બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 46

શ્રોતુમ્ ઇચ્છામહે દેવ કથાશેષં મહીપતેઃ
તસ્મિન્ ક્ષેત્રવરે ગત્વા કિં ચકાર નરાધિપઃ ॥

શૃણુધ્વં મુનિશાર્દૂલાઃ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ
ક્ષેત્રસંદર્શનં ચૈવ કૃત્યં તસ્ય ચ ભૂપતેઃ ॥

ગત્વા તત્ર મહીપાલઃ ક્ષેત્રે ત્રૈલોક્યવિશ્રુતે
દદર્શ રમણીયાનિ સ્થાનાનિ સરિતસ્ તથા ॥

નદી તત્ર મહાપુણ્યા વિન્ધ્યપાદવિનિર્ગતા
સ્વિત્ત્રોપલેતિ વિખ્યાતા સર્વપાપહરા શિવા ॥

ગઙ્ગાતુલ્યા મહાસ્રોતા દક્ષિણાર્ણવગામિની
મહાનદીતિ નામ્ના સા પુણ્યતોયા સરિદ્વરા ॥

દક્ષિણસ્યોદધેર્ ગર્ભં ગતાવર્તાતિશોભિતા
ઉભયોસ્ તટયોર્ યસ્યા ગ્રામાશ્ ચ નગરાણિ ચ ॥

દૃશ્યન્તે મુનિશાર્દૂલાઃ સુસસ્યાઃ સુમનોહરાઃ
હૃષ્ટપુષ્ટજનાકીર્ણા વસ્ત્રાલંકારભૂષિતાઃ ॥

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાસ્ તત્ર પૃથક્ પૃથક્
સ્વધર્મનિરતાઃ શાન્તા દૃશ્યન્તે શુભલક્ષણાઃ ॥

તામ્બૂલપૂર્ણવદના માલાદામવિભૂષિતાઃ
વેદપૂર્ણમુખા વિપ્રાઃ સષડઙ્ગપદક્રમાઃ ॥

અગ્નિહોત્રરતાઃ કેચિત્ કેચિદ્ ઔપાસનક્રિયાઃ
સર્વશાસ્ત્રાર્થકુશલા યજ્વાનો ભૂરિદક્ષિણાઃ ॥

ચત્વારે રાજમાર્ગેષુ વનેષૂપવનેષુ ચ
સભામણ્ડલહર્મ્યેષુ દેવતાયતનેષુ ચ ॥

ઇતિહાસપુરાણાનિ વેદાઃ સાઙ્ગાઃ સુલક્ષણાઃ
કાવ્યશાસ્ત્રકથાસ્ તત્ર શ્રૂયન્તે ચ મહાજનૈઃ ॥

સ્ત્રિયસ્ તદ્દેશવાસિન્યો રૂપયૌવનગર્વિતાઃ
સંપૂર્ણલક્ષણોપેતા વિસ્તીર્ણશ્રોણિમણ્ડલાઃ ॥

સરોરુહમુખાઃ શ્યામાઃ શરચ્ચન્દ્રનિભાનનાઃ
પીનોન્નતસ્તનાઃ સર્વાઃ સમૃદ્ધ્યા ચારુદર્શનાઃ ॥

સૌવર્ણવલયાક્રાન્તા દિવ્યૈર્ વસ્ત્રૈર્ અલંકૃતાઃ
કદલીગર્ભસંકાશાઃ પદ્મકિઞ્જલ્કસપ્રભાઃ ॥

બિમ્બાધરપુટાઃ કાન્તાઃ કર્ણાન્તાયતલોચનાઃ
સુમુખાશ્ ચારુકેશાશ્ ચ હાવભાવાવનામિતાઃ ॥

કાશ્ચિત્ પદ્મપલાશાક્ષ્યઃ કાશ્ચિદ્ ઇન્દીવરેક્ષણાઃ
વિદ્યુદ્વિસ્પષ્ટદશનાસ્ તન્વઙ્ગ્યશ્ ચ તથાપરાઃ ॥

કુટિલાલકસંયુક્તાઃ સીમન્તેન વિરાજિતાઃ
ગ્રીવાભરણસંયુક્તા માલ્યદામવિભૂષિતાઃ ॥

કુણ્ડલૈ રત્નસંયુક્તૈઃ કર્ણપૂરૈર્ મનોહરૈઃ
દેવયોષિત્પ્રતીકાશા દૃશ્યન્તે શુભલક્ષણાઃ ॥

દિવ્યગીતવરૈર્ ધન્યૈઃ ક્રીડમાના વરાઙ્ગનાઃ
વીણાવેણુમૃદઙ્ગૈશ્ ચ પણવૈશ્ ચૈવ ગોમુખૈઃ ॥

શઙ્ખદુન્દુભિનિર્ઘોષૈર્ નાનાવાદ્યૈર્ મનોહરૈઃ
ક્રીડન્ત્યસ્ તાઃ સદા હૃષ્ટા વિલાસિન્યઃ પરસ્પરમ્ ॥

એવમાદિ તથાનેક ગીતવાદ્યવિશારદાઃ
દિવા રાત્રૌ સમાયુક્તાઃ કામોન્મત્તા વરાઙ્ગનાઃ ॥

ભિક્ષુવૈખાનસૈઃ સિદ્ધૈઃ સ્નાતકૈર્ બ્રહ્મચારિભિઃ
મન્ત્રસિદ્ધૈસ્ તપઃસિદ્ધૈર્ યજ્ઞસિદ્ધૈર્ નિષેવિતમ્ ॥

ઇત્ય્ એવં દદૃશે રાજા ક્ષેત્રં પરમશોભનમ્
અત્રૈવારાધયિષ્યામિ ભગવન્તં સનાતનમ્ ॥

જગદ્ગુરું પરં દેવં પરં પારં પરં પદમ્
સર્વેશ્વરેશ્વરં વિષ્ણુમ્ અનન્તમ્ અપરાજિતમ્ ॥

ઇદં તન્માનસં તીર્થં જ્ઞાતં મે પુરુષોત્તમમ્
કલ્પવૃક્ષો મહાકાયો ન્યગ્રોધો યત્ર તિષ્ઠતિ ॥

પ્રતિમા ચેન્દ્રનીલાખ્યા સ્વયં દેવેન ગોપિતા
ન ચાત્ર દૃશ્યતે ચાન્યા પ્રતિમા વૈષ્ણવી શુભા ॥

તથા યત્નં કરિષ્યામિ યથા દેવો જગત્પતિઃ
પ્રત્યક્ષં મમ ચાભ્યેતિ વિષ્ણુઃ સત્યપરાક્રમઃ ॥

યજ્ઞૈર્ દાનૈસ્ તપોભિશ્ ચ હોમૈર્ ધ્યાનૈસ્ તથાર્ચનૈઃ
ઉપવાસૈશ્ ચ વિધિવચ્ ચરેયં વ્રતમ્ ઉત્તમમ્ ॥

અનન્યમનસા ચૈવ તન્મના નાન્યમાનસઃ
વિષ્ણ્વાયતનવિન્યાસે પ્રારમ્ભં ચ કરોમ્ય્ અહમ્ ॥