બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 71

ત્રિદૈવત્યં તુ યત્ તીર્થં સર્વેભ્યો હ્ય્ ઉક્તમ્ ઉત્તમમ્
તસ્ય સ્વરૂપભેદં ચ વિસ્તરેણ બ્રવીતુ મે ॥

તાવદ્ અન્યાનિ તીર્થાનિ તાવત્ તાઃ પુણ્યભૂમયઃ
તાવદ્ યજ્ઞાદયો યાવત્ ત્રિદૈવત્યં ન દૃશ્યતે ॥

ગઙ્ગેયં સરિતાં શ્રેષ્ઠા સર્વકામપ્રદાયિની
ત્રિદૈવત્યા મુનિશ્રેષ્ઠ તદુત્પત્તિમ્ અતઃ શૃણુ ॥

વર્ષાણામ્ અયુતાત્ પૂર્વં દેવકાર્ય ઉપસ્થિતે
તારકો બલવાન્ આસીન્ મદ્વરાદ્ અતિગર્વિતઃ ॥

દેવાનાં પરમૈશ્વર્યં હૃતં તેન બલીયસા
તતસ્ તે શરણં જગ્મુર્ દેવાઃ સેન્દ્રપુરોગમાઃ ॥

ક્ષીરોદશાયિનં દેવં જગતાં પ્રપિતામહમ્
કૃતાઞ્જલિપુટા દેવા વિષ્ણુમ્ ઊચુર્ અનન્યગાઃ ॥

ત્વં ત્રાતા જગતાં નાથ દેવાનાં કીર્તિવર્ધન
સર્વેશ્વર જગદ્યોને ત્રયીમૂર્તે નમો ઽસ્તુ તે ॥

લોકસ્રષ્ટાસુરાન્ હન્તા ત્વમ્ એવ જગતાં પતિઃ
સ્થિત્યુત્પત્તિવિનાશાનાં કારણં ત્વં જગન્મય ॥

ત્રાતા ન કોપ્ય્ અસ્તિ જગત્ત્રયે ઽપિ શરીરિણાં સર્વવિપદ્ગતાનામ્
ત્વયા વિના વારિજપત્ત્રનેત્ર તાપત્રયાણાં શરણં ન ચાન્યત્

પિતા ચ માતા જગતો ઽખિલસ્ય ત્વમ્ એવ સેવાસુલભો ઽસિ વિષ્ણો
પ્રસીદ પાહીશ મહાભયેભ્યો શ્મદાર્તિહન્તા વદ કસ્ ત્વદન્યઃ

આદિકર્તા વરાહસ્ ત્વં મત્સ્યઃ કૂર્મસ્ તથૈવ ચ
ઇત્યાદિરૂપભેદૈર્ નો રક્ષસે ભય આગતે ॥

હૃતસ્વામ્યાન્ સુરગણાન્ હૃતદારાન્ ગતાપદઃ
કસ્માન્ ન રક્ષસે દેવ અનન્યશરણાન્ હરે ॥

તતઃ પ્રોવાચ ભગવાઞ્ શેષશાયી જગત્પતિઃ
કસ્માચ્ ચ ભયમ્ આપન્નં તદ્ બ્રુવન્તુ ગતજ્વરાઃ
તતઃ શ્રિયઃ પતિં પ્રાહુસ્ તં તારકવધં પ્રતિ ॥

તારકાદ્ ભયમ્ આપન્નં ભીષણં રોમહર્ષણમ્
ન યુદ્ધૈસ્ તપસા શાપૈર્ હન્તું નૈવ ક્ષમા વયમ્ ॥

અર્વાગ્દશાહાદ્ યો બાલસ્ તસ્માન્ મૃત્યુમ્ અવાપ્સ્યતિ
તસ્માદ્ દેવ ન ચાન્યેભ્યસ્ તત્ર નીતિર્ વિધીયતામ્ ॥

પુનર્ નારાયણઃ પ્રાહ નાહં બલોત્કટઃ સુરાઃ
ન મત્તો મદપત્યાચ્ ચ ન દેવેભ્યો વધો ભવેત્ ॥

ઈશ્વરાદ્ યદિ જાયેત અપત્યં બહુશક્તિકમ્
તસ્માદ્ વધમ્ અવાપ્નોતિ તારકો લોકદારુણઃ ॥

તદ્ ગચ્છામઃ સુરાઃ સર્વે યતિતુમ્ ઋષિભિઃ સહ
ભાર્યાર્થં પ્રથમો યત્નઃ કર્તવ્યઃ પ્રભવિષ્ણુભિઃ ॥

તથેત્ય્ ઉક્ત્વા સુરગણા જગ્મુસ્ તે ચ નગોત્તમમ્
હિમવન્તં રત્નમયં મેનાં ચ હિમવત્પ્રિયામ્ ॥

ઇદમ્ ઊચુઃ સર્વ એવ સભાર્યં તુહિનં ગિરિમ્ ॥

દાક્ષાયણી લોકમાતા યા શક્તિઃ સંસ્થિતા ગિરૌ
બુદ્ધિઃ પ્રજ્ઞા ધૃતિર્ મેધા લજ્જા પુષ્ટિઃ સરસ્વતી ॥

એવં ત્વ્ અનેકધા લોકે યા સ્થિતા લોકપાવની
દેવાનાં કાર્યસિદ્ધ્યર્થં યુવયોર્ ગર્ભમ્ આવિશત્ ॥

સમુત્પન્ના જગન્માતા શંભોઃ પત્ની ભવિષ્યતિ
અસ્માકં ભવતાં ચાપિ પાલની ચ ભવિષ્યતિ ॥

હિમવાન્ અપિ તદ્ વાક્યં સુરાણામ્ અભિનન્દ્ય ચ
મેના ચાપિ મહોત્સાહા અસ્ત્વ્ ઇત્ય્ એવં વચો ઽબ્રવીત્ ॥

તદોત્પન્ના જગદ્ધાત્રી ગૌરી હિમવતો ગૃહે
શિવધ્યાનરતા નિત્યં તન્નિષ્ઠા તન્મનોગતા ॥

તાં વૈ પ્રોચુઃ સુરગણા ઈશાર્થે તપ આવિશ
તથા હિમવતઃ પૃષ્ઠે ગૌરી તેપે તપો મહત્ ॥

પુનઃ સંમન્ત્રયામ્ આસુર્ ઈશો ધ્યાયતિ તાં શિવામ્
આત્માનં વા તથાન્યદ્ વા ન જાનીમઃ કથં ભવઃ ॥

મેનકાયાઃ સુતાયાં તુ ચિત્તં દધ્યાત્ સુરેશ્વરઃ
તત્ર નીતિર્ વિધાતવ્યા તતઃ શ્રૈષ્ઠ્યમ્ અવાપ્સ્યથ
તતઃ પ્રાહ મહાબુદ્ધિર્ વાચસ્પતિર્ ઉદારધીઃ ॥

યસ્ ત્વ્ અયં મદનો ધીમાન્ કન્દર્પઃ પુષ્પચાપધૃક્
સ વિધ્યતુ શિવં શાન્તં બાણૈઃ પુષ્પમયૈઃ શુભૈઃ ॥

તેન વિદ્ધસ્ ત્રિનેત્રો ઽપિ ઈશાયાં બુદ્ધિમ્ આદધેત્
પરિણેષ્યત્ય્ અસૌ નૂનં તદા તાં ગિરિજાં હરઃ ॥

જયિનઃ પઞ્ચબાણસ્ય ન બાણાઃ ક્વાપિ કુણ્ઠિતાઃ
તથોઢાયાં જગદ્ધાત્ર્યાં શંભોઃ પુત્રો ભવિષ્યતિ ॥

જાતઃ પુત્રસ્ ત્રિનેત્રસ્ય તારકં સ હનિષ્યતિ
વસન્તં ચ સહાયાર્થં શોભિષ્ઠં કુસુમાકરમ્ ॥

આહ્લાદનં ચ મનસા કામાયૈનં પ્રયચ્છથ ॥

તથેત્ય્ ઉક્ત્વા સુરગણા મદનં કુસુમાકરમ્
પ્રેષયામ્ આસુર્ અવ્યગ્રાઃ શિવાન્તિકમ્ અરિંદમાઃ ॥

સ જગામ ત્વરા કામો ધૃતચાપો સમાધવઃ
રત્યા ચ સહિતઃ કામઃ કર્તું કર્મ સુદુષ્કરમ્ ॥

ગૃહીત્વા સશરં ચાપમ્ ઇદં તસ્ય મનો ઽભવત્
મયા વેધ્યસ્ ત્વ્ અવેધ્યો વૈ શંભુર્ લોકગુરુઃ પ્રભુઃ ॥

ત્રૈલોક્યજયિનો બાણાઃ શંભૌ મે કિં દૃઢા ન વા
તેનાસૌ ચાગ્નિનેત્રેણ ભસ્મશેષસ્ તદા કૃતઃ ॥

તદ્ એવ કર્મ સુદૃઢમ્ ઈક્ષિતું સુરસત્તમાઃ
આજગ્મુસ્ તત્ર યદ્ વૃત્તં શૃણુ વિસ્મયકારકમ્ ॥

શંભું દૃષ્ટ્વા સુરગણા યાવત્ પશ્યન્તિ મન્મથમ્
તાવચ્ ચ ભસ્મસાદ્ભૂતં કામં દૃષ્ટ્વા ભયાતુરાઃ
તુષ્ટુવુસ્ ત્રિદશેશાનં કૃતાઞ્જલિપુટાઃ સુરાઃ ॥

તારકાદ્ ભયમ્ આપન્નં કુરુ પત્નીં ગિરેઃ સુતામ્ ॥

વિદ્ધચિત્તો હરો ઽપ્ય્ આશુ મેને વાક્યં સુરોદિતમ્
અરુન્ધતીં વસિષ્ઠં ચ માં તુ ચક્રધરં તથા ॥

પ્રેષયામ્ આસુર્ અમરા વિવાહાય પરસ્પરમ્
સંબન્ધો ઽપિ તથાપ્ય્ આસીદ્ ધિમવલ્લોકનાથયોઃ ॥