બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 24

તારામયં ભગવતઃ શિશુમારાકૃતિ પ્રભોઃ
દિવિ રૂપં હરેર્ યત્ તુ તસ્ય પુચ્છે સ્થિતો ધ્રુવઃ ॥

સએષ ભ્રમન્ ભ્રામયતિ ચન્દ્રાદિત્યાદિકાન્ ગ્રહાન્
ભ્રમન્તમ્ અનુ તં યાન્તિ નક્ષત્રાણિ ચ ચક્રવત્ ॥

સૂર્યાચન્દ્રમસૌ તારા નક્ષત્રાણિ ગ્રહૈઃ સહ
વાતાનીકમયૈર્ બન્ધૈર્ ધ્રુવે બદ્ધાનિ તાનિ વૈ ॥

શિશુમારાકૃતિ પ્રોક્તં યદ્ રૂપં જ્યોતિષાં દિવિ
નારાયણઃ પરં ધામ તસ્યાધારઃ સ્વયં હૃદિ ॥

ઉત્તાનપાદતનયસ્ તમ્ આરાધ્ય પ્રજાપતિમ્
સ તારાશિશુમારસ્ય ધ્રુવઃ પુચ્છે વ્યવસ્થિતઃ ॥

આધારઃ શિશુમારસ્ય સર્વાધ્યક્ષો જનાર્દનઃ
ધ્રુવસ્ય શિશુમારશ્ ચ ધ્રુવે ભાનુર્ વ્યવસ્થિતઃ ॥

તદ્ આધારં જગચ્ ચેદં સદેવાસુરમાનુષમ્
યેન વિપ્રા વિધાનેન તન્ મે શૃણુત સાંપ્રતમ્ ॥

વિવસ્વાન્ અષ્ટભિર્ માસૈર્ ગ્રસત્ય્ અપો રસાત્મિકાઃ
વર્ષત્ય્ અમ્બુ તતશ્ ચાન્નમ્ અન્નાદમ્ અખિલં જગત્ ॥

વિવસ્વાન્ અંશુભિસ્ તીક્ષ્ણૈર્ આદાય જગતો જલમ્
સોમં પુષ્યત્ય્ અથેન્દુશ્ ચ વાયુનાડીમયૈર્ દિવિ ॥

જલૈર્ વિક્ષિપ્યતે ઽભ્રેષુ ધૂમાગ્ન્યનિલમૂર્તિષુ
ન ભ્રશ્યન્તિ યતસ્ તેભ્યો જલાન્ય્ અભ્રાણિ તાન્ય્ અતઃ ॥

અભ્રસ્થાઃ પ્રપતન્ત્ય્ આપો વાયુના સમુદીરિતાઃ
સંસ્કારં કાલજનિતં વિપ્રાશ્ ચાસાદ્ય નિર્મલાઃ ॥

સરિત્સમુદ્રા ભૌમાસ્ તુ તથાપઃ પ્રાણિસંભવાઃ
ચતુષ્પ્રકારા ભગવાન્ આદત્તે સવિતા દ્વિજાઃ ॥

આકાશગઙ્ગાસલિલં તથાહૃત્ય ગભસ્તિમાન્
અનભ્રગતમ્ એવોર્વ્યાં સદ્યઃ ક્ષિપતિ રશ્મિભિઃ ॥

તસ્ય સંસ્પર્શનિર્ધૂત પાપપઙ્કો દ્વિજોત્તમાઃ
ન યાતિ નરકં મર્ત્યો દિવ્યં સ્નાનં હિ તત્ સ્મૃતમ્ ॥

દૃષ્ટસૂર્યં હિ તદ્ વારિ પતત્ય્ અભ્રૈર્ વિના દિવઃ
આકાશગઙ્ગાસલિલં તદ્ ગોભિઃ ક્ષિપ્યતે રવેઃ ॥

કૃત્તિકાદિષુ ઋક્ષેષુ વિષમેષ્વ્ અમ્બુ યદ્ દિવઃ
દૃષ્ટ્વાર્કં પતિતં જ્ઞેયં તદ્ ગાઙ્ગં દિગ્ગજોહ્નિતમ્ ॥

યુગ્મર્ક્ષેષુ તુ યત્ તોયં પતત્ય્ અર્કોદ્ગિતં દિવઃ
તત્ સૂર્યરશ્મિભિઃ સદ્યઃ સમાદાય નિરસ્યતે ॥

ઉભયં પુણ્યમ્ અત્યર્થં નૃણાં પાપહરં દ્વિજાઃ
આકાશગઙ્ગાસલિલં દિવ્યં સ્નાનં દ્વિજોત્તમાઃ ॥

યત્ તુ મેઘૈઃ સમુત્સૃષ્ટં વારિ તત્ પ્રાણિનાં દ્વિજાઃ
પુષ્ણાત્ય્ ઓષધયઃ સર્વા જીવનાયામૃતં હિ તત્ ॥

તેન વૃદ્ધિં પરાં નીતઃ સકલશ્ ચૌષધીગણઃ
સાધકઃ ફલપાકાન્તઃ પ્રજાનાં તુ પ્રજાયતે ॥

તેન યજ્ઞાન્ યથાપ્રોક્તાન્ માનવાઃ શાસ્ત્રચક્ષુષઃ
કુર્વતે ઽહરહશ્ ચૈવ દેવાન્ આપ્યાયયન્તિ તે ॥

એવં યજ્ઞાશ્ ચ વેદાશ્ ચ વર્ણાશ્ ચ દ્વિજપૂર્વકાઃ
સર્વદેવનિકાયાશ્ ચ પશુભૂતગણાશ્ ચ યે ॥

વૃષ્ટ્યા ધૃતમ્ ઇદં સર્વં જગત્ સ્થાવરજઙ્ગમમ્
સાપિ નિષ્પાદ્યતે વૃષ્ટિઃ સવિત્રા મુનિસત્તમાઃ ॥

આધારભૂતઃ સવિતુર્ ધ્રુવો મુનિવરોત્તમાઃ
ધ્રુવસ્ય શિશુમારો ઽસૌ સો ઽપિ નારાયણાશ્રયઃ ॥

હૃદિ નારાયણસ્ તસ્ય શિશુમારસ્ય સંસ્થિતઃ
વિભર્તા સર્વભૂતાનામ્ આદિભૂતઃ સનાતનઃ ॥

એવં મયા મુનિશ્રેષ્ઠા બ્રહ્માણ્ડં સમુદાહૃતમ્
ભૂસમુદ્રાદિભિર્ યુક્તં કિમ્ અન્યચ્ છ્રોતુમ્ ઇચ્છથ ॥