બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 81

કાર્ત્તિકેયં પરં તીર્થં કૌમારમ્ ઇતિ વિશ્રુતમ્
યન્નામશ્રવણાદ્ એવ કુલવાન્ રૂપવાન્ ભવેત્ ॥

નિહતે તારકે દૈત્યે સ્વસ્થે જાતે ત્રિવિષ્ટપે
કાર્ત્તિકેયં સુતં જ્યેષ્ઠં પ્રીત્યા પ્રોવાચ પાર્વતી ॥

યથાસુખં ભુઙ્ક્ષ્વ ભોગાંસ્ ત્રૈલોક્યે મનસઃ પ્રિયાન્
મમાજ્ઞયા પ્રીતમનાઃ પિતુશ્ ચૈવ પ્રસાદતઃ ॥

એવમ્ ઉક્તઃ સ વૈ માત્રા વિશાખો દેવતાસ્ત્રિયઃ
યથાસુખં બલાદ્ રેમે દેવપત્ન્યો ઽપિ રેમિરે ॥

તતઃ સંભુજ્યમાનાસુ દેવપત્નીષુ નારદ
નાશક્નુવન્ વારયિતું કાર્ત્તિકેયં દિવૌકસઃ ॥

તતો નિવેદયામ્ આસુઃ પાર્વત્યૈ પુત્રકર્મ તત્
અસકૃદ્ વાર્યમાણો ઽપિ માત્રા દેવૈઃ સ શક્તિધૃક્ ॥

નૈવાસાવ્ અકરોદ્ વાક્યં સ્ત્રીષ્વ્ આસક્તસ્ તુ ષણ્મુખઃ
અભિશાપભયાદ્ ભીતા પાર્વતી પર્યચિન્તયત્ ॥

પુત્રસ્નેહાત્ તથૈવેશા દેવાનાં કાર્યસિદ્ધયે
દેવપત્ન્યશ્ ચિરં રક્ષ્યા ઇતિ મત્વા પુનઃ પુનઃ ॥

યસ્યાં તુ રમતે સ્કન્દઃ પાર્વતી ત્વ્ અપિ તાદૃશી
તદ્રૂપમ્ આત્મનઃ કૃત્વા વર્તયામ્ આસ પાર્વતી ॥

ઇન્દ્રસ્ય વરુણસ્યાપિ ભાર્યામ્ આહૂય ષણ્મુખઃ
યાવત્ પશ્યતિ તસ્યાં તુ માતૃરૂપમ્ અપશ્યત ॥

તામ્ અપાસ્ય નમસ્યાથ પુનર્ અન્યામ્ અથાહ્વયત્
તસ્યાં તુ માતૃરૂપં સ પ્રેક્ષ્ય લજ્જામ્ ઉપેયિવાન્ ॥

એવં બહ્વીષુ તદ્ રૂપં દૃષ્ટ્વા માતૃમયં જગત્
ઇતિ સંચિન્ત્ય ગાઙ્ગેયો વૈરાગ્યમ્ અગમત્ તદા ॥

સ તુ માતૃકૃતં જ્ઞાત્વા પ્રવૃત્તસ્ય નિવર્તનમ્
નિવાર્યશ્ ચેદ્ અહં ભોગાત્ કિંતુ પૂર્વં પ્રવર્તિતઃ ॥

તસ્માન્ માતૃકૃતં સર્વં મમ હાસ્યાસ્પદં ત્વ્ ઇતિ
લજ્જયા પરયા યુક્તો ગૌતમીમ્ અગમત્ તદા ॥

ઇયં ચ માતૃરૂપા મે શૃણોતુ મમ ભાષિતમ્
ઇતઃ સ્ત્રીનામધેયં યન્ મમ માતૃસમં મતમ્ ॥

એવં જ્ઞાત્વા લોકનાથઃ પાર્વત્યા સહ શંકરઃ
પુત્રં નિવારયામ્ આસ વૃત્તમ્ ઇત્ય્ અબ્રવીદ્ ગુરુઃ ॥

તતઃ સુરપતિઃ પ્રીતઃ કિં દદામીતિ ચિન્તયન્
કૃતાઞ્જલિપુટઃ સ્કન્દઃ પિતરં પુનર્ અબ્રવીત્ ॥

સેનાપતિઃ સુરપતિસ્ તવ પુત્રો ઽહમ્ ઇત્ય્ અપિ
અલમ્ એતેન દેવેશ કિં વરૈઃ સુરપૂજિત ॥

અથવા દાતુકામો ઽસિ લોકાનાં હિતકામ્યયા
યાચે ઽહં નાત્મના દેવ તદ્ અનુજ્ઞાતુમ્ અર્હસિ ॥

મહાપાતકિનઃ કેચિદ્ ગુરુદારાભિગામિનઃ
અત્રાપ્લવનમાત્રેણ ધૌતપાપા ભવન્તુ તે ॥

આપ્નુવન્તૂત્તમાં જાતિં તિર્યઞ્ચો ઽપિ સુરેશ્વર
કુરૂપો રૂપસંપત્તિમ્ અત્ર સ્નાનાદ્ અવાપ્નુયાત્ ॥

એવમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ તં શંભુઃ પ્રત્યનન્દત્ સુતેરિતમ્
તતઃ પ્રભૃતિ તત્ તીર્થં કાર્ત્તિકેયમ્ ઇતિ શ્રુતમ્
તત્ર સ્નાનં ચ દાનં ચ સર્વક્રતુફલપ્રદમ્ ॥