બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 79

ન મનસ્ તૃપ્તિમ્ આધત્તે કથાઃ શૃણ્વત્ ત્વયેરિતાઃ
પૃથક્ તીર્થફલં શ્રોતું પ્રવૃત્તં મમ માનસમ્ ॥

ક્રમશો બ્રાહ્મણાનીતાં ગઙ્ગાં મે પ્રથમં વદ
પૃથક્ તીર્થફલં પુણ્યં સેતિહાસં યથાક્રમમ્ ॥

તીર્થાનાં ચ પૃથગ્ ભાવં ફલં માહાત્મ્યમ્ એવ ચ
સર્વં વક્તું ન શક્નોમિ ન ચ ત્વં શ્રવણે ક્ષમઃ ॥

તથાપિ કિંચિદ્ વક્ષ્યામિ શૃણુ નારદ યત્નતઃ
યાન્ય્ ઉક્તાનિ ચ તીર્થાનિ શ્રુતિવાક્યાનિ યાનિ ચ ॥

તાનિ વક્ષ્યામિ સંક્ષેપાન્ નમસ્કૃત્વા ત્રિલોચનમ્
યત્રાસૌ ભગવાન્ આસીત્ પ્રત્યક્ષસ્ ત્ર્યમ્બકો મુને ॥

ત્ર્યમ્બકં નામ તત્ તીર્થં ભુક્તિમુક્તિપ્રદાયકમ્
વારાહમ્ અપરં તીર્થં ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતમ્ ॥

તસ્ય રૂપં પ્રવક્ષ્યામિ નામ વિષ્ણોર્ યથાભવત્
પુરા દેવાન્ પરાભૂય યજ્ઞમ્ આદાય રાક્ષસઃ ॥

રસાતલમ્ અનુપ્રાપ્તઃ સિન્ધુસેન ઇતિ શ્રુતઃ
યજ્ઞે તલમ્ અનુપ્રાપ્તે નિર્યજ્ઞા હ્ય્ અભવન્ મહી ॥

નાયં લોકો ઽસ્તિ ન પરો યજ્ઞે નષ્ટ ઇતીત્વરાઃ
સુરાસ્ તમ્ એવ વિવિશૂ રસાતલમ્ અનુદ્વિષમ્ ॥

નાશક્નુવંસ્ તુ તં જેતું દેવા ઇન્દ્રપુરોગમાઃ
વિષ્ણું પુરાણપુરુષં ગત્વા તસ્મૈ ન્યવેદયન્ ॥

રાક્ષસસ્ય તુ તત્ કર્મ યજ્ઞભ્રંશમ્ અશેષતઃ
તતઃ પ્રોવાચ ભગવાન્ વારાહં વપુર્ આસ્થિતઃ ॥

શઙ્ખચક્રગદાપાણિર્ ગત્વા ચૈવ રસાતલમ્
આનયિષ્યે મખં પુણ્યં હત્વા રાક્ષસપુંગવાન્ ॥

સ્વઃ પ્રયાન્તુ સુરાઃ સર્વે વ્યેતુ વો માનસો જ્વરઃ
યેન ગઙ્ગા તલં પ્રાપ્તા પથા તેનૈવ ચક્રધૃક્ ॥

જગામ તરસા પુત્ર ભુવં ભિત્ત્વા રસાતલમ્
સ વરાહવપુઃ શ્રીમાન્ રસાતલનિવાસિનઃ ॥

રાક્ષસાન્ દાનવાન્ હત્વા મુખે ધૃત્વા મહાધ્વરમ્
વારાહરૂપી ભગવાન્ મખમ્ આદાય યજ્ઞભુક્ ॥

યેન પ્રાપ તલં વિષ્ણુઃ પથા તેનૈવ શત્રુજિત્
મુખે ન્યસ્ય મહાયજ્ઞં નિશ્ચક્રામ રસાતલાત્ ॥

તત્ર બ્રહ્મગિરૌ દેવાઃ પ્રતીક્ષાં ચક્રિરે હરેઃ
પથસ્ તસ્માદ્ વિનિઃસૃત્ય ગઙ્ગાસ્રવણમ્ અભ્યગાત્ ॥

પ્રાક્ષાલયચ્ ચ સ્વાઙ્ગાનિ અસૃગ્લિપ્તાનિ નારદ
ગઙ્ગામ્ભસા તત્ર કુણ્ડં વારાહમ્ અભવત્ તતઃ ॥

મુખે ન્યસ્તં મહાયજ્ઞં દેવાનાં પુરતો હરિઃ
દત્તવાંસ્ ત્રિદશશ્રેષ્ઠો મુખાદ્ યજ્ઞો ઽભ્યજાયત ॥

તતઃ પ્રભૃતિ યજ્ઞાઙ્ગં પ્રધાનં સ્રુવ ઉચ્યતે
વારાહરૂપમ્ અભવદ્ એવં વૈ કારણાન્તરાત્ ॥

તસ્માત્ પુણ્યતમં તીર્થં વારાહં સર્વકામદમ્
તત્ર સ્નાનં ચ દાનં ચ સર્વક્રતુફલપ્રદમ્ ॥

તત્ર સ્થિતો ઽપિ યઃ કશ્ચિત્ પિતૄન્ સ્મરતિ પુણ્યકૃત્
વિમુક્તાઃ સર્વપાપેભ્યઃ પિતરઃ સ્વર્ગમ્ આપ્નુયુઃ ॥