઋણ-ધન-અવ્યક્ત-મધ્ય-હરણ-%એક-વર્ણ-ભાવિતકૈસ્।
આચાર્યસ્ તન્ત્ર-વિદામ્ જ્ઞાતૈસ્ વર્ગ-પ્રકૃત્યા ચ॥

અધિક-અગ્ર-ભાગ-હારાત્ ઊન-અગ્ર-છેદ-ભાજિતાત્ શેષમ્।
યત્ તત્ પરસ્પર-હૃતમ્ લબ્ધમ્ અધસ્ અધસ્ પૃથક્ સ્થાપ્યમ્॥

શેષમ્ તથા ઇષ્ટ-ગુણિતમ્ યથા અગ્રયોસ્ અન્તરેણ સંયુક્તમ્।
શુધ્યતિ ગુણકસ્ સ્થાપ્યસ્ લબ્ધમ્ ચ અન્ત્યાત્ ઉપાન્ત્ય-ગુણસ્॥

સ્વ-ઊર્ધ્વસ્ અન્ત્ય-યુતસ્ અગ્ર-અન્તસ્ હીન-અગ્ર-છેદ-ભાજિતસ્ શેષમ્।
અધિક-અગ્ર-છેદ-હતમ્ અધિક-અગ્ર-યુતમ્ ભવતિ અગ્રમ્॥

છેદ-વધસ્ય %દ્વિ-યુગમ્ છેદ-વધસ્ યુગ-ગતમ્ %દ્વયોસ્ અગ્રમ્।
કુટ્ટાકારેણ એવમ્ %ત્રિ-આદિ-ગ્રહ-યુગ-ગત-આનયનમ્॥

ભ-ગણ-આદિ-શેષમ્ અગ્રમ્ છેદ-હૃતમ્ #ખમ્ ચ દિન-જ-શેષ-હૃતમ્।
અનયોસ્ અગ્રમ્ ભ-ગણ-આદિ-દિન-જ-શેષ-ઉદ્ધૃતમ્ દ્યુ-ગણસ્॥

દિન-જ-ભ-ગણ-આદિ-શેષમ્ યેન ગુણમ્ મણ્ડલ-આદિ શેષકયોસ્।
સ-દૃશ-છેદ-ઉદ્ધૃતયોસ્ તદ્-ઘાતમ્ અહર્-ગણ-આદ્યમ્ અતસ્॥

હૃતયોસ્ પરસ્પરમ્ યત્ છેષમ્ ગુણ-કાર-ભાગ-હારકયોસ્।
તેન હૃતૌ નિસ્-છેદૌ તૌ એવ પરસ્પરમ્ હૃતયોસ્॥

લબ્ધમ્ અધસ્ અધસ્ સ્થાપ્યમ્ તથા ઇષ્ટ-ગુણ-કાર-સઙ્ગુણમ્ શેષમ્।
શુધ્યતિ યથા %એક-હીનમ્ ગુણકસ્ સ્થાપ્યસ્ ફલમ્ ચ અન્ત્યાત્॥

અગ્ર-અન્તમ્ ઉપાન્ત્યેન સ્વ-ઊર્ધ્વસ્ ગુણિતસ્ અન્ત્ય-સંયુતસ્ ભક્તમ્।
નિસ્-શેષ-ભાગ-હારેણ એવમ્ સ્થિર-કુટ્ટકસ્ શેષમ્॥

ઇષ્ટ-ભ-ગણ-આદિ-શેષાત્ સ્વ-કુટ્ટક-ગુણાત્ સ્વ-ભાગ-હાર-ગુણાત્।
શેષમ્ દ્યુ-ગણસ્ ગત-નિસ્-અપવર્ત-ગુણ-ભાગ-હાર-યુતસ્॥

એવમ્ સમેષુ વિષમેષુ ઋણમ્ ધનમ્ ધનમ્ ઋણમ્ યત્ ઉક્તમ્ તત્।
ઋણ-ધનયોસ્ વ્યસ્તત્વમ્ ગુણ્ય-પ્રક્ષેપયોસ્ કાર્યમ્॥

ગુણકસ્ છેદસ્ છેદસ્ ગુણકસ્ ધનમ્ ઋણમ્ ઋણમ્ ધનમ્ કાર્યમ્।
વર્ગમ્ પદમ્ પદમ્ કૃતિસ્ અન્ત્યાત્ વિપરીતમ્ આદ્યમ્ તત્॥

યસ્ જાનાતિ યુગ-આદિ ગ્રહ-યુગ-યાતૈસ્ પૃથક્ પૃથક્ કથિતૈસ્।
%દ્વિ-%ત્રિ-%ચતુર્-પ્રભૃતીનામ્ કુટ્ટાકારમ્ સસ્ જાનાતિ॥

ભ-ગણ-આદ્યમ્ ઇષ્ટ-શેષમ્ કદા ઇન્દુ-દિવસે રવેસ્ ગુરુ-દિને વા।
જ્ઞ-દિને રાશીન્ કથયતિ કુટ્ટાકારમ્ સસ્ જાનાતિ॥

જ્ઞ-દિને યત્ અંશ-શેષમ્ વિકલા-શેષમ્ કદા તત્ ઇન્દુ-દિને।
ભાનોસ્ અથ વા શશિનસ્ યસ્ કથયતિ કુટ્ટક-જ્ઞસ્ સસ્॥

તિથિ-માન-દિનેષુ ઇષ્ટાસ્ યે અર્ક-આદ્યાસ્ તે પુનર્ કદા તેષુ।
ઇષ્ટ-ગ્રહ-વારેષુ યસ્ કથયતિ કુટ્ટક-જ્ઞસ્ સસ્॥

ઇષ્ટ-ભ-ગણ-આદિ-શેષાત્ દ્યુ-ગણસ્ તત્ કુટ્ટકેન સંયુક્તસ્।
તદ્-છેદ-દિનૈસ્ તાવત્ દિન-વારસ્ યાવત્ ઇષ્ટસ્ સ્યાત્॥

યસ્ રાશિ-આદીન્ દૃષ્ટ્વા મધ્યસ્ય ઇષ્ટસ્ય કતહ્યતિ દ્યુ-ગણમ્।
%દ્વિ-આદિ-ગ્રહ-સંયોગાત્ ગ્રહ-અન્તરાત્ વા સસ્ કુટ્ટ-જ્ઞસ્॥

નિસ્-છેદ-ભાગ-હારાત્ રાશિ-આદિ-કલા-આદિના હતાત્ ભક્તાત્।
ભ-ગણ-કલાભિસ્ લબ્ધમ્ મણ્ડલ-શેષમ્ દિન-ગણસ્ અસ્માત્॥

એવમ્ રાશિ-અંશ-કલા-વિકલા-શેષાત્ અહર્-ગણસ્ પ્રાક્-વત્।
નષ્ટ-સ્થેષુ ઇષ્ટાન્ તાન્ કૃત્વા ભક્ત્વા ઉક્ત-વત્ શેષમ્॥

રાશિ-અંશ-કલા-વિકલા-શેષાત્ કથિતાત્ અભીષ્ટતસ્ નષ્ટાન્।
યસ્ સાધયતિ ઉપરિતનાન્ સ-મધ્યમાન્ કુટ્ટક-જ્ઞસ્ સસ્॥

યેન ગુણસ્ શેષ-યુતસ્ છેદસ્ શુધ્યતિ હૃતસ્ સ્વ-ગુણકેન।
તદ્-ભુક્તમ્ શેષમ્ ફલમ્ એવમ્ શેષાત્ ગ્રહ-દ્યુ-ગણૌ॥

જાનાતિ યસ્ યુગ-ગતમ્ કથિતાત્ અધિમાસ-શેષકાત્ ઇષ્ટાત્।
અવમ-અવશેષતસ્ વા તદ્-યોગાત્ વા સસ્ કુટ્ટ-જ્ઞસ્॥

ઇષ્ટેષુ માન-દિવસેષુ અધિમાસ-ન્યૂન-રાત્ર-શેષે વા।
ભૂયસ્ તે યસ્ કથયતિ પૃથક્ પૃથક્ વા સસ્ કુટ્ટ-જ્ઞસ્॥

અંશક-શેષાત્ %ત્રિ-ઊનાત્ %સપ્ત-હૃતાત્ મૂલમ્ ઊનમ્ %અષ્ટાભિસ્।
%નવભિસ્ ગુણમ્ સ-#રૂપમ્ કદા %શતમ્ બુધ-દિને સવિતુસ્॥

%ત્રિ-ઊન-અધિમાસ-શેષાત્ મૂલમ્ %દ્વિ-અધિકમ્ વિભાજિતમ્ %ષડ્ભિસ્।
%દ્વિ-ઊનમ્ વર્ગિતમ્ અધિકમ્ %નવભિસ્ %નવતિસ્ કદા ભવતિ॥

અવમ-અવશેષ-વર્ગસ્ વિ-%એકસ્ %વિંશતિ-વિભાજિતસ્ %દ્વિ-અધિકસ્।
%અષ્ટ-ગુણસ્ %દશ-ભક્તસ્ %દ્વિ-યુતસ્ %અષ્ટાદશ કદા ભવતિ॥

ધનયોસ્ ધનમ્ ઋણમ્ ઋણયોસ્ ધન-ઋણયોસ્ અન્તરમ્ સમ-ઐક્યમ્ #ખમ્।
ઋણમ્ ઐક્યમ્ ચ ધનમ્ ઋણ-ધન-#શૂન્યયોસ્ #શૂન્યયોસ્ #શૂન્યમ્॥

ઊનમ્ અધિકાત્ વિશોધ્યમ્ ધનમ્ ધનાત્ ઋણમ્ ઋણાત્ અધિકમ્ ઊનાત્।
વ્યસ્તમ્ તદ્-અન્તરમ્ સ્યાત્ ઋણમ્ ધનમ્ ધનમ્ ઋણમ્ ભવતિ॥

#શૂન્ય-વિહીનમ્ ઋણમ્ ઋણમ્ ધનમ્ ધનમ્ ભવતિ #શૂન્યમ્ #આકાશમ્।
શોધ્યમ્ યદા ધનમ્ ઋણાત્ ઋણમ્ ધનાત્ વા તદા ક્ષેપ્યમ્॥

ઋણમ્ ઋણ-ધનયોસ્ ઘાતસ્ ધનમ્ ઋણયોસ્ ધન-વધસ્ ધનમ્ ભવતિ।
#શૂન્ય-ઋણયોસ્ #ખ-ધનયોસ્ #ખ-#શૂન્યયોસ્ વા વધસ્ #શૂન્યમ્॥

ધન-ભક્તમ્ ધનમ્ ઋણ-હૃતમ્ ઋણમ્ ધનમ્ ભવતિ #ખમ્ #ખ-ભક્તમ્ #ખમ્।
ભક્તમ્ ઋણેન ધનમ્ ઋણમ્ ધનેન હૃતમ્ ઋણમ્ ઋણમ્ ભવતિ॥

#ખ-ઉદ્ધૃતમ્ ઋણમ્ ધનમ્ વા તદ્-છેદમ્ #ખમ્ ઋણ-ધન-વિભક્તમ્ વા।
ઋણ-ધનયોસ્ વર્ગસ્ સ્વમ્ #ખમ્ #ખસ્ય પદમ્ કૃતિસ્ યત્ તત્॥

યોગસ્ અન્તર-યુત-હીનસ્ %દ્વિ-હૃતસ્ સઙ્ક્રમણમ્ અન્તર-વિભક્તમ્ વા।
વર્ગ-અન્તરમ્ અન્તર-યુત-હીનમ્ %દ્વિ-હૃતમ્ વિષમ-કર્મ॥

કરણી લમ્બસ્ તદ્-કૃતિસ્ ઇષ્ટ-હૃતા ઇષ્ટ-ઊન-સંયુતા અલ્પા ભૂસ્।
અધિકસ્ %દ્વિ-હૃતસ્ બાહુસ્ સંક્ષેપ્યસ્ યદ્-વધસ્ વર્ગસ્॥

ઇષ્ટ-ઉદ્ધૃત-કરણી-પદ-યુતિ-કૃતિસ્ ઇષ્ટ-ગુણિતા અન્તર-કૃતિસ્ વા।
ગુણ્યસ્ તિર્યક્ અધસ્ અધસ્ ગુણક-સમસ્ તદ્-ગુણસ્ સહિતસ્॥

સ્વ-ઇષ્ટ-ઋણ-છેદ-ગુણૌ ભાજ્ય-છેદૌ પૃથક્ યુજૌ અસકૃત્।
છેદ-%એક-ગત-હૃતસ્ વા ભાજ્યસ્ વર્ગસ્ સમ-%દ્વિ-વધસ્॥

ઇષ્ટ-કરણી-ઊનાયાસ્ રૂપ-કૃતેસ્ પદ-યુત-ઊન-રૂપ-%અર્ધે।
%પ્રથમમ્ રૂપાણિ અન્યત્ તતસ્ દ્વિતીયમ્ કરણી અસકૃત્॥

અવ્યક્ત-વર્ગ-ઘન-વર્ગ-વર્ગ-%પઞ્ચ-ગત-%ષષ્-ગત-આદીનામ્।
તુલ્યાનામ્ સઙ્કલિત-વ્યવકલિતે પૃથક્ અતુલ્યાનામ્॥

સદૃશ-%દ્વિ-વધસ્ વર્ગસ્ %ત્રિ-આદિ-વધસ્ તદ્-ગતસ્ અન્ય-જાતિ-વધસ્।
અન્યોન્ય-વર્ણ-ઘાતસ્ ભાવિતકસ્ પૂર્વ-વત્ શેષમ્॥

અવ્યક્ત-અન્તર-ભક્તમ્ વ્યસ્તમ્ રૂપ-અન્તરમ્ સમે અવ્યક્તસ્।
વર્ગ-અવ્યક્તાસ્ શોધ્યાસ્ યસ્માત્ રૂપાણિ તદ્-અધસ્તાત્॥

વર્ગ-%ચતુર્-ગુણિતાનામ્ રૂપાણામ્ મધ્ય-વર્ગ-સહિતાનામ્।
મૂલમ્ નધ્યેન ઊનમ્ વર્ગ-%દ્વિ-ગુણ-ઉદ્ધૃતમ્ મધ્યસ્॥

વર્ગ-આહત-રૂપાણામ્ અવ્યક્ત-%અર્ધ-કૃતિ-સંયુતાનામ્ યત્।
પદમ્ અવ્યક્ત-%અર્ધ-ઊનમ્ તત્ વર્ગ-વિભક્તમ્ અવ્યક્તસ્॥

સ-%એકાત્ અંશક-શેષાત્ %દ્વાદશ-ભાગસ્ %ચતુર્-ગુણસ્ %અષ્ટ-યુતસ્।
સ-%એક-અંશ-શેષ-તુલ્યસ્ યદા તદા અહર્-ગણમ્ કથય॥

%દ્વિ-ઊનમ્ અધિક-માસ-શેષમ્ %ત્રિ-હૃતમ્ %સપ્ત-અધિકમ્ %દ્વિ-સઙ્ગુણિતમ્।
અધિમાસ-શેષ-તુલ્યમ્ યદા તદા યુગ-ગતમ્ કથય॥

વિ-%એકમ્ અવમ-અવશેષમ્ %ષષ્-ઉદ્ધૃતમ્ %ત્રિ-યુતમ્ અવમ-શેષસ્ય।
%પઞ્ચ-વિભક્તસ્ય સમમ્ યદા તદા યુગ-ગતમ્ કથય॥

મણ્ડલ-શેષાત્ %દ્વિ-ઊનાત્ મૂલમ્ વિ-%એકમ્ %દશ-આહતમ્ %દ્વિ-યુતમ્।
મણ્ડલ-શેષમ્ વિ-%એકમ્ ભાનોસ્ જ્ઞ-દિને કદા ભવતિ॥

અધિમાસ-શેષ-#પાદાત્ %ત્રિ-ઊનાત્ વર્ગસ્ અધિમાસ-શેષ-સમસ્।
અવમ-અવશેષતસ્ વા અવમ-શેષ-સમસ્ કદા ભવતિ॥

આદ્યાત્ વર્ણાત્ અન્યાન્ વર્ણાન્ પ્રોહ્ય આદ્ય-માનમ્ આડ્ય-હૃતમ્।
સદૃશ-છેદૌ અસકૃત્ %દ્વૌ વ્યસ્તૌ કુટ્ટકસ્ બહુષુ॥

ગત-ભગણ-યુતાત્ દ્યુ-ગણાત્ તદ્-શેષ-યુતાત્ તદ્-ઐક્ય-સંયુક્તાત્।
તદ્-યોગાત્ દ્યુ-ગણમ્ વા યસ્ કથયતિ કુટ્ટક-જ્ઞસ્ સસ્॥

ગત-ભગણ-ઊનાત્ દ્યુ-ગણાત્ તદ્-શેષ-ઊનાત્ તદ્-ઐક્ય-હીનાત્ વા।
તદ્-વિવરાત્ દ્યુ-ગણમ્ વા યસ્ કથયતિ કુટ્ટક-જ્ઞસ્ સસ્॥

રાશિ-આદ્યૈસ્ તદ્-શેષૈસ્ ચ એવમ્ ભુક્ત-અધિમાસ-દિન-હીનૈસ્।
તદ્-શેષૈસ્ ચ યુગ-ગતમ્ યસ્ કથયતિ કુટ્ટક-જ્ઞસ્ સસ્॥

અંશક-શેષેણ યુતાત્ લિપ્તા-શેષાત્ તદ્-અન્તરાત્ અથ વા।
ભાનોસ્ જ્ઞ-દિને દ્યુ-ગણમ્ યસ્ કથયતિ કુટ્ટક-જ્ઞસ્ સસ્॥

અંશક-શેષમ્ %ત્રિ-યુતમ્ લિપ્તા-શેષમ્ કદા રવેસ્ જ્ઞ-દિને।
%ષટ્ %સપ્ત %અષ્ટૌ %નવ વા કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

અંશ-સમમ્ અંશ-શેષમ્ કલા-સમમ્ વા કલા-શેષમ્।
દિવસ-કરસ્ય ઇષ્ટ-દિને કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

અવમ-અવશેષમ્ અવમૈસ્ અધિમાસક-શેષમ્ અધિમાસૈસ્।
ઇષ્ટ-યુત-ઊનમ્ તુલ્યમ્ કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

નિસ્-છેદ-ભાગ-હારસ્ ભાનોસ્ %સપ્તતિ-ગુણસ્ અંશ-શેષ-ઊનસ્।
શુધ્યતિ %અયુત-વિભક્તસ્ કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

ભાવિતક-રૂપ-ગુણના સ-અવ્યક્ત-વધા ઇષ્ટ-ભાજિતા ઇષ્ટ-આપ્ત્યોસ્।
અલ્પે અધિકસ્ અધિકે અલ્પસ્ ક્ષેપ્યસ્ ભાવિત-હૃતૌ વ્યસ્તમ્॥

ભાનોસ્ રાશિ-અંશ-વધાત્ %ત્રિ-%ચતુર્-ગુણિતાન્ વિશોધ્ય રાશિ-અંશાન્।
%નવતિમ્ દૃષ્ટ્વા સૂર્યમ્ કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

ભાવિતકે યદ્-ઘાતસ્ વિનષ્ટ-વર્ણેન તદ્-પ્રમાણાનિ।
કૃત્વા ઇષ્ટાનિ તદ્-આહત-વર્ણ-ઐક્યમ્ ભવતિ રૂપાણિ॥

વર્ણ-પ્રમાણ-ભાવિત-ઘાતસ્ ભવતિ ઇષ્ટ-વર્ણ-સઙ્ખ્યા એવમ્।
સિધ્યતિ વિના અપિ ભાવિત-સમ-કરણાત્ કિમ્ કૃતમ્ તત્ અતસ્॥

મૂલમ્ દ્વિધા ઇષ્ટ-વર્ગાત્ ગુણક-ગુણાત્ ઇષ્ટ-યુત-વિહીનાત્ ચ।
આદ્ય-વધસ્ ગુણક-ગુણસ્ સહ અન્ત્ય-ઘાતેન કૃતમ્ અન્ત્યમ્॥

વજ્ર-વધ-ઐક્યમ્ %પ્રથમમ્ પ્રક્ષેપસ્ ક્ષેપ-વધ-તુલ્યસ્।
પ્રક્ષેપ-શોધક-હૃતે મૂલે પ્રક્ષેપકે #રૂપે॥

#રૂપ-પ્રક્ષેપ-પદે પૃથક્ ઇષ્ટ-ક્ષેપ્ય-શોધ્ય-મૂલાભ્યામ્।
કૃત્વા અન્ત્ય-આદ્ય-પદે યે પ્રક્ષેપે શોધને વા ઇષ્ટે॥

%ચતુર્-અધિકે અન્ત્ય-પદ-કૃતિસ્ %ત્રિ-ઊના દલિતા અન્ત્ય-પદ-ગુણા અન્ત્ય-પદમ્।
અન્ત્ય-પદ-કૃતિસ્ વિ-%એકા %દ્વિ-હૃતા આદ્ય-પદ-આહતા આદ્ય-પદમ્॥

%ચતુર્-ઊને અન્ત્ય-પદ-કૃતી %ત્રિ-%એક-યુતે વધ-#દલમ્ પૃથક્ વિ-%એકમ્।
વિ-%એક-આડ્ય-આહતમ્ અન્ત્યમ્ પદ-વધ-ગુણમ્ આદ્યમ્ આન્ત્ય-પદમ્॥

વર્ગે ગુણકે ક્ષેપસ્ કેન ચિત્ ઉદ્ધૃત-યુત-ઊનિતસ્ દલિતસ્।
%પ્રથમસ્ અન્ત્ય-મૂલમ્ અન્યસ્ ગુણ-કાર-પદ-ઉદ્ધૃતસ્ %પ્રથમસ્॥

વર્ગ-છિન્ને ગુણકે %પ્રથમમ્ તદ્-મૂલ-ભાજિતમ્ ભવતિ।
વર્ગ-છિન્ને ક્ષેપે તદ્-પદ-ગુણિતે તદા મૂલે॥

ગુણક-યુતિસ્ %અષ્ટ-ગુણિતા ગુણક-અન્તર-વર્ગ-ભાજિતા રાશિસ્।
ગુણકૌ %ત્રિ-ગુણૌ વ્યસ્ત-અધિકૌ હૃતૌ અન્તરેણ પદે॥

વર્ગસ્ અન્ય-કૃતિ-યુત-ઊનસ્ તદ્-સંયોગ-અન્તર-%અર્ધ-કૃતિ-ભક્તસ્।
તદ્-ગુણિતૌ યુતિ-વિયુતૌ વર્ગૌ ઘાતે ચ #રૂપ-યુતે॥

યૈસ્ ઊનસ્ યૈસ્ ચ યુતસ્ રૂપૈસ્ વર્ગસ્ તદ્-ઐક્યમ્ ઇષ્ટ-હૃતમ્।
ઇષ્ટ-ઊનમ્ તદ્-#દલ-કૃતિસ્ ઊના અભ્યધિકા ભવતિ રાશિસ્॥

યાભ્યામ્ કૃતિસ્ અધિક-ઊનસ્ તદ્-અન્તરમ્ હૃત-યુત-ઊનમ્ ઇષ્ટેન।
તદ્-#દલ-કૃતિસ્ અધિક-ઊના અધિકયોસ્ અધિક-ઊનયોસ્ રાશિસ્॥

રાશિ-કલા-શેષ-કૃતિમ્ %દ્વિનવતિ-ગુણિતામ્ %ત્ર્યશીતિ-ગુણિતામ્ વા।
સ-%એકા જ્ઞ-દિને વર્ગમ્ કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

સૂર્ય-વિલિપ્તા-શેષમ્ %પઞ્ચભિસ્ ઊન-આહતમ્ તથા %દશભિસ્।
વર્ગે બૃહસ્પતિ-દિને કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

ભ-ગણ-આદિ-શેષ-વર્ગમ્ %ત્રિભિસ્ ગુણમ્ સંયુતમ્ %શતૈસ્ %નવભિસ્।
કૃતિમ્ %અષ્ટ-%શત-ઊનમ્ વા કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

ભ-ગણ-આદિ-શેષ-વર્ગમ્ %ચતુર્-ગુણમ્ %પઞ્ચષષ્ટિ-સંયુક્તમ્।
%ષષ્ટિ-ઊનમ્ વા વર્ગમ્ કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

ઇષ્ટ-ભગણ-આદિ-શેષમ્ %દ્વિનવતિ-ઊનમ્ %ત્ર્યશીતિ-સંગુણિતમ્।
#રૂપેણ યુતમ્ વર્ગમ્ કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

અધિમાસ-શેષ-વર્ગમ્ %ત્રયોદશ-ગુણમ્ %ત્રિભિસ્ %શતૈસ્ યુક્તમ્।
%ત્રિ-ઘન-ઊનમ્ વા વર્ગમ્ કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

ઇન્દુ-વિલિપ્તા-શેષમ્ %સપ્તદશ-ગુણમ્ %ત્રયોદશ-ગુણમ્ ચ અપિ।
પૃથક્ %એક-યુતમ્ વર્ગમ્ કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

અવમ-અવશેષ-વર્ગમ્ %દ્વાદશ-ગુણિતમ્ %શતેન સંયુક્તમ્।
%ત્રિભિસ્ ઊનમ્ વા વર્ગમ્ કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

જ્ઞ-દિને અર્ક-કલા-શેષમ્ ગુરુ-દિન-વિકલા-અવશેષ-યુક્ત-ઊનમ્।
વર્ગમ્ વધમ્ ચ સ-%એકમ્ કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

વિકલા-શેષમ્ સહિતમ્ %ત્રિનવત્યા %સપ્તષષ્ટિ-હીનમ્ ચ।
ભાનોસ્ જ્ઞ-દિને વર્ગમ્ કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

જ્ઞ-દિને અર્ક-કલા-શેષમ્ %દ્વાદશભિસ્ સંયુતમ્ %ત્રિષષ્ટ્યા ચ।
%ષષ્ટ્યા %અષ્ટભિસ્ ચ ઊનમ્ કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

ઇન્દુ-વિલિપ્તા-શેષાત્ રવિ-લિપ્તા-શેષમ્ અંશ-શેષમ્ વા।
અથ વા મધ્યમમ્ ઇષ્ટમ્ કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

જીવ-વિલિપ્તા-શેષાત્ કુ-જમ્ ઇન્દુમ્ ભૌમ-લિપ્તિકા-શેષાત્।
રવિમ્ ઇન્દુ-ભાગ-શેષાત્ કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

ઇષ્ટ-ગ્રહ-ઇષ્ટ-શેષાત્ દ્યુ-ગણસ્ ગત-નિસ્-અપવર્ત-સંગુણિતૈસ્।
છેદ-દિનૈસ્ અધિકસ્ અસ્માત્ અન્ય-ગ્રહ-શેષમ્ ઇષ્ટસ્ વા॥

નિસ્-છેદ-ભાગ-હારૌ ગ્રહયોસ્ વિપરીતૌ ગ્રહયોસ્ દ્યુ-ગણાત્।
યસ્માત્ તદ્-નિસ્-છેદેન ઉદ્ધૃતયોસ્ લબ્ધ-સંગુણિતૌ॥

નિસ્-છેદ-ભાગ-હારૌ વિપરીતૌ તદ્-યુતાત્ પુનર્ તસ્માત્।
શેષે દ્યુ-ગણાત્ એવમ્ %ત્રિ-આદીનામ્ પ્રાક્-વત્ ઇષ્ટ-દિને॥

દ્યુ-ગણમ્ અવમ-અવશેષાત્ રવિ-ચન્દ્રૌ મધ્યમૌ સ્ફુટૌ અથ વા।
એવમ્ તિથિમ્ ગ્રહમ્ વા કુર્વન્ આ વત્સરાત્ ગણકસ્॥

%એક-દિનમ્ અવમ-શેષમ્ યદ્-ગુણમ્ %એક-રવિ-ચન્દ્ર-ભ-ગણ-ઊનમ્।
શુધ્યતિ ભૂ-દિન-ભક્તમ્ વિ-%એકમ્ ચાન્દ્રૈસ્ તદ્-ઉક્તિસ્ ઇયમ્॥

#ઇષુ-#શર-#કૃત-%અષ્ટ-3દિગ્ભિસ્ 108455 સઙ્ગુણિતાત્ અવમ-શેષકાત્ ભક્તાત્।
#રૂપ-%અષ્ટ-#વેદ-#રસ-#શૂન્ય-#શર-#ગુણૈસ્ 3506481 દિન-ગણસ્ શેષમ્॥

#જિન-#રસ-#ગો-#અબ્ધિ-#રદ-3249624-ગુણાત્ #શશિ-#વસુ-#કૃત-#રસ-#ખ-#ભૂત-#રામ-3506481-હૃતાત્।
ઇષ્ટ-અવમ-શેષાત્ યત્ શેષમ્ રવિ-ભ-ગણ-શેષમ્ તત્॥

#ગો-#અગ-#ઇન્દુ-#ખ-#ઈશ-110179-ગુણિતાત્ ભક્તાત્ #નખ-#પક્ષ-#યમ-#રસ-#ઇષુ-#ગુણૈસ્ 3562220।
શેષમ્ અવમ-અવશેષાત્ તિથયસ્ અવમ-શેષકાત્ વિકલમ્॥

ભાગ-કલા-વિકલા-ઐક્યમ્ દૃષ્ટ્વા વિકલા-અન્તરમ્ ચ કે શેષે।
ઐક્યમ્ દ્વિધા અન્તર-અધિક-હીનમ્ ચ %દ્વિ-ભાજિતમ્ શેષે॥

તદ્-વર્ગ-અન્તરમ્ આદ્યે તદ્-અન્તરમ્ ચ અનતર-ઉદ્ધૃત-યુત-ઊનમ્।
વર્ગ-અન્તરમ્ વિભક્તમ્ %દ્વાભ્યામ્ શેષે તતસ્ દ્યુ-ગણસ્॥

[કૃતિ-સંયોગાત્ %દ્વિ-ગુણાત્ યુતિ-વર્ગમ્ પ્રોહ્ય શેષ-મૂલમ્ યત્।
તેન યુત-ઊનસ્ યોગસ્ દલિતસ્ શેષે પૃથક્ અભીષ્ટે॥ ચ્બ્.99]

શેષ-વધાત્ %દ્વિ-કૃતિ-ગુણાત્ શેષ-અન્તર-વર્ગ-સંયુતાત્ મૂલમ્।
શેષ-અન્તર-ઊન-યુક્તમ્ દલિતમ્ શેષે પૃથક્ અભીષ્ટે॥

હૃદિ-ઘાત્રમ્ અમી પ્રશ્નાસ્ પ્રશ્નાન્ અન્યાન્ %સહસ્ર-શસ્ કુર્યાત્।
અન્યૈસ્ દત્તાન્ પ્રશ્નાન્ ઉક્ત્યા એવમ્ સાધયેત્ કરણૈસ્॥

જન-સંસદિ દૈવ-વિદામ્ તેજસ્ નાશયતિ ભાનુસ્ ઇવ ભાનામ્।
કુટ્ટાકાર-પ્રશ્નૈસ્ પથિતૈસ્ અપિ કિમ્ પુનર્ %શત-શસ્॥

પ્રતિ-સૂત્રમ્ અમી પ્રશ્નાસ્ પથિતાસ્ સ-ઉદ્દેશકેષુ સૂત્રેષુ।
આર્યા-%ત્રિ-અધિક-%શતેન ચ કુટ્ટસ્ ચ %અષ્ટાદશસ્ અધ્યાયસ્॥
ઇતિ શ્રી-બ્રાહ્મસ્ફુટસિદ્ધાન્તે કુટ્ટક-અધ્યાયસ્ %અષ્ટાદશસ્॥