બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 72

હિમવત્પર્વતે શ્રેષ્ઠે નાનારત્નવિચિત્રિતે
નાનાવૃક્ષલતાકીર્ણે નાનાદ્વિજનિષેવિતે ॥

નદીનદસરઃકૂપ તડાગાદિભિર્ આવૃતે
દેવગન્ધર્વયક્ષાદિ સિદ્ધચારણસેવિતે ॥

શુભમારુતસંપન્ને હર્ષોત્કર્ષૈકકારણે
મેરુમન્દરકૈલાસ મૈનાકાદિનગૈર્ વૃતે ॥

વસિષ્ઠાગસ્ત્યપૌલસ્ત્ય લોમશાદિભિર્ આવૃતે
મહોત્સવે વર્તમાને વિવાહઃ સમજાયત ॥

તત્ર વેદી રત્નમયી શોભિતા સ્વર્ણભૂષિતા
વજ્રમાણિક્યવૈદૂર્ય તન્મયસ્તમ્ભશોભિતા ॥

જયાલક્ષ્મીશુભાક્ષાન્તિ કીર્તિપુષ્ટ્યાદિસંવૃતા
મેરુમન્દરકૈલાસ રૈવતૈઃ પરિશોભિતૈઃ ॥

પૂજિતો લોકનાથેન વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના
મૈનાકઃ પર્વતશ્રેષ્ઠો રેજે ઽતીવ હિરણ્મયઃ ॥

ઋષયો લોકપાલાશ્ ચ આદિત્યાઃ સમરુદ્ગણાઃ
વિવાહે વેદિકાં ચક્રુર્ દેવદેવસ્ય શૂલિનઃ ॥

વિશ્વકર્મા સ્વયં ત્વષ્ટા વેદીં ચક્રે સતોરણામ્
સુરભી નન્દિની નન્દા સુનન્દા કામદોહિની ॥

આભિસ્ તુ શોભિતેશાન્યા વિવાહઃ સમજાયત
સમુદ્રાઃ સરિતો નાગા ઓષધ્યો લોકમાતરઃ ॥

સવનસ્પતિબીજાશ્ ચ સર્વે તત્ર સમાયયુઃ
ભુવઃ કર્મ ઇલા ચક્રે ઓષધ્યસ્ ત્વ્ અન્નકર્મ ચ ॥

વરુણઃ પાનકર્માણિ દાનકર્મ ધનાધિપઃ
અગ્નિશ્ ચકાર તત્રાન્નં યચ્ ચેષ્ટં લોકનાથયોઃ ॥

તત્ર તત્ર પૃથક્ પૂજાં ચક્રે વિષ્ણુઃ સનાતનઃ
વેદાશ્ ચ સરહસ્યા વૈ ગાયન્તિ ચ હસન્તિ ચ ॥

નૃત્યન્ત્ય્ અપ્સરસઃ સર્વા જગુર્ ગન્ધર્વકિંનરાઃ
લાજાધૃક્ ચાપિ મૈનાકો બભૂવ મુનિસત્તમ ॥

પુણ્યાહવાચનં વૃત્તમ્ અન્તર્વેશ્મનિ નારદ
વેદિકાયામ્ ઉપાવિષ્ટૌ દંપતી સુરસત્તમૌ ॥

પ્રતિષ્ઠાપ્યાગ્નિં વિધિવદ્ અશ્માનં ચાપિ પુત્રક
હુત્વા લાજાંશ્ ચ વિધિવત્ પ્રદક્ષિણમ્ અથાકરોત્ ॥

અશ્મનઃ સ્પર્શહેતોશ્ ચ દેવ્યઙ્ગુષ્ઠં કરે ઽસ્પૃશત્
વિષ્ણુના પ્રેરિતઃ શંભુર્ દક્ષિણસ્ય પદસ્ય ચ ॥

તામ્ અદર્શમ્ અહં તત્ર હોમં કુર્વન્ હરાન્તિકે
દૃષ્ટે ઽઙ્ગુષ્ઠે દુષ્ટબુદ્ધ્યા વીર્યં સુસ્રાવ મે તદા ॥

લજ્જયા કલુષીભૂતઃ સ્કન્નં વીર્યમ્ અચૂર્ણયમ્
મદ્વીર્યાચ્ ચૂર્ણિતાત્ સૂક્ષ્માદ્ વાલખિલ્યાસ્ તુ જજ્ઞિરે ॥

તતો મહાન્ અભૂત્ તત્ર હાહાકારઃ સુરોદિતઃ
લજ્જયા પરિભૂતો ઽહં નિર્ગતસ્ તુ તદાસનાત્ ॥

પશ્યત્સુ દેવસંઘેષુ તૂષ્ણીંભૂતેષુ નારદ
ગચ્છન્તં માં મહાદેવો દૃષ્ટ્વા નન્દિનમ્ અબ્રવીત્ ॥

બ્રહ્માણમ્ આહ્વયસ્વેહ ગતપાપં કરોમ્ય્ અહમ્
કૃતાપરાધે ઽપિ જને સન્તઃ સકૃપમાનસાઃ
મોહયન્ત્ય્ અપિ વિદ્વાંસં વિષયાણામ્ ઇયં સ્થિતિઃ ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા સ ભગવાન્ ઉમયા સહિતઃ શિવઃ
મમાનુકમ્પયા ચૈવ લોકાનાં હિતકામ્યયા ॥

એતચ્ ચકાર લોકેશઃ શૃણુ નારદ યત્નતઃ
પાપિનાં પાપમોક્ષાય ભૂમિર્ આપો ભવિષ્યતિ ॥

તયોશ્ ચ સારસર્વસ્વમ્ આહરિષ્યામિ પાવનમ્
એવં નિશ્ચિત્ય ભગવાંસ્ તયોઃ સારં સમાહરત્ ॥

ભૂમિં કમણ્ડલું કૃત્વા તત્રાપઃ સંનિવેશ્ય ચ
પાવમાન્યાદિભિઃ સૂક્તૈર્ અભિમન્ત્ર્ય ચ યત્નતઃ ॥

ત્રિજગત્પાવનીં શક્તિં તત્ર સસ્માર પાપહા
મામ્ ઉવાચ સ લોકેશો ગૃહાણેમં કમણ્ડલુમ્ ॥

આપો વૈ માતરો દેવ્યો ભૂમિર્ માતા તથાપરા
સ્થિત્યુત્પત્તિવિનાશાનાં હેતુત્વમ્ ઉભયોઃ સ્થિતમ્ ॥

અત્ર પ્રતિષ્ઠિતો ધર્મો હ્ય્ અત્ર યજ્ઞઃ સનાતનઃ
અત્ર ભુક્તિશ્ ચ મુક્તિશ્ ચ સ્થાવરં જઙ્ગમં તથા ॥

સ્મરણાન્ માનસં પાપં વચનાદ્ વાચિકં તથા
સ્નાનપાનાભિષેકાચ્ ચ પ્રણશ્યત્ય્ અપિ કાયિકમ્ ॥

એતદ્ એવામૃતં લોકે નૈતસ્માત્ પાવનં પરમ્
મયાભિમન્ત્રિતં બ્રહ્મન્ ગૃહાણેમં કમણ્ડલુમ્ ॥

અત્રત્યં વારિ યઃ કશ્ચિત્ સ્મરેદ્ અપિ પઠેદ્ અપિ
સ સર્વકામાન્ આપ્નોતિ ગૃહાણેમં કમણ્ડલુમ્ ॥

ભૂતેભ્યશ્ ચાપિ પઞ્ચભ્ય આપો ભૂતં મહોદિતમ્
તાસામ્ ઉત્કૃષ્ટમ્ એતસ્માદ્ ગૃહાણેમં કમણ્ડલુમ્ ॥

અત્ર યદ્ વારિ શોભિષ્ઠં પુણ્યં પાવનમ્ એવ ચ
સ્પૃષ્ટ્વા સ્મૃત્વા ચ દૃષ્ટ્વા ચ બ્રહ્મન્ પાપાદ્ વિમોક્ષ્યસે ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા મહાદેવઃ પ્રાદાન્ મમ કમણ્ડલુમ્
તતઃ સુરગણાઃ સર્વે ભક્ત્યા પ્રોચુઃ સુરેશ્વરમ્
આહ્લાદશ્ ચ મહાંસ્ તત્ર જયશબ્દો વ્યવર્તત ॥

દેવોત્સવે માતુર્ અજઃ પદાગ્રં સમીક્ષ્ય પાપાત્ પતિતત્વમ્ આપ
પ્રાદાત્ કૃપાલુઃ સ્મરણાત્ પવિત્રાં ગઙ્ગાં પિતા પુણ્યકમણ્ડલુસ્થામ્