બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 42

વિરજે વિરજા માતા બ્રહ્માણી સંપ્રતિષ્ઠિતા
યસ્યાઃ સંદર્શનાન્ મર્ત્યઃ પુનાત્ય્ આસપ્તમં કુલમ્ ॥

સકૃદ્ દૃષ્ટ્વા તુ તાં દેવીં ભક્ત્યાપૂજ્ય પ્રણમ્ય ચ
નરઃ સ્વવંશમ્ ઉદ્ધૃત્ય મમ લોકં સ ગચ્છતિ ॥

અન્યાશ્ ચ તત્ર તિષ્ઠન્તિ વિરજે લોકમાતરઃ
સર્વપાપહરા દેવ્યો વરદા ભક્તિવત્સલાઃ ॥

આસ્તે વૈતરણી તત્ર સર્વપાપહરા નદી
યસ્યાં સ્નાત્વા નરશ્રેષ્ઠઃ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥

આસ્તે સ્વયંભૂસ્ તત્રૈવ ક્રોડરૂપી હરિઃ સ્વયમ્
દૃષ્ટ્વા પ્રણમ્ય તં ભક્ત્યા પરં વિષ્ણું વ્રજન્તિ તે ॥

કાપિલે ગોગ્રહે સોમે તીર્થે ચાલાબુસંજ્ઞિતે
મૃત્યુંજયે ક્રોડતીર્થે વાસુકે સિદ્ધકેશ્વરે ॥

તીર્થેષ્વ્ એતેષુ મતિમાન્ વિરજે સંયતેન્દ્રિયઃ
ગત્વાષ્ટતીર્થં વિધિવત્ સ્નાત્વા દેવાન્ પ્રણમ્ય ચ ॥

સર્વપાપવિનિર્મુક્તો વિમાનવરમ્ આસ્થિતઃ
ઉપગીયમાનો ગન્ધર્વૈર્ મમ લોકે મહીયતે ॥

વિરજે યો મમ ક્ષેત્રે પિણ્ડદાનં કરોતિ વૈ
સ કરોત્ય્ અક્ષયાં તૃપ્તિં પિતૄણાં નાત્ર સંશયઃ ॥

મમ ક્ષેત્રે મુનિશ્રેષ્ઠા વિરજે યે કલેવરમ્
પરિત્યજન્તિ પુરુષાસ્ તે મોક્ષં પ્રાપ્નુવન્તિ વૈ ॥

સ્નાત્વા યઃ સાગરે મર્ત્યો દૃષ્ટ્વા ચ કપિલં હરિમ્
પશ્યેદ્ દેવીં ચ વારાહીં સ યાતિ ત્રિદશાલયમ્ ॥

સન્તિ ચાન્યાનિ તીર્થાનિ પુણ્યાન્ય્ આયતનાનિ ચ
તત્કાલે તુ મુનિશ્રેષ્ઠા વેદિતવ્યાનિ તાનિ વૈ ॥

સમુદ્રસ્યોત્તરે તીરે તસ્મિન્ દેશે દ્વિજોત્તમાઃ
આસ્તે ગુહ્યં પરં ક્ષેત્રં મુક્તિદં પાપનાશનમ્ ॥

સર્વત્ર વાલુકાકીર્ણં પવિત્રં સર્વકામદમ્
દશયોજનવિસ્તીર્ણં ક્ષેત્રં પરમદુર્લભમ્ ॥

અશોકાર્જુનપુંનાગૈર્ બકુલૈઃ સરલદ્રુમૈઃ
પનસૈર્ નારિકેલૈશ્ ચ શાલૈસ્ તાલૈઃ કપિત્થકૈઃ ॥

ચમ્પકૈઃ કર્ણિકારૈશ્ ચ ચૂતબિલ્વૈઃ સપાટલૈઃ
કદમ્બૈઃ કોવિદારૈશ્ ચ લકુચૈર્ નાગકેસરૈઃ ॥

પ્રાચીનામલકૈર્ લોધ્રૈર્ નારઙ્ગૈર્ ધવખાદિરૈઃ
સર્જભૂર્જાશ્વકર્ણૈશ્ ચ તમાલૈર્ દેવદારુભિઃ ॥

મન્દારૈઃ પારિજાતૈશ્ ચ ન્યગ્રોધાગુરુચન્દનૈઃ
ખર્જૂરામ્રાતકૈઃ સિદ્ધૈર્ મુચુકુન્દૈઃ સકિંશુકૈઃ ॥

અશ્વત્થૈઃ સપ્તપર્ણૈશ્ ચ મધુધારશુભાઞ્જનૈઃ
શિંશપામલકૈર્ નીપૈર્ નિમ્બતિન્દુવિભીતકૈઃ ॥

સર્વર્તુફલગન્ધાઢ્યૈઃ સર્વર્તુકુસુમોજ્જ્વલૈઃ
મનોહ્લાદકરૈઃ શુભ્રૈર્ નાનાવિહગનાદિતૈઃ ॥

શ્રોત્રરમ્યૈઃ સુમધુરૈર્ બલનિર્મદનેરિતૈઃ
મનસઃ પ્રીતિજનકૈઃ શબ્દૈઃ ખગમુખેરિતૈઃ ॥

ચકોરૈઃ શતપત્ત્રૈશ્ ચ ભૃઙ્ગરાજૈસ્ તથા શુકૈઃ
કોકિલૈઃ કલવિઙ્કૈશ્ ચ હારીતૈર્ જીવજીવકૈઃ ॥

પ્રિયપુત્રૈશ્ ચાતકૈશ્ ચ તથાન્યૈર્ મધુરસ્વરૈઃ
શ્રોત્રરમ્યૈઃ પ્રિયકરૈઃ કૂજદ્ભિશ્ ચાર્વધિષ્ઠિતૈઃ ॥

કેતકીવનખણ્ડૈશ્ ચ અતિમુક્તૈઃ સકુબ્જકૈઃ
માલતીકુન્દબાણૈશ્ ચ કરવીરૈઃ સિતેતરૈઃ ॥

જમ્બીરકરુણાઙ્કોલૈર્ દાડિમૈર્ બીજપૂરકૈઃ
માતુલુઙ્ગૈઃ પૂગફલૈર્ હિન્તાલૈઃ કદલીવનૈઃ ॥

અન્યૈશ્ ચ વિવિધૈર્ વૃક્ષૈઃ પુષ્પૈશ્ ચાન્યૈર્ મનોહરૈઃ
લતાવિતાનગુલ્મૈશ્ ચ વિવિધૈશ્ ચ જલાશયૈઃ ॥

દીર્ઘિકાભિસ્ તડાગૈશ્ ચ પુષ્કરિણીભિશ્ ચ વાપિભિઃ
નાનાજલાશયૈઃ પુણ્યૈઃ પદ્મિનીખણ્ડમણ્ડિતૈઃ ॥

સરાંસિ ચ મનોજ્ઞાનિ પ્રસન્નસલિલાનિ ચ
કુમુદૈઃ પુણ્ડરીકૈશ્ ચ તથા નીલોત્પલૈઃ શુભૈઃ ॥

કહ્લારૈઃ કમલૈશ્ ચાપિ આચિતાનિ સમન્તતઃ
કાદમ્બૈશ્ ચક્રવાકૈશ્ ચ તથૈવ જલકુક્કુટૈઃ ॥

કારણ્ડવૈઃ પ્લવૈર્ હંસૈઃ કૂર્મૈર્ મત્સ્યૈશ્ ચ મદ્ગુભિઃ
દાત્યૂહસારસાકીર્ણૈઃ કોયષ્ટિબકશોભિતૈઃ ॥

એતૈશ્ ચાન્યૈશ્ ચ કૂજદ્ભિઃ સમન્તાજ્ જલચારિભિઃ
ખગૈર્ જલચરૈશ્ ચાન્યૈઃ કુસુમૈશ્ ચ જલોદ્ભવૈઃ ॥

એવં નાનાવિધૈર્ વૃક્ષૈઃ પુષ્પૈઃ સ્થલજલોદ્ભવૈઃ
બ્રહ્મચારિગૃહસ્થૈશ્ ચ વાનપ્રસ્થૈશ્ ચ ભિક્ષુભિઃ ॥

સ્વધર્મનિરતૈર્ વર્ણૈસ્ તથાન્યૈઃ સમલંકૃતમ્
હૃષ્ટપુષ્ટજનાકીર્ણં નરનારીસમાકુલમ્ ॥

અશેષવિદ્યાનિલયં સર્વધર્મગુણાકરમ્
એવં સર્વગુણોપેતં ક્ષેત્રં પરમદુર્લભમ્ ॥

આસ્તે તત્ર મુનિશ્રેષ્ઠા વિખ્યાતઃ પુરુષોત્તમઃ
યાવદ્ ઉત્કલમર્યાદા દિક્ ક્રમેણ પ્રકીર્તિતા ॥

તાવત્ કૃષ્ણપ્રસાદેન દેશઃ પુણ્યતમો હિ સઃ
યત્ર તિષ્ઠતિ વિશ્વાત્મા દેશે સ પુરુષોત્તમઃ ॥

જગદ્વ્યાપી જગન્નાથસ્ તત્ર સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્
અહં રુદ્રશ્ ચ શક્રશ્ ચ દેવાશ્ ચાગ્નિપુરોગમાઃ ॥

નિવસામો મુનિશ્રેષ્ઠાસ્ તસ્મિન્ દેશે સદા વયમ્
ગન્ધર્વાપ્સરસઃ સર્વાઃ પિતરો દેવમાનુષાઃ ॥

યક્ષા વિદ્યાધરાઃ સિદ્ધા મુનયઃ સંશિતવ્રતાઃ
ઋષયો વાલખિલ્યાશ્ ચ કશ્યપાદ્યાઃ પ્રજેશ્વરાઃ ॥

સુપર્ણાઃ કિંનરા નાગાસ્ તથાન્યે સ્વર્ગવાસિનઃ
સાઙ્ગાશ્ ચ ચતુરો વેદાઃ શાસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ ॥

ઇતિહાસપુરાણાનિ યજ્ઞાશ્ ચ વરદક્ષિણાઃ
નદ્યશ્ ચ વિવિધાઃ પુણ્યાસ્ તીર્થાન્ય્ આયતનાનિ ચ ॥

સાગરાશ્ ચ તથા શૈલાસ્ તસ્મિન્ દેશે વ્યવસ્થિતાઃ
એવં પુણ્યતમે દેશે દેવર્ષિપિતૃસેવિતે ॥

સર્વોપભોગસહિતે વાસઃ કસ્ય ન રોચતે
શ્રેષ્ઠત્વં કસ્ય દેશસ્ય કિં ચાન્યદ્ અધિકં તતઃ ॥

આસ્તે યત્ર સ્વયં દેવો મુક્તિદઃ પુરુષોત્તમઃ
ધન્યાસ્ તે વિબુધપ્રખ્યા યે વસન્ત્ય્ ઉત્કલે નરાઃ ॥

તીર્થરાજજલે સ્નાત્વા પશ્યન્તિ પુરુષોત્તમમ્
સ્વર્ગે વસન્તિ તે મર્ત્યા ન તે યાન્તિ યમાલયે ॥

યે વસન્ત્ય્ ઉત્કલે ક્ષેત્રે પુણ્યે શ્રીપુરુષોત્તમે
સફલં જીવિતં તેષામ્ ઉત્કલાનાં સુમેધસામ્ ॥

યે પશ્યન્તિ સુરશ્રેષ્ઠં પ્રસન્નાયતલોચનમ્
ચારુભ્રૂકેશમુકુટં ચારુકર્ણાવતંસકમ્ ॥

ચારુસ્મિતં ચારુદન્તં ચારુકુણ્ડલમણ્ડિતમ્
સુનાસં સુકપોલં ચ સુલલાટં સુલક્ષણમ્ ॥

ત્રૈલોક્યાનન્દજનનં કૃષ્ણસ્ય મુખપઙ્કજમ્ ॥