બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 59

અનન્તાખ્યં વાસુદેવં દૃષ્ટ્વા ભક્ત્યા પ્રણમ્ય ચ
સર્વપાપવિનિર્મુક્તો નરો યાતિ પરં પદમ્ ॥

મયા ચારાધિતશ્ ચાસૌ શક્રેણ તદનન્તરમ્
વિભીષણેન રામેણ કસ્ તં નારાધયેત્ પુમાન્ ॥

શ્વેતગઙ્ગાં નરઃ સ્નાત્વા યઃ પશ્યેચ્ છ્વેતમાધવમ્
મત્સ્યાખ્યં માધવં ચૈવ શ્વેતદ્વીપં સ ગચ્છતિ ॥

શ્વેતમાધવમાહાત્મ્યં વક્તુમ્ અર્હસ્ય્ અશેષતઃ
વિસ્તરેણ જગન્નાથ પ્રતિમાં તસ્ય વૈ હરેઃ ॥

તસ્મિન્ ક્ષેત્રવરે પુણ્યે વિખ્યાતે જગતીતલે
શ્વેતાખ્યં માધવં દેવં કસ્ તં સ્થાપિતવાન્ પુરા ॥

અભૂત્ કૃતયુગે વિપ્રાઃ શ્વેતો નામ નૃપો બલી
મતિમાન્ ધર્મવિચ્ છૂરઃ સત્યસંધો દૃઢવ્રતઃ ॥

યસ્ય રાજ્યે તુ વર્ષાણાં સહસ્રં દશ માનવાઃ
ભવન્ત્ય્ આયુષ્મન્તો લોકા બાલસ્ તસ્મિન્ ન સીદતિ ॥

વર્તમાને તદા રાજ્યે કિંચિત્ કાલે ગતે દ્વિજાઃ
કપાલગૌતમો નામ ઋષિઃ પરમધાર્મિકઃ ॥

સુતો ઽસ્યાજાતદન્તશ્ ચ મૃતઃ કાલવશાદ્ દ્વિજાઃ
તમ્ આદાય ઋષિર્ ધીમાન્ નૃપસ્યાન્તિકમ્ આનયત્ ॥

દૃષ્ટ્વૈવં નૃપતિઃ સુપ્તં કુમારં ગતચેતસમ્
પ્રતિજ્ઞામ્ અકરોદ્ વિપ્રા જીવનાર્થં શિશોસ્ તદા ॥

યાવદ્ બાલમ્ અહં ત્વ્ એનં યમસ્ય સદને ગતમ્
નાનયે સપ્તરાત્રેણ ચિતાં દીપ્તાં સમારુહે ॥

એવમ્ ઉક્ત્વાસિતૈઃ પદ્મૈઃ શતૈર્ દશશતાદિકૈઃ
સંપૂજ્ય ચ મહાદેવં રાજા વિદ્યાં પુનર્ જપેત્ ॥

અતિભક્તિં તુ સંચિન્ત્ય નૃપસ્ય જગદીશ્વરઃ
સાંનિધ્યમ્ અગમત્ તુષ્ટો શ્મીત્ય્ ઉવાચ સહોમયા ॥

શ્રુત્વૈવં ગિરમ્ ઈશસ્ય વિલોક્ય સહસા હરમ્
ભસ્મદિગ્ધં વિરૂપાક્ષં શરત્કુન્દેન્દુવર્ચસમ્ ॥

શાર્દૂલચર્મવસનં શશાઙ્કાઙ્કિતમૂર્ધજમ્
મહીં નિપત્ય સહસા પ્રણમ્ય સ તદાબ્રવીત્ ॥

કારુણ્યં યદિ મે દૃષ્ટ્વા પ્રસન્નો ઽસિ પ્રભો યદિ
કાલસ્ય વશમ્ આપન્નો બાલકો દ્વિજપુત્રકઃ ॥

જીવત્વ્ એષ પુનર્ બાલ ઇત્ય્ એવં વ્રતમ્ આહિતમ્
અકસ્માચ્ ચ મૃતં બાલં નિયમ્ય ભગવન્ સ્વયમ્
યથોક્તાયુષ્યસંયુક્તં ક્ષેમં કુરુ મહેશ્વર ॥

શ્વેતસ્યૈતદ્ વચઃ શ્રુત્વા મુદં પ્રાપ હરસ્ તદા
કાલમ્ આજ્ઞાપયામ્ આસ સર્વભૂતભયંકરમ્ ॥

નિયમ્ય કાલં દુર્ધર્ષં યમસ્યાજ્ઞાકરં દ્વિજાઃ
બાલં સંજીવયામ્ આસ મૃત્યોર્ મુખગતં પુનઃ ॥

કૃત્વા ક્ષેમં જગત્ સર્વં મુનેઃ પુત્રં સ તં દ્વિજાઃ
દેવ્યા સહોમયા દેવસ્ તત્રૈવાન્તરધીયત ॥

એવં સંજીવયામ્ આસ મુનેઃ પુત્રં નૃપોત્તમઃ ॥

દેવદેવ જગન્નાથ ત્રૈલોક્યપ્રભવાવ્યય
બ્રૂહિ નઃ પરમં તથ્યં શ્વેતાખ્યસ્ય ચ સાંપ્રતમ્ ॥

શૃણુધ્વં મુનિશાર્દૂલાઃ સર્વસત્ત્વહિતાવહમ્
પ્રવક્ષ્યામિ યથાતથ્યં યત્ પૃચ્છથ મમાનઘાઃ ॥

માધવસ્ય ચ માહાત્મ્યં સર્વપાપપ્રણાશનમ્
યચ્ છ્રુત્વાભિમતાન્ કામાન્ ધ્રુવં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ ॥

શ્રુતવાન્ ઋષિભિઃ પૂર્વં માધવાખ્યસ્ય ભો દ્વિજાઃ
શૃણુધ્વં તાં કથાં દિવ્યાં ભયશોકાર્તિનાશિનીમ્ ॥

સ કૃત્વા રાજ્યમ્ એકાગ્ર્યં વર્ષાણાં ચ સહસ્રશઃ
વિચાર્ય લૌકિકાન્ ધર્માન્ વૈદિકાન્ નિયમાંસ્ તથા ॥

કેશવારાધને વિપ્રા નિશ્ચિતં વ્રતમ્ આસ્થિતઃ
સ ગત્વા પરમં ક્ષેત્રં સાગરં દક્ષિણાશ્રયમ્ ॥

તટે તસ્મિઞ્ શુભે રમ્યે દેશે કૃષ્ણસ્ય ચાન્તિકે
શ્વેતો ઽથ કારયામ્ આસ પ્રાસાદં શુભલક્ષણમ્ ॥

ધન્વન્તરશતં ચૈકં દેવદેવસ્ય દક્ષિણે
તતઃ શ્વેતેન વિપ્રેન્દ્રાઃ શ્વેતશૈલમયેન ચ ॥

કૃતઃ સ ભગવાઞ્ શ્વેતો માધવશ્ ચન્દ્રસંનિભઃ
પ્રતિષ્ઠાં વિધિવચ્ ચક્રે યથોદ્દિષ્ટાં સ્વયં તુ સઃ ॥

દત્ત્વા દાનં દ્વિજાતિભ્યો દીનાનાથતપસ્વિનામ્
અથાનન્તરતો રાજા માધવસ્ય ચ સંનિધૌ ॥

મહીં નિપત્ય સહસા ઓંકારં દ્વાદશાક્ષરમ્
જપન્ સ મૌનમ્ આસ્થાય માસમ્ એકં સમાધિના ॥

નિરાહારો મહાભાગઃ સમ્યગ્ વિષ્ણુપદે સ્થિતઃ
જપાન્તે સ તુ દેવેશં સંસ્તોતુમ્ ઉપચક્રમે ॥

ઓં નમો વાસુદેવાય નમઃ સંકર્ષણાય ચ
પ્રદ્યુમ્નાયાનિરુદ્ધાય નમો નારાયણાય ચ ॥

નમો ઽસ્તુ બહુરૂપાય વિશ્વરૂપાય વેધસે
નિર્ગુણાયાપ્રતર્ક્યાય શુચયે શુક્લકર્મણે ॥

ઓં નમઃ પદ્મનાભાય પદ્મગર્ભોદ્ભવાય ચ
નમો ઽસ્તુ પદ્મવર્ણાય પદ્મહસ્તાય તે નમઃ ॥

ઓં નમઃ પુષ્કરાક્ષાય સહસ્રાક્ષાય મીઢુષે
નમઃ સહસ્રપાદાય સહસ્રભુજમન્યવે ॥

ઓં નમો ઽસ્તુ વરાહાય વરદાય સુમેધસે
વરિષ્ઠાય વરેણ્યાય શરણ્યાયાચ્યુતાય ચ ॥

ઓં નમો બાલરૂપાય બાલપદ્મપ્રભાય ચ
બાલાર્કસોમનેત્રાય મુઞ્જકેશાય ધીમતે ॥

કેશવાય નમો નિત્યં નમો નારાયણાય ચ
માધવાય વરિષ્ઠાય ગોવિન્દાય નમો નમઃ ॥

ઓં નમો વિષ્ણવે નિત્યં દેવાય વસુરેતસે
મધુસૂદનાય નમઃ શુદ્ધાયાંશુધરાય ચ ॥

નમો અનન્તાય સૂક્ષ્માય નમઃ શ્રીવત્સધારિણે
ત્રિવિક્રમાય ચ નમો દિવ્યપીતામ્બરાય ચ ॥

સૃષ્ટિકર્ત્રે નમસ્ તુભ્યં ગોપ્ત્રે ધાત્રે નમો નમઃ
નમો ઽસ્તુ ગુણભૂતાય નિર્ગુણાય નમો નમઃ ॥

નમો વામનરૂપાય નમો વામનકર્મણે
નમો વામનનેત્રાય નમો વામનવાહિને ॥

નમો રમ્યાય પૂજ્યાય નમો ઽસ્ત્વ્ અવ્યક્તરૂપિણે
અપ્રતર્ક્યાય શુદ્ધાય નમો ભયહરાય ચ ॥

સંસારાર્ણવપોતાય પ્રશાન્તાય સ્વરૂપિણે
શિવાય સૌમ્યરૂપાય રુદ્રાયોત્તારણાય ચ ॥

ભવભઙ્ગકૃતે ચૈવ ભવભોગપ્રદાય ચ
ભવસંઘાતરૂપાય ભવસૃષ્ટિકૃતે નમઃ ॥

ઓં નમો દિવ્યરૂપાય સોમાગ્નિશ્વસિતાય ચ
સોમસૂર્યાંશુકેશાય ગોબ્રાહ્મણહિતાય ચ ॥

ઓં નમ ઋક્સ્વરૂપાય પદક્રમસ્વરૂપિણે
ઋક્સ્તુતાય નમસ્ તુભ્યં નમ ઋક્સાધનાય ચ ॥

ઓં નમો યજુષાં ધાત્રે યજૂરૂપધરાય ચ
યજુર્યાજ્યાય જુષ્ટાય યજુષાં પતયે નમઃ ॥

ઓં નમઃ શ્રીપતે દેવ શ્રીધરાય વરાય ચ
શ્રિયઃ કાન્તાય દાન્તાય યોગિચિન્ત્યાય યોગિને ॥

ઓં નમઃ સામરૂપાય સામધ્વનિવરાય ચ
ઓં નમઃ સામસૌમ્યાય સામયોગવિદે નમઃ ॥

સામ્ને ચ સામગીતાય ઓં નમઃ સામધારિણે
સામયજ્ઞવિદે ચૈવ નમઃ સામકરાય ચ ॥

નમસ્ ત્વ્ અથર્વશિરસે નમો ઽથર્વસ્વરૂપિણે
નમો ઽસ્ત્વ્ અથર્વપાદાય નમો ઽથર્વકરાય ચ ॥

ઓં નમો વજ્રશીર્ષાય મધુકૈટભઘાતિને
મહોદધિજલસ્થાય વેદાહરણકારિણે ॥

નમો દીપ્તસ્વરૂપાય હૃષીકેશાય વૈ નમઃ
નમો ભગવતે તુભ્યં વાસુદેવાય તે નમઃ ॥

નારાયણ નમસ્ તુભ્યં નમો લોકહિતાય ચ
ઓં નમો મોહનાશાય ભવભઙ્ગકરાય ચ ॥

ગતિપ્રદાય ચ નમો નમો બન્ધહરાય ચ
ત્રૈલોક્યતેજસાં કર્ત્રે નમસ્ તેજઃસ્વરૂપિણે ॥

યોગીશ્વરાય શુદ્ધાય રામાયોત્તરણાય ચ
સુખાય સુખનેત્રાય નમઃ સુકૃતધારિણે ॥

વાસુદેવાય વન્દ્યાય વામદેવાય વૈ નમઃ
દેહિનાં દેહકર્ત્રે ચ ભેદભઙ્ગકરાય ચ ॥

દેવૈર્ વન્દિતદેહાય નમસ્ તે દિવ્યમૌલિને
નમો વાસનિવાસાય વાસવ્યવહરાય ચ ॥

ઓં નમો વસુકર્ત્રે ચ વસુવાસપ્રદાય ચ
નમો યજ્ઞસ્વરૂપાય યજ્ઞેશાય ચ યોગિને ॥

યતિયોગકરેશાય નમો યજ્ઞાઙ્ગધારિણે
સંકર્ષણાય ચ નમઃ પ્રલમ્બમથનાય ચ ॥

મેઘઘોષસ્વનોત્તીર્ણ વેગલાઙ્ગલધારિણે
નમો ઽસ્તુ જ્ઞાનિનાં જ્ઞાન નારાયણપરાયણ ॥

ન મે ઽસ્તિ ત્વામ્ ઋતે બન્ધુર્ નરકોત્તારણે પ્રભો
અતસ્ ત્વાં સર્વભાવેન પ્રણતો નતવત્સલ ॥

મલં યત્ કાયજં વાપિ માનસં ચૈવ કેશવ
ન તસ્યાન્યો ઽસ્તિ દેવેશ ક્ષાલકસ્ ત્વામ્ ઋતે ઽચ્યુત ॥

સંસર્ગાણિ સમસ્તાનિ વિહાય ત્વામ્ ઉપસ્થિતઃ
સઙ્ગો મે ઽસ્તુ ત્વયા સાર્ધમ્ આત્મલાભાય કેશવ ॥

કષ્ટમ્ આપત્ સુદુષ્પારં સંસારં વેદ્મિ કેશવ
તાપત્રયપરિક્લિષ્ટસ્ તેન ત્વાં શરણં ગતઃ ॥

એષણાભિર્ જગત્ સર્વં મોહિતં માયયા તવ
આકર્ષિતં ચ લોભાદ્યૈર્ અતસ્ ત્વામ્ અહમ્ આશ્રિતઃ ॥

નાસ્તિ કિંચિત્ સુખં વિષ્ણો સંસારસ્થસ્ય દેહિનઃ
યથા યથા હિ યજ્ઞેશ ત્વયિ ચેતઃ પ્રવર્તતે ॥

તથા ફલવિહીનં તુ સુખમ્ આત્યન્તિકં લભેત્
નષ્ટો વિવેકશૂન્યો ઽસ્મિ દૃશ્યતે જગદ્ આતુરમ્ ॥

ગોવિન્દ ત્રાહિ સંસારાન્ મામ્ ઉદ્ધર્તું ત્વમ્ અર્હસિ
મગ્નસ્ય મોહસલિલે નિરુત્તારે ભવાર્ણવે
ઉદ્ધર્તા પુણ્ડરીકાક્ષ ત્વામ્ ઋતે ઽન્યો ન વિદ્યતે ॥

ઇત્થં સ્તુતસ્ તતસ્ તેન રાજ્ઞા શ્વેતેન ભો દ્વિજાઃ
તસ્મિન્ ક્ષેત્રવરે દિવ્યે વિખ્યાતે પુરુષોત્તમે ॥

ભક્તિં તસ્ય તુ સંચિન્ત્ય દેવદેવો જગદ્ગુરુઃ
આજગામ નૃપસ્યાગ્રે સર્વૈર્ દેવૈર્ વૃતો હરિઃ ॥

નીલજીમૂતસંકાશઃ પદ્મપત્ત્રાયતેક્ષણઃ
દધત્ સુદર્શનં ધીમાન્ કરાગ્રે દીપ્તમણ્ડલમ્ ॥

ક્ષીરોદજલસંકાશો વિમલશ્ ચન્દ્રસંનિભઃ
રરાજ વામહસ્તે ઽસ્ય પાઞ્ચજન્યો મહાદ્યુતિઃ ॥

પક્ષિરાજધ્વજઃ શ્રીમાન્ ગદાશાર્ઙ્ગાસિધૃક્ પ્રભુઃ
ઉવાચ સાધુ ભો રાજન્ યસ્ય તે મતિર્ ઉત્તમા
યદ્ ઇષ્ટં વર ભદ્રં તે પ્રસન્નો ઽસ્મિ તવાનઘ ॥

શ્રુત્વૈવં દેવદેવસ્ય વાક્યં તત્ પરમામૃતમ્
પ્રણમ્ય શિરસોવાચ શ્વેતસ્ તદ્ગતમાનસઃ ॥

યદ્ય્ અહં ભગવન્ ભક્તઃ પ્રયચ્છ વરમ્ ઉત્તમમ્
આબ્રહ્મભવનાદ્ ઊર્ધ્વં વૈષ્ણવં પદમ્ અવ્યયમ્ ॥

વિમલં વિરજં શુદ્ધં સંસારાસઙ્ગવર્જિતમ્
તત્ પદં ગન્તુમ્ ઇચ્છામિ ત્વત્પ્રસાદાજ્ જગત્પતે ॥

યત્ પદં વિબુધાઃ સર્વે મુનયઃ સિદ્ધયોગિનઃ
નાભિગચ્છન્તિ યદ્ રમ્યં પરં પદમ્ અનામયમ્ ॥

યાસ્યસિ પરમં સ્થાનં રાજ્યામૃતમ્ ઉપાસ્ય ચ
સર્વાંલ્ લોકાન્ અતિક્રમ્ય મમ લોકં ગમિષ્યસિ ॥

કીર્તિસ્ તવાત્ર રાજેન્દ્ર ત્રીંલ્ લોકાંશ્ ચ ગમિષ્યતિ
સાંનિધ્યં મમ ચૈવાત્ર સર્વદૈવ ભવિષ્યતિ ॥

શ્વેતગઙ્ગેતિ ગાસ્યન્તિ સર્વે તે દેવદાનવાઃ
કુશાગ્રેણાપિ રાજેન્દ્ર શ્વેતગાઙ્ગેયમ્ અમ્બુ ચ ॥

સ્પૃષ્ટ્વા સ્વર્ગં ગમિષ્યન્તિ મદ્ભક્તા યે સમાહિતાઃ
યસ્ ત્વ્ ઇમાં પ્રતિમાં ગચ્છેન્ માધવાખ્યાં શશિપ્રભામ્ ॥

શઙ્ખગોક્ષીરસંકાશામ્ અશેષાઘવિનાશિનીમ્
તાં પ્રણમ્ય સકૃદ્ ભક્ત્યા પુણ્ડરીકનિભેક્ષણામ્ ॥

વિહાય સર્વલોકાન્ વૈ મમ લોકે મહીયતે
મન્વન્તરાણિ તત્રૈવ દેવકન્યાભિર્ આવૃતઃ ॥

ગીયમાનશ્ ચ મધુરં સિદ્ધગન્ધર્વસેવિતઃ
ભુનક્તિ વિપુલાન્ ભોગાન્ યથેષ્ટં મામકૈઃ સહ ॥

ચ્યુતસ્ તસ્માદ્ ઇહાગત્ય મનુષ્યો બ્રાહ્મણો ભવેત્
વેદવેદાઙ્ગવિચ્ છ્રીમાન્ ભોગવાંશ્ ચિરજીવિતઃ ॥

ગજાશ્વરથયાનાઢ્યો ધનધાન્યાવૃતઃ શુચિઃ
રૂપવાન્ બહુભાગ્યશ્ ચ પુત્રપૌત્રસમન્વિતઃ ॥

પુરુષોત્તમં પુનઃ પ્રાપ્ય વટમૂલે ઽથ સાગરે
ત્યક્ત્વા દેહં હરિં સ્મૃત્વા તતઃ શાન્તપદં વ્રજેત્ ॥