બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 69

બહ્વાશ્ચર્યસ્ ત્વયા પ્રોક્તો વિષ્ણુલોકો જગત્પતે
નિત્યાનન્દકરઃ શ્રીમાન્ ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદઃ ॥

ક્ષેત્રં ચ દુર્લભં લોકે કીર્તિતં પુરુષોત્તમમ્
ત્યક્ત્વા યત્ર નરો દેહં યાતિ સાલોક્યતાં હરેઃ ॥

સમ્યક્ ક્ષેત્રસ્ય માહાત્મ્યં ત્વયા સમ્યક્ પ્રકીર્તિતમ્
યત્ર સ્વદેહસંત્યાગાદ્ વિષ્ણુલોકં વ્રજેન્ નરઃ ॥

અહો મોક્ષસ્ય માર્ગો ઽયં દેહત્યાગસ્ ત્વયોદિતઃ
નરાણામ્ ઉપકારાય પુરુષાખ્યે ન સંશયઃ ॥

અનાયાસેન દેવેશ દેહં ત્યક્ત્વા નરોત્તમાઃ
તસ્મિન્ ક્ષેત્રે પરં વિષ્ણોઃ પદં યાન્તિ નિરામયમ્ ॥

શ્રુત્વા ક્ષેત્રસ્ય માહાત્મ્યં વિસ્મયો નો મહાન્ અભૂત્
પ્રયાગપુષ્કરાદીનિ ક્ષેત્રાણ્ય્ આયતનાનિ ચ ॥

પૃથિવ્યાં સર્વતીર્થાનિ સરિતશ્ ચ સરાંસિ ચ
ન તથા તાનિ સર્વાણિ પ્રશંસસિ સુરોત્તમ ॥

યથા પ્રશંસસિ ક્ષેત્રં પુરુષાખ્યં પુનઃ પુનઃ
જ્ઞાતો ઽસ્માભિર્ અભિપ્રાયસ્ તવેદાનીં પિતામહ ॥

યેન પ્રશંસસિ ક્ષેત્રં મુક્તિદં પુરુષોત્તમમ્
પુરુષાખ્યસમં નૂનં ક્ષેત્રં નાસ્તિ મહીતલે
તેન ત્વં વિબુધશ્રેષ્ઠ પ્રશંસસિ પુનઃ પુનઃ ॥

સત્યં સત્યં મુનિશ્રેષ્ઠા ભવદ્ભિઃ સમુદાહૃતમ્
પુરુષાખ્યસમં ક્ષેત્રં નાસ્ત્ય્ અત્ર પૃથિવીતલે ॥

સન્તિ યાનિ તુ તીર્થાનિ પુણ્યાન્ય્ આયતનાનિ ચ
તાનિ શ્રીપુરુષાખ્યસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્ ॥

યથા સર્વેશ્વરો વિષ્ણુઃ સર્વલોકોત્તમોત્તમઃ
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

આદિત્યાનાં યથા વિષ્ણુઃ શ્રેષ્ઠત્વે સમુદાહૃતઃ
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

નક્ષત્રાણાં યથા સોમઃ સરસાં સાગરો યથા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

વસૂનાં પાવકો યદ્વદ્ રુદ્રાણાં શંકરો યથા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

વર્ણાનાં બ્રાહ્મણો યદ્વદ્ વૈનતેયશ્ ચ પક્ષિણામ્
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

શિખરિણાં યથા મેરુઃ પર્વતાનાં હિમાલયઃ
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

પ્રમદાનાં યથા લક્ષ્મીઃ સરિતાં જાહ્નવી યથા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

ઐરાવતો ગજેન્દ્રાણાં મહર્ષીણાં ભૃગુર્ યથા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

સેનાનીનાં યથા સ્કન્દઃ સિદ્ધાનાં કપિલો યથા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

ઉચ્ચૈઃશ્રવા યથાશ્વાનાં કવીનામ્ ઉશના કવિઃ
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

મુનીનાં ચ યથા વ્યાસઃ કુબેરો યક્ષરક્ષસામ્
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

ઇન્દ્રિયાણાં મનો યદ્વદ્ ભૂતાનામ્ અવની યથા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

અશ્વત્થઃ સર્વવૃક્ષાણાં પવનઃ પ્લવતાં યથા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

ભૂષણાનાં તુ સર્વેષાં યથા ચૂડામણિર્ દ્વિજાઃ
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

ગન્ધર્વાણાં ચિત્રરથઃ શસ્ત્રાણાં કુલિશો યથા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

અકારઃ સર્વવર્ણાનાં ગાયત્રી છન્દસાં યથા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

સર્વાઙ્ગેભ્યો યથા શ્રેષ્ઠમ્ ઉત્તમાઙ્ગં દ્વિજોત્તમાઃ
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

અરુન્ધતી યથા સ્ત્રીણાં સતીનાં શ્રેષ્ઠતાં ગતા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં શ્રેષ્ઠં તત્ પુરુષોત્તમમ્ ॥

યથા સમસ્તવિદ્યાનાં મોક્ષવિદ્યા પરા સ્મૃતા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં શ્રેષ્ઠં તત્ પુરુષોત્તમમ્ ॥

મનુષ્યાણાં યથા રાજા ધેનૂનામ્ અપિ કામધુક્
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

સુવર્ણં સર્વરત્નાનાં સર્પાણાં વાસુકિર્ યથા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

પ્રહ્લાદઃ સર્વદૈત્યાનાં રામઃ શસ્ત્રભૃતાં યથા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

ઝષાણાં મકરો યદ્વન્ મૃગાણાં મૃગરાડ્ યથા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

સમુદ્રાણાં યથા શ્રેષ્ઠઃ ક્ષીરોદઃ સરિતાં પતિઃ
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

વરુણો યાદસાં યદ્વદ્ યમઃ સંયમિનાં યથા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

દેવર્ષીણાં યથા શ્રેષ્ઠો નારદો મુનિસત્તમાઃ
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

ધાતૂનાં કાઞ્ચનં યદ્વત્ પવિત્રાણાં ચ દક્ષિણા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

પ્રજાપતિર્ યથા દક્ષ ઋષીણાં કશ્યપો યથા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

ગ્રહાણાં ભાસ્કરો યદ્વન્ મન્ત્રાણાં પ્રણવો યથા
તથા સમસ્તતીર્થાનાં વરિષ્ઠં પુરુષોત્તમમ્ ॥

અશ્વમેધસ્ તુ યજ્ઞાનાં યથા શ્રેષ્ઠઃ પ્રકીર્તિતઃ
તથા સમસ્તતીર્થાનાં ક્ષેત્રં ચ તદ્ દ્વિજોત્તમાઃ ॥

ઓષધીનાં યથા ધાન્યં તૃણેષુ તૃણરાડ્ યથા
તથા સમસ્તતીર્થાનામ્ ઉત્તમં પુરુષોત્તમમ્ ॥

યથા સમસ્તતીર્થાનાં ધર્મઃ સંસારતારકઃ
તથા સમસ્તતીર્થાનાં શ્રેષ્ઠં તત્ પુરુષોત્તમમ્ ॥