બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 196

ગાર્ગ્યં ગોષ્ઠે દ્વિજો શ્યાલઃ ષણ્ઢ ઇત્ય્ ઉક્તવાન્ દ્વિજાઃ
યદૂનાં સંનિધૌ સર્વે જહસુર્ યાદવાસ્ તદા ॥

તતઃ કોપસમાવિષ્ટો દક્ષિણાપથમ્ એત્ય સઃ
સુતમ્ ઇચ્છંસ્ તપસ્ તેપે યદુચક્રભયાવહમ્ ॥

આરાધયન્ મહાદેવં સો ઽયશ્ ચૂર્ણમ્ અભક્ષયત્
દદૌ વરં ચ તુષ્ટો ઽસૌ વર્ષે દ્વાદશકે હરઃ ॥

સંભાવયામ્ આસ સ તં યવનેશો હ્ય્ અનાત્મજમ્
તદ્યોષિત્સંગમાચ્ ચાસ્ય પુત્રો ઽભૂદ્ અલિસપ્રભઃ ॥

તં કાલયવનં નામ રાજ્યે સ્વે યવનેશ્વરઃ
અભિષિચ્ય વનં યાતો વજ્રાગ્રકઠિનોરસમ્ ॥

સ તુ વીર્યમદોન્મત્તઃ પૃથિવ્યાં બલિનો નૃપાન્
પપ્રચ્છ નારદશ્ ચાસ્મૈ કથયામ્ આસ યાદવાન્ ॥

મ્લેચ્છકોટિસહસ્રાણાં સહસ્રૈઃ સો ઽપિ સંવૃતઃ
ગજાશ્વરથસંપન્નૈશ્ ચકાર પરમોદ્યમમ્ ॥

પ્રયયૌ ચાતવચ્છિન્નૈઃ પ્રયાણૈઃ સ દિને દિને
યાદવાન્ પ્રતિ સામર્ષો મુનયો મથુરાં પુરીમ્ ॥

કૃષ્ણો ઽપિ ચિન્તયામ્ આસ ક્ષપિતં યાદવં બલમ્
યવનેન સમાલોક્ય માગધઃ સંપ્રયાસ્યતિ ॥

માગધસ્ય બલં ક્ષીણં સ કાલયવનો બલી
હન્તા તદ્ ઇદમ્ આયાતં યદૂનાં વ્યસનં દ્વિધા ॥

તસ્માદ્ દુર્ગં કરિષ્યામિ યદૂનામ્ અતિદુર્જયમ્
સ્ત્રિયો ઽપિ યત્ર યુધ્યેયુઃ કિં પુનર્ વૃષ્ણિયાદવાઃ ॥

મયિ મત્તે પ્રમત્તે વા સુપ્તે પ્રવસિતે ઽપિ વા
યાદવાભિભવં દુષ્ટા મા કુર્વન્ વૈરિણો ઽધિકમ્ ॥

ઇતિ સંચિન્ત્ય ગોવિન્દો યોજનાનિ મહોદધિમ્
યયાચે દ્વાદશ પુરીં દ્વારકાં તત્ર નિર્મમે ॥

મહોદ્યાનાં મહાવપ્રાં તડાગશતશોભિતામ્
પ્રાકારશતસંબાધામ્ ઇન્દ્રસ્યેવામરાવતીમ્ ॥

મથુરાવાસિનં લોકં તત્રાનીય જનાર્દનઃ
આસન્ને કાલયવને મથુરાં ચ સ્વયં યયૌ ॥

બહિર્ આવાસિતે સૈન્યે મથુરાયા નિરાયુધઃ
નિર્જગામ સ ગોવિન્દો દદર્શ યવનશ્ ચ તમ્ ॥

સ જ્ઞાત્વા વાસુદેવં તં બાહુપ્રહરણો નૃપઃ
અનુયાતો મહાયોગિ ચેતોભિઃ પ્રાપ્યતે ન યઃ ॥

તેનાનુયાતઃ કૃષ્ણો ઽપિ પ્રવિવેશ મહાગુહામ્
યત્ર શેતે મહાવીર્યો મુચુકુન્દો નરેશ્વરઃ ॥

સો ઽપિ પ્રવિષ્ટો યવનો દૃષ્ટ્વા શય્યાગતં નરમ્
પાદેન તાડયામ્ આસ કૃષ્ણં મત્વા સ દુર્મતિઃ ॥

દૃષ્ટમાત્રશ્ ચ તેનાસૌ જજ્વાલ યવનો ઽગ્નિના
તત્ક્રોધજેન મુનયો ભસ્મીભૂતશ્ ચ તત્ક્ષણાત્ ॥

સ હિ દેવાસુરે યુદ્ધે ગત્વા જિત્વા મહાસુરાન્
નિદ્રાર્તઃ સુમહાકાલં નિદ્રાં વવ્રે વરં સુરાન્ ॥

પ્રોક્તશ્ ચ દેવૈઃ સંસુપ્તં યસ્ ત્વામ્ ઉત્થાપયિષ્યતિ
દેહજેનાગ્નિના સદ્યઃ સ તુ ભસ્મીભવિષ્યતિ ॥

એવં દગ્ધ્વા સ તં પાપં દૃષ્ટ્વા ચ મધુસૂદનમ્
કસ્ ત્વમ્ ઇત્ય્ આહ સો ઽપ્ય્ આહ જાતો ઽહં શશિનઃ કુલે ॥

વસુદેવસ્ય તનયો યદુવંશસમુદ્ભવઃ
મુચુકુન્દો ઽપિ તચ્ છ્રુત્વા વૃદ્ધગાર્ગ્યવચઃ સ્મરન્ ॥

સંસ્મૃત્ય પ્રણિપત્યૈનં સર્વં સર્વેશ્વરં હરિમ્
પ્રાહ જ્ઞાતો ભવાન્ વિષ્ણોર્ અંશસ્ ત્વં પરમેશ્વરઃ ॥

પુરા ગાર્ગ્યેણ કથિતમ્ અષ્ટાવિંશતિમે યુગે
દ્વાપરાન્તે હરેર્ જન્મ યદુવંશે ભવિષ્યતિ ॥

સ ત્વં પ્રાપ્તો ન સંદેહો મર્ત્યાનામ્ ઉપકારકૃત્
તથા હિ સુમહત્ તેજો નાલં સોઢુમ્ અહં તવ ॥

તથા હિ સુમહામ્ભોદ ધ્વનિધીરતરં તતઃ
વાક્યં તમ્ ઇતિ હોવાચ યુષ્મત્પાદસુલાલિતમ્ ॥

દેવાસુરે મહાયુદ્ધે દૈત્યાશ્ ચ સુમહાભટાઃ
ન શેકુસ્ તે મહત્ તેજસ્ તત્ તેજો ન સહામ્ય્ અહમ્ ॥

સંસારપતિતસ્યૈકો જન્તોસ્ ત્વં શરણં પરમ્
સંપ્રસીદ પ્રપન્નાર્તિ હર્તા હર મમાશુભમ્ ॥

ત્વં પયોનિધયઃ શૈલાઃ સરિતશ્ ચ વનાનિ ચ
મેદિની ગગનં વાયુર્ આપો ઽગ્નિસ્ ત્વં તથા પુમાન્ ॥

પુંસઃ પરતરં સર્વં વ્યાપ્ય જન્મ વિકલ્પવત્
શબ્દાદિહીનમ્ અજરં વૃદ્ધિક્ષયવિવર્જિતમ્ ॥

ત્વત્તો ઽમરાસ્ તુ પિતરો યક્ષગન્ધર્વરાક્ષસાઃ
સિદ્ધાશ્ ચાપ્સરસસ્ ત્વત્તો મનુષ્યાઃ પશવઃ ખગાઃ ॥

સરીસૃપા મૃગાઃ સર્વે ત્વત્તશ્ ચૈવ મહીરુહાઃ
યચ્ ચ ભૂતં ભવિષ્યદ્ વા કિંચિદ્ અત્ર ચરાચરે ॥

અમૂર્તં મૂર્તમ્ અથવા સ્થૂલં સૂક્ષ્મતરં તથા
તત્ સર્વં ત્વં જગત્કર્તર્ નાસ્તિ કિંચિત્ ત્વયા વિના ॥

મયા સંસારચક્રે ઽસ્મિન્ ભ્રમતા ભગવન્ સદા
તાપત્રયાભિભૂતેન ન પ્રાપ્તા નિર્વૃતિઃ ક્વચિત્ ॥

દુઃખાન્ય્ એવ સુખાનીતિ મૃગતૃષ્ણાજલાશયઃ
મયા નાથ ગૃહીતાનિ તાનિ તાપાય મે ઽભવન્ ॥

રાજ્યમ્ ઉર્વી બલં કોશો મિત્રપક્ષસ્ તથાત્મજાઃ
ભાર્યા ભૃત્યજના યે ચ શબ્દાદ્યા વિષયાઃ પ્રભો ॥

સુખબુદ્ધ્યા મયા સર્વં ગૃહીતમ્ ઇદમ્ અવ્યય
પરિણામે ચ દેવેશ તાપાત્મકમ્ અભૂન્ મમ ॥

દેવલોકગતિં પ્રાપ્તો નાથ દેવગણો ઽપિ હિ
મત્તઃ સાહાય્યકામો ઽભૂચ્ છાશ્વતી કુત્ર નિર્વૃતિઃ ॥

ત્વામ્ અનારાધ્ય જગતાં સર્વેષાં પ્રભવાસ્પદમ્
શાશ્વતી પ્રાપ્યતે કેન પરમેશ્વર નિર્વૃતિઃ ॥

ત્વન્માયામૂઢમનસો જન્મમૃત્યુજરાદિકાન્
અવાપ્ય પાપાન્ પશ્યન્તિ પ્રેતરાજાનમ્ અન્તરા ॥

તતઃ પાશશતૈર્ બદ્ધા નરકેષ્વ્ અતિદારુણમ્
પ્રાપ્નુવન્તિ મહદ્ દુઃખં વિશ્વરૂપમ્ ઇદં તવ ॥

અહમ્ અત્યન્તવિષયી મોહિતસ્ તવ માયયા
મમત્વાગાધગર્તાન્તે ભ્રમામિ પરમેશ્વર ॥

સો ઽહં ત્વાં શરણમ્ અપારમ્ ઈશમ્ ઈડ્યં સંપ્રાપ્તઃ પરમપદં યતો ન કિંચિત્
સંસારશ્રમપરિતાપતપ્તચેતા નિર્વિણ્ણે પરિણતધામ્નિ સાભિલાષઃ