બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 29

શ્રુતો ઽસ્માભિઃ સુરશ્રેષ્ઠ ભવતા યદ્ ઉદાહૃતમ્
ભાસ્કરસ્ય પરં ક્ષેત્રં ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદમ્ ॥

ન તૃપ્તિમ્ અધિગચ્છામઃ શૃણ્વન્તઃ સુખદાં કથામ્
તવ વક્ત્રોદ્ભવાં પુણ્યામ્ આદિત્યસ્યાઘનાશિનીમ્ ॥

અતઃ પરં સુરશ્રેષ્ઠ બ્રૂહિ નો વદતાં વર
દેવપૂજાફલં યચ્ ચ યચ્ ચ દાનફલં પ્રભો ॥

પ્રણિપાતે નમસ્કારે તથા ચૈવ પ્રદક્ષિણે
દીપધૂપપ્રદાને ચ સંમાર્જનવિધૌ ચ યત્ ॥

ઉપવાસે ચ યત્ પુણ્યં યત્ પુણ્યં નક્તભોજને
અર્ઘશ્ ચ કીદૃશઃ પ્રોક્તઃ કુત્ર વા સંપ્રદીયતે ॥

કથં ચ ક્રિયતે ભક્તિઃ કથં દેવઃ પ્રસીદતિ
એતત્ સર્વં સુરશ્રેષ્ઠ શ્રોતુમ્ ઇચ્છામહે વયમ્ ॥

અર્ઘ્યં પૂજાદિકં સર્વં ભાસ્કરસ્ય દ્વિજોત્તમાઃ
ભક્તિં શ્રદ્ધાં સમાધિં ચ કથ્યમાનં નિબોધત ॥

મનસા ભાવના ભક્તિર્ ઇષ્ટા શ્રદ્ધા ચ કીર્ત્યતે
ધ્યાનં સમાધિર્ ઇત્ય્ ઉક્તં શૃણુધ્વં સુસમાહિતાઃ ॥

તત્કથાં શ્રાવયેદ્ યસ્ તુ તદ્ભક્તાન્ પૂજયીત વા
અગ્નિશુશ્રૂષકશ્ ચૈવ સ વૈ ભક્તઃ સનાતનઃ ॥

તચ્ચિત્તસ્ તન્મનાશ્ ચૈવ દેવપૂજારતઃ સદા
તત્કર્મકૃદ્ ભવેદ્ યસ્ તુ સ વૈ ભક્તઃ સનાતનઃ ॥

દેવાર્થે ક્રિયમાણાનિ યઃ કર્માણ્ય્ અનુમન્યતે
કીર્તનાદ્ વા પરો વિપ્રાઃ સ વૈ ભક્તતરો નરઃ ॥

નાભ્યસૂયેત તદ્ભક્તાન્ ન નિન્દ્યાચ્ ચાન્યદેવતામ્
આદિત્યવ્રતચારી ચ સ વૈ ભક્તતરો નરઃ ॥

ગચ્છંસ્ તિષ્ઠન્ સ્વપઞ્ જિઘ્રન્ન્ ઉન્મિષન્ નિમિષન્ન્ અપિ
યઃ સ્મરેદ્ ભાસ્કરં નિત્યં સ વૈ ભક્તતરો નરઃ ॥

એવંવિધા ત્વ્ ઇયં ભક્તિઃ સદા કાર્યા વિજાનતા
ભક્ત્યા સમાધિના ચૈવ સ્તવેન મનસા તથા ॥

ક્રિયતે નિયમો યસ્ તુ દાનં વિપ્રાય દીયતે
પ્રતિગૃહ્ણન્તિ તં દેવા મનુષ્યાઃ પિતરસ્ તથા ॥

પત્ત્રં પુષ્પં ફલં તોયં યદ્ ભક્ત્યા સમુપાહૃતમ્
પ્રતિગૃહ્ણન્તિ તદ્ દેવા નાસ્તિકાન્ વર્જયન્તિ ચ ॥

ભાવશુદ્ધિઃ પ્રયોક્તવ્યા નિયમાચારસંયુતા
ભાવશુદ્ધ્યા ક્રિયતે યત્ તત્ સર્વં સફલં ભવેત્ ॥

સ્તુતિજપ્યોપહારેણ પૂજયાપિ વિવસ્વતઃ
ઉપવાસેન ભક્ત્યા વૈ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥

પ્રણિધાય શિરો ભૂમ્યાં નમસ્કારં કરોતિ યઃ
તત્ક્ષણાત્ સર્વપાપેભ્યો મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ ॥

ભક્તિયુક્તો નરો યો ઽસૌ રવેઃ કુર્યાત્ પ્રદક્ષિણામ્
પ્રદક્ષિણીકૃતા તેન સપ્તદ્વીપા વસુંધરા ॥

સૂર્યં મનસિ યઃ કૃત્વા કુર્યાદ્ વ્યોમપ્રદક્ષિણામ્
પ્રદક્ષિણીકૃતાસ્ તેન સર્વે દેવા ભવન્તિ હિ ॥

એકાહારો નરો ભૂત્વા ષષ્ઠ્યાં યો ઽર્ચયતે રવિમ્
નિયમવ્રતચારી ચ ભવેદ્ ભક્તિસમન્વિતઃ ॥

સપ્તમ્યાં વા મહાભાગાઃ સો ઽશ્વમેધફલં લભેત્
અહોરાત્રોપવાસેન પૂજયેદ્ યસ્ તુ ભાસ્કરમ્ ॥

સપ્તમ્યામ્ અથવા ષષ્ઠ્યાં સ યાતિ પરમાં ગતિમ્
કૃષ્ણપક્ષસ્ય સપ્તમ્યાં સોપવાસો જિતેન્દ્રિયઃ ॥

સર્વરત્નોપહારેણ પૂજયેદ્ યસ્ તુ ભાસ્કરમ્
પદ્મપ્રભેણ યાનેન સૂર્યલોકં સ ગચ્છતિ ॥

શુક્લપક્ષસ્ય સપ્તમ્યામ્ ઉપવાસપરો નરઃ
સર્વશુક્લોપહારેણ પૂજયેદ્ યસ્ તુ ભાસ્કરમ્ ॥

સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ સૂર્યલોકં સ ગચ્છતિ
અર્કસંપુટસંયુક્તમ્ ઉદકં પ્રસૃતં પિબેત્ ॥

ક્રમવૃદ્ધ્યા ચતુર્વિંશમ્ એકૈકં ક્ષપયેત્ પુનઃ
દ્વાભ્યાં સંવત્સરાભ્યાં તુ સમાપ્તનિયમો ભવેત્ ॥

સર્વકામપ્રદા હ્ય્ એષા પ્રશસ્તા હ્ય્ અર્કસપ્તમી
શુક્લપક્ષસ્ય સપ્તમ્યાં યદાદિત્યદિનં ભવેત્ ॥

સપ્તમી વિજયા નામ તત્ર દત્તં મહત્ ફલમ્
સ્નાનં દાનં તપો હોમ ઉપવાસસ્ તથૈવ ચ ॥

સર્વં વિજયસપ્તમ્યાં મહાપાતકનાશનમ્
યે ચાદિત્યદિને પ્રાપ્તે શ્રાદ્ધં કુર્વન્તિ માનવાઃ ॥

યજન્તિ ચ મહાશ્વેતં તે લભન્તે યથેપ્સિતમ્
યેષાં ધર્મ્યાઃ ક્રિયાઃ સર્વાઃ સદૈવોદ્દિશ્ય ભાસ્કરમ્ ॥

ન કુલે જાયતે તેષાં દરિદ્રો વ્યાધિતો ઽપિ વા
શ્વેતયા રક્તયા વાપિ પીતમૃત્તિકયાપિ વા ॥

ઉપલેપનકર્તા તુ ચિન્તિતં લભતે ફલમ્
ચિત્રભાનું વિચિત્રૈસ્ તુ કુસુમૈશ્ ચ સુગન્ધિભિઃ ॥

પૂજયેત્ સોપવાસો યઃ સ કામાન્ ઈપ્સિતાંલ્ લભેત્
ઘૃતેન દીપં પ્રજ્વાલ્ય તિલતૈલેન વા પુનઃ ॥

આદિત્યં પૂજયેદ્ યસ્ તુ ચક્ષુષા ન સ હીયતે
દીપદાતા નરો નિત્યં જ્ઞાનદીપેન દીપ્યતે ॥

તિલાઃ પવિત્રં તૈલં વા તિલગોદાનમ્ ઉત્તમમ્
અગ્નિકાર્યે ચ દીપે ચ મહાપાતકનાશનમ્ ॥

દીપં દદાતિ યો નિત્યં દેવતાયતનેષુ ચ
ચતુષ્પથેષુ રથ્યાસુ રૂપવાન્ સુભગો ભવેત્ ॥

હવિર્ભિઃ પ્રથમઃ કલ્પો દ્વિતીયશ્ ચૌષધીરસૈઃ
વસામેદોસ્થિનિર્યાસૈર્ ન તુ દેયઃ કથંચન ॥

ભવેદ્ ઊર્ધ્વગતિર્ દીપો ન કદાચિદ્ અધોગતિઃ
દાતા દીપ્યતિ ચાપ્ય્ એવં ન તિર્યગ્ગતિમ્ આપ્નુયાત્ ॥

જ્વલમાનં સદા દીપં ન હરેન્ નાપિ નાશયેત્
દીપહર્તા નરો બન્ધં નાશં ક્રોધં તમો વ્રજેત્ ॥

દીપદાતા સ્વર્ગલોકે દીપમાલેવ રાજતે
યઃ સમાલભતે નિત્યં કુઙ્કુમાગુરુચન્દનૈઃ ॥

સંપદ્યતે નરઃ પ્રેત્ય ધનેન યશસા શ્રિયા
રક્તચન્દનસંમિશ્રૈ રક્તપુષ્પૈઃ શુચિર્ નરઃ ॥

ઉદયે ઽર્ઘ્યં સદા દત્ત્વા સિદ્ધિં સંવત્સરાલ્ લભેત્
ઉદયાત્ પરિવર્તેત યાવદ્ અસ્તમને સ્થિતઃ ॥

જપન્ન્ અભિમુખઃ કિંચિન્ મન્ત્રં સ્તોત્રમ્ અથાપિ વા
આદિત્યવ્રતમ્ એતત્ તુ મહાપાતકનાશનમ્ ॥

અર્ઘ્યેણ સહિતં ચૈવ સર્વે સાઙ્ગં પ્રદાપયેત્
ઉદયે શ્રદ્ધયા યુક્તઃ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥

સુવર્ણધેનુઅનડ્વાહ વસુધાવસ્ત્રસંયુતમ્
અર્ઘ્યપ્રદાતા લભતે સપ્તજન્માનુગં ફલમ્ ॥

અગ્નૌ તોયે ઽન્તરિક્ષે ચ શુચૌ ભૂમ્યાં તથૈવ ચ
પ્રતિમાયાં તથા પિણ્ડ્યાં દેયમ્ અર્ઘ્યં પ્રયત્નતઃ ॥

નાપસવ્યં ન સવ્યં ચ દદ્યાદ્ અભિમુખઃ સદા
સઘૃતં ગુગ્ગુલં વાપિ રવેર્ ભક્તિસમન્વિતઃ ॥

તત્ક્ષણાત્ સર્વપાપેભ્યો મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ
શ્રીવાસં ચતુરસ્રં ચ દેવદારું તથૈવ ચ ॥

કર્પૂરાગરુધૂપાનિ દત્ત્વા વૈ સ્વર્ગગામિનઃ
અયને તૂત્તરે સૂર્યમ્ અથવા દક્ષિણાયને ॥

પૂજયિત્વા વિશેષેણ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે
વિષુવેષૂપરાગેષુ ષડશીતિમુખેષુ ચ ॥

પૂજયિત્વા વિશેષેણ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે
એવં વેલાસુ સર્વાસુ સર્વકાલં ચ માનવઃ ॥

ભક્ત્યા પૂજયતે યો ઽર્કં સો ઽર્કલોકે મહીયતે
કૃસરૈઃ પાયસૈઃ પૂપૈઃ ફલમૂલઘૃતૌદનૈઃ ॥

બલિં કૃત્વા તુ સૂર્યાય સર્વાન્ કામાન્ અવાપ્નુયાત્
ઘૃતેન તર્પણં કૃત્વા સર્વસિદ્ધો ભવેન્ નરઃ ॥

ક્ષીરેણ તર્પણં કૃત્વા મનસ્ તાપૈર્ ન યુજ્યતે
દધ્ના તુ તર્પણં કૃત્વા કાર્યસિદ્ધિં લભેન્ નરઃ ॥

સ્નાનાર્થમ્ આહરેદ્ યસ્ તુ જલં ભાનોઃ સમાહિતઃ
તીર્થેષુ શુચિતાપન્નઃ સ યાતિ પરમાં ગતિમ્ ॥

છત્ત્રં ધ્વજં વિતાનં વા પતાકાં ચામરાણિ ચ
શ્રદ્ધયા ભાનવે દત્ત્વા ગતિમ્ ઇષ્ટામ્ અવાપ્નુયાત્ ॥

યદ્ યદ્ દ્રવ્યં નરો ભક્ત્યા આદિત્યાય પ્રયચ્છતિ
તત્ તસ્ય શતસાહસ્રમ્ ઉત્પાદયતિ ભાસ્કરઃ ॥

માનસં વાચિકં વાપિ કાયજં યચ્ ચ દુષ્કૃતમ્
સર્વં સૂર્યપ્રસાદેન તદ્ અશેષં વ્યપોહતિ ॥

એકાહેનાપિ યદ્ ભાનોઃ પૂજાયાઃ પ્રાપ્યતે ફલમ્
યથોક્તદક્ષિણૈર્ વિપ્રૈર્ ન તત્ ક્રતુશતૈર્ અપિ ॥