બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 3

દેવાનાં દાનવાનાં ચ ગન્ધર્વોરગરક્ષસામ્
ઉત્પત્તિં વિસ્તરેણૈવ લોમહર્ષણ કીર્તય ॥

પ્રજાઃ સૃજેતિ વ્યાદિષ્ટઃ પૂર્વં દક્ષઃ સ્વયંભુવા
યથા સસર્જ ભૂતાનિ તથા શૃણુત ભો દ્વિજાઃ ॥

માનસાન્ય્ એવ ભૂતાનિ પૂર્વમ્ એવાસૃજત્ પ્રભુઃ
ઋષીન્ દેવાન્ સગન્ધર્વાન્ અસુરાન્ યક્ષરાક્ષસાન્ ॥

યદાસ્ય માનસી વિપ્રા ન વ્યવર્ધત વૈ પ્રજા
તદા સંચિન્ત્ય ધર્માત્મા પ્રજાહેતોઃ પ્રજાપતિઃ ॥

સ મૈથુનેન ધર્મેણ સિસૃક્ષુર્ વિવિધાઃ પ્રજાઃ
અસિક્નીમ્ આવહત્ પત્નીં વીરણસ્ય પ્રજાપતેઃ ॥

સુતાં સુતપસા યુક્તાં મહતીં લોકધારિણીમ્
અથ પુત્રસહસ્રાણિ વૈરણ્યાં પઞ્ચ વીર્યવાન્ ॥

અસિક્ન્યાં જનયામ્ આસ દક્ષ એવ પ્રજાપતિઃ
તાંસ્ તુ દૃષ્ટ્વા મહાભાગાન્ સંવિવર્ધયિષૂન્ પ્રજાઃ ॥

દેવર્ષિઃ પ્રિયસંવાદો નારદઃ પ્રાબ્રવીદ્ ઇદમ્
નાશાય વચનં તેષાં શાપાયૈવાત્મનસ્ તથા ॥

યં કશ્યપઃ સુતવરં પરમેષ્ઠી વ્યજીજનત્
દક્ષસ્ય વૈ દુહિતરિ દક્ષશાપભયાન્ મુનિઃ ॥

પૂર્વં સ હિ સમુત્પન્નો નારદઃ પરમેષ્ઠિનઃ
અસિક્ન્યામ્ અથ વૈરણ્યાં ભૂયો દેવર્ષિસત્તમઃ ॥

તં ભૂયો જનયામ્ આસ પિતેવ મુનિપુંગવમ્
તેન દક્ષસ્ય વૈ પુત્રા હર્યશ્વા ઇતિ વિશ્રુતાઃ ॥

નિર્મથ્ય નાશિતાઃ સર્વે વિધિના ચ ન સંશયઃ
તસ્યોદ્યતસ્ તદા દક્ષો નાશાયામિતવિક્રમઃ ॥

બ્રહ્મર્ષીન્ પુરતઃ કૃત્વા યાચિતઃ પરમેષ્ઠિના
તતો ઽભિસંધિશ્ ચક્રે વૈ દક્ષસ્ય પરમેષ્ઠિના ॥

કન્યાયાં નારદો મહ્યં તવ પુત્રો ભવેદ્ ઇતિ
તતો દક્ષઃ સુતાં પ્રાદાત્ પ્રિયાં વૈ પરમેષ્ઠિને
સ તસ્યાં નારદો જજ્ઞે ભૂયઃ શાપભયાદ્ ઋષિઃ ॥

કથં પ્રણાશિતાઃ પુત્રા નારદેન મહર્ષિણા
પ્રજાપતેઃ સૂતવર્ય શ્રોતુમ્ ઇચ્છામ તત્ત્વતઃ ॥

દક્ષસ્ય પુત્રા હર્યશ્વા વિવર્ધયિષવઃ પ્રજાઃ
સમાગતા મહાવીર્યા નારદસ્ તાન્ ઉવાચ હ ॥

બાલિશા બત યૂયં વૈ નાસ્યા જાનીત વૈ ભુવઃ
પ્રમાણં સ્રષ્ટુકામા વૈ પ્રજાઃ પ્રાચેતસાત્મજાઃ ॥

અન્તર્ ઊર્ધ્વમ્ અધશ્ ચૈવ કથં સૃજથ વૈ પ્રજાઃ
તે તુ તદ્વચનં શ્રુત્વા પ્રયાતાઃ સર્વતો દિશઃ ॥

અદ્યાપિ ન નિવર્તન્તે સમુદ્રેભ્ય ઇવાપગાઃ
હર્યશ્વેષ્વ્ અથ નષ્ટેષુ દક્ષઃ પ્રાચેતસઃ પુનઃ ॥

વૈરણ્યામ્ અથ પુત્રાણાં સહસ્રમ્ અસૃજત્ પ્રભુઃ
વિવર્ધયિષવસ્ તે તુ શબલાશ્વાસ્ તથા પ્રજાઃ ॥

પૂર્વોક્તં વચનં તે તુ નારદેન પ્રચોદિતાઃ
અન્યોન્યમ્ ઊચુસ્ તે સર્વે સમ્યગ્ આહ મહાન્ ઋષિઃ ॥

ભ્રાતૄણાં પદવીં જ્ઞાતું ગન્તવ્યં નાત્ર સંશયઃ
જ્ઞાત્વા પ્રમાણં પૃથ્વ્યાશ્ ચ સુખં સ્રક્ષ્યામહે પ્રજાઃ ॥

તે ઽપિ તેનૈવ માર્ગેણ પ્રયાતાઃ સર્વતો દિશમ્
અદ્યાપિ ન નિવર્તન્તે સમુદ્રેભ્ય ઇવાપગાઃ ॥

તદા પ્રભૃતિ વૈ ભ્રાતા ભ્રાતુર્ અન્વેષણે દ્વિજાઃ
પ્રયાતો નશ્યતિ ક્ષિપ્રં તન્ ન કાર્યં વિપશ્ચિતા ॥

તાંશ્ ચૈવ નષ્ટાન્ વિજ્ઞાય પુત્રાન્ દક્ષઃ પ્રજાપતિઃ
ષષ્ટિં તતો ઽસૃજત્ કન્યા વૈરણ્યામ્ ઇતિ નઃ શ્રુતમ્ ॥

તાસ્ તદા પ્રતિજગ્રાહ ભાર્યાર્થં કશ્યપઃ પ્રભુઃ
સોમો ધર્મશ્ ચ ભો વિપ્રાસ્ તથૈવાન્યે મહર્ષયઃ ॥

દદૌ સ દશ ધર્માય કશ્યપાય ત્રયોદશ
સપ્તવિંશતિ સોમાય ચતસ્રો ઽરિષ્ટનેમિને ॥

દ્વે ચૈવ બહુપુત્રાય દ્વે ચૈવાઙ્ગિરસે તથા
દ્વે કૃશાશ્વાય વિદુષે તાસાં નામાનિ મે શૃણુ ॥

અરુન્ધતી વસુર્ યામી લમ્બા ભાનુર્ મરુત્વતી
સંકલ્પા ચ મુહૂર્તા ચ સાધ્યા વિશ્વા ચ ભો દ્વિજાઃ ॥

ધર્મપત્ન્યો દશ ત્વ્ એતાસ્ તાસ્વ્ અપત્યાનિ બોધત
વિશ્વેદેવાસ્ તુ વિશ્વાયાઃ સાધ્યા સાધ્યાન્ વ્યજાયત ॥

મરુત્વત્યાં મરુત્વન્તો વસોસ્ તુ વસવઃ સુતાઃ
ભાનોસ્ તુ ભાનવઃ પુત્રા મુહૂર્તાસ્ તુ મુહૂર્તજાઃ ॥

લમ્બાયાશ્ ચૈવ ઘોષો ઽથ નાગવીથી ચ યામિજા
પૃથિવી વિષયં સર્વમ્ અરુન્ધત્યાં વ્યજાયત ॥

સંકલ્પાયાસ્ તુ વિશ્વાત્મા જજ્ઞે સંકલ્પ એવ હિ
નાગવીથ્યાં ચ યામિન્યાં વૃષલશ્ ચ વ્યજાયત ॥

પરા યાઃ સોમપત્નીશ્ ચ દક્ષઃ પ્રાચેતસો દદૌ
સર્વા નક્ષત્રનામ્ન્યસ્ તા જ્યોતિષે પરિકીર્તિતાઃ ॥

યે ત્વ્ અન્યે ખ્યાતિમન્તો વૈ દેવા જ્યોતિષ્પુરોગમાઃ
વસવો ઽષ્ટૌ સમાખ્યાતાસ્ તેષાં વક્ષ્યામિ વિસ્તરમ્ ॥

આપો ધ્રુવશ્ ચ સોમશ્ ચ ધવશ્ ચૈવાનિલો ઽનલઃ
પ્રત્યૂષશ્ ચ પ્રભાસશ્ ચ વસવો નામભિઃ સ્મૃતાઃ ॥

આપસ્ય પુત્રો વૈતણ્ડ્યઃ શ્રમઃ શ્રાન્તો મુનિસ્ તથા
ધ્રુવસ્ય પુત્રો ભગવાન્ કાલો લોકપ્રકાલનઃ ॥

સોમસ્ય ભગવાન્ વર્ચા વર્ચસ્વી યેન જાયતે
ધવસ્ય પુત્રો દ્રવિણો હુતહવ્યવહસ્ તથા
મનોહરાયાઃ શિશિરઃ પ્રાણો ઽથ રમણસ્ તથા ॥

અનિલસ્ય શિવા ભાર્યા તસ્યાઃ પુત્રો મનોજવઃ
અવિજ્ઞાતગતિશ્ ચૈવ દ્વૌ પુત્રાવ્ અનિલસ્ય ચ ॥

અગ્નિપુત્રઃ કુમારસ્ તુ શરસ્તમ્બે શ્રિયા વૃતઃ
તસ્ય શાખો વિશાખશ્ ચ નૈગમેયશ્ ચ પૃષ્ઠજઃ ॥

અપત્યં કૃત્તિકાનાં તુ કાર્ત્તિકેય ઇતિ સ્મૃતઃ
પ્રત્યૂષસ્ય વિદુઃ પુત્રમ્ ઋષિં નામ્નાથ દેવલમ્ ॥

દ્વૌ પુત્રૌ દેવલસ્યાપિ ક્ષમાવન્તૌ મનીષિણૌ
બૃહસ્પતેસ્ તુ ભગિની વરસ્ત્રી બ્રહ્મવાદિની ॥

યોગસિદ્ધા જગત્ કૃત્સ્નમ્ અસક્તા વિચચાર હ
પ્રભાસસ્ય તુ સા ભાર્યા વસૂનામ્ અષ્ટમસ્ય તુ ॥

વિશ્વકર્મા મહાભાગો યસ્યાં જજ્ઞે પ્રજાપતિઃ
કર્તા શિલ્પસહસ્રાણાં ત્રિદશાનાં ચ વાર્ધકિઃ ॥

ભૂષણાનાં ચ સર્વેષાં કર્તા શિલ્પવતાં વરઃ
યઃ સર્વેષાં વિમાનાનિ દૈવતાનાં ચકાર હ ॥

માનુષાશ્ ચોપજીવન્તિ યસ્ય શિલ્પં મહાત્મનઃ
સુરભી કશ્યપાદ્ રુદ્રાન્ એકાદશ વિનિર્મમે ॥

મહાદેવપ્રસાદેન તપસા ભાવિતા સતી
અજૈકપાદ્ અહિર્બુધ્ન્યસ્ ત્વષ્ટા રુદ્રશ્ ચ વીર્યવાન્ ॥

હરશ્ ચ બહુરૂપશ્ ચ ત્ર્યમ્બકશ્ ચાપરાજિતઃ
વૃષાકપિશ્ ચ શંભુશ્ ચ કપર્દી રૈવતસ્ તથા ॥

મૃગવ્યાધશ્ ચ શર્વશ્ ચ કપાલી ચ દ્વિજોત્તમાઃ
એકાદશૈતે વિખ્યાતા રુદ્રાસ્ ત્રિભુવનેશ્વરાઃ ॥

શતં ત્વ્ એવં સમાખ્યાતં રુદ્રાણામ્ અમિતૌજસામ્
પુરાણે મુનિશાર્દૂલા યૈર્ વ્યાપ્તં સચરાચરમ્ ॥

દારાઞ્ શૃણુધ્વં વિપ્રેન્દ્રાઃ કશ્યપસ્ય પ્રજાપતેઃ
અદિતિર્ દિતિર્ દનુશ્ ચૈવ અરિષ્ટા સુરસા ખસા ॥

સુરભિર્ વિનતા ચૈવ તામ્રા ક્રોધવશા ઇરા
કદ્રુર્ મુનિશ્ ચ ભો વિપ્રાસ્ તાસ્વ્ અપત્યાનિ બોધત ॥

પૂર્વમન્વન્તરે શ્રેષ્ઠા દ્વાદશાસન્ સુરોત્તમાઃ
તુષિતા નામ તે ઽન્યોન્યમ્ ઊચુર્ વૈવસ્વતે ઽન્તરે ॥

ઉપસ્થિતે ઽતિયશસશ્ ચાક્ષુષસ્યાન્તરે મનોઃ
હિતાર્થં સર્વલોકાનાં સમાગમ્ય પરસ્પરમ્ ॥

આગચ્છત દ્રુતં દેવા અદિતિં સંપ્રવિશ્ય વૈ
મન્વન્તરે પ્રસૂયામસ્ તન્ નઃ શ્રેયો ભવિષ્યતિ ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા તુ તે સર્વે ચાક્ષુષસ્યાન્તરે મનોઃ
મારીચાત્ કશ્યપાજ્ જાતાસ્ ત્વ્ અદિત્યા દક્ષકન્યયા ॥

તત્ર વિષ્ણુશ્ ચ શક્રશ્ ચ જજ્ઞાતે પુનર્ એવ હિ
અર્યમા ચૈવ ધાતા ચ ત્વષ્ટા પૂષા તથૈવ ચ ॥

વિવસ્વાન્ સવિતા ચૈવ મિત્રો વરુણ એવ ચ
અંશો ભગશ્ ચાતિતેજા આદિત્યા દ્વાદશ સ્મૃતાઃ ॥

સપ્તવિંશતિ યાઃ પ્રોક્તાઃ સોમપત્ન્યો મહાવ્રતાઃ
તાસામ્ અપત્યાન્ય્ અભવન્ દીપ્તાન્ય્ અમિતતેજસઃ ॥

અરિષ્ટનેમિપત્નીનામ્ અપત્યાનીહ ષોડશ
બહુપુત્રસ્ય વિદુષશ્ ચતસ્રો વિદ્યુતઃ સ્મૃતાઃ ॥

ચાક્ષુષસ્યાન્તરે પૂર્વે ઋચો બ્રહ્મર્ષિસત્કૃતાઃ
કૃશાશ્વસ્ય ચ દેવર્ષેર્ દેવપ્રહરણાઃ સ્મૃતાઃ ॥

એતે યુગસહસ્રાન્તે જાયન્તે પુનર્ એવ હિ
સર્વે દેવગણાશ્ ચાત્ર ત્રયસ્ત્રિંશત્ તુ કામજાઃ ॥

તેષામ્ અપિ ચ ભો વિપ્રા નિરોધોત્પત્તિર્ ઉચ્યતે
યથા સૂર્યસ્ય ગગન ઉદયાસ્તમયાવ્ ઇહ ॥

એવં દેવનિકાયાસ્ તે સંભવન્તિ યુગે યુગે
દિત્યાઃ પુત્રદ્વયં જજ્ઞે કશ્યપાદ્ ઇતિ નઃ શ્રુતમ્ ॥

હિરણ્યકશિપુશ્ ચૈવ હિરણ્યાક્ષશ્ ચ વીર્યવાન્
સિંહિકા ચાભવત્ કન્યા વિપ્રચિત્તેઃ પરિગ્રહઃ ॥

સૈંહિકેયા ઇતિ ખ્યાતા યસ્યાઃ પુત્રા મહાબલાઃ
હિરણ્યકશિપોઃ પુત્રાશ્ ચત્વારઃ પ્રથિતૌજસઃ ॥

હ્રાદશ્ ચ અનુહ્રાદશ્ ચ પ્રહ્રાદશ્ ચૈવ વીર્યવાન્
સંહ્રાદશ્ ચ ચતુર્થો ઽભૂદ્ ધ્રાદપુત્રો હ્રદસ્ તથા ॥

હ્રદસ્ય પુત્રૌ દ્વૌ વીરૌ શિવઃ કાલસ્ તથૈવ ચ
વિરોચનશ્ ચ પ્રાહ્રાદિર્ બલિર્ જજ્ઞે વિરોચનાત્ ॥

બલેઃ પુત્રશતમ્ આસીદ્ બાણજ્યેષ્ઠં તપોધનાઃ
ધૃતરાષ્ટ્રશ્ ચ સૂર્યશ્ ચ ચન્દ્રમાશ્ ચન્દ્રતાપનઃ ॥

કુમ્ભનાભો ગર્દભાક્ષઃ કુક્ષિર્ ઇત્ય્ એવમાદયઃ
બાણસ્ તેષામ્ અતિબલો જ્યેષ્ઠઃ પશુપતેઃ પ્રિયઃ ॥

પુરા કલ્પે તુ બાણેન પ્રસાદ્યોમાપતિં પ્રભુમ્
પાર્શ્વતો વિહરિષ્યામિ ઇત્ય્ એવં યાચિતો વરઃ ॥

હિરણ્યાક્ષસુતાશ્ ચૈવ વિદ્વાંસશ્ ચ મહાબલાઃ
ભર્ભરઃ શકુનિશ્ ચૈવ ભૂતસંતાપનસ્ તથા ॥

મહાનાભશ્ ચ વિક્રાન્તઃ કાલનાભસ્ તથૈવ ચ
અભવન્ દનુપુત્રાશ્ ચ શતં તીવ્રપરાક્રમાઃ ॥

તપસ્વિનો મહાવીર્યાઃ પ્રાધાન્યેન બ્રવીમિ તાન્
દ્વિમૂર્ધા શઙ્કુકર્ણશ્ ચ તથા હયશિરા વિભુઃ ॥

અયોમુખઃ શમ્બરશ્ ચ કપિલો વામનસ્ તથા
મારીચિર્ મઘવાંશ્ ચૈવ ઇલ્વલઃ સ્વસૃમસ્ તથા ॥

વિક્ષોભણશ્ ચ કેતુશ્ ચ કેતુવીર્યશતહ્રદૌ
ઇન્દ્રજિત્ સર્વજિચ્ ચૈવ વજ્રનાભસ્ તથૈવ ચ ॥

એકચક્રો મહાબાહુસ્ તારકશ્ ચ મહાબલઃ
વૈશ્વાનરઃ પુલોમા ચ વિદ્રાવણમહાશિરાઃ ॥

સ્વર્ભાનુર્ વૃષપર્વા ચ વિપ્રચિત્તિશ્ ચ વીર્યવાન્
સર્વ એતે દનોઃ પુત્રાઃ કશ્યપાદ્ અભિજજ્ઞિરે ॥

વિપ્રચિત્તિપ્રધાનાસ્ તે દાનવાઃ સુમહાબલાઃ
એતેષાં પુત્રપૌત્રં તુ ન તચ્ છક્યં દ્વિજોત્તમાઃ ॥

પ્રસંખ્યાતું બહુત્વાચ્ ચ પુત્રપૌત્રમ્ અનન્તકમ્
સ્વર્ભાનોસ્ તુ પ્રભા કન્યા પુલોમ્નસ્ તુ શચી સુતા ॥

ઉપદીપ્તિર્ હયશિરાઃ શર્મિષ્ઠા વાર્ષપર્વણી
પુલોમા કાલિકા ચૈવ વૈશ્વાનરસુતે ઉભે ॥

બહ્વપત્યે મહાપત્યે મરીચેસ્ તુ પરિગ્રહઃ
તયોઃ પુત્રસહસ્રાણિ ષષ્ટિર્ દાનવનન્દનાઃ ॥

ચતુર્દશશતાન્ અન્યાન્ હિરણ્યપુરવાસિનઃ
મરીચિર્ જનયામ્ આસ મહતા તપસાન્વિતઃ ॥

પૌલોમાઃ કાલકેયાશ્ ચ દાનવાસ્ તે મહાબલાઃ
અવધ્યા દેવતાનાં હિ હિરણ્યપુરવાસિનઃ ॥

પિતામહપ્રસાદેન યે હતાઃ સવ્યસાચિના
તતો ઽપરે મહાવીર્યા દાનવાસ્ ત્વ્ અતિદારુણાઃ ॥

સિંહિકાયામ્ અથોત્પન્ના વિપ્રચિત્તેઃ સુતાસ્ તથા
દૈત્યદાનવસંયોગાજ્ જાતાસ્ તીવ્રપરાક્રમાઃ ॥

સૈંહિકેયા ઇતિ ખ્યાતાસ્ ત્રયોદશ મહાબલાઃ
વંશ્યઃ શલ્યશ્ ચ બલિનૌ નલશ્ ચૈવ તથા બલઃ ॥

વાતાપિર્ નમુચિશ્ ચૈવ ઇલ્વલઃ સ્વસૃમસ્ તથા
અઞ્જિકો નરકશ્ ચૈવ કાલનાભસ્ તથૈવ ચ ॥

સરમાનસ્ તથા ચૈવ સ્વરકલ્પશ્ ચ વીર્યવાન્
એતે વૈ દાનવાઃ શ્રેષ્ઠા દનોર્ વંશવિવર્ધનાઃ ॥

તેષાં પુત્રાશ્ ચ પૌત્રાશ્ ચ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ
સંહ્રાદસ્ય તુ દૈત્યસ્ય નિવાતકવચાઃ કુલે ॥

સમુત્પન્નાઃ સુમહતા તપસા ભાવિતાત્મનઃ
તિસ્રઃ કોટ્યઃ સુતાસ્ તેષાં મણિવત્યાં નિવાસિનઃ ॥

અવધ્યાસ્ તે ઽપિ દેવાનામ્ અર્જુનેન નિપાતિતાઃ
ષટ્ સુતાઃ સુમહાભાગાસ્ તામ્રાયાઃ પરિકીર્તિતાઃ ॥

ક્રૌઞ્ચી શ્યેની ચ ભાસી ચ સુગ્રીવી શુચિગૃધ્રિકા
ક્રૌઞ્ચી તુ જનયામ્ આસ ઉલૂકપ્રત્યુલૂકકાન્ ॥

શ્યેની શ્યેનાંસ્ તથા ભાસી ભાસાન્ ગૃધ્રાંશ્ ચ ગૃધ્ર્ય્ અપિ
શુચિર્ ઔદકાન્ પક્ષિગણાન્ સુગ્રીવી તુ દ્વિજોત્તમાઃ ॥

અશ્વાન્ ઉષ્ટ્રાન્ ગર્દભાંશ્ ચ તામ્રાવંશઃ પ્રકીર્તિતઃ
વિનતાયાસ્ તુ દ્વૌ પુત્રૌ વિખ્યાતૌ ગરુડારુણૌ ॥

ગરુડઃ પતતાં શ્રેષ્ઠો દારુણઃ સ્વેન કર્મણા
સુરસાયાઃ સહસ્રં તુ સર્પાણામ્ અમિતૌજસામ્ ॥

અનેકશિરસાં વિપ્રાઃ ખચરાણાં મહાત્મનામ્
કાદ્રવેયાસ્ તુ બલિનઃ સહસ્રમ્ અમિતૌજસઃ ॥

સુપર્ણવશગા નાગા જજ્ઞિરે નૈકમસ્તકાઃ
યેષાં પ્રધાનાઃ સતતં શેષવાસુકિતક્ષકાઃ ॥

ઐરાવતો મહાપદ્મઃ કમ્બલાશ્વતરાવ્ ઉભૌ
એલાપત્ત્રશ્ ચ શઙ્ખશ્ ચ કર્કોટકધનંજયૌ ॥

મહાનીલમહાકર્ણૌ ધૃતરાષ્ટ્રબલાહકૌ
કુહરઃ પુષ્પદંષ્ટ્રશ્ ચ દુર્મુખઃ સુમુખસ્ તથા ॥

શઙ્ખશ્ ચ શઙ્ખપાલશ્ ચ કપિલો વામનસ્ તથા
નહુષઃ શઙ્ખરોમા ચ મણિર્ ઇત્ય્ એવમાદયઃ ॥

તેષાં પુત્રાશ્ ચ પૌત્રાશ્ ચ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ
ચતુર્દશસહસ્રાણિ ક્રૂરાણામ્ અનિલાશિનામ્ ॥

ગણં ક્રોધવંશં વિપ્રાસ્ તસ્ય સર્વે ચ દંષ્ટ્રિણઃ
સ્થલજાઃ પક્ષિણો ઽબ્જાશ્ ચ ધરાયાઃ પ્રસવાઃ સ્મૃતાઃ ॥

ગાસ્ તુ વૈ જનયામ્ આસ સુરભિર્ મહિષીસ્ તથા
ઇરા વૃક્ષલતા વલ્લીસ્ તૃણજાતીશ્ ચ સર્વશઃ ॥

ખસા તુ યક્ષરક્ષાંસિ મુનિર્ અપ્સરસસ્ તથા
અરિષ્ટા તુ મહાસિદ્ધા ગન્ધર્વાન્ અમિતૌજસઃ ॥

એતે કશ્યપદાયાદાઃ કીર્તિતાઃ સ્થાણુજઙ્ગમાઃ
યેષાં પુત્રાશ્ ચ પૌત્રાશ્ ચ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ ॥

એષ મન્વન્તરે વિપ્રાઃ સર્ગઃ સ્વારોચિષે સ્મૃતઃ
વૈવસ્વતે ઽતિમહતિ વારુણે વિતતે ક્રતૌ ॥

જુહ્વાનસ્ય બ્રહ્મણો વૈ પ્રજાસર્ગ ઇહોચ્યતે
પૂર્વં યત્ર સમુત્પન્નાન્ બ્રહ્મર્ષીન્ સપ્ત માનસાન્ ॥

પુત્રત્વે કલ્પયામ્ આસ સ્વયમ્ એવ પિતામહઃ
તતો વિરોધે દેવાનાં દાનવાનાં ચ ભો દ્વિજાઃ ॥

દિતિર્ વિનષ્ટપુત્રા વૈ તોષયામ્ આસ કશ્યપમ્
કશ્યપસ્ તુ પ્રસન્નાત્મા સમ્યગ્ આરાધિતસ્ તયા ॥

વરેણ ચ્છન્દયામ્ આસ સા ચ વવ્રે વરં તદા
પુત્રમ્ ઇન્દ્રવધાર્થાય સમર્થમ્ અમિતૌજસમ્ ॥

સ ચ તસ્મૈ વરં પ્રાદાત્ પ્રાર્થિતઃ સુમહાતપાઃ
દત્ત્વા ચ વરમ્ અત્યુગ્રો મારીચઃ સમભાષત ॥

ઇન્દ્રં પુત્રો નિહન્તા તે ગર્ભં વૈ શરદાં શતમ્
યદિ ધારયસે શૌચ તત્પરા વ્રતમ્ આસ્થિતા ॥

તથેત્ય્ અભિહિતો ભર્તા તયા દેવ્યા મહાતપાઃ
ધારયામ્ આસ ગર્ભં તુ શુચિઃ સા મુનિસત્તમાઃ ॥

તતો ઽભ્યુપાગમદ્ દિત્યાં ગર્ભમ્ આધાય કશ્યપઃ
રોધયન્ વૈ ગણં શ્રેષ્ઠં દેવાનામ્ અમિતૌજસમ્ ॥

તેજઃ સંહૃત્ય દુર્ધર્ષમ્ અવધ્યમ્ અમરૈર્ અપિ
જગામ પર્વતાયૈવ તપસે સંશિતવ્રતા ॥

તસ્યાશ્ ચૈવાન્તરપ્રેપ્સુર્ અભવત્ પાકશાસનઃ
જાતે વર્ષશતે ચાસ્યા દદર્શાન્તરમ્ અચ્યુતઃ ॥

અકૃત્વા પાદયોઃ શૌચં દિતિઃ શયનમ્ આવિશત્
નિદ્રાં ચાહારયામ્ આસ તસ્યાં કુક્ષિં પ્રવિશ્ય સઃ ॥

વજ્રપાણિસ્ તતો ગર્ભં સપ્તધા તં ન્યકૃન્તયત્
સ પાટ્યમાનો ગર્ભો ઽથ વજ્રેણ પ્રરુરોદ હ ॥

મા રોદીર્ ઇતિ તં શક્રઃ પુનઃ પુનર્ અથાબ્રવીત્
સો ઽભવત્ સપ્તધા ગર્ભસ્ તમ્ ઇન્દ્રો રુષિતઃ પુનઃ ॥

એકૈકં સપ્તધા ચક્રે વજ્રેણૈવારિકર્ષણઃ
મરુતો નામ તે દેવા બભૂવુર્ દ્વિજસત્તમાઃ ॥

યથોક્તં વૈ મઘવતા તથૈવ મરુતો ઽભવન્
દેવાશ્ ચૈકોનપઞ્ચાશત્ સહાયા વજ્રપાણિનઃ ॥

તેષામ્ એવં પ્રવૃત્તાનાં ભૂતાનાં દ્વિજસત્તમાઃ
રોચયન્ વૈ ગણશ્રેષ્ઠાન્ દેવાનામ્ અમિતૌજસામ્ ॥

નિકાયેષુ નિકાયેષુ હરિઃ પ્રાદાત્ પ્રજાપતીન્
ક્રમશસ્ તાનિ રાજ્યાનિ પૃથુપૂર્વાણિ ભો દ્વિજાઃ ॥

સ હરિઃ પુરુષો વીરઃ કૃષ્ણો જિષ્ણુઃ પ્રજાપતિઃ
પર્જન્યસ્ તપનો ઽનન્તસ્ તસ્ય સર્વમ્ ઇદં જગત્ ॥

ભૂતસર્ગમ્ ઇમં સમ્યગ્ જાનતો દ્વિજસત્તમાઃ
નાવૃત્તિભયમ્ અસ્તીહ પરલોકભયં કુતઃ ॥