બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 53

તતો ગજકુલપ્રખ્યાસ્ તડિન્માલાવિભૂષિતાઃ
સમુત્તસ્થુર્ મહામેઘા નભસ્ય્ અદ્ભુતદર્શનાઃ ॥

કેચિન્ નીલોત્પલશ્યામાઃ કેચિત્ કુમુદસંનિભાઃ
કેચિત્ કિઞ્જલ્કસંકાશાઃ કેચિત્ પીતાઃ પયોધરાઃ ॥

કેચિદ્ ધરિતસંકાશાઃ કાકાણ્ડસંનિભાસ્ તથા
કેચિત્ કમલપત્ત્રાભાઃ કેચિદ્ ધિઙ્ગુલસંનિભાઃ ॥

કેચિત્ પુરવરાકારાઃ કેચિદ્ ગિરિવરોપમાઃ
કેચિદ્ અઞ્જનસંકાશાઃ કેચિન્ મરકતપ્રભાઃ ॥

વિદ્યુન્માલાપિનદ્ધાઙ્ગાઃ સમુત્તસ્થુર્ મહાઘનાઃ
ઘોરરૂપા મહાભાગા ઘોરસ્વનનિનાદિતાઃ ॥

તતો જલધરાઃ સર્વે સમાવૃણ્વન્ નભસ્તલમ્
તૈર્ ઇયં પૃથિવી સર્વા સપર્વતવનાકરા ॥

આપૂરિતા દિશઃ સર્વાઃ સલિલૌઘપરિપ્લુતાઃ
તતસ્ તે જલદા ઘોરા વારિણા મુનિસત્તમાઃ ॥

સર્વતઃ પ્લાવયામ્ આસુશ્ ચોદિતાઃ પરમેષ્ઠિના
વર્ષમાણા મહાતોયં પૂરયન્તો વસુંધરામ્ ॥

સુઘોરમ્ અશિવં રૌદ્રં નાશયન્તિ સ્મ પાવકમ્
તતો દ્વાદશ વર્ષાણિ પયોદાઃ સમુપપ્લવે ॥

ધારાભિઃ પૂરયન્તો વૈ ચોદ્યમાના મહાત્મના
તતઃ સમુદ્રાઃ સ્વાં વેલામ્ અતિક્રામન્તિ ભો દ્વિજાઃ ॥

પર્વતાશ્ ચ વ્યશીર્યન્ત મહી ચાપ્સુ નિમજ્જતિ
સર્વતઃ સુમહાભ્રાન્તાસ્ તે પયોદા નભસ્તલમ્ ॥

સંવેષ્ટયિત્વા નશ્યન્તિ વાયુવેગસમાહતાઃ
તતસ્ તં મારુતં ઘોરં સ વિષ્ણુર્ મુનિસત્તમાઃ ॥

આદિપદ્માલયો દેવઃ પીત્વા સ્વપિતિ ભો દ્વિજાઃ
તસ્મિન્ન્ એકાર્ણવે ઘોરે નષ્ટે સ્થાવરજઙ્ગમે ॥

નષ્ટે દેવાસુરનરે યક્ષરાક્ષસવર્જિતે
તતો મુનિઃ સ વિશ્રાન્તો ધ્યાત્વા ચ પુરુષોત્તમમ્ ॥

દદર્શ ચક્ષુર્ ઉન્મીલ્ય જલપૂર્ણાં વસુંધરામ્
નાપશ્યત્ તં વટં નોર્વીં ન દિગાદિ ન ભાસ્કરમ્ ॥

ન ચન્દ્રાર્કાગ્નિપવનં ન દેવાસુરપન્નગમ્
તસ્મિન્ન્ એકાર્ણવે ઘોરે તમોભૂતે નિરાશ્રયે ॥

નિમજ્જન્ સ તદા વિપ્રાઃ સંતર્તુમ્ ઉપચક્રમે
બભ્રામાસૌ મુનિશ્ ચાર્ત ઇતશ્ ચેતશ્ ચ સંપ્લવન્ ॥

નિમમજ્જ તદા વિપ્રાસ્ ત્રાતારં નાધિગચ્છતિ
એવં તં વિહ્વલં દૃષ્ટ્વા કૃપયા પુરુષોત્તમઃ
પ્રોવાચ મુનિશાર્દૂલાસ્ તદા ધ્યાનેન તોષિતઃ ॥

વત્સ શ્રાન્તો ઽસિ બાલસ્ ત્વં ભક્તત્ર મમ સુવ્રત
આગચ્છાગચ્છ શીઘ્રં ત્વં માર્કણ્ડેય મમાન્તિકમ્ ॥

મા ત્વયૈવ ચ ભેતવ્યં સંપ્રાપ્તો ઽસિ મમાગ્રતઃ
માર્કણ્ડેય મુને ધીર બાલસ્ ત્વં શ્રમપીડિતઃ ॥

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા મુનિઃ પરમકોપિતઃ
ઉવાચ સ તદા વિપ્રા વિસ્મિતશ્ ચાભવન્ મુહુઃ ॥

કો ઽયં નામ્ના કીર્તયતિ તપઃ પરિભવન્ન્ ઇવ
બહુવર્ષસહસ્રાખ્યં ધર્ષયન્ન્ ઇવ મે વપુઃ ॥

ન હ્ય્ એષ સમુદાચારો દેવેષ્વ્ અપિ સમાહિતઃ
માં બ્રહ્મા સ ચ દેવેશો દીર્ઘાયુર્ ઇતિ ભાષતે ॥

કસ્ તપો ઘોરશિરસો મમાદ્ય ત્યક્તજીવિતઃ
માર્કણ્ડેયેતિ ચોક્ત્વા મન્ મૃત્યું ગન્તુમ્ ઇહેચ્છતિ ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા તદા વિપ્રાશ્ ચિન્તાવિષ્ટો ઽભવન્ મુનિઃ
કિં સ્વપ્નો ઽયં મયા દૃષ્ટઃ કિં વા મોહો ઽયમ્ આગતઃ ॥

ઇત્થં ચિન્તયતસ્ તસ્ય ઉત્પન્ના દુઃખહા મતિઃ
વ્રજામિ શરણં દેવં ભક્ત્યાહં પુરુષોત્તમમ્ ॥

સ ગત્વા શરણં દેવં મુનિસ્ તદ્ગતમાનસઃ
દદર્શ તં વટં ભૂયો વિશાલં સલિલોપરિ ॥

શાખાયાં તસ્ય સૌવર્ણં વિસ્તીર્ણાયાં મહાદ્ભુતમ્
રુચિરં દિવ્યપર્યઙ્કં રચિતં વિશ્વકર્મણા ॥

વજ્રવૈદૂર્યરચિતં મણિવિદ્રુમશોભિતમ્
પદ્મરાગાદિભિર્ જુષ્ટં રત્નૈર્ અન્યૈર્ અલંકૃતમ્ ॥

નાનાસ્તરણસંવીતં નાનારત્નોપશોભિતમ્
નાનાશ્ચર્યસમાયુક્તં પ્રભામણ્ડલમણ્ડિતમ્ ॥

તસ્યોપરિ સ્થિતં દેવં કૃષ્ણં બાલવપુર્ધરમ્
સૂર્યકોટિપ્રતીકાશં દીપ્યમાનં સુવર્ચસમ્ ॥

ચતુર્ભુજં સુન્દરાઙ્ગં પદ્મપત્ત્રાયતેક્ષણમ્
શ્રીવત્સવક્ષસં દેવં શઙ્ખચક્રગદાધરમ્ ॥

વનમાલાવૃતોરસ્કં દિવ્યકુણ્ડલધારિણમ્
હારભારાર્પિતગ્રીવં દિવ્યરત્નવિભૂષિતમ્ ॥

દૃષ્ટ્વા તદા મુનિર્ દેવં વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનઃ
રોમાઞ્ચિતતનુર્ દેવં પ્રણિપત્યેદમ્ અબ્રવીત્ ॥

અહો ચૈકાર્ણવે ઘોરે વિનષ્ટે સચરાચરે
કથમ્ એકો હ્ય્ અયં બાલસ્ તિષ્ઠત્ય્ અત્ર સુનિર્ભયઃ ॥

ભૂતં ભવ્યં ભવિષ્યં ચ જાનન્ન્ અપિ મહામુનિઃ
ન બુબોધ તદા દેવં માયયા તસ્ય મોહિતઃ
યદા ન બુબુધે ચૈનં તદા ખેદાદ્ ઉવાચ હ ॥

વૃથા મે તપસો વીર્યં વૃથા જ્ઞાનં વૃથા ક્રિયા
વૃથા મે જીવિતં દીર્ઘં વૃથા માનુષ્યમ્ એવ ચ ॥

યો ઽહં સુપ્તં ન જાનામિ પર્યઙ્કે દિવ્યબાલકમ્ ॥

એવં સંચિન્તયન્ વિપ્રઃ પ્લવમાનો વિચેતનઃ
ત્રાણાર્થં વિહ્વલશ્ ચાસૌ નિર્વેદં ગતવાંસ્ તદા ॥

તતો બાલાર્કસંકાશં સ્વમહિમ્ના વ્યવસ્થિતમ્
સર્વતેજોમયં વિપ્રા ન શશાકાભિવીક્ષિતુમ્ ॥

દૃષ્ટ્વા તં મુનિમ્ આયાન્તં સ બાલઃ પ્રહસન્ન્ ઇવ
પ્રોવાચ મુનિશાર્દૂલાસ્ તદા મેઘૌઘનિસ્વનઃ ॥

વત્સ જાનામિ શ્રાન્તં ત્વાં ત્રાણાર્થં મામ્ ઉપસ્થિતમ્
શરીરં વિશ મે ક્ષિપ્રં વિશ્રામસ્ તે મયોદિતઃ ॥

શ્રુત્વા સ વચનં તસ્ય કિંચિન્ નોવાચ મોહિતઃ
વિવેશ વદનં તસ્ય વિવૃતં ચાવશો મુનિઃ ॥