બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 208

શ્રોતુમ્ ઇચ્છામહે ભૂયો બલભદ્રસ્ય ધીમતઃ
મુને પરાક્રમં શૌર્યં તન્ નો વ્યાખ્યાતુમ્ અર્હસિ ॥

યમુનાકર્ષણાદીનિ શ્રુતાન્ય્ અસ્માભિર્ અત્ર વૈ
તત્ કથ્યતાં મહાભાગ યદ્ અન્યત્ કૃતવાન્ બલઃ ॥

શૃણુધ્વં મુનયઃ કર્મ યદ્ રામેણાભવત્ કૃતમ્
અનન્તેનાપ્રમેયેન શેષેણ ધરણીભૃતા ॥

દુર્યોધનસ્ય તનયાં સ્વયંવરકૃતેક્ષણામ્
બલાદ્ આદત્તવાન્ વીરઃ સામ્બો જામ્બવતીસુતઃ ॥

તતઃ ક્રુદ્ધા મહાવીર્યાઃ કર્ણદુર્યોધનાદયઃ
ભીષ્મદ્રોણાદયશ્ ચૈવ બબન્ધુર્ યુધિ નિર્જિતમ્ ॥

તચ્ છ્રુત્વા યાદવાઃ સર્વે ક્રોધં દુર્યોધનાદિષુ
મુનયઃ પ્રતિચક્રુશ્ ચ તાન્ વિહન્તું મહોદ્યમમ્ ॥

તાન્ નિવાર્ય બલઃ પ્રાહ મદલોલાકુલાક્ષરમ્
મોક્ષ્યન્તિ તે મદ્વચનાદ્ યાસ્યામ્ય્ એકો હિ કૌરવાન્ ॥

બલદેવસ્ તતો ગત્વા નગરં નાગસાહ્વયમ્
બાહ્યોપવનમધ્યે ઽભૂન્ ન વિવેશ ચ તત્ પુરમ્ ॥

બલમ્ આગતમ્ આજ્ઞાય તદા દુર્યોધનાદયઃ
ગામ્ અર્ઘમ્ ઉદકં ચૈવ રામાય પ્રત્યવેદયન્
ગૃહીત્વા વિધિવત્ સર્વં તતસ્ તાન્ આહ કૌરવાન્ ॥

આજ્ઞાપયત્ય્ ઉગ્રસેનઃ સામ્બમ્ આશુ વિમુઞ્ચત ॥

તતસ્ તદ્વચનં શ્રુત્વા ભીષ્મદ્રોણાદયો દ્વિજાઃ
કર્ણદુર્યોધનાદ્યાશ્ ચ ચુક્રુધુર્ દ્વિજસત્તમાઃ ॥

ઊચુશ્ ચ કુપિતાઃ સર્વે બાહ્લિકાદ્યાશ્ ચ ભૂમિપાઃ
અરાજાર્હં યદોર્ વંશમ્ અવેક્ષ્ય મુશલાયુધમ્ ॥

ભો ભોઃ કિમ્ એતદ્ ભવતા બલભદ્રેરિતં વચઃ
આજ્ઞાં કુરુકુલોત્થાનાં યાદવઃ કઃ પ્રદાસ્યતિ ॥

ઉગ્રસેનો ઽપિ યદ્ય્ આજ્ઞાં કૌરવાણાં પ્રદાસ્યતિ
તદ્ અલં પાણ્ડુરૈશ્ છત્ત્રૈર્ નૃપયોગ્યૈર્ અલંકૃતૈઃ ॥

તદ્ ગચ્છ બલભદ્ર ત્વં સામ્બમ્ અન્યાયચેષ્ટિતમ્
વિમોક્ષ્યામો ન ભવતો નોગ્રસેનસ્ય શાસનાત્ ॥

પ્રણતિર્ યા કૃતાસ્માકં માન્યાનાં કુકુરાન્ધકૈઃ
ન નામ સા કૃતા કેયમ્ આજ્ઞા સ્વામિનિ ભૃત્યતઃ ॥

ગર્વમ્ આરોપિતા યૂયં સમાનાસનભોજનૈઃ
કો દોષો ભવતાં નીતિર્ યત્ પ્રીણાત્ય્ અનપેક્ષિતા ॥

અસ્માભિર્ અર્ચ્યો ભવતા યો ઽયં બલ નિવેદિતઃ
પ્રેમ્ણૈવ ન તદ્ અસ્માકં કુલાદ્ યુષ્મત્કુલોચિતમ્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા કુરવઃ સર્વે નામુઞ્ચન્ત હરેઃ સુતમ્
કૃતૈકનિશ્ચયાઃ સર્વે વિવિશુર્ ગજસાહ્વયમ્ ॥

મત્તઃ કોપેન ચાઘૂર્ણં તતો ઽધિક્ષેપજન્મના
ઉત્થાય પાર્ષ્ણ્યા વસુધાં જઘાન સ હલાયુધઃ ॥

તતો વિદારિતા પૃથ્વી પાર્ષ્ણિઘાતાન્ મહાત્મનઃ
આસ્ફોટયામ્ આસ તદા દિશઃ શબ્દેન પૂરયન્
ઉવાચ ચાતિતામ્રાક્ષો ભ્રુકુટીકુટિલાનનઃ ॥

અહો મહાવલેપો ઽયમ્ અસારાણાં દુરાત્મનામ્
કૌરવાણામ્ આધિપત્યમ્ અસ્માકં કિલ કાલજમ્ ॥

ઉગ્રસેનસ્ય યે નાજ્ઞાં મન્યન્તે ચાપ્ય્ અલઙ્ઘનામ્
આજ્ઞાં પ્રતીચ્છેદ્ ધર્મેણ સહ દેવૈઃ શચીપતિઃ ॥

સદાધ્યાસ્તે સુધર્માં તામ્ ઉગ્રસેનઃ શચીપતેઃ
ધિઙ્ મનુષ્યશતોચ્છિષ્ટે તુષ્ટિર્ એષાં નૃપાસને ॥

પારિજાતતરોઃ પુષ્પ મઞ્જરીર્ વનિતાજનઃ
બિભર્તિ યસ્ય ભૃત્યાનાં સો ઽપ્ય્ એષાં ન મહીપતિઃ ॥

સમસ્તભૂભુજાં નાથ ઉગ્રસેનઃ સ તિષ્ઠતુ
અદ્ય નિષ્કૌરવામ્ ઉર્વીં કૃત્વા યાસ્યામિ તાં પુરીમ્ ॥

કર્ણં દુર્યોધનં દ્રોણમ્ અદ્ય ભીષ્મં સબાહ્લિકમ્
દુઃશાસનાદીન્ ભૂરિં ચ ભૂરિશ્રવસમ્ એવ ચ ॥

સોમદત્તં શલં ભીમમ્ અર્જુનં સયુધિષ્ઠિરમ્
યમજૌ કૌરવાંશ્ ચાન્યાન્ હન્યાં સાશ્વરથદ્વિપાન્ ॥

વીરમ્ આદાય તં સામ્બં સપત્નીકં તતઃ પુરીમ્
દ્વારકામ્ ઉગ્રસેનાદીન્ ગત્વા દ્રક્ષ્યામિ બાન્ધવાન્ ॥

અથવા કૌરવાદીનાં સમસ્તૈઃ કુરુભિઃ સહ
ભારાવતરણે શીઘ્રં દેવરાજેન ચોદિતઃ ॥

ભાગીરથ્યાં ક્ષિપામ્ય્ આશુ નગરં નાગસાહ્વયમ્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ક્રોધરક્તાક્ષસ્ તાલાઙ્કો ઽધોમુખં હલમ્
પ્રાકારવપ્રે વિન્યસ્ય ચકર્ષ મુશલાયુધઃ ॥

આઘૂર્ણિતં તત્ સહસા તતો વૈ હસ્તિનાપુરમ્
દૃષ્ટ્વા સંક્ષુબ્ધહૃદયાશ્ ચુક્રુશુઃ સર્વકૌરવાઃ ॥

રામ રામ મહાબાહો ક્ષમ્યતાં ક્ષમ્યતાં ત્વયા
ઉપસંહ્રિયતાં કોપઃ પ્રસીદ મુશલાયુધ ॥

એષ સામ્બઃ સપત્નીકસ્ તવ નિર્યાતિતો બલ
અવિજ્ઞાતપ્રભાવાણાં ક્ષમ્યતામ્ અપરાધિનામ્ ॥

તતો નિર્યાતયામ્ આસુઃ સામ્બં પત્ન્યા સમન્વિતમ્
નિષ્ક્રમ્ય સ્વપુરીં તૂર્ણં કૌરવા મુનિસત્તમાઃ ॥

ભીષ્મદ્રોણકૃપાદીનાં પ્રણમ્ય વદતાં પ્રિયમ્
ક્ષાન્તમ્ એવ મયેત્ય્ આહ બલો બલવતાં વરઃ ॥

અદ્યાપ્ય્ આઘૂર્ણિતાકારં લક્ષ્યતે તત્ પુરં દ્વિજાઃ
એષ પ્રભાવો રામસ્ય બલશૌર્યવતો દ્વિજાઃ ॥

તતસ્ તુ કૌરવાઃ સામ્બં સંપૂજ્ય હલિના સહ
પ્રેષયામ્ આસુર્ ઉદ્વાહ ધનભાર્યાસમન્વિતમ્ ॥