બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 7

મનોર્ વૈવસ્વતસ્યાસન્ પુત્રા વૈ નવ તત્સમાઃ
ઇક્ષ્વાકુશ્ ચૈવ નાભાગો ધૃષ્ટઃ શર્યાતિર્ એવ ચ ॥

નરિષ્યન્તશ્ ચ ષષ્ઠો વૈ પ્રાંશૂ રિષ્ટશ્ ચ સપ્તમઃ
કરૂષશ્ ચ પૃષધ્રશ્ ચ નવૈતે મુનિસત્તમાઃ ॥

અકરોત્ પુત્રકામસ્ તુ મનુર્ ઇષ્ટિં પ્રજાપતિઃ
મિત્રાવરુણયોર્ વિપ્રાઃ પૂર્વમ્ એવ મહામતિઃ ॥

અનુત્પન્નેષુ બહુષુ પુત્રેષ્વ્ એતેષુ ભો દ્વિજાઃ
તસ્યાં ચ વર્તમાનાયામ્ ઇષ્ટ્યાં ચ દ્વિજસત્તમાઃ ॥

મિત્રાવરુણયોર્ અંશે મનુર્ આહુતિમ્ આવહત્
તત્ર દિવ્યામ્બરધરા દિવ્યાભરણભૂષિતા ॥

દિવ્યસંહનના ચૈવ ઇલા જજ્ઞ ઇતિ શ્રુતિઃ
તામ્ ઇલેત્ય્ એવ હોવાચ મનુર્ દણ્ડધરસ્ તદા ॥

અનુગચ્છસ્વ માં ભદ્રે તમ્ ઇલા પ્રત્યુવાચ હ
ધર્મયુક્તમ્ ઇદં વાક્યં પુત્રકામં પ્રજાપતિમ્ ॥

મિત્રાવરુણયોર્ અંશે જાતાસ્મિ વદતાં વર
તયોઃ સકાશં યાસ્યામિ ન માં ધર્મહતાં કુરુ ॥

સૈવમ્ ઉક્ત્વા મનું દેવં મિત્રાવરુણયોર્ ઇલા
ગત્વાન્તિકં વરારોહા પ્રાઞ્જલિર્ વાક્યમ્ અબ્રવીત્ ॥

અંશે ઽસ્મિ યુવયોર્ જાતા દેવૌ કિં કરવાણિ વામ્
મનુના ચાહમ્ ઉક્તા વાઐ અનુગચ્છસ્વ મામ્ ઇતિ ॥

તૌ તથાવાદિનીં સાધ્વીમ્ ઇલાં ધર્મપરાયણામ્
મિત્રશ્ ચ વરુણશ્ ચોભાવ્ ઊચતુસ્ તાં દ્વિજોત્તમાઃ ॥

અનેન તવ ધર્મેણ પ્રશ્રયેણ દમેન ચ
સત્યેન ચૈવ સુશ્રોણિ પ્રીતૌ સ્વો વરવર્ણિનિ ॥

આવયોસ્ ત્વં મહાભાગે ખ્યાતિં કન્યેતિ યાસ્યસિ ॥

મનોર્ વંશકરઃ પુત્રસ્ ત્વમ્ એવ ચ ભવિષ્યસિ
સુદ્યુમ્ન ઇતિ વિખ્યાતસ્ ત્રિષુ લોકેષુ શોભને ॥

જગત્પ્રિયો ધર્મશીલો મનોર્ વંશવિવર્ધનઃ
નિવૃત્તા સા તુ તચ્ છ્રુત્વા ગચ્છન્તી પિતુર્ અન્તિકાત્ ॥

બુધેનાન્તરમ્ આસાદ્ય મૈથુનાયોપમન્ત્રિતા
સોમપુત્રાદ્ બુધાદ્ વિપ્રાસ્ તસ્યાં જજ્ઞે પુરૂરવાઃ ॥

જનયિત્વા તતઃ સા તમ્ ઇલા સુદ્યુમ્નતાં ગતા
સુદ્યુમ્નસ્ય તુ દાયાદાસ્ ત્રયઃ પરમધાર્મિકાઃ ॥

ઉત્કલશ્ ચ ગયશ્ ચૈવ વિનતાશ્વશ્ ચ ભો દ્વિજાઃ
ઉત્કલસ્યોત્કલા વિપ્રા વિનતાશ્વસ્ય પશ્ચિમાઃ ॥

દિક્ પૂર્વા મુનિશાર્દૂલા ગયસ્ય તુ ગયા સ્મૃતા
પ્રવિષ્ટે તુ મનૌ વિપ્રા દિવાકરમ્ અરિંદમમ્ ॥

દશધા તત્ પુનઃ ક્ષત્રમ્ અકરોત્ પૃથિવીમ્ ઇમામ્
ઇક્ષ્વાકુર્ જ્યેષ્ઠદાયાદો મધ્યદેશમ્ અવાપ્તવાન્ ॥

કન્યાભાવાત્ તુ સુદ્યુમ્નો નૈતદ્ રાજ્યમ્ અવાપ્તવાન્
વસિષ્ઠવચનાત્ ત્વ્ આસીત્ પ્રતિષ્ઠાને મહાત્મનઃ ॥

પ્રતિષ્ઠા ધર્મરાજસ્ય સુદ્યુમ્નસ્ય દ્વિજોત્તમાઃ
તત્ પુરૂરવસે પ્રાદાદ્ રાજ્યં પ્રાપ્ય મહાયશાઃ ॥

માનવેયો મુનિશ્રેષ્ઠાઃ સ્ત્રીપુંસોર્ લક્ષણૈર્ યુતઃ
ધૃતવાંસ્ તામ્ ઇલેત્ય્ એવં સુદ્યુમ્નેતિ ચ વિશ્રુતઃ ॥

નારિષ્યન્તાઃ શકાઃ પુત્રા નાભાગસ્ય તુ ભો દ્વિજાઃ
અમ્બરીષો ઽભવત્ પુત્રઃ પાર્થિવર્ષભસત્તમઃ ॥

ધૃષ્ટસ્ય ધાર્ષ્ટકં ક્ષત્રં રણદૃપ્તં બભૂવ હ
કરૂષસ્ય ચ કારૂષાઃ ક્ષત્રિયા યુદ્ધદુર્મદાઃ ॥

નાભાગધૃષ્ટપુત્રાશ્ ચ ક્ષત્રિયા વૈશ્યતાં ગતાઃ
પ્રાંશોર્ એકો ઽભવત્ પુત્રઃ પ્રજાપતિર્ ઇતિ સ્મૃતઃ ॥

નરિષ્યન્તસ્ય દાયાદો રાજા દણ્ડધરો યમઃ
શર્યાતેર્ મિથુનં ત્વ્ આસીદ્ આનર્તો નામ વિશ્રુતઃ ॥

પુત્રઃ કન્યા સુકન્યા ચ યા પત્ની ચ્યવનસ્ય હ
આનર્તસ્ય તુ દાયાદો રૈવો નામ મહાદ્યુતિઃ ॥

આનર્તવિષયશ્ ચૈવ પુરી ચાસ્ય કુશસ્થલી
રૈવસ્ય રૈવતઃ પુત્રઃ કકુદ્મી નામ ધાર્મિકઃ ॥

જ્યેષ્ઠઃ પુત્રઃ સ તસ્યાસીદ્ રાજ્યં પ્રાપ્ય કુશસ્થલીમ્
સ કન્યાસહિતઃ શ્રુત્વા ગાન્ધર્વં બ્રહ્મણો ઽન્તિકે ॥

મુહૂર્તભૂતં દેવસ્ય તસ્થૌ બહુયુગં દ્વિજાઃ
આજગામ સ ચૈવાથ સ્વાં પુરીં યાદવૈર્ વૃતામ્ ॥

કૃતાં દ્વારવતીં નામ બહુદ્વારાં મનોરમામ્
ભોજવૃષ્ણ્યન્ધકૈર્ ગુપ્તાં વસુદેવપુરોગમૈઃ ॥

તત્રૈવ રૈવતો જ્ઞાત્વા યથાતત્ત્વં દ્વિજોત્તમાઃ
કન્યાં તાં બલદેવાય સુભદ્રાં નામ રેવતીમ્ ॥

દત્ત્વા જગામ શિખરં મેરોસ્ તપસિ સંસ્થિતઃ
રેમે રામો ઽપિ ધર્માત્મા રેવત્યા સહિતઃ સુખી ॥

કથં બહુયુગે કાલે સમતીતે મહામતે
ન જરા રેવતીં પ્રાપ્તા રૈવતં ચ કકુદ્મિનમ્ ॥

મેરું ગતસ્ય વા તસ્ય શર્યાતેઃ સંતતિઃ કથમ્
સ્થિતા પૃથિવ્યામ્ અદ્યાપિ શ્રોતુમ્ ઇચ્છામ તત્ત્વતઃ ॥

ન જરા ક્ષુત્પિપાસા વા ન મૃત્યુર્ મુનિસત્તમાઃ
ઋતુચક્રં પ્રભવતિ બ્રહ્મલોકે સદાનઘાઃ
કકુદ્મિનઃ સ્વર્લોકં તુ રૈવતસ્ય ગતસ્ય હ ॥

હૃતા પુણ્યજનૈર્ વિપ્રા રાક્ષસૈઃ સા કુશસ્થલી
તસ્ય ભ્રાતૃશતં ત્વ્ આસીદ્ ધાર્મિકસ્ય મહાત્મનઃ ॥

તદ્ વધ્યમાનં રક્ષોભિર્ દિશઃ પ્રાક્રામદ્ અચ્યુતાઃ
વિદ્રુતસ્ય ચ વિપ્રેન્દ્રાસ્ તસ્ય ભ્રાતૃશતસ્ય વૈ ॥

અન્વવાયસ્ તુ સુમહાંસ્ તત્ર તત્ર દ્વિજોત્તમાઃ
તેષાં હ્ય્ એતે મુનિશ્રેષ્ઠાઃ શર્યાતા ઇતિ વિશ્રુતાઃ ॥

ક્ષત્રિયા ગુણસંપન્ના દિક્ષુ સર્વાસુ વિશ્રુતાઃ
શર્વશઃ સર્વગહનં પ્રવિષ્ટાસ્ તે મહૌજસઃ ॥

નાભાગરિષ્ટપુત્રૌ દ્વૌ વૈશ્યૌ બ્રાહ્મણતાં ગતૌ
કરૂષસ્ય તુ કારૂષાઃ ક્ષત્રિયા યુદ્ધદુર્મદાઃ ॥

પૃષધ્રો હિંસયિત્વા તુ ગુરોર્ ગાં દ્વિજસત્તમાઃ
શાપાચ્ છૂદ્રત્વમ્ આપન્નો નવૈતે પરિકીર્તિતાઃ ॥

વૈવસ્વતસ્ય તનયા મુનેર્ વૈ મુનિસત્તમાઃ
ક્ષુવતસ્ તુ મનોર્ વિપ્રા ઇક્ષ્વાકુર્ અભવત્ સુતઃ ॥

તસ્ય પુત્રશતં ત્વ્ આસીદ્ ઇક્ષ્વાકોર્ ભૂરિદક્ષિણમ્
તેષાં વિકુક્ષિર્ જ્યેષ્ઠસ્ તુ વિકુક્ષિત્વાદ્ અયોધતામ્ ॥

પ્રાપ્તઃ પરમધર્મજ્ઞ સો ઽયોધ્યાધિપતિઃ પ્રભુઃ
શકુનિપ્રમુખાસ્ તસ્ય પુત્રાઃ પઞ્ચશતં સ્મૃતાઃ ॥

ઉત્તરાપથદેશસ્ય રક્ષિતારો મહાબલાઃ
ચત્વારિંશદ્ દશાષ્ટૌ ચ દક્ષિણસ્યાં તથા દિશિ ॥

વશાતિપ્રમુખાશ્ ચાન્યે રક્ષિતારો દ્વિજોત્તમાઃ
ઇક્ષ્વાકુસ્ તુ વિકુક્ષિં વાઐ અષ્ટકાયામ્ અથાદિશત્ ॥

માંસમ્ આનય શ્રાદ્ધાર્થં મૃગાન્ હત્વા મહાબલ
શ્રાદ્ધકર્મણિ ચોદ્દિષ્ટો અકૃતે શ્રાદ્ધકર્મણિ ॥

ભક્ષયિત્વા શશં વિપ્રાઃ શશાદો મૃગયાં ગતઃ
ઇક્ષ્વાકુણા પરિત્યક્તો વસિષ્ઠવચનાત્ પ્રભુઃ ॥

ઇક્ષ્વાકૌ સંસ્થિતે વિપ્રાઃ શશાદસ્ તુ નૃપો ઽભવત્
શશાદસ્ય તુ દાયાદઃ કકુત્સ્થો નામ વીર્યવાન્ ॥

અનેનાસ્ તુ કકુત્સ્થસ્ય પૃથુશ્ ચાનેનસઃ સ્મૃતઃ
વિષ્ટરાશ્વઃ પૃથોઃ પુત્રસ્ તસ્માદ્ આર્દ્રસ્ ત્વ્ અજાયત ॥

આર્દ્રસ્ તુ યુવનાશ્વસ્ તુ શ્રાવસ્તસ્ તત્સુતો દ્વિજાઃ
જજ્ઞે શ્રાવસ્તકો રાજા શ્રાવસ્તી યેન નિર્મિતા ॥

શ્રાવસ્તસ્ય તુ દાયાદો બૃહદશ્વો મહીપતિઃ
કુવલાશ્વઃ સુતસ્ તસ્ય રાજા પરમધાર્મિકઃ ॥

યઃ સ ધુન્ધુવધાદ્ રાજા ધુન્ધુમારત્વમ્ આગતઃ ॥

ધુન્ધોર્ વધં મહાપ્રાજ્ઞ શ્રોતુમ્ ઇચ્છામ તત્ત્વતઃ
યદ્વધાત્ કુવલાશ્વો ઽસૌ ધુન્ધુમારત્વમ્ આગતઃ ॥

કુવલાશ્વસ્ય પુત્રાણાં શતમ્ ઉત્તમધન્વિનામ્
સર્વે વિદ્યાસુ નિષ્ણાતા બલવન્તો દુરાસદાઃ ॥

બભૂવુર્ ધાર્મિકાઃ સર્વે યજ્વાનો ભૂરિદક્ષિણાઃ
કુવલાશ્વં પિતા રાજ્યે બૃહદશ્વો ન્યયોજયત્ ॥

પુત્રસંક્રામિતશ્રીસ્ તુ વનં રાજા વિવેશ હ
તમ્ ઉત્તઙ્કો ઽથ વિપ્રર્ષિઃ પ્રયાન્તં પ્રત્યવારયત્ ॥

ભવતા રક્ષણં કાર્યં તચ્ ચ કર્તું ત્વમ્ અર્હસિ
નિરુદ્વિગ્નસ્ તપશ્ ચર્તું નહિ શક્નોમિ પાર્થિવ ॥

મમાશ્રમસમીપે વૈ સમેષુ મરુધન્વસુ
સમુદ્રો વાલુકાપૂર્ણ ઉદ્દાલક ઇતિ સ્મૃતઃ ॥

દેવતાનામ્ અવધ્યશ્ ચ મહાકાયો મહાબલઃ
અન્તર્ભૂમિગતસ્ તત્ર વાલુકાન્તર્હિતો મહાન્ ॥

રાક્ષસસ્ય મધોઃ પુત્રો ધુન્ધુર્ નામ મહાસુરઃ
શેતે લોકવિનાશાય તપ આસ્થાય દારુણમ્ ॥

સંવત્સરસ્ય પર્યન્તે સ નિશ્વાસં વિમુઞ્ચતિ
યદા તદા મહી તત્ર ચલતિ સ્મ નરાધિપ ॥

તસ્ય નિઃશ્વાસવાતેન રજ ઉદ્ધૂયતે મહત્
આદિત્યપથમ્ આવૃત્ય સપ્તાહં ભૂમિકમ્પનમ્ ॥

સવિસ્ફુલિઙ્ગં સાઙ્ગારં સધૂમમ્ અતિદારુણમ્
તેન તાત ન શક્નોમિ તસ્મિન્ સ્થાતું સ્વ આશ્રમે ॥

તં મારય મહાકાયં લોકાનાં હિતકામ્યયા
લોકાઃ સ્વસ્થા ભવન્ત્ય્ અદ્ય તસ્મિન્ વિનિહતે ત્વયા ॥

ત્વં હિ તસ્ય વધાયૈકઃ સમર્થઃ પૃથિવીપતે
વિષ્ણુના ચ વરો દત્તો મહ્યં પૂર્વયુગે નૃપ ॥

યસ્ તં મહાસુરં રૌદ્રં હનિષ્યતિ મહાબલમ્
તસ્ય ત્વં વરદાનેન તેજશ્ ચાખ્યાપયિષ્યસિ ॥

નહિ ધુન્ધુર્ મહાતેજાસ્ તેજસાલ્પેન શક્યતે
નિર્દગ્ધું પૃથિવીપાલ ચિરં યુગશતૈર્ અપિ ॥

વીર્યં ચ સુમહત્ તસ્ય દેવૈર્ અપિ દુરાસદમ્
સ એવમ્ ઉક્તો રાજર્ષિર્ ઉત્તઙ્કેન મહાત્મના
કુવલાશ્વં સુતં પ્રાદાત્ તસ્મૈ ધુન્ધુનિબર્હણે ॥

ભગવન્ ન્યસ્તશસ્ત્રો ઽહમ્ અયં તુ તનયો મમ
ભવિષ્યતિ દ્વિજશ્રેષ્ઠ ધુન્ધુમારો ન સંશયઃ ॥

સ તં વ્યાદિશ્ય તનયં રાજર્ષિર્ ધુન્ધુમારણે
જગામ પર્વતાયૈવ નૃપતિઃ સંશિતવ્રતઃ ॥

કુવલાશ્વસ્ તુ પુત્રાણાં શતેન સહ ભો દ્વિજાઃ
પ્રાયાદ્ ઉત્તઙ્કસહિતો ધુન્ધોસ્ તસ્ય નિબર્હણે ॥

તમ્ આવિશત્ તદા વિષ્ણુસ્ તેજસા ભગવાન્ પ્રભુઃ
ઉત્તઙ્કસ્ય નિયોગાદ્ વૈ લોકાનાં હિતકામ્યયા ॥

તસ્મિન્ પ્રયાતે દુર્ધર્ષે દિવિ શબ્દો મહાન્ અભૂત્
એષ શ્રીમાન્ અવધ્યો ઽદ્ય ધુન્ધુમારો ભવિષ્યતિ ॥

દિવ્યૈર્ ગન્ધૈશ્ ચ માલ્યૈશ્ ચ તં દેવાઃ સમવાકિરન્
દેવદુન્દુભયશ્ ચૈવ પ્રણેદુર્ દ્વિજસત્તમાઃ ॥

સ ગત્વા જયતાં શ્રેષ્ઠસ્ તનયૈઃ સહ વીર્યવાન્
સમુદ્રં ખાનયામ્ આસ વાલુકાન્તરમ્ અવ્યયમ્ ॥

તસ્ય પુત્રૈઃ ખનદ્ભિશ્ ચ વાલુકાન્તર્હિતસ્ તદા
ધુન્ધુર્ આસાદિતો વિપ્રા દિશમ્ આવૃત્ય પશ્ચિમામ્ ॥

મુખજેનાગ્નિના ક્રોધાલ્ લોકાન્ ઉદ્વર્તયન્ન્ ઇવ
વારિ સુસ્રાવ વેગેન મહોદધિર્ ઇવોદયે ॥

સૌમસ્ય મુનિશાર્દૂલા વરોર્મિકલિલો મહાન્
તસ્ય પુત્રશતં દગ્ધં ત્રિભિર્ ઊનં તુ રક્ષસા ॥

તતઃ સ રાજા દ્યુતિમાન્ રાક્ષસં તં મહાબલમ્
આસસાદ મહાતેજા ધુન્ધું ધુન્ધુવિનાશનઃ ॥

તસ્ય વારિમયં વેગમ્ આપીય સ નરાધિપઃ
યોગી યોગેન વહ્નિં ચ શમયામ્ આસ વારિણા ॥

નિહત્ય તં મહાકાયં બલેનોદકરાક્ષસમ્
ઉત્તઙ્કં દર્શયામ્ આસ કૃતકર્મા નરાધિપઃ ॥

ઉત્તઙ્કસ્ તુ વરં પ્રાદાત્ તસ્મૈ રાજ્ઞે મહાત્મને
દદૌ તસ્યાક્ષયં વિત્તં શત્રુભિશ્ ચાપરાજિતમ્ ॥

ધર્મે રતિં ચ સતતં સ્વર્ગે વાસં તથાક્ષયમ્
પુત્રાણાં ચાક્ષયાંલ્ લોકાન્ સ્વર્ગે યે રક્ષસા હતાઃ ॥

તસ્ય પુત્રાસ્ ત્રયઃ શિષ્ટા દૃઢાશ્વો જ્યેષ્ઠ ઉચ્યતે
ચન્દ્રાશ્વકપિલાશ્વૌ તુ કનીયાંસૌ કુમારકૌ ॥

ધૌન્ધુમારેર્ દૃઢાશ્વસ્ય હર્યશ્વશ્ ચાત્મજઃ સ્મૃતઃ
હર્યશ્વસ્ય નિકુમ્ભો ઽભૂત્ ક્ષત્રધર્મરતઃ સદા ॥

સંહતાશ્વો નિકુમ્ભસ્ય સુતો રણવિશારદઃ
અકૃશાશ્વકૃશાશ્વૌ તુ સંહતાશ્વસુતૌ દ્વિજાઃ ॥

તસ્ય હૈમવતી કન્યા સતાં મતા દૃષદ્વતી
વિખ્યાતા ત્રિષુ લોકેષુ પુત્રશ્ ચાસ્યાઃ પ્રસેનજિત્ ॥

લેભે પ્રસેનજિદ્ ભાર્યાં ગૌરીં નામ પતિવ્રતામ્
અભિશસ્તા તુ સા ભર્ત્રા નદી વૈ બાહુદાભવત્ ॥

તસ્ય પુત્રો મહાન્ આસીદ્ યુવનાશ્વો નરાધિપઃ
માન્ધાતા યુવનાશ્વસ્ય ત્રિલોકવિજયી સુતઃ ॥

તસ્ય ચૈત્રરથી ભાર્યા શશબિન્દોઃ સુતાભવત્
સાધ્વી બિન્દુમતી નામ રૂપેણાસદૃશી ભુવિ ॥

પતિવ્રતા ચ જ્યેષ્ઠા ચ ભ્રાતૄણામ્ અયુતસ્ય વૈ
તસ્યામ્ ઉત્પાદયામ્ આસ માન્ધાતા દ્વૌ સુતૌ દ્વિજાઃ ॥

પુરુકુત્સં ચ ધર્મજ્ઞં મુચુકુન્દં ચ પાર્થિવમ્
પુરુકુત્સસુતસ્ ત્વ્ આસીત્ ત્રસદસ્યુર્ મહીપતિઃ ॥

નર્મદાયામ્ અથોત્પન્નઃ સંભૂતસ્ તસ્ય ચાત્મજઃ
સંભૂતસ્ય તુ દાયાદસ્ ત્રિધન્વા રિપુમર્દનઃ ॥

રાજ્ઞસ્ ત્રિધન્વનસ્ ત્વ્ આસીદ્ વિદ્વાંસ્ ત્રય્યારુણઃ પ્રભુઃ
તસ્ય સત્યવ્રતો નામ કુમારો ઽભૂન્ મહાબલઃ ॥

પરિગ્રહણમન્ત્રાણાં વિઘ્નં ચક્રે સુદુર્મતિઃ
યેન ભાર્યા કૃતોદ્વાહા હૃતા ચૈવ પરસ્ય હ ॥

બાલ્યાત્ કામાચ્ ચ મોહાચ્ ચ સાહસાચ્ ચાપલેન ચ
જહાર કન્યાં કામાર્તઃ કસ્યચિત્ પુરવાસિનઃ ॥

અધર્મશઙ્કુના તેન તં સ ત્રય્યારુણો ઽત્યજત્
અપધ્વંસેતિ બહુશો વદન્ ક્રોધસમન્વિતઃ ॥

સો ઽબ્રવીત્ પિતરં ત્યક્તઃ ક્વ ગચ્છામીતિ વૈ મુહુઃ
પિતા ચ તમ્ અથોવાચ શ્વપાકૈઃ સહ વર્તય ॥

નાહં પુત્રેણ પુત્રાર્થી ત્વયાદ્ય કુલપાંસન
ઇત્ય્ ઉક્તઃ સ નિરાક્રામન્ નગરાદ્ વચનાત્ પિતુઃ ॥

ન ચ તં વારયામ્ આસ વસિષ્ઠો ભગવાન્ ઋષિઃ
સ તુ સત્યવ્રતો વિપ્રાઃ શ્વપાકાવસથાન્તિકે ॥

પિત્રા ત્યક્તો ઽવસદ્ વીરઃ પિતાપ્ય્ અસ્ય વનં યયૌ
તતસ્ તસ્મિંસ્ તુ વિષયે નાવર્ષત્ પાકશાસનઃ ॥

સમા દ્વાદશ ભો વિપ્રાસ્ તેનાધર્મેણ વૈ તદા
દારાંસ્ તુ તસ્ય વિષયે વિશ્વામિત્રો મહાતપાઃ ॥

સંન્યસ્ય સાગરાન્તે તુ ચકાર વિપુલં તપઃ
તસ્ય પત્ની ગલે બદ્ધ્વા મધ્યમં પુત્રમ્ ઔરસમ્ ॥

શેષસ્ય ભરણાર્થાય વ્યક્રીણાદ્ ગોશતેન વૈ
તં ચ બદ્ધં ગલે દૃષ્ટ્વા વિક્રયાર્થં નૃપાત્મજઃ ॥

મહર્ષિપુત્રં ધર્માત્મા મોક્ષયામ્ આસ ભો દ્વિજાઃ
સત્યવ્રતો મહાબાહુર્ ભરણં તસ્ય ચાકરોત્ ॥

વિશ્વામિત્રસ્ય તુષ્ટ્યર્થમ્ અનુકમ્પાર્થમ્ એવ ચ
સો ઽભવદ્ ગાલવો નામ ગલે બન્ધાન્ મહાતપાઃ
મહર્ષિઃ કૌશિકો ધીમાંસ્ તેન વીરેણ મોક્ષિતઃ ॥

ગઙ્ગાદ્વારે પ્રયાગે ચ તથા સાગરસંગમે
એતેષુ પુણ્યદા પુંસાં મુક્તિદા સા ભગીરથી ॥