બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 207

ચક્રે કર્મ મહચ્ છૌરિર્ બિભ્રદ્ યો માનુષીં તનુમ્
જિગાય શક્રં શર્વં ચ સર્વદેવાંશ્ ચ લીલયા ॥

યચ્ ચાન્યદ્ અકરોત્ કર્મ દિવ્યચેષ્ટાવિઘાતકૃત્
કથ્યતાં તન્ મુનિશ્રેષ્ઠ પરં કૌતૂહલં હિ નઃ ॥

ગદતો મે મુનિશ્રેષ્ઠાઃ શ્રૂયતામ્ ઇદમ્ આદરાત્
નરાવતારે કૃષ્ણેન દગ્ધા વારાણસી યથા ॥

પૌણ્ડ્રકો વાસુદેવશ્ ચ વાસુદેવો ઽભવદ્ ભુવિ
અવતીર્ણસ્ ત્વમ્ ઇત્ય્ ઉક્તો જનૈર્ અજ્ઞાનમોહિતૈઃ ॥

સ મેને વાસુદેવો ઽહમ્ અવતીર્ણો મહીતલે
નષ્ટસ્મૃતિસ્ તતઃ સર્વં વિષ્ણુચિહ્નમ્ અચીકરત્
દૂતં ચ પ્રેષયામ્ આસ સ કૃષ્ણાય દ્વિજોત્તમાઃ ॥

ત્યક્ત્વા ચક્રાદિકં ચિહ્નં મદીયં નામ માત્મનઃ
વાસુદેવાત્મકં મૂઢ મુક્ત્વા સર્વમ્ અશેષતઃ ॥

આત્મનો જીવિતાર્થં ચ તથા મે પ્રણતિં વ્રજ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તઃ સ પ્રહસ્યૈવ દૂતં પ્રાહ જનાર્દનઃ ॥

નિજચિહ્નમ્ અહં ચક્રં સમુત્સ્રક્ષ્યે ત્વયીતિ વૈ
વાચ્યશ્ ચ પૌણ્ડ્રકો ગત્વા ત્વયા દૂત વચો મમ ॥

જ્ઞાતસ્ ત્વદ્વાક્યસદ્ભાવો યત્ કાર્યં તદ્ વિધીયતામ્
ગૃહીતચિહ્ન એવાહમ્ આગમિષ્યામિ તે પુરમ્ ॥

ઉત્સ્રક્ષ્યામિ ચ તે ચક્રં નિજચિહ્નમ્ અસંશયમ્
આજ્ઞાપૂર્વં ચ યદ્ ઇદમ્ આગચ્છેતિ ત્વયોદિતમ્ ॥

સંપાદયિષ્યે શ્વસ્ તુભ્યં તદ્ અપ્ય્ એષો ઽવિલમ્બિતમ્
શરણં તે સમભ્યેત્ય કર્તાસ્મિ નૃપતે તથા
યથા ત્વત્તો ભયં ભૂયો નૈવ કિંચિદ્ ભવિષ્યતિ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તે ઽપગતે દૂતે સંસ્મૃત્યાભ્યાગતં હરિઃ
ગરુત્મન્તં સમારુહ્ય ત્વરિતં તત્પુરં યયૌ ॥

તસ્યાપિ કેશવોદ્યોગં શ્રુત્વા કાશિપતિસ્ તદા
સર્વસૈન્યપરીવાર પાર્ષ્ણિગ્રાહમ્ ઉપાયયૌ ॥

તતો બલેન મહતા કાશિરાજબલેન ચ
પૌણ્ડ્રકો વાસુદેવો ઽસૌ કેશવાભિમુખં યયૌ ॥

તં દદર્શ હરિર્ દૂરાદ્ ઉદારસ્યન્દને સ્થિતમ્
ચક્રશઙ્ખગદાપાણિં પાણિના વિધૃતામ્બુજમ્ ॥

સ્રગ્ધરં ધૃતશાર્ઙ્ગં ચ સુપર્ણરચનાધ્વજમ્
વક્ષસ્થલકૃતં ચાસ્ય શ્રીવત્સં દદૃશે હરિઃ ॥

કિરીટકુણ્ડલધરં પીતવાસઃસમન્વિતમ્
દૃષ્ટ્વા તં ભાવગમ્ભીરં જહાસ મધુસૂદનઃ ॥

યુયુધે ચ બલેનાસ્ય હસ્ત્યશ્વબલિના દ્વિજાઃ
નિસ્ત્રિંશર્ષ્ટિગદાશૂલ શક્તિકાર્મુકશાલિના ॥

ક્ષણેન શાર્ઙ્ગનિર્મુક્તૈઃ શરૈર્ અગ્નિવિદારણૈઃ
ગદાચક્રાતિપાતૈશ્ ચ સૂદયામ્ આસ તદ્બલમ્ ॥

કાશિરાજબલં ચૈવ ક્ષયં નીત્વા જનાર્દનઃ
ઉવાચ પૌણ્ડ્રકં મૂઢમ્ આત્મચિહ્નોપલક્ષણમ્ ॥

પૌણ્ડ્રકોક્તં ત્વયા યત્ તદ્ દૂતવક્ત્રેણ માં પ્રતિ
સમુત્સૃજેતિ ચિહ્નાનિ તત્ તે સંપાદયામ્ય્ અહમ્ ॥

ચક્રમ્ એતત્ સમુત્સૃષ્ટં ગદેયં તે વિસર્જિતા
ગરુત્માન્ એષ નિર્દિષ્ટઃ સમારોહતુ તે ધ્વજમ્ ॥

ઇત્ય્ ઉચ્ચાર્ય વિમુક્તેન ચક્રેણાસૌ વિદારિતઃ
પોથિતો ગદયા ભગ્નો ગરુત્માંશ્ ચ ગરુત્મતા ॥

તતો હાહાકૃતે લોકે કાશીનામ્ અધિપસ્ તદા
યુયુધે વાસુદેવેન મિત્રસ્યાપચિતૌ સ્થિતઃ ॥

તતઃ શાર્ઙ્ગવિનિર્મુક્તૈશ્ છિત્ત્વા તસ્ય શરૈઃ શિરઃ
કાશિપુર્યાં સ ચિક્ષેપ કુર્વંલ્ લોકસ્ય વિસ્મયમ્ ॥

હત્વા તુ પૌણ્ડ્રકં શૌરિઃ કાશિરાજં ચ સાનુગમ્
રેમે દ્વારવતીં પ્રાપ્તો ઽમરઃ સ્વર્ગગતો યથા ॥

તચ્છિરઃ પતિતં તત્ર દૃષ્ટ્વા કાશિપતેઃ પુરે
જનઃ કિમ્ એતદ્ ઇત્ય્ આહ કેનેત્ય્ અત્યન્તવિસ્મિતઃ ॥

જ્ઞાત્વા તં વાસુદેવેન હતં તસ્ય સુતસ્ તતઃ
પુરોહિતેન સહિતસ્ તોષયામ્ આસ શંકરમ્ ॥

અવિમુક્તે મહાક્ષેત્રે તોષિતસ્ તેન શંકરઃ
વરં વૃણીષ્વેતિ તદા તં પ્રોવાચ નૃપાત્મજમ્ ॥

સ વવ્રે ભગવન્ કૃત્યા પિતુર્ હન્તુર્ વધાય મે
સમુત્તિષ્ઠતુ કૃષ્ણસ્ય ત્વત્પ્રસાદાન્ મહેશ્વર ॥

એવં ભવિષ્યતીત્ય્ ઉક્તે દક્ષિણાગ્નેર્ અનન્તરમ્
મહાકૃત્યા સમુત્તસ્થૌ તસ્યૈવાગ્નિનિવેશનાત્ ॥

તતો જ્વાલાકરાલાસ્યા જ્વલત્કેશકલાપિકા
કૃષ્ણ કૃષ્ણેતિ કુપિતા કૃત્વા દ્વારવતીં યયૌ ॥

તામ્ અવેક્ષ્ય જનઃ સર્વો રૌદ્રાં વિકૃતલોચનામ્
યયૌ શરણ્યં જગતાં શરણં મધુસૂદનમ્ ॥

કાશિરાજસુતેનેયમ્ આરાધ્ય વૃષભધ્વજમ્
ઉત્પાદિતા મહાકૃત્યા વધાય તવ ચક્રિણઃ
જહિ કૃત્યામ્ ઇમામ્ ઉગ્રાં વહ્નિજ્વાલાજટાકુલામ્ ॥

ચક્રમ્ ઉત્સૃષ્ટમ્ અક્ષેષુ ક્રીડાસક્તેન લીલયા
તદ્ અગ્નિમાલાજટિલં જ્વાલોદ્ગારાતિભીષણમ્ ॥

કૃત્યામ્ અનુજગામાશુ વિષ્ણુચક્રં સુદર્શનમ્
તતઃ સા ચક્રવિધ્વસ્તા કૃત્યા માહેશ્વરી તદા ॥

જગામ વેગિની વેગાત્ તદ્ અપ્ય્ અનુજગામ તામ્
કૃત્યા વારાણસીમ્ એવ પ્રવિવેશ ત્વરાન્વિતા ॥

વિષ્ણુચક્રપ્રતિહત પ્રભાવા મુનિસત્તમાઃ
તતઃ કાશિબલં ભૂરિ પ્રમથાનાં તથા બલમ્ ॥

સમસ્તશસ્ત્રાસ્ત્રયુતં ચક્રસ્યાભિમુખં યયૌ
શસ્ત્રાસ્ત્રમોક્ષબહુલં દગ્ધ્વા તદ્ બલમ્ ઓજસા ॥

કૃત્વાક્ષેમામ્ અશેષાં તાં પુરીં વારાણસીં યયૌ
પ્રભૂતભૃત્યપૌરાં તાં સાશ્વમાતઙ્ગમાનવામ્ ॥

અશેષદુર્ગકોષ્ઠાં તાં દુર્નિરીક્ષ્યાં સુરૈર્ અપિ
જ્વાલાપરિવૃતાશેષ ગૃહપ્રાકારતોરણામ્ ॥

દદાહ તાં પુરીં ચક્રં સકલામ્ એવ સત્વરમ્
અક્ષીણામર્ષમ્ અત્યલ્પ સાધ્યસાધનનિસ્પૃહમ્
તચ્ ચક્રં પ્રસ્ફુરદ્દીપ્તિ વિષ્ણોર્ અભ્યાયયૌ કરમ્ ॥