બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 40

એવં દૃષ્ટ્વા તદા દક્ષઃ શંભોર્ વીર્યં દ્વિજોત્તમાઃ
પ્રાઞ્જલિઃ પ્રણતો ભૂત્વા સંસ્તોતુમ્ ઉપચક્રમે ॥

નમસ્ તે દેવદેવેશ નમસ્ તે ઽન્ધકસૂદન
દેવેન્દ્ર ત્વં બલશ્રેષ્ઠ દેવદાનવપૂજિત ॥

સહસ્રાક્ષ વિરૂપાક્ષ ત્ર્યક્ષ યક્ષાધિપપ્રિય
સર્વતઃપાણિપાદસ્ ત્વં સર્વતોક્ષિશિરોમુખઃ ॥

સર્વતઃશ્રુતિમાંલ્ લોકે સર્વમ્ આવૃત્ય તિષ્ઠસિ
શઙ્કુકર્ણો મહાકર્ણઃ કુમ્ભકર્ણો ઽર્ણવાલયઃ ॥

ગજેન્દ્રકર્ણો ગોકર્ણઃ શતકર્ણો નમો ઽસ્તુ તે
શતોદરઃ શતાવર્તઃ શતજિહ્વઃ સનાતનઃ ॥

ગાયન્તિ ત્વાં ગાયત્રિણો અર્ચયન્ત્ય્ અર્કમ્ અર્કિણઃ
દેવદાનવગોપ્તા ચ બ્રહ્મા ચ ત્વં શતક્રતુઃ ॥

મૂર્તિમાંસ્ ત્વં મહામૂર્તિઃ સમુદ્રઃ સરસાં નિધિઃ
ત્વયિ સર્વા દેવતા હિ ગાવો ગોષ્ઠ ઇવાસતે ॥

ત્વત્તઃ શરીરે પશ્યામિ સોમમ્ અગ્નિજલેશ્વરમ્
આદિત્યમ્ અથ વિષ્ણું ચ બ્રહ્માણં સબૃહસ્પતિમ્ ॥

ક્રિયા કરણકાર્યે ચ કર્તા કારણમ્ એવ ચ
અસચ્ ચ સદસચ્ ચૈવ તથૈવ પ્રભવાવ્યયૌ ॥

નમો ભવાય શર્વાય રુદ્રાય વરદાય ચ
પશૂનાં પતયે ચૈવ નમો ઽસ્ત્વ્ અન્ધકઘાતિને ॥

ત્રિજટાય ત્રિશીર્ષાય ત્રિશૂલવરધારિણે
ત્ર્યમ્બકાય ત્રિનેત્રાય ત્રિપુરઘ્નાય વૈ નમઃ ॥

નમશ્ ચણ્ડાય મુણ્ડાય વિશ્વચણ્ડધરાય ચ
દણ્ડિને શઙ્કુકર્ણાય દણ્ડિદણ્ડાય વૈ નમઃ ॥

નમો ઽર્ધદણ્ડિકેશાય શુષ્કાય વિકૃતાય ચ
વિલોહિતાય ધૂમ્રાય નીલગ્રીવાય વૈ નમઃ ॥

નમો ઽસ્ત્વ્ અપ્રતિરૂપાય વિરૂપાય શિવાય ચ
સૂર્યાય સૂર્યપતયે સૂર્યધ્વજપતાકિને ॥

નમઃ પ્રમથનાશાય વૃષસ્કન્ધાય વૈ નમઃ
નમો હિરણ્યગર્ભાય હિરણ્યકવચાય ચ ॥

હિરણ્યકૃતચૂડાય હિરણ્યપતયે નમઃ
શત્રુઘાતાય ચણ્ડાય પર્ણસંઘશયાય ચ ॥

નમઃ સ્તુતાય સ્તુતયે સ્તૂયમાનાય વૈ નમઃ
સર્વાય સર્વભક્ષાય સર્વભૂતાન્તરાત્મને ॥

નમો હોમાય મન્ત્રાય શુક્લધ્વજપતાકિને
નમો ઽનમ્યાય નમ્યાય નમઃ કિલકિલાય ચ ॥

નમસ્ ત્વાં શયમાનાય શયિતાયોત્થિતાય ચ
સ્થિતાય ધાવમાનાય કુબ્જાય કુટિલાય ચ ॥

નમો નર્તનશીલાય મુખવાદિત્રકારિણે
બાધાપહાય લુબ્ધાય ગીતવાદિત્રકારિણે ॥

નમો જ્યેષ્ઠાય શ્રેષ્ઠાય બલપ્રમથનાય ચ
ઉગ્રાય ચ નમો નિત્યં નમશ્ ચ દશબાહવે ॥

નમઃ કપાલહસ્તાય સિતભસ્મપ્રિયાય ચ
વિભીષણાય ભીમાય ભીષ્મવ્રતધરાય ચ ॥

નાનાવિકૃતવક્ત્રાય ખડ્ગજિહ્વોગ્રદંષ્ટ્રિણે
પક્ષમાસલવાર્ધાય તુમ્બીવીણાપ્રિયાય ચ ॥

અઘોરઘોરરૂપાય ઘોરાઘોરતરાય ચ
નમઃ શિવાય શાન્તાય નમઃ શાન્તતમાય ચ ॥

નમો બુદ્ધાય શુદ્ધાય સંવિભાગપ્રિયાય ચ
પવનાય પતંગાય નમઃ સાંખ્યપરાય ચ ॥

નમશ્ ચણ્ડૈકઘણ્ટાય ઘણ્ટાજલ્પાય ઘણ્ટિને
સહસ્રશતઘણ્ટાય ઘણ્ટામાલાપ્રિયાય ચ ॥

પ્રાણદણ્ડાય નિત્યાય નમસ્ તે લોહિતાય ચ
હૂંહૂંકારાય રુદ્રાય ભગાકારપ્રિયાય ચ ॥

નમો ઽપારવતે નિત્યં ગિરિવૃક્ષપ્રિયાય ચ
નમો યજ્ઞાધિપતયે ભૂતાય પ્રસુતાય ચ ॥

યજ્ઞવાહાય દાન્તાય તપ્યાય ચ ભગાય ચ
નમસ્ તટાય તટ્યાય તટિનીપતયે નમઃ ॥

અન્નદાયાન્નપતયે નમસ્ ત્વ્ અન્નભુજાય ચ
નમઃ સહસ્રશીર્ષાય સહસ્રચરણાય ચ ॥

સહસ્રોદ્ધતશૂલાય સહસ્રનયનાય ચ
નમો બાલાર્કવર્ણાય બાલરૂપધરાય ચ ॥

નમો બાલાર્કરૂપાય બાલક્રીડનકાય ચ
નમઃ શુદ્ધાય બુદ્ધાય ક્ષોભણાય ક્ષયાય ચ ॥

તરંગાઙ્કિતકેશાય મુક્તકેશાય વૈ નમઃ
નમઃ ષટ્કર્મનિષ્ઠાય ત્રિકર્મનિયતાય ચ ॥

વર્ણાશ્રમાણાં વિધિવત્ પૃથગ્ધર્મપ્રવર્તિને
નમઃ શ્રેષ્ઠાય જ્યેષ્ઠાય નમઃ કલકલાય ચ ॥

શ્વેતપિઙ્ગલનેત્રાય કૃષ્ણરક્તેક્ષણાય ચ
ધર્મકામાર્થમોક્ષાય ક્રથાય ક્રથનાય ચ ॥

સાંખ્યાય સાંખ્યમુખ્યાય યોગાધિપતયે નમઃ
નમો રથ્યાધિરથ્યાય ચતુષ્પથપથાય ચ ॥

કૃષ્ણાજિનોત્તરીયાય વ્યાલયજ્ઞોપવીતિને
ઈશાન રુદ્રસંઘાત હરિકેશ નમો ઽસ્તુ તે ॥

ત્ર્યમ્બકાયામ્બિકાનાથ વ્યક્તાવ્યક્ત નમો ઽસ્તુ તે
કાલકામદકામઘ્ન દુષ્ટોદ્વૃત્તનિષૂદન ॥

સર્વગર્હિત સર્વઘ્ન સદ્યોજાત નમો ઽસ્તુ તે
ઉન્માદન શતાવર્ત ગઙ્ગાતોયાર્દ્રમૂર્ધજ ॥

ચન્દ્રાર્ધસંયુગાવર્ત મેઘાવર્ત નમો ઽસ્તુ તે
નમો ઽન્નદાનકર્ત્રે ચ અન્નદપ્રભવે નમઃ ॥

અન્નભોક્ત્રે ચ ગોપ્ત્રે ચ ત્વમ્ એવ પ્રલયાનલ
જરાયુજાણ્ડજાશ્ ચૈવ સ્વેદજોદ્ભિજ્જ એવ ચ ॥

ત્વમ્ એવ દેવદેવેશ ભૂતગ્રામશ્ ચતુર્વિધઃ
ચરાચરસ્ય સ્રષ્ટા ત્વં પ્રતિહર્તા ત્વમ્ એવ ચ ॥

ત્વમ્ એવ બ્રહ્મા વિશ્વેશ અપ્સુ બ્રહ્મ વદન્તિ તે
સર્વસ્ય પરમા યોનિઃ સુધાંશો જ્યોતિષાં નિધિઃ ॥

ઋક્સામાનિ તથૌંકારમ્ આહુસ્ ત્વાં બ્રહ્મવાદિનઃ
હાયિ હાયિ હરે હાયિ હુવાહાવેતિ વાસકૃત્ ॥

ગાયન્તિ ત્વાં સુરશ્રેષ્ઠાઃ સામગા બ્રહ્મવાદિનઃ
યજુર્મય ઋઙ્મયશ્ ચ સામાથર્વયુતસ્ તથા ॥

પઠ્યસે બ્રહ્મવિદ્ભિસ્ ત્વં કલ્પોપનિષદાં ગણૈઃ
બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રા વર્ણાશ્રમાશ્ ચ યે ॥

ત્વમ્ એવાશ્રમસંઘાશ્ ચ વિદ્યુત્ સ્તનિતમ્ એવ ચ
સંવત્સરસ્ ત્વમ્ ઋતવો માસા માસાર્ધમ્ એવ ચ ॥

કલા કાષ્ઠા નિમેષાશ્ ચ નક્ષત્રાણિ યુગાનિ ચ
વૃષાણાં કકુદં ત્વં હિ ગિરીણાં શિખરાણિ ચ ॥

સિંહો મૃગાણાં પતયસ્ તક્ષકાનન્તભોગિનામ્
ક્ષીરોદો હ્ય્ ઉદધીનાં ચ મન્ત્રાણાં પ્રણવસ્ તથા ॥

વજ્રં પ્રહરણાનાં ચ વ્રતાનાં સત્યમ્ એવ ચ
ત્વમ્ એવેચ્છા ચ દ્વેષશ્ ચ રાગો મોહઃ શમઃ ક્ષમા ॥

વ્યવસાયો ધૃતિર્ લોભઃ કામક્રોધૌ જયાજયૌ
ત્વં ગદી ત્વં શરી ચાપી ખટ્વાઙ્ગી મુદ્ગરી તથા ॥

છેત્તા ભેત્તા પ્રહર્તા ચ નેતા મન્તાસિ નો મતઃ
દશલક્ષણસંયુક્તો ધર્મો ઽર્થઃ કામ એવ ચ ॥

ઇન્દુઃ સમુદ્રઃ સરિતઃ પલ્વલાનિ સરાંસિ ચ
લતાવલ્લ્યસ્ તૃણૌષધ્યઃ પશવો મૃગપક્ષિણઃ ॥

દ્રવ્યકર્મગુણારમ્ભઃ કાલપુષ્પફલપ્રદઃ
આદિશ્ ચાન્તશ્ ચ મધ્યશ્ ચ ગાયત્ર્ય્ ઓંકાર એવ ચ ॥

હરિતો લોહિતઃ કૃષ્ણો નીલઃ પીતસ્ તથા ક્ષણઃ
કદ્રુશ્ ચ કપિલો બભ્રુઃ કપોતો મચ્છકસ્ તથા ॥

સુવર્ણરેતા વિખ્યાતઃ સુવર્ણશ્ ચાપ્ય્ અથો મતઃ
સુવર્ણનામા ચ તથા સુવર્ણપ્રિય એવ ચ ॥

ત્વમ્ ઇન્દ્રશ્ ચ યમશ્ ચૈવ વરુણો ધનદો ઽનલઃ
ઉત્ફુલ્લશ્ ચિત્રભાનુશ્ ચ સ્વર્ભાનુર્ ભાનુર્ એવ ચ ॥

હોત્રં હોતા ચ હોમ્યં ચ હુતં ચૈવ તથા પ્રભુઃ
ત્રિસૌપર્ણસ્ તથા બ્રહ્મન્ યજુષાં શતરુદ્રિયમ્ ॥

પવિત્રં ચ પવિત્રાણાં મઙ્ગલાનાં ચ મઙ્ગલમ્
પ્રાણશ્ ચ ત્વં રજશ્ ચ ત્વં તમઃ સત્ત્વયુતસ્ તથા ॥

પ્રાણો ઽપાનઃ સમાનશ્ ચ ઉદાનો વ્યાન એવ ચ
ઉન્મેષશ્ ચ નિમેષશ્ ચ ક્ષુત્તૃઙ્જૃમ્ભા તથૈવ ચ ॥

લોહિતાઙ્ગશ્ ચ દંષ્ટ્રી ચ મહાવક્ત્રો મહોદરઃ
શુચિરોમા હરિચ્છ્મશ્રુર્ ઊર્ધ્વકેશશ્ ચલાચલઃ ॥

ગીતવાદિત્રનૃત્યાઙ્ગો ગીતવાદનકપ્રિયઃ
મત્સ્યો જાલો જલો ઽજય્યો જલવ્યાલઃ કુટીચરઃ ॥

વિકાલશ્ ચ સુકાલશ્ ચ દુષ્કાલઃ કાલનાશનઃ
મૃત્યુશ્ ચૈવાક્ષયો ઽન્તશ્ ચ ક્ષમામાયાકરોત્કરઃ ॥

સંવર્તો વર્તકશ્ ચૈવ સંવર્તકબલાહકૌ
ઘણ્ટાકી ઘણ્ટકી ઘણ્ટી ચૂડાલો લવણોદધિઃ ॥

બ્રહ્મા કાલાગ્નિવક્ત્રશ્ ચ દણ્ડી મુણ્ડસ્ ત્રિદણ્ડધૃક્
ચતુર્યુગશ્ ચતુર્વેદશ્ ચતુર્હોત્રશ્ ચતુષ્પથઃ ॥

ચાતુરાશ્રમ્યનેતા ચ ચાતુર્વર્ણ્યકરશ્ ચ હ
ક્ષરાક્ષરઃ પ્રિયો ધૂર્તો ગણૈર્ ગણ્યો ગણાધિપઃ ॥

રક્તમાલ્યામ્બરધરો ગિરીશો ગિરિજાપ્રિયઃ
શિલ્પીશઃ શિલ્પિનઃ શ્રેષ્ઠઃ સર્વશિલ્પિપ્રવર્તકઃ ॥

ભગનેત્રાન્તકશ્ ચણ્ડઃ પૂષ્ણો દન્તવિનાશનઃ
સ્વાહા સ્વધા વષટ્કારો નમસ્કાર નમો ઽસ્તુ તે ॥

ગૂઢવ્રતશ્ ચ ગૂઢશ્ ચ ગૂઢવ્રતનિષેવિતઃ
તરણસ્ તારણશ્ ચૈવ સર્વભૂતેષુ તારણઃ ॥

ધાતા વિધાતા સંધાતા નિધાતા ધારણો ધરઃ
તપો બ્રહ્મ ચ સત્યં ચ બ્રહ્મચર્યં તથાર્જવમ્ ॥

ભૂતાત્મા ભૂતકૃદ્ ભૂતો ભૂતભવ્યભવોદ્ભવઃ
ભૂર્ ભુવઃ સ્વરિતશ્ ચૈવ ભૂતો હ્ય્ અગ્નિર્ મહેશ્વરઃ ॥

બ્રહ્માવર્તઃ સુરાવર્તઃ કામાવર્ત નમો ઽસ્તુ તે
કામબિમ્બવિનિર્હન્તા કર્ણિકારસ્રજપ્રિયઃ ॥

ગોનેતા ગોપ્રચારશ્ ચ ગોવૃષેશ્વરવાહનઃ
ત્રૈલોક્યગોપ્તા ગોવિન્દો ગોપ્તા ગોગર્ગ એવ ચ ॥

અખણ્ડચન્દ્રાભિમુખઃ સુમુખો દુર્મુખો ઽમુખઃ
ચતુર્મુખો બહુમુખો રણેષ્વ્ અભિમુખઃ સદા ॥

હિરણ્યગર્ભઃ શકુનિર્ ધનદો ઽર્થપતિર્ વિરાટ્
અધર્મહા મહાદક્ષો દણ્ડધારો રણપ્રિયઃ ॥

તિષ્ઠન્ સ્થિરશ્ ચ સ્થાણુશ્ ચ નિષ્કમ્પશ્ ચ સુનિશ્ચલઃ
દુર્વારણો દુર્વિષહો દુઃસહો દુરતિક્રમઃ ॥

દુર્ધરો દુર્વશો નિત્યો દુર્દર્પો વિજયો જયઃ
શશઃ શશાઙ્કનયન શીતોષ્ણઃ ક્ષુત્ તૃષા જરા ॥

આધયો વ્યાધયશ્ ચૈવ વ્યાધિહા વ્યાધિપશ્ ચ યઃ
સહ્યો યજ્ઞમૃગવ્યાધો વ્યાધીનામ્ આકરો ઽકરઃ ॥

શિખણ્ડી પુણ્ડરીકશ્ ચ પુણ્ડરીકાવલોકનઃ
દણ્ડધૃક્ ચક્રદણ્ડશ્ ચ રૌદ્રભાગવિનાશનઃ ॥

વિષપો ઽમૃતપશ્ ચૈવ સુરાપઃ ક્ષીરસોમપઃ
મધુપશ્ ચાપપશ્ ચૈવ સર્વપશ્ ચ બલાબલઃ ॥

વૃષાઙ્ગરામ્ભો વૃષભસ્ તથા વૃષભલોચનઃ
વૃષભશ્ ચૈવ વિખ્યાતો લોકાનાં લોકસંસ્કૃતઃ ॥

ચન્દ્રાદિત્યૌ ચક્ષુષી તે હૃદયં ચ પિતામહઃ
અગ્નિષ્ટોમસ્ તથા દેહો ધર્મકર્મપ્રસાધિતઃ ॥

ન બ્રહ્મા ન ચ ગોવિન્દઃ પુરાણ-ઋષયો ન ચ
માહાત્મ્યં વેદિતું શક્તા યાથાતથ્યેન તે શિવ ॥

શિવા યા મૂર્તયઃ સૂક્ષ્માસ્ તે મહ્યં યાન્તુ દર્શનમ્
તાભિર્ માં સર્વતો રક્ષ પિતા પુત્રમ્ ઇવૌરસમ્ ॥

રક્ષ માં રક્ષણીયો ઽહં તવાનઘ નમો ઽસ્તુ તે
ભક્તાનુકમ્પી ભગવાન્ ભક્તશ્ ચાહં સદા ત્વયિ ॥

યઃ સહસ્રાણ્ય્ અનેકાનિ પુંસામ્ આવૃત્ય દુર્દૃશામ્
તિષ્ઠત્ય્ એકઃ સમુદ્રાન્તે સ મે ગોપ્તાસ્તુ નિત્યશઃ ॥

યં વિનિદ્રા જિતશ્વાસાઃ સત્ત્વસ્થાઃ સમદર્શિનઃ
જ્યોતિઃ પશ્યન્તિ યુઞ્જાનાસ્ તસ્મૈ યોગાત્મને નમઃ ॥

સંભક્ષ્ય સર્વભૂતાનિ યુગાન્તે સમુપસ્થિતે
યઃ શેતે જલમધ્યસ્થસ્ તં પ્રપદ્યે ઽમ્બુશાયિનમ્ ॥

પ્રવિશ્ય વદનં રાહોર્ યઃ સોમં પિબતે નિશિ
ગ્રસત્ય્ અર્કં ચ સ્વર્ભાનુર્ ભૂત્વા સોમાગ્નિર્ એવ ચ ॥

અઙ્ગુષ્ઠમાત્રાઃ પુરુષા દેહસ્થાઃ સર્વદેહિનામ્
રક્ષન્તુ તે ચ માં નિત્યં નિત્યં ચાપ્યાયયન્તુ મામ્ ॥

યેનાપ્ય્ ઉત્પાદિતા ગર્ભા અપો ભાગગતાશ્ ચ યે
તેષાં સ્વાહા સ્વધા ચૈવ આપ્નુવન્તિ સ્વદન્તિ ચ ॥

યેન રોહન્તિ દેહસ્થાઃ પ્રાણિનો રોદયન્તિ ચ
હર્ષયન્તિ ન કૃષ્યન્તિ નમસ્ તેભ્યસ્ તુ નિત્યશઃ ॥

યે સમુદ્રે નદીદુર્ગે પર્વતેષુ ગુહાસુ ચ
વૃક્ષમૂલેષુ ગોષ્ઠેષુ કાન્તારગહનેષુ ચ ॥

ચતુષ્પથેષુ રથ્યાસુ ચત્વરેષુ સભાસુ ચ
હસ્ત્યશ્વરથશાલાસુ જીર્ણોદ્યાનાલયેષુ ચ ॥

યેષુ પઞ્ચસુ ભૂતેષુ દિશાસુ વિદિશાસુ ચ
ઇન્દ્રાર્કયોર્ મધ્યગતા યે ચ ચન્દ્રાર્કરશ્મિષુ ॥

રસાતલગતા યે ચ યે ચ તસ્માત્ પરં ગતાઃ
નમસ્ તેભ્યો નમસ્ તેભ્યો નમસ્ તેભ્યસ્ તુ સર્વશઃ ॥

સર્વસ્ ત્વં સર્વગો દેવઃ સર્વભૂતપતિર્ ભવઃ
સર્વભૂતાન્તરાત્મા ચ તેન ત્વં ન નિમન્ત્રિતઃ ॥

ત્વમ્ એવ ચેજ્યસે દેવ યજ્ઞૈર્ વિવિધદક્ષિણૈઃ
ત્વમ્ એવ કર્તા સર્વસ્ય તેન ત્વં ન નિમન્ત્રિતઃ ॥

અથવા માયયા દેવ મોહિતઃ સૂક્ષ્મયા તવ
તસ્માત્ તુ કારણાદ્ વાપિ ત્વં મયા ન નિમન્ત્રિતઃ ॥

પ્રસીદ મમ દેવેશ ત્વમ્ એવ શરણં મમ
ત્વં ગતિસ્ ત્વં પ્રતિષ્ઠા ચ ન ચાન્યો ઽસ્તીતિ મે મતિઃ ॥

સ્તુત્વૈવં સ મહાદેવં વિરરામ મહામતિઃ
ભગવાન્ અપિ સુપ્રીતઃ પુનર્ દક્ષમ્ અભાષત ॥

પરિતુષ્ટો ઽસ્મિ તે દક્ષ સ્તવેનાનેન સુવ્રત
બહુના તુ કિમ્ ઉક્તેન મત્સમીપં ગમિષ્યસિ ॥

તથૈવમ્ અબ્રવીદ્ વાક્યં ત્રૈલોક્યાધિપતિર્ ભવઃ
કૃત્વાશ્વાસકરં વાક્યં સર્વજ્ઞો વાક્યસંહિતમ્ ॥

દક્ષ દુઃખં ન કર્તવ્યં યજ્ઞવિધ્વંસનં પ્રતિ
અહં યજ્ઞહનસ્ તુભ્યં દૃષ્ટમ્ એતત્ પુરાનઘ ॥

ભૂયશ્ ચ ત્વં વરમ્ ઇમં મત્તો ગૃહ્ણીષ્વ સુવ્રત
પ્રસન્નસુમુખો ભૂત્વા મમૈકાગ્રમનાઃ શૃણુ ॥

અશ્વમેધસહસ્રસ્ય વાજપેયશતસ્ય વૈ
પ્રજાપતે મત્પ્રસાદાત્ ફલભાગી ભવિષ્યસિ ॥

વેદાન્ ષડઙ્ગાન્ બુધ્યસ્વ સાંખ્યયોગાંશ્ ચ કૃત્સ્નશઃ
તપશ્ ચ વિપુલં તપ્ત્વા દુશ્ચરં દેવદાનવૈઃ ॥

અબ્દૈર્ દ્વાદશભિર્ યુક્તં ગૂઢમ્ અપ્રજ્ઞનિન્દિતમ્
વર્ણાશ્રમકૃતૈર્ ધર્મૈર્ વિનીતં ન ક્વચિત્ ક્વચિત્ ॥

સમાગતં વ્યવસિતં પશુપાશવિમોક્ષણમ્
સર્વેષામ્ આશ્રમાણાં ચ મયા પાશુપતં વ્રતમ્ ॥

ઉત્પાદિતં દક્ષ શુભં સર્વપાપવિમોચનમ્
અસ્ય ચીર્ણસ્ય યત્ સમ્યક્ ફલં ભવતિ પુષ્કલમ્
તચ્ ચાસ્તુ સુમહાભાગ માનસસ્ ત્યજ્યતાં જ્વરઃ ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા તુ દેવેશઃ સપત્નીકઃ સહાનુગઃ
અદર્શનમ્ અનુપ્રાપ્તો દક્ષસ્યામિતતેજસઃ ॥

અવાપ્ય ચ તથા ભાગં યથોક્તં ચોમયા ભવઃ
જ્વરં ચ સર્વધર્મજ્ઞો બહુધા વ્યભજત્ તદા ॥

શાન્ત્યર્થં સર્વભૂતાનાં શૃણુધ્વમ્ અથ વૈ દ્વિજાઃ
શિખાભિતાપો નાગાનાં પર્વતાનાં શિલાજતુ ॥

અપાં તુ નીલિકાં વિદ્યાન્ નિર્મોકો ભુજગેષુ ચ
ખોરકઃ સૌરભેયાણામ્ ઊખરઃ પૃથિવીતલે ॥

શુનામ્ અપિ ચ ધર્મજ્ઞા દૃષ્ટિપ્રત્યવરોધનમ્
રન્ધ્રાગતમ્ અથાશ્વાનાં શિખોદ્ભેદશ્ ચ બર્હિણામ્ ॥

નેત્રરાગઃ કોકિલાનાં દ્વેષઃ પ્રોક્તો મહાત્મનામ્
જનાનામ્ અપિ ભેદશ્ ચ સર્વેષામ્ ઇતિ નઃ શ્રુતમ્ ॥

શુકાનામ્ અપિ સર્વેષાં હિક્કિકા પ્રોચ્યતે જ્વરઃ
શાર્દૂલેષ્વ્ અથ વૈ વિપ્રાઃ શ્રમો જ્વર ઇહોચ્યતે ॥

માનુષેષુ ચ સર્વજ્ઞા જ્વરો નામૈષ કીર્તિતઃ
મરણે જન્મનિ તથા મધ્યે ચાપિ નિવેશિતઃ ॥

એતન્ માહેશ્વરં તેજો જ્વરો નામ સુદારુણઃ
નમસ્યશ્ ચૈવ માન્યશ્ ચ સર્વપ્રાણિભિર્ ઈશ્વરઃ ॥

ઇમાં જ્વરોત્પત્તિમ્ અદીનમાનસઃ પઠેત્ સદા યઃ સુસમાહિતો નરઃ
વિમુક્તરોગઃ સ નરો મુદાયુતો લભેત કામાંશ્ ચ યથામનીષિતાન્

દક્ષપ્રોક્તં સ્તવં ચાપિ કીર્તયેદ્ યઃ શૃણોતિ વા
નાશુભં પ્રાપ્નુયાત્ કિંચિદ્ દીર્ઘમ્ આયુર્ અવાપ્નુયાત્ ॥

યથા સર્વેષુ દેવેષુ વરિષ્ઠો ભગવાન્ ભવઃ
તથા સ્તવો વરિષ્ઠો ઽયં સ્તવાનાં દક્ષનિર્મિતઃ ॥

યશઃસ્વર્ગસુરૈશ્વર્ય વિત્તાદિજયકાઙ્ક્ષિભિઃ
સ્તોતવ્યો ભક્તિમ્ આસ્થાય વિદ્યાકામૈશ્ ચ યત્નતઃ ॥

વ્યાધિતો દુઃખિતો દીનો નરો ગ્રસ્તો ભયાદિભિઃ
રાજકાર્યનિયુક્તો વા મુચ્યતે મહતો ભયાત્ ॥

અનેનૈવ ચ દેહેન ગણાનાં ચ મહેશ્વરાત્
ઇહ લોકે સુખં પ્રાપ્ય ગણરાડ્ ઉપજાયતે ॥

ન યક્ષા ન પિશાચા વા ન નાગા ન વિનાયકાઃ
કુર્યુર્ વિઘ્નં ગૃહે તસ્ય યત્ર સંસ્તૂયતે ભવઃ ॥

શૃણુયાદ્ વા ઇદં નારી ભક્ત્યાથ ભવભાવિતા
પિતૃપક્ષે ભર્તૃપક્ષે પૂજ્યા ભવતિ ચૈવ હ ॥

શૃણુયાદ્ વા ઇદં સર્વં કીર્તયેદ્ વાપ્ય્ અભીક્ષ્ણશઃ
તસ્ય સર્વાણિ કાર્યાણિ સિદ્ધિં ગચ્છન્ત્ય્ અવિઘ્નતઃ ॥

મનસા ચિન્તિતં યચ્ ચ યચ્ ચ વાચાપ્ય્ ઉદાહૃતમ્
સર્વં સંપદ્યતે તસ્ય સ્તવસ્યાસ્યાનુકીર્તનાત્ ॥

દેવસ્ય સગુહસ્યાથ દેવ્યા નન્દીશ્વરસ્ય ચ
બલિં વિભજતઃ કૃત્વા દમેન નિયમેન ચ ॥

તતઃ પ્રયુક્તો ગૃહ્ણીયાન્ નામાન્ય્ આશુ યથાક્રમમ્
ઈપ્સિતાંલ્ લભતે ઽપ્ય્ અર્થાન્ કામાન્ ભોગાંશ્ ચ માનવઃ ॥

મૃતશ્ ચ સ્વર્ગમ્ આપ્નોતિ સ્ત્રીસહસ્રસમાવૃતઃ
સર્વકામસુયુક્તો વા યુક્તો વા સર્વપાતકૈઃ ॥

પઠન્ દક્ષકૃતં સ્તોત્રં સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે
મૃતશ્ ચ ગણસાયુજ્યં પૂજ્યમાનઃ સુરાસુરૈઃ ॥

વૃષેણ વિનિયુક્તેન વિમાનેન વિરાજતે
આભૂતસંપ્લવસ્થાયી રુદ્રસ્યાનુચરો ભવેત્ ॥

ઇત્ય્ આહ ભગવાન્ વ્યાસઃ પરાશરસુતઃ પ્રભુઃ
નૈતદ્ વેદયતે કશ્ચિન્ નૈતચ્ છ્રાવ્યં ચ કસ્યચિત્ ॥

શ્રુત્વેમં પરમં ગુહ્યં યે ઽપિ સ્યુઃ પાપયોનયઃ
વૈશ્યાઃ સ્ત્રિયશ્ ચ શૂદ્રાશ્ ચ રુદ્રલોકમ્ અવાપ્નુયુઃ ॥

શ્રાવયેદ્ યશ્ ચ વિપ્રેભ્યઃ સદા પર્વસુ પર્વસુ
રુદ્રલોકમ્ અવાપ્નોતિ દ્વિજો વૈ નાત્ર સંશયઃ ॥