બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 33

ભૂયો ઽપિ કથયાસ્માકં કથાં સૂર્યસમાશ્રિતામ્
ન તૃપ્તિમ્ અધિગચ્છામઃ શૃણ્વન્તસ્ તાં કથાં શુભામ્ ॥

યો ઽયં દીપ્તો મહાતેજા વહ્નિરાશિસમપ્રભઃ
એતદ્ વેદિતુમ્ ઇચ્છામઃ પ્રભાવો ઽસ્ય કુતઃ પ્રભો ॥

તમોભૂતેષુ લોકેષુ નષ્ટે સ્થાવરજઙ્ગમે
પ્રકૃતેર્ ગુણહેતુસ્ તુ પૂર્વં બુદ્ધિર્ અજાયત ॥

અહંકારસ્ તતો જાતો મહાભૂતપ્રવર્તકઃ
વાય્વગ્નિર્ આપઃ ખં ભૂમિસ્ તતસ્ ત્વ્ અણ્ડમ્ અજાયત ॥

તસ્મિન્ન્ અણ્ડે ત્વ્ ઇમે લોકાઃ સપ્ત ચૈવ પ્રતિષ્ઠિતાઃ
પૃથિવી સપ્તભિર્ દ્વીપૈઃ સમુદ્રૈશ્ ચૈવ સપ્તભિઃ ॥

તત્રૈવાવસ્થિતો હ્ય્ આસીદ્ અહં વિષ્ણુર્ મહેશ્વરઃ
વિમૂઢાસ્ તામસાઃ સર્વે પ્રધ્યાયન્તિ તમ્ ઈશ્વરમ્ ॥

તતો વૈ સુમહાતેજાઃ પ્રાદુર્ભૂતસ્ તમોનુદઃ
ધ્યાનયોગેન ચાસ્માભિર્ વિજ્ઞાતઃ સવિતા તદા ॥

જ્ઞાત્વા ચ પરમાત્માનં સર્વ એવ પૃથક્ પૃથક્
દિવ્યાભિઃ સ્તુતિભિર્ દેવઃ સ્તુતો ઽસ્માભિસ્ તદેશ્વરઃ ॥

આદિદેવો ઽસિ દેવાનામ્ ઐશ્વર્યાચ્ ચ ત્વમ્ ઈશ્વરઃ
આદિકર્તાસિ ભૂતાનાં દેવદેવો દિવાકરઃ ॥

જીવનઃ સર્વભૂતાનાં દેવગન્ધર્વરક્ષસામ્
મુનિકિંનરસિદ્ધાનાં તથૈવોરગપક્ષિણામ્ ॥

ત્વં બ્રહ્મા ત્વં મહાદેવસ્ ત્વં વિષ્ણુસ્ ત્વં પ્રજાપતિઃ
વાયુર્ ઇન્દ્રશ્ ચ સોમશ્ ચ વિવસ્વાન્ વરુણસ્ તથા ॥

ત્વં કાલઃ સૃષ્ટિકર્તા ચ હર્તા ભર્તા તથા પ્રભુઃ
સરિતઃ સાગરાઃ શૈલા વિદ્યુદિન્દ્રધનૂંષિ ચ ॥

પ્રલયઃ પ્રભવશ્ ચૈવ વ્યક્તાવ્યક્તઃ સનાતનઃ
ઈશ્વરાત્ પરતો વિદ્યા વિદ્યાયાઃ પરતઃ શિવઃ ॥

શિવાત્ પરતરો દેવસ્ ત્વમ્ એવ પરમેશ્વરઃ
સર્વતઃપાણિપાદાન્તઃ સર્વતોક્ષિશિરોમુખઃ ॥

સહસ્રાંશુઃ સહસ્રાસ્યઃ સહસ્રચરણેક્ષણઃ
ભૂતાદિર્ ભૂર્ ભુવઃ સ્વશ્ ચ મહઃ સત્યં તપો જનઃ ॥

પ્રદીપ્તં દીપનં દિવ્યં સર્વલોકપ્રકાશકમ્
દુર્નિરીક્ષં સુરેન્દ્રાણાં યદ્ રૂપં તસ્ય તે નમઃ ॥

સુરસિદ્ધગણૈર્ જુષ્ટં ભૃગ્વત્રિપુલહાદિભિઃ
સ્તુતં પરમમ્ અવ્યક્તં યદ્ રૂપં તસ્ય તે નમઃ ॥

વેદ્યં વેદવિદાં નિત્યં સર્વજ્ઞાનસમન્વિતમ્
સર્વદેવાતિદેવસ્ય યદ્ રૂપં તસ્ય તે નમઃ ॥

વિશ્વકૃદ્ વિશ્વભૂતં ચ વૈશ્વાનરસુરાર્ચિતમ્
વિશ્વસ્થિતમ્ અચિન્ત્યં ચ યદ્ રૂપં તસ્ય તે નમઃ ॥

પરં યજ્ઞાત્ પરં વેદાત્ પરં લોકાત્ પરં દિવઃ
પરમાત્મેત્ય્ અભિખ્યાતં યદ્ રૂપં તસ્ય તે નમઃ ॥

અવિજ્ઞેયમ્ અનાલક્ષ્યમ્ અધ્યાનગતમ્ અવ્યયમ્
અનાદિનિધનં ચૈવ યદ્ રૂપં તસ્ય તે નમઃ ॥

નમો નમઃ કારણકારણાય નમો નમઃ પાપવિમોચનાય
નમો નમસ્ તે દિતિજાર્દનાય નમો નમો રોગવિમોચનાય

નમો નમઃ સર્વવરપ્રદાય નમો નમઃ સર્વસુખપ્રદાય
નમો નમઃ સર્વધનપ્રદાય નમો નમઃ સર્વમતિપ્રદાય

સ્તુતઃ સ ભગવાન્ એવં તૈજસં રૂપમ્ આસ્થિતઃ
ઉવાચ વાચા કલ્યાણ્યા કો વરો વઃ પ્રદીયતામ્ ॥

તવાતિતૈજસં રૂપં ન કશ્ચિત્ સોઢુમ્ ઉત્સહેત્
સહનીયં તદ્ ભવતુ હિતાય જગતઃ પ્રભો ॥

એવમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ સો ઽપ્ય્ ઉક્ત્વા ભગવાન્ આદિકૃત્ પ્રભુઃ
લોકાનાં કાર્યસિદ્ધ્યર્થં ઘર્મવર્ષહિમપ્રદઃ ॥

તતઃ સાંખ્યાશ્ ચ યોગાશ્ ચ યે ચાન્યે મોક્ષકાઙ્ક્ષિણઃ
ધ્યાયન્તિ ધ્યાયિનો દેવં હૃદયસ્થં દિવાકરમ્ ॥

સર્વલક્ષણહીનો ઽપિ યુક્તો વા સર્વપાતકૈઃ
સર્વં ચ તરતે પાપં દેવમ્ અર્કં સમાશ્રિતઃ ॥

અગ્નિહોત્રં ચ વેદાશ્ ચ યજ્ઞાશ્ ચ બહુદક્ષિણાઃ
ભાનોર્ ભક્તિનમસ્કાર કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્ ॥

તીર્થાનાં પરમં તીર્થં મઙ્ગલાનાં ચ મઙ્ગલમ્
પવિત્રં ચ પવિત્રાણાં પ્રપદ્યન્તે દિવાકરમ્ ॥

શક્રાદ્યૈઃ સંસ્તુતં દેવં યે નમસ્યન્તિ ભાસ્કરમ્
સર્વકિલ્બિષનિર્મુક્તાઃ સૂર્યલોકં વ્રજન્તિ તે ॥

ચિરાત્ પ્રભૃતિ નો બ્રહ્મઞ્ શ્રોતુમ્ ઇચ્છા પ્રવર્તતે
નામ્નામ્ અષ્ટશતં બ્રૂહિ યત્ ત્વયોક્તં પુરા રવેઃ ॥

અષ્ટોત્તરશતં નામ્નાં શૃણુધ્વં ગદતો મમ
ભાસ્કરસ્ય પરં ગુહ્યં સ્વર્ગમોક્ષપ્રદં દ્વિજાઃ ॥

ઓં સૂર્યો ઽર્યમા ભગસ્ ત્વષ્ટા પૂષાર્કઃ સવિતા રવિઃ
ગભસ્તિમાન્ અજઃ કાલો મૃત્યુર્ ધાતા પ્રભાકરઃ ॥

પૃથિવ્ય્ આપશ્ ચ તેજશ્ ચ ખં વાયુશ્ ચ પરાયણમ્
સોમો બૃહસ્પતિઃ શુક્રો બુધો ઽઙ્ગારક એવ ચ ॥

ઇન્દ્રો વિવસ્વાન્ દીપ્તાંશુઃ શુચિઃ શૌરિઃ શનૈશ્ચરઃ
બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ ચ રુદ્રશ્ ચ સ્કન્દો વૈશ્રવણો યમઃ ॥

વૈદ્યુતો જાઠરશ્ ચાગ્નિર્ ઐન્ધનસ્ તેજસાં પતિઃ
ધર્મધ્વજો વેદકર્તા વેદાઙ્ગો વેદવાહનઃ ॥

કૃતં ત્રેતા દ્વાપરશ્ ચ કલિઃ સર્વામરાશ્રયઃ
કલાકાષ્ઠામુહૂર્તાશ્ ચ ક્ષપા યામાસ્ તથા ક્ષણાઃ ॥

સંવત્સરકરો ઽશ્વત્થઃ કાલચક્રો વિભાવસુઃ
પુરુષઃ શાશ્વતો યોગી વ્યક્તાવ્યક્તઃ સનાતનઃ ॥

કાલાધ્યક્ષઃ પ્રજાધ્યક્ષો વિશ્વકર્મા તમોનુદઃ
વરુણઃ સાગરો ઽંશશ્ ચ જીમૂતો જિવનો ઽરિહા ॥

ભૂતાશ્રયો ભૂતપતિઃ સર્વલોકનમસ્કૃતઃ
સ્રષ્ટા સંવર્તકો વહ્નિઃ સર્વસ્યાદિર્ અલોલુપઃ ॥

અનન્તઃ કપિલો ભાનુઃ કામદઃ સર્વતોમુખઃ
જયો વિશાલો વરદઃ સર્વભૂતનિષેવિતઃ ॥

મનઃ સુપર્ણો ભૂતાદિઃ શીઘ્રગઃ પ્રાણધારણઃ
ધન્વન્તરિર્ ધૂમકેતુર્ આદિદેવો ઽદિતેઃ સુતઃ ॥

દ્વાદશાત્મા રવિર્ દક્ષઃ પિતા માતા પિતામહઃ
સ્વર્ગદ્વારં પ્રજાદ્વારં મોક્ષદ્વારં ત્રિવિષ્ટપમ્ ॥

દેહકર્તા પ્રશાન્તાત્મા વિશ્વાત્મા વિશ્વતોમુખઃ
ચરાચરાત્મા સૂક્ષ્માત્મા મૈત્રેયઃ કરુણાન્વિતઃ ॥

એતદ્ વૈ કીર્તનીયસ્ય સૂર્યસ્યામિતતેજસઃ
નામ્નામ્ અષ્ટશતં રમ્યં મયા પ્રોક્તં દ્વિજોત્તમાઃ ॥

સુરગણપિતૃયક્ષસેવિતં હ્ય્ અસુરનિશાકરસિદ્ધવન્દિતમ્
વરકનકહુતાશનપ્રભં પ્રણિપતિતો ઽસ્મિ હિતાય ભાસ્કરમ્

સૂર્યોદયે યઃ સુસમાહિતઃ પઠેત્ સ પુત્રદારાન્ ધનરત્નસંચયાન્
લભેત જાતિસ્મરતાં નરઃ સ તુ સ્મૃતિં ચ મેધાં ચ સ વિન્દતે પરામ્

ઇમં સ્તવં દેવવરસ્ય યો નરઃ પ્રકીર્તયેચ્ છુદ્ધમનાઃ સમાહિતઃ
વિમુચ્યતે શોકદવાગ્નિસાગરાલ્ લભેત કામાન્ મનસા યથેપ્સિતાન્